Denizcilik sözlüğü

Kuyruklu Motor

Tanım

Kuyruklu motor, motorun gövde içinde, tahrik ayağının ise kıç aynalığın dışında bulunduğu tahrik sistemidir. Bu sisteme "Z tahrik" veya "stern drive" da denir.

Kuyruklu Motor Nedir?

Kuyruklu sistemde motor, kıç aynalığın hemen önüne yerleştirilir. Güç, aynalıktan geçen bir bağlantı ile dışarıdaki ayak ünitesine iletilir. Ayak ünitesi dıştan takma motorun alt kısmına benzer. Ünite sağa sola dönerek dümen görevi görür. Yukarı-aşağı hareketle trim yapılır.

Sistem, güç akışının Z harfine benzer yön değiştirmesi nedeniyle "Z tahrik" olarak adlandırılır.

Tarihçe

Volvo Penta, 1959 yılında Aquamatic adıyla kuyruklu tahrik sistemini piyasaya sundu. Sistem, içten takma motorun gücünü dıştan takma motorun manevra kabiliyetiyle birleştirdi. Bugün Volvo Penta ve Mercury MerCruiser başlıca üreticilerdir.

Sistemin Bileşenleri

Bileşen	Görevi
Motor	Gövde içinde güç üretir
Aynalık montaj plakası	Ayak ünitesini aynalığa bağlar
Körükler	Aynalık geçişini su geçirmez tutar
Ayak ünitesi	Dişlileri ve pervaneyi taşır
Trim silindirleri	Ayağın açısını ayarlar
Dümen sistemi	Ayağı sağa sola döndürür

Avantajlar ve Sınırlamalar

Avantaj	Sınırlama
Ayak dönerek yön verir, manevra kolaydır	Körük bakımı gerekir
Trim ile seyir açısı ayarlanır	Ayak ünitesi korozyona açıktır
Ayak kaldırılarak sığ suya girilebilir	Ayak ünitesi darbe hasarına açıktır
Motor kıça yakın, iç hacim artar	Yüksek güçlerde sınırlıdır

Körük Bakımı

Körük, kauçuktan üretilen esnek bir kılıftır. Körük yırtılırsa motor bölmesine su girer. Körükler zamanla sertleşir ve çatlar. Üreticiler belirli aralıklarla körük değişimini önerir. Kontrol, tekne karadayken ayak ünitesi sağa sola ve yukarı aşağı hareket ettirilerek yapılır.

Korozyon Koruması

Ayak ünitesi genellikle alüminyum alaşımdır. Alüminyum, deniz suyunda galvanik korozyona açıktır. Ünite üzerindeki kurban anotlar düzenli olarak değiştirilir. Bakır içerikli antifouling boya ayak ünitesine sürülmez.

Çift Pervaneli Ayak

Bazı ayak ünitelerinde aynı eksende ters yönde dönen iki pervane bulunur. Bu tasarım, pervane yürüme etkisini azaltır ve itişi artırır. Volvo Penta bu sistemi "Duoprop" adıyla üretir.

Sık Sorulan Sorular

Kuyruklu motor ile dıştan takma motor arasındaki fark nedir?

Kuyruklu motorda motor gövde içindedir. Dıştan takma motorda motor da teknenin dışındadır.

Ayak ünitesi yağı neden kontrol edilir?

Yağda su bulunması keçe arızasını gösterir. Sütlü görünen yağ, su girişinin belirtisidir.

Kuyruklu motor uzun süre suda bırakılabilir mi?

Bırakılabilir, ancak ayak ünitesinde deniz canlısı tutunması ve korozyon artar. Kullanılmadığında ayak yukarı kaldırılır.

İlgili Terimler

İçten Takma Motor, Dıştan Takma Motor, Trim, Motor Anodu, Galvanik Korozyon, Şaftlı Motor.

İlgili terimler

Dıştan Takma Motor

Dıştan takma motor , motor, şanzıman ve pervanenin tek bir ünitede birleştiği ve teknenin kıç aynalığına takılan motordur. İngilizcede bu motora "outboard motor" denir. Dıştan Takma Motor Nedir? Dıştan takma motor, teknenin dışında yer alır. Motor, kıç aynalığa kelepçe veya cıvatalarla bağlanır. Motorun tamamı sağa sola dönerek dümen görevi görür. Motor, karaya çıkarken veya sığ suda yukarı kaldırılabilir. Dıştan Takma Motorun Bölümleri Bölüm Görevi Güç başı Motor bloğu ve yakıt sistemini içerir Kaput Güç başını korur Gövde (şaft) Güç başını ayak ünitesine bağlar Ayak ünitesi Dişli kutusu ve pervaneyi taşır Kıç aynalık braketi Motoru tekneye bağlar Kavitasyon plakası Pervane üstündeki yatay plakadır Zaman Türüne Göre Tür Özellik İki zamanlı Hafiftir, yağ yakıtla karışır Dört zamanlı Yakıt tüketimi ve emisyonu düşüktür, ayrı yağ karteri vardır Doğrudan enjeksiyonlu iki zamanlı Emisyonu klasik iki zamanlıdan düşüktür Emisyon düzenlemeleri nedeniyle yeni dıştan takma motorların çoğu dört zamanlıdır. Şaft Boyu Şaft boyu, kıç aynalık yüksekliğine göre seçilir: Kod Yaklaşık Şaft Boyu S (kısa) 15 inç (yaklaşık 38 cm) L (uzun) 20 inç (yaklaşık 51 cm) XL (ekstra uzun) 25 inç (yaklaşık 63,5 cm) Kısa şaft, pervanenin hava emmesine yol açar. Uzun şaft, gereksiz sürtünme oluşturur. Trim ve Kaldırma Trim: Motorun açısı değiştirilerek teknenin baş açısı ayarlanır. Kaldırma (tilt): Motor tamamen sudan çıkarılır. Güç trimi: Elektrikli hidrolik sistemle trim ve kaldırma yapılır. Güvenlik Donanımı Motor stop ipi, sürücünün bileğine veya can yeleğine takılır. Sürücü düşerse ip çekilir ve motor durur. Bazı ülkelerde motor stop ipi kullanımı yasal zorunluluktur. Sık Sorulan Sorular Dıştan takma motorun gücü nasıl seçilir? Güç, teknenin üretici plakasındaki azami motor gücü değerini aşmamalıdır. Dıştan takma motor tatlı suyla neden yıkanır? Motor içindeki deniz suyu kanallarında tuz birikir. Tatlı su yıkaması tuzu ve kumu temizler. İkiz dıştan takma motor neden kullanılır? İki motor daha yüksek toplam güç sağlar. Bir motor arızalanırsa diğeri tekneyi limana ulaştırabilir. İlgili Terimler Tekne Motoru, Benzinli Tekne Motoru, Trim, Tekne Pervanesi, İçten Takma Motor, Kuyruklu Motor.

Galvanik Korozyon

Galvanik korozyon , elektrolit içinde elektriksel olarak birbirine bağlı iki farklı metalden daha aktif olanın hızla çözünmesidir. Deniz suyu, bu olay için güçlü bir elektrolittir. Galvanik Korozyon Nedir? Her metalin elektrolit içinde ölçülen bir elektrot potansiyeli vardır. İki farklı metal birbirine bağlandığında bir pil oluşur. Potansiyeli daha negatif olan metal anot olur ve çözünür. Daha soylu metal katot olur ve korunur. Bu süreç dışarıdan akım gerektirmez. Galvanik Seri Galvanik seri, metalleri deniz suyundaki potansiyellerine göre sıralar. ASTM G82, galvanik seri kullanımı için rehber sunar. Konum Metal Örnekleri Aktif (anodik) uç Magnezyum, çinko, alüminyum alaşımları Orta bölge Çelik, dökme demir, kurşun Pirinç, bronz, bakır-nikel Soylu (katodik) uç Pasif paslanmaz çelik, titanyum, grafit İki metal arasındaki potansiyel farkı büyüdükçe galvanik etki artar. Alan Oranı Etkisi Durum Sonuç Küçük anot, büyük katot Anot hızla çözünür Büyük anot, küçük katot Anot yavaş çözünür Örneğin alüminyum bir plakaya takılan paslanmaz vidalar sınırlı etki yapar. Paslanmaz bir plakaya takılan alüminyum perçinler ise hızla çözünür. Teknede Galvanik Korozyon Örnekleri Bronz pervane ile alüminyum dıştan takma motor ayağı Paslanmaz cıvata ile alüminyum direk Bakırlı antifouling boya ile alüminyum gövde Bronz gövde geçişi ile pirinç vana Belirtiler Belirti Açıklama Beyaz toz Alüminyum korozyonu Pembe renk Pirinçte çinko kaybı Hızlı anot tükenmesi Galvanik akımın artması Çukurlaşma Aktif metal yüzeyinde Önleme Galvanik seride birbirine yakın metaller seçin. Farklı metaller arasına yalıtkan ara parça koyun. Katı metal yüzeyini boya ile kaplayın. Kurban anot kullanın. Bağlantı yüzeylerine yalıtkan macun uygulayın. Yalnızca anot tarafını boyamak riskli olabilir. Boyadaki küçük bir hasar, küçük anot alanı oluşturur. Sık Sorulan Sorular Galvanik korozyon için elektrik gerekir mi? Dış elektrik gerekmez. Metaller kendi pilini oluşturur. Kurban anot bu korozyonu nasıl önler? Anot, korunan metallerden daha aktiftir ve onların yerine çözünür. İlgili Terimler Korozyon, Elektrolitik Korozyon, Kurban Anot, Katodik Koruma, Çinko Anot, Deniz Tipi Alüminyum.

Motor Anodu

Motor anodu , tekne motorunun metal parçalarını galvanik korozyondan korumak için motor ve tahrik ünitesine yerleştirilen kurban metaldir. Anot, korunan metalden önce aşınır. Motor Anodu Nedir? Deniz suyu elektriği iletir. Farklı metaller deniz suyunda temas ettiğinde aralarında elektrik akımı oluşur. Bu akım, daha aktif metalin aşınmasına yol açar. Motor anodu, motor parçalarından daha aktif bir metalden üretilir. Bu sayede korozyon anot üzerinde gerçekleşir. Motor Anotlarının Konumları Konum Anot Türü Eşanjör Kalem anot Motor bloğu soğutma kanalı Kalem anot Egzoz manifoldu Kalem anot Dıştan takma motor ayak ünitesi Trim anodu, kavitasyon plakası anodu Kuyruklu motor ayak ünitesi Ayak anotları, aynalık plakası anodu Saildrive Pervane çevresindeki halka anot Kalem Anot Kalem anot, dişli bir başlığa bağlı silindir biçimli anottur. Anot, soğutma devresindeki bir deliğe vidalanır. Su, anodun çevresinde dolaşır. Kalem anot zamanla incelir ve parçalanabilir. Kopan parçalar eşanjör borularını tıkayabilir. Anot Malzemeleri Malzeme Uygun Ortam Çinko Tuzlu su Alüminyum alaşım Tuzlu ve acı su Magnezyum Tatlı su Motor üreticileri, tahrik ünitesi için uygun anot malzemesini belirtir. Birçok güncel dıştan takma ve kuyruklu motor üreticisi alüminyum alaşım anot önerir. Değişim Zamanı Anodun aşınma oranı düzenli olarak kontrol edilir. Birçok üretici, anot yaklaşık yarı yarıya aşındığında değişim önerir. Anot hiç aşınmıyorsa bağlantı hatalı veya malzeme yanlış olabilir. Kontrol ve Değişim Adımları Anodun konumunu motor kılavuzundan belirleyin. Kapalı devre anotları için motoru soğutun. Anodu sökün ve aşınma miktarını inceleyin. Dişli yuvayı temizleyin. Yeni anodu, üreticinin belirttiği sızdırmazlık yöntemiyle takın. Dış anotlarda bağlantı yüzeyinin çıplak metal olduğunu doğrulayın. Anotlar boyanmaz. Boya, anodun suyla temasını keser ve korumayı durdurur. Sık Sorulan Sorular Anot neden çok hızlı aşınır? Marinadaki kaçak akımlar veya hatalı topraklama aşınmayı hızlandırabilir. Tatlı suda çinko anot kullanılabilir mi? Tatlı suda çinko anodun yüzeyi pasifleşebilir ve koruma azalır. Magnezyum tercih edilir. Kalem anot parçası nerede bulunur? Parça genellikle eşanjör borularının girişinde birikir. Eşanjör kapağı açılarak temizlenir. İlgili Terimler Kurban Anot, Galvanik Korozyon, Çinko Anot, Alüminyum Anot, Magnezyum Anot, Kapalı Devre Soğutma.

Trim

Trim , teknenin su üzerindeki baş-kıç eğim durumudur. Motorlu teknelerde trim ayrıca dıştan takma veya kuyruklu motorun açısını değiştirerek bu eğimin ayarlanmasını ifade eder. Trim Nedir? Tekne seyir sırasında başı yukarıda veya aşağıda ilerleyebilir. Bu duruma teknenin trimi denir. Trim; ağırlık dağılımı, hız, motor açısı ve trim tablarıyla değişir. Doğru trim, teknenin direncini azaltır ve konforu artırır. Trim Kelimesinin Kullanımları Kullanım Anlamı Teknenin trimi Baş-kıç eğim durumu Motor trimi Motorun aynalığa göre açısının ayarı Trim tabı ayarı Kıçtaki plakalarla eğim ayarı Yelken trimi Yelkenin biçim ve açısının ayarı Motor Trimi Motor trimi, motorun kıç aynalığa göre açısını değiştirir: Trim aşağı (içe): Pervane itişi teknenin başını aşağı bastırır. Trim yukarı (dışa): Pervane itişi teknenin başını kaldırır. Trim, kumanda kolu üzerindeki düğmeyle elektrikli hidrolik sistemle ayarlanır. Trim Ayarının Etkileri Durum Etki Kalkışta trim aşağı Tekne daha hızlı kızağa çıkar Seyirde trim yukarı Islak yüzey azalır, hız artar Fazla trim yukarı Baş zıplar, pervane hava emer Dalgada trim aşağı Baş dalgayı yarar, konfor artar Fazla trim aşağı Baş suya gömülür, direnç artar Doğru Trim Ayarı Kalkışta motoru tamamen aşağı trimleyin. Tekne kızağa çıktıktan sonra trimi kademeli olarak artırın. Hız göstergesini ve motor devrini izleyin. Devir artıp hız düşmeye başlarsa trimi biraz azaltın. Teknenin baş zıplaması varsa trimi azaltın. Ağırlık Dağılımı Trim yalnızca motorla değil, ağırlıkla da değişir. Kıçta toplanan yolcular ve yük, başı kaldırır. Başta toplanan ağırlık, başı aşağı bastırır. Tekne yüklenirken ağırlık dengeli dağıtılır. Trim Göstergesi Trim göstergesi, motorun açısını kaptana gösterir. Gösterge, motor üzerindeki bir sensörden bilgi alır. Bazı motorlar, hıza göre trimi otomatik ayarlayan sistemler sunar. Sık Sorulan Sorular Trim yakıt tüketimini etkiler mi? Evet. Doğru trim, direnci azaltarak yakıt tüketimini düşürebilir. Trim ile tilt arasındaki fark nedir? Trim, seyir sırasında yapılan küçük açı ayarıdır. Tilt, motorun sığ suda veya karada tamamen kaldırılmasıdır. Yan rüzgârda trim nasıl ayarlanır? Motor trimi baş-kıç eğimini değiştirir. Yan yatma, trim tablarıyla ayrı ayrı ayarlanır. İlgili Terimler Trim Tab, Trim Motoru, Pervane Ventilasyonu, Dıştan Takma Motor, Kuyruklu Motor, Tekne Ağırlığı.

Tüm terimlere dön