Denizcilik sözlüğü

Küpeşte

Tanım

Küpeşte, tekne bordasının üst kenarında yer alan korkuluk veya kenar elemanıdır. Küpeşte, güvertedeki kişilerin denize düşmesini önler.

Küpeşte Nedir?

Küpeşte, güverte kenarı boyunca baştan kıça uzanır. Küçük teknelerde küpeşte, gövde ile güvertenin birleştiği kalın kenardır. Büyük teknelerde küpeşte, borda üzerinde yükselen bir duvar veya korkuluktur. İngilizcede bu elemana "gunwale" veya "toerail" denir.

Küpeşte Türleri

Tür	Yapı	Kullanım
Ayak kenarı (toerail)	Güverte kenarında alçak bir çıkıntı	Yelkenliler
Parapet küpeşte (bulwark)	Bordanın güverte üstüne devam eden duvarı	Guletler, büyük yatlar
Ahşap küpeşte	Bordanın üstüne bağlanan ahşap kenar	Geleneksel tekneler
Paslanmaz küpeşte	Boru biçimli metal korkuluk	Motoryatlar

Küpeşte ve Vardavela Farkı

Özellik	Küpeşte	Vardavela
Konumu	Bordanın üst kenarı	Küpeştenin üzerinde yükselir
Yapısı	Kenar veya duvar	Dikmeler ve aralarındaki teller
Görevi	Ayak tutunması ve kenar koruması	Denize düşmeyi önleyen bel hizasında bariyer

Günlük kullanımda iki terim bazen birbirinin yerine kullanılır.

Küpeşte Malzemeleri

Tik ağacı: Geleneksel teknelerde kullanılır. Düzenli yağlama veya vernik ister.
Paslanmaz çelik: AISI 316 kalite paslanmaz çelik yaygındır.
Alüminyum: Eloksal kaplamalı profiller kullanılır.
Fiberglas: Gövde kalıbıyla birlikte üretilir.

Küpeştenin Görevleri

Güvertedeki kişinin ayağının kaymasını önler.
Güverteye gelen suyun yönlendirilmesini sağlar.
Halat ve makara bağlama noktası olarak kullanılır.
Bordayı yanaşma darbelerinden korur.

İlgili Standart

ISO 15085, küçük teknelerde denize düşmeyi önleme ve kurtarma donanımlarını düzenler. Standart, korkuluk yüksekliği ve tutamak konumu gibi şartları tanımlar. Şartlar, teknenin boyuna ve tasarım kategorisine göre değişir.

Sık Sorulan Sorular

Küpeşte neden çatlar veya gevşer?

Küpeşte, yanaşma darbelerine ve halat yüklerine maruz kalır. Bağlantı cıvataları zamanla gevşer. Gevşeyen bağlantıdan güverte içine su sızabilir.

Ahşap küpeşte nasıl korunur?

Yüzey temizlenir ve zımparalanır. Ardından tik yağı veya marin vernik uygulanır.

Küpeşteye halat bağlanır mı?

Küçük teknelerde küpeşteye bağlama yuvaları açılır. Ağır yükler için koç boynuzu veya baba kullanılır.

Küpeştede su sızıntısı nasıl fark edilir?

Kamara tavanında veya dolap içinde su lekesi görülür. Sızıntı genellikle küpeşte cıvatalarının geçtiği deliklerden kaynaklanır.

İlgili Terimler

Borda, Güverte, Baş Güverte, Güvenlik Halatı, Paslanmaz Çelik, Tik Güverte.

İlgili terimler

Baş Güverte

Baş güverte , teknenin ön bölümünde yer alan güverte alanıdır. Demirleme ve bağlama işlemleri büyük ölçüde bu alanda yapılır. Baş Güverte Nedir? Baş güverte, kaptan köşkü veya kokpitin önünden başlar. Teknenin baş ucuna kadar uzanır. İngilizcede bu alana "foredeck" denir. Gezi teknelerinde baş güverte güneşlenme alanı olarak da kullanılır. Baş Güvertedeki Donanımlar Donanım Görevi Irgat Çapa zincirini toplar ve bırakır Çapa makarası Zinciri ve çapayı baş taraftan yönlendirir Zincir stoperi Zinciri ırgattan bağımsız olarak sabitler Baba ve koç boynuzu Bağlama halatlarını tutturur Baş vardavelası Teknenin ön ucundaki koruma korkuluğudur Güverte kapağı Baş kamaraya ışık ve hava sağlar Zincirlik Zincirlik, çapa zincirinin depolandığı bölmedir. Zincirlik, ırgatın hemen altında yer alır. Irgat zinciri topladıkça zincir bu bölmeye iner. Zincirliğin tabanında tahliye deliği bulunur. Bu delik, zincirle gelen suyu dışarı atar. Baş Güvertenin Kullanımı Demirleme: Çapa baş güverteden suya bırakılır. Bağlama: Baş halatları buradan iskeleye veya şamandıraya verilir. Yelken işleri: Yelkenlilerde ön yelkenler bu alandan kontrol edilir. Güneşlenme: Motoryatlarda minderli güneşlenme alanı bulunur. Baş Güvertede Güvenlik Baş güverte, dalga ve teknenin baş-kıç hareketinden en çok etkilenen alandır. Güvenlik için şu önlemler uygulanır: Yan güverteler boyunca küpeşte ve vardavela bulunur. Güverte yüzeyi kaymaz kaplamayla kaplanır. Kötü havada mürettebat emniyet kemerini güvenlik halatına bağlar. Irgat çalışırken el ve ayaklar zincirden uzak tutulur. ISO 15085 standardı, küçük teknelerde vardavela, küpeşte ve tutamak gibi denize düşmeyi önleme donanımlarını düzenler. Sık Sorulan Sorular Baş güvertede neden ırgat bulunur? Çapa ve zincirin ağırlığı elle kaldırılamayacak kadar fazla olabilir. Irgat, bu yükü elektrik veya el gücüyle toplar. Seyir sırasında baş güvertede durmak güvenli midir? Dalgalı havada baş güverte en fazla hareket eden bölümdür. Seyir sırasında baş güverteye çıkacak kişi can yeleği giyer ve tutamaklara tutunur. Zincirlik neden düzenli kontrol edilir? Zincirlikte çamur ve deniz suyu birikir. Tıkanan tahliye deliği, suyun bölmede kalmasına yol açar. Durgun su, zincirde korozyonu hızlandırır. İlgili Terimler Güverte, Kıç Güverte, Irgat, Çapa Makarası, Zincir Stoperi, Baş.

Borda

Borda , tekne gövdesinin yan yüzeyidir. Her teknede iki borda bulunur: sancak borda ve iskele borda. Borda Nedir? Borda, su hattından güverte kenarına kadar uzanan yan duvardır. Borda, dalgaya ve rüzgâra karşı gövdeyi korur. Teknenin başını kıçına bağlayan yüzeydir. İngilizcede bordaya "side" veya "topsides" denir. "Topsides" terimi bordanın su hattı üstündeki bölümünü ifade eder. Borda ile İlgili Terimler Terim Anlamı Sancak borda Sağ yan yüzey İskele borda Sol yan yüzey Borda fenerleri Yan yüzeylerdeki kırmızı ve yeşil fenerler Bordaya yanaşma Tekneyi yan yüzeyiyle iskeleye veya başka tekneye yaklaştırma Bordadan Teknenin yanından, kirişe dik yönden Borda iskelesi Tekneye yandan biniş için kullanılan merdiven Bordaya Yanaşma Bordaya yanaşmada tekne, yan yüzeyiyle iskeleye bağlanır. Bu yöntem, kanal ve nehir limanlarında yaygındır. Bordaya yanaşmada şu halatlar kullanılır: Baş halatı: Baştan ileriye doğru verilir. Kıç halatı: Kıçtan geriye doğru verilir. Baş spring: Baştan geriye doğru verilir. Kıç spring: Kıçtan ileriye doğru verilir. Spring halatları, teknenin ileri-geri hareketini sınırlar. Borda Koruması Yanaşma sırasında borda, iskeleye veya başka bir tekneye sürtünür. Bordayı korumak için şu donanımlar kullanılır: Usturmaça: Borda ile iskele arasında tampon görevi görür. Borda profili (rub rail): Güverte kenarı boyunca uzanan kauçuk veya plastik şerittir. Usturmaça tahtası: Usturmaçaların önüne asılan yatay tahtadır. Borda Yüksekliği Bordanın su hattı üzerindeki yüksekliği fribordu belirler. Yüksek borda, dalganın güverteye girmesini zorlaştırır. Yüksek borda ayrıca rüzgâr yüzeyini artırır. Rüzgâr yüzeyi, manevrada teknenin sürüklenmesine neden olur. Bordada Bulunan Elemanlar Lumbozlar ve gövde pencereleri Egzoz ve tahliye çıkışları Borda fenerleri Bağlama yuvaları Sık Sorulan Sorular Borda ile küpeşte arasındaki fark nedir? Borda, gövdenin yan yüzeyinin tamamıdır. Küpeşte, bordanın üst kenarındaki korkuluk veya kenar elemanıdır. Borda feneri hangi renklerdedir? Sancak borda feneri yeşil, iskele borda feneri kırmızıdır. Kuralları COLREG 1972 Kural 21 belirler. Bordadan dalga almak neden risklidir? Dalga bordaya dik çarptığında tekne yana yatar. Büyük dalgada bu durum devrilme riskini artırır. İlgili Terimler Sancak, İskele, Küpeşte, Fribord, Usturmaça, Bağlama Halatı.

Güvenlik Halatı

Güvenlik halatı , emniyet kemerini teknedeki bir bağlantı noktasına veya emniyet hattına bağlayan kısa halattır. İngilizcede bu halata "tether" veya "lifeline" denir. Güvenlik Halatı Nedir? Güvenlik halatı, iki ucunda kanca bulunan dokuma bant veya halattan oluşur. Bir uç emniyet kemerine, diğer uç teknedeki bağlantı noktasına takılır. Halat, kişinin teknede hareket etmesine izin verir. Aynı zamanda denize düşmesini önler. Güvenlik Halatı Türleri Tür Özellik Tek kollu halat Bir bağlantı noktası Çift kollu halat Kısa ve uzun iki kol Elastik halat Kullanılmadığında kısalır, takılmayı önler Aşırı yük göstergeli halat Ağır yük aldığında görünür işaret verir Çift kollu halat, bir noktadan diğerine geçerken sürekli bağlı kalmayı sağlar. Kullanıcı yeni noktaya bir kolu takar, sonra diğer kolu çözer. Kanca Türleri Kanca Özellik Çift hareketli kanca Açmak için iki hareket gerekir Kilitli karabina Kapı bilezikle kilitlenir Hızlı açılır kanca Yük altında da açılabilir Kemer tarafında hızlı açılır kanca bulunması önerilir. Tekne devrilir veya kişi suda sürüklenirse kanca yük altında açılarak kişiyi serbest bırakır. Emniyet Hattı Emniyet hattı, güverte boyunca baştan kıça uzanan halat veya düz banttır. İngilizcede bu hatta "jackline" denir. Güvenlik halatı bu hatta takılır. Kişi baştan kıça kadar halatı çözmeden hareket eder. Emniyet Hattı Malzemesi Özellik Düz dokuma bant Basıldığında yuvarlanmaz Dyneema halat Hafif ve güçlü Paslanmaz tel Dayanıklı, basınca karşı kayabilir İlgili Standart ISO 12401, güvenlik halatlarının ve emniyet hatlarının dayanım ve uzunluk şartlarını belirler. Kullanım Kuralları Halatı kokpitten çıkmadan bağlayın. Hattı, kişinin bordayı aşmasını önleyecek şekilde kurun. Rüzgârüstü taraftaki hattı kullanın. Halatın vardavelaya dolanmamasına dikkat edin. Bakım Dikişleri ve bantları yıpranmaya karşı kontrol edin. Kancaların kapılarını test edin. Aşırı yük göstergesi açılmış halatı değiştirin. UV ışınından koruyun. Sık Sorulan Sorular Güvenlik halatı ile cankurtaran halatı aynı mıdır? Hayır. Güvenlik halatı kişiyi tekneye bağlar. Cankurtaran halatı suya düşen kişiye atılır. Emniyet hattı kalıcı mı kurulur? Genellikle seyir öncesi kurulur ve limanda kaldırılır. Bu uygulama UV hasarını azaltır. Düşmeyi durduran halat yeniden kullanılır mı? Ağır yük almış halat iç hasar görmüş olabilir ve değiştirilir. İlgili Terimler Emniyet Kemeri, Karabina, Mapa, Dyneema Halat, MOB, Tekne Güvenliği.

Güverte

Güverte , tekne gövdesinin üstünü kapatan yatay yüzeydir. Mürettebat ve yolcular güvertede hareket eder. Güverte Nedir? Güverte, gövdeyi yukarıdan kapatarak su girişini önler. Gövdeye yapısal dayanım kazandırır. Güverte üzerinde donanım ve ekipman yer alır. İngilizcede güverteye "deck" denir. Konumuna Göre Güverte Bölümleri Bölüm Konumu Baş güverte Teknenin ön bölümü Kıç güverte Teknenin arka bölümü Yan güverte Bordalar boyunca uzanan dar geçitler Flybridge Kaptan köşkünün üstündeki üst güverte Kokpit Kıç bölümde, güverteye göre alçak oturma ve dümen alanı Büyük Teknelerde Güverte Katları Ana güverte: Gövdenin üstündeki ilk tam güvertedir. Alt güverte: Ana güvertenin altında kamaraların bulunduğu kattır. Üst güverte: Ana güvertenin üstündeki kattır. Güneşlenme güvertesi (sun deck): En üst açık kattır. Güverte Kaplama Malzemeleri Malzeme Özellik Jelkot ve kaymaz desen Fiber teknelerde kalıpla üretilir Tik ağacı Doğal ahşaptır, düzenli bakım ister Suni tik PVC veya kompozit esaslıdır EVA köpük Yumuşak yüzeylidir, küçük teknelerde kullanılır Kaymaz boya Boya içine taneli katkı eklenir Kaymaz Yüzey Islak güverte kaygandır. Kayma, denize düşme riskini artırır. Kaymaz desen veya kaplama bu riski azaltır. Güvertede yürüme alanlarının tamamında kaymaz yüzey bulunur. Güverte Donanımı Koç boynuzu ve babalar Çapa makarası ve ırgat Küpeşte ve vardavela Güverte kapakları Vinç ve kurtağzı (yelkenlilerde) Güverte dolum ağızları Güvertede Su Tahliyesi Güverteye gelen su frengi deliklerinden denize akar. Frengi deliklerinin tıkanması güvertede su birikmesine yol açar. Güverte ve Gövde Birleşimi Fiber teknelerde güverte ayrı bir kalıpta üretilir. Güverte, gövdeye yapıştırıcı ve cıvatalarla bağlanır. Bu birleşim yerinden su sızıntısı olabilir. Sızıntı, iç bölümlerde nem ve hasara neden olur. Sık Sorulan Sorular Güverte ile kokpit arasındaki fark nedir? Güverte, teknenin üst yüzeyinin tamamıdır. Kokpit, güverteye göre alçakta kalan oturma ve dümen bölümüdür. Güvertede güvenli hareket için ne yapılır? Kaymaz tabanlı ayakkabı giyilir. Bir el her zaman küpeşte veya tutamakta tutulur. Kötü havada emniyet kemeri güvenlik halatına bağlanır. İlgili Terimler Baş Güverte, Kıç Güverte, Kokpit, Tik Güverte, Suni Tik, Küpeşte.

Tüm terimlere dön