Denizcilik sözlüğü

Küresel Vana

Tanım

Küresel vana, ortasında delik bulunan bir kürenin çeyrek tur döndürülmesiyle açılıp kapanan vanadır. Teknelerde en yaygın kullanılan vana türüdür.

Küresel Vana Nedir?

Küresel vananın gövdesinde delikli bir küre bulunur. Küre, iki conta yuvası arasında oturur. Kol 90 derece döndürüldüğünde küredeki delik akış yönüne gelir veya akış yönüne dik konuma geçer. Delik akış yönündeyse vana açıktır. Dik konumdaysa vana kapalıdır.

Vananın Bölümleri

Bölüm	Görevi
Gövde	Hatta bağlanır, küreyi taşır
Küre	Akışı açar veya keser
Conta yuvaları	Küre çevresinde sızdırmazlık sağlar
Mil	Kolun hareketini küreye aktarır
Kol	Kullanıcı tarafından döndürülür
Mil contası	Mil çevresinden sızıntıyı önler

Kol Konumu

Kol Konumu	Vana Durumu
Hatta paralel	Açık
Hatta dik	Kapalı

Kol konumu, vananın durumunu uzaktan görmeyi sağlar.

Teknede Kullanım Alanları

Deniz suyu girişleri
Tuvalet giriş ve tahliye hatları
Yakıt tankı çıkışları
Tatlı su hatları
Sintine hatları

Malzemeler

Malzeme	Özellik
Bronz	Deniz suyuna dayanıklı
DZR pirinç	Çinko kaybına dayanıklı
Paslanmaz çelik	Yakıt ve su hatları
Kompozit	Korozyona uğramaz, galvanik risk yok
Standart pirinç	Deniz suyu hattına uygun değildir

Standart pirinç, deniz suyunda dezinkifikasyona uğrar. Bu olayda alaşımdaki çinko çözünür ve vana gözenekli hale gelir.

Avantajlar

Avantaj	Açıklama
Hızlı kapanır	Çeyrek turda tam kapanır
Tam geçiş sağlar	Açıkken akışı kısıtlamaz
Konum görünür	Kol durumu belirtir
Basit yapı	Az parça içerir

Bakım

Vanayı ayda en az bir kez açıp kapatın.
Sert dönüyorsa üretici talimatına göre yağlayın.
Mil çevresinde sızıntı arayın.
Gövdede yeşil veya pembe renk değişimini kontrol edin.

Pembe renk, pirinçte çinko kaybının belirtisi olabilir.

Sık Sorulan Sorular

Küresel vana debi ayarı için kullanılır mı?

Yarı açık kullanım contaları aşındırabilir. Debi ayarı için iğne vana daha uygundur.

Kol kırılırsa vana nasıl kapatılır?

Milin düz yüzeyi anahtarla çevrilerek kapatılabilir.

Küresel vana neden çabuk kapanır?

Küre yalnızca 90 derece döner. Bu hareket tek bir kol hareketiyle tamamlanır.

Küresel vana tam açıkken akışı kısıtlar mı?

Tam geçişli modellerde küre deliği boru çapına eşittir ve akış kısıtlanmaz.

İlgili Terimler

Vana, Deniz Suyu Vanası, Seacock, Gövde Geçişi, Çekvalf, Galvanik Korozyon.

İlgili terimler

Deniz Suyu Vanası

Deniz suyu vanası , teknenin gövdesindeki bir deniz suyu giriş veya çıkış açıklığını kapatan vanadır. Su hattının altında bulunan bu vanalar, teknenin su almasını önleyen kritik güvenlik elemanlarıdır. Deniz Suyu Vanası Nedir? Teknede motor soğutması, tuvalet, klima ve güverte yıkama gibi sistemler denizden su alır. Bazı sistemler de suyu gövdeden denize verir. Her gövde açıklığı bir gövde geçişi ile oluşturulur. Deniz suyu vanası, bu gövde geçişinin üzerine monte edilir. Vana kapatıldığında hattaki tüm bağlantılar denizden ayrılır. Kullanım Alanları Sistem Akış Yönü Motor soğutma Giriş Jeneratör soğutma Giriş Tuvalet yıkama Giriş Tuvalet tahliyesi Çıkış Klima Giriş Lavabo tahliyesi Çıkış Sintine pompası Çıkış (bazı teknelerde) İlgili Standart ISO 9093, gezi teknelerinde deniz suyu vanaları ve gövde geçişlerinin gerekliliklerini belirler. Standart, malzeme dayanımını ve mekanik yük gereksinimlerini kapsar. Malzemeler Malzeme Açıklama Bronz Geleneksel ve dayanıklı DZR pirinç Dezinkifikasyona dayanıklı pirinç Cam takviyeli kompozit Korozyona uğramaz Standart pirinç, deniz suyunda zamanla zayıflar. Bu nedenle deniz suyu vanası için uygun değildir. Montaj Kuralları Vanayı doğrudan gövde geçişine monte edin. Vananın gövdeye bir taban plakasıyla sabitlenmesini sağlayın. Vana ile gövde geçişi arasında galvanik uyuma dikkat edin. Vanaya erişimi engelleyen eşya koymayın. Hortumu çift kelepçeyle bağlayın. Kontrol Noktaları Kontrol Açıklama Kolay dönüş Vana sıkışmamalı Renk değişimi Korozyon belirtisi Sızıntı Gövde ve mil çevresi Bağlantı sağlamlığı Vana elle sallanmamalı Acil Durum Önlemleri Her deniz suyu vanasının yanına uygun çapta konik ahşap tapa bağlanır. Mürettebat, vanaların yerini bilir. Vanaların konumu bir planda gösterilir. Sık Sorulan Sorular Tekne bağlıyken vanalar kapatılmalı mı? Gözetimsiz teknede kullanılmayan vanaların kapatılması riski azaltır. Vana neden düzenli çalıştırılır? Kullanılmayan vana deniz canlıları ve korozyon nedeniyle sıkışır. Vana kolu neden kırmızı olabilir? Bazı üreticiler kolları görünürlük için renkli üretir. Renk, vananın türünü belirtmez. Plastik vana su hattının altında kullanılabilir mi? Yalnızca ISO 9093 gereksinimlerini karşılayan kompozit vanalar kullanılır. İlgili Terimler Seacock, Gövde Geçişi, Küresel Vana, Deniz Suyu Süzgeci, Hortum Kelepçesi, Galvanik Korozyon.

Galvanik Korozyon

Galvanik korozyon , elektrolit içinde elektriksel olarak birbirine bağlı iki farklı metalden daha aktif olanın hızla çözünmesidir. Deniz suyu, bu olay için güçlü bir elektrolittir. Galvanik Korozyon Nedir? Her metalin elektrolit içinde ölçülen bir elektrot potansiyeli vardır. İki farklı metal birbirine bağlandığında bir pil oluşur. Potansiyeli daha negatif olan metal anot olur ve çözünür. Daha soylu metal katot olur ve korunur. Bu süreç dışarıdan akım gerektirmez. Galvanik Seri Galvanik seri, metalleri deniz suyundaki potansiyellerine göre sıralar. ASTM G82, galvanik seri kullanımı için rehber sunar. Konum Metal Örnekleri Aktif (anodik) uç Magnezyum, çinko, alüminyum alaşımları Orta bölge Çelik, dökme demir, kurşun Pirinç, bronz, bakır-nikel Soylu (katodik) uç Pasif paslanmaz çelik, titanyum, grafit İki metal arasındaki potansiyel farkı büyüdükçe galvanik etki artar. Alan Oranı Etkisi Durum Sonuç Küçük anot, büyük katot Anot hızla çözünür Büyük anot, küçük katot Anot yavaş çözünür Örneğin alüminyum bir plakaya takılan paslanmaz vidalar sınırlı etki yapar. Paslanmaz bir plakaya takılan alüminyum perçinler ise hızla çözünür. Teknede Galvanik Korozyon Örnekleri Bronz pervane ile alüminyum dıştan takma motor ayağı Paslanmaz cıvata ile alüminyum direk Bakırlı antifouling boya ile alüminyum gövde Bronz gövde geçişi ile pirinç vana Belirtiler Belirti Açıklama Beyaz toz Alüminyum korozyonu Pembe renk Pirinçte çinko kaybı Hızlı anot tükenmesi Galvanik akımın artması Çukurlaşma Aktif metal yüzeyinde Önleme Galvanik seride birbirine yakın metaller seçin. Farklı metaller arasına yalıtkan ara parça koyun. Katı metal yüzeyini boya ile kaplayın. Kurban anot kullanın. Bağlantı yüzeylerine yalıtkan macun uygulayın. Yalnızca anot tarafını boyamak riskli olabilir. Boyadaki küçük bir hasar, küçük anot alanı oluşturur. Sık Sorulan Sorular Galvanik korozyon için elektrik gerekir mi? Dış elektrik gerekmez. Metaller kendi pilini oluşturur. Kurban anot bu korozyonu nasıl önler? Anot, korunan metallerden daha aktiftir ve onların yerine çözünür. İlgili Terimler Korozyon, Elektrolitik Korozyon, Kurban Anot, Katodik Koruma, Çinko Anot, Deniz Tipi Alüminyum.

Gövde Geçişi

Gövde geçişi , tekne gövdesinde açılan bir delikten su, atık, sensör veya kablo geçirmeyi sağlayan dişli bağlantı parçasıdır. İngilizcede "through-hull" olarak adlandırılır. Gövde Geçişi Nedir? Gövde geçişi, gövdeye açılan deliğe dışarıdan yerleştirilir. Dış tarafta bir flanş gövdeye oturur. İç tarafta bir somun parçayı sıkıştırır. Su hattının altındaki gövde geçişlerinin üzerine bir deniz suyu vanası takılır. Su hattının üstündekiler genellikle doğrudan hortuma bağlanır. Gövde Geçişi Türleri Tür Kullanım Su girişi geçişi Motor, tuvalet ve klima suyu Tahliye geçişi Lavabo, duş, sintine tahliyesi Kepçe tipi geçiş Seyirde su girişini artırır Sensör geçişi İskandil, hız ve sıcaklık sensörleri Topraklama plakası Telsiz ve elektrik topraklaması Kokpit tahliye geçişi Kokpit suyunu dışarı atar Malzemeler Malzeme Özellik Bronz Dayanıklı, yaygın DZR pirinç Dezinkifikasyona dayanıklı Cam takviyeli kompozit Korozyona uğramaz Plastik Yalnızca su hattının üstünde Su hattının altında plastik gövde geçişi kullanımı önerilmez. İlgili Standart ISO 9093, gövde geçişlerinin malzeme ve mekanik gereksinimlerini belirler. Montaj Adımları Gövdeye uygun çapta delik açın. Kompozit gövdelerde deliğin kenarını epoksiyle mühürleyin. İç tarafa bir destek plakası yerleştirin. Flanşın altına denizcilik sızdırmazlık macunu sürün. Somunu sıkın ve fazla macunu temizleyin. Delik kenarının mühürlenmesi, laminata su girmesini önler. Galvanik Uyum Gövde geçişi, üzerine takılan vana ile uyumlu metalden yapılmalıdır. Farklı metaller deniz suyunda galvanik korozyona yol açabilir. Bazı tekneler, gövde geçişlerini bir bağlantı sistemiyle anoda bağlar. Kontrol Noktaları Kontrol Açıklama Flanş çevresi Çatlak veya macun kaybı Renk değişimi Pembe renk, çinko kaybı belirtisi İç taraf Sızıntı veya nem izi Sağlamlık Parça elle hareket etmemeli Sık Sorulan Sorular Gövde geçişi ne zaman değiştirilir? Korozyon, çatlak veya gevşeme görüldüğünde değiştirilir. Kullanılmayan gövde geçişi ne yapılır? Delik kalıcı olarak kapatılır ve laminat onarılır. Gövde geçişi neden sızıntı yapar? Macun yaşlanır veya somun gevşer. Titreşim de bağlantıyı zayıflatabilir. Sensör geçişi nasıl kontrol edilir? Sensör gövdesi ve somunu sızıntı ve çatlak açısından incelenir. İlgili Terimler Seacock, Deniz Suyu Vanası, Deniz Suyu Süzgeci, Galvanik Korozyon, Kurban Anot, Tekne Hortumu.

Seacock

Seacock , tekne gövdesine kendi flanşıyla sabitlenen ve gövde geçişini kapatan deniz suyu vanasıdır. Türkçede "deniz musluğu" veya "deniz suyu vanası" olarak da anılır. Seacock Nedir? Seacock, gövde geçişi ile vanayı tek bir yapıda birleştirir veya gövdeye cıvatalanan bir taban flanşı içerir. Bu yapı, vananın gövdeye mekanik olarak bağlanmasını sağlar. Sıradan bir küresel vana, gövde geçişinin dişine vidalanır. Bu durumda tüm yük gövde geçişinin dişine biner. Seacock, yükü gövdeye dağıtır. Seacock ile Hat İçi Vana Farkı Özellik Seacock Gövde geçişine vidalı vana Gövdeye bağlantı Flanş ile cıvatalı Yalnızca dişli bağlantı Yan yük dayanımı Yüksek Sınırlı Kırılma riski Daha düşük Daha yüksek Bir kişinin vanaya basması veya bir cismin çarpması, dişli bağlantıyı kırabilir. Seacock Türleri Tür Özellik Konik tapalı seacock Geleneksel, bronz konik tapa Küresel seacock Küresel vana mekanizmalı Kompozit seacock Cam takviyeli plastikten İlgili Standartlar Standart Kapsam ISO 9093 Gövde geçişleri ve deniz suyu vanaları ABYC H-27 ABD seacock, gövde geçişi ve tahliye standardı ABYC H-27, seacock'ın belirli bir yan yüke dayanmasını ister. Montaj Adımları Gövdenin iç yüzüne bir destek plakası yerleştirin. Flanşı destek plakasına cıvatalayın. Gövde geçişini seacock gövdesine vidalayın. Tüm bağlantı yüzeylerine sızdırmazlık macunu uygulayın. Seacock'ın hareket etmediğini kontrol edin. Kontrol ve Bakım İşlem Açıklama Çalıştırma Ayda en az bir kez açılıp kapatılır Yağlama Konik tapalı modellerde gres uygulanır Korozyon kontrolü Karaya çekmede dıştan ve içten incelenir Cıvata kontrolü Flanş cıvataları sıkılık açısından kontrol edilir Acil Durum Seacock yanında uygun çapta konik ahşap tapa bulundurulur. Hortum kopması veya vana arızasında tapa deliğe çakılır. Sık Sorulan Sorular Her teknede seacock var mıdır? Birçok teknede gövde geçişine vidalı vanalar bulunur. Bu tür bağlantılar seacock ile değiştirilebilir. Kompozit seacock güvenli midir? Standartlara uygun kompozit seacock'lar kullanılır. Konik tapalı seacock nasıl yağlanır? Tapa çıkarılır, temizlenir ve suya dayanıklı gres sürülür. İlgili Terimler Deniz Suyu Vanası, Gövde Geçişi, Küresel Vana, Vana, Hortum Kelepçesi, Galvanik Korozyon.

Tüm terimlere dön