Denizcilik sözlüğü

Kıç Bodoslama

Tanım

Kıç bodoslama, teknenin kıç ucunda omurgadan yukarı doğru yükselen yapı elemanıdır. Kıç bodoslama, gövdenin arka kenarını oluşturur.

Kıç Bodoslama Nedir?

Kıç bodoslama, omurganın kıç ucuna bağlanır. Geleneksel ahşap teknelerde kıç bodoslama, dümenin asıldığı dikey parçadır. İngilizcede bu elemana "sternpost" denir. Modern aynalı kıçlı teknelerde kıç bodoslamanın yerini aynalık alır.

Kıç Bodoslamanın Görevleri

Görev	Açıklama
Yapısal birleşim	Omurgayı kıç yapısına bağlar
Dümen taşıma	Dümen palası menteşelerle bodoslamaya asılır
Şaft geçişi	Şaft tüpü bazı teknelerde bodoslamadan geçer
Pervane koruması	Pervaneyi omurga ile dümen arasında korur

Pervane Yuvası

Bazı geleneksel teknelerde kıç bodoslama ile dümen arasında bir boşluk bulunur. Bu boşluğa pervane yuvası denir. Pervane bu boşlukta döner. Bu yapı, pervaneyi halat ve yüzen cisimlerden korur.

Kıç Bodoslama ve Kıç Aynalık Farkı

Özellik	Kıç Bodoslama	Kıç Aynalık
Biçim	Dikey veya eğimli dar eleman	Geniş, düz veya hafif kavisli yüzey
Kullanıldığı tekne	Tirhandil ve geleneksel tekneler	Modern motorlu ve yelkenli tekneler
Motor bağlantısı	Uygun değildir	Dıştan takma motor bağlanabilir
İç hacim	Kıçta hacim azdır	Kıçta geniş hacim sağlar

Kıç Bodoslamada Bulunan Elemanlar

Dümen menteşeleri (iğne ve yuva)
Şaft tüpü ve salmastra yuvası
Kurban anot
Gövde birleşim cıvataları

Bakım ve Kontrol

Kıç bodoslama sürekli su altındadır. Kontrol, tekne karaya alındığında yapılır:

Dümen menteşelerindeki boşluğu ölçün.
Ahşap parçalarda çürüme olup olmadığını kontrol edin.
Metal bağlantılarda korozyon izi arayın.
Şaft tüpü çevresindeki sızdırmazlığı inceleyin.
Kurban anodun aşınma durumunu kontrol edin.

Sık Sorulan Sorular

Her teknede kıç bodoslama bulunur mu?

Hayır. Aynalı kıçlı modern teknelerde ayrı bir kıç bodoslama elemanı bulunmaz. Kıç yapısını aynalık oluşturur.

Dümen menteşeleri neden aşınır?

Dümen sürekli hareket eder ve dalga yüküne maruz kalır. Menteşelerdeki sürtünme zamanla boşluk oluşturur. Boşluk, dümende titreşim ve ses yapar.

Kıç bodoslama hangi malzemeden yapılır?

Ahşap teknelerde meşe veya iroko gibi dayanıklı ağaçlar kullanılır. Çelik ve alüminyum teknelerde metal profil kullanılır.

İlgili Terimler

Kıç, Baş Bodoslama, Tekne Omurgası, Dümen Palası, Pervane Şaftı, Gulet.

İlgili terimler

Baş Bodoslama

Baş bodoslama , teknenin baş ucunda bordaların birleştiği dikey veya eğimli yapı elemanıdır. Baş bodoslama, teknenin en ön kenarını oluşturur. Baş Bodoslama Nedir? Baş bodoslama, omurganın baş ucundan yukarı doğru yükselir. Ahşap teknelerde bodoslama, omurgaya geçme ve cıvatalarla bağlanan ayrı bir parçadır. Fiber teknelerde bodoslama, iki bordanın kalıpta birleştiği kalınlaştırılmış kenardır. İngilizcede bu elemana "stem" denir. Baş Bodoslamanın Görevleri Görev Açıklama Yapısal birleşim İki bordayı ön uçta birleştirir Su yarma Suyu iki yana ayırarak ilerlemeyi kolaylaştırır Darbe karşılama Çarpışma ve yüzen cisimlere karşı ilk teması alır Donanım taşıma Çapa makarası ve baş ıstralyası bağlantısını taşır Baş Bodoslama Şekilleri Dik bodoslama: Su hattına yaklaşık dik açıyla iner. Su hattı boyunu artırır. Eğimli bodoslama: Öne doğru yatıktır. Dalgada güverteye gelen suyu azaltır. Kaşık bodoslama: Kavisli bir eğriyle omurgaya bağlanır. Ters bodoslama: Su hattından yukarı doğru geriye eğimlidir. Klipper bodoslama: İçbükey kavisle öne uzanır. Geleneksel yelkenlilerde görülür. Bodoslama Eğimi Bodoslamanın düşeyle yaptığı açıya bodoslama eğimi denir. Eğim, toplam boy ile su hattı boyu arasındaki farkı etkiler. Örnek: Eğimli bodoslamalı bir teknede toplam boy, su hattı boyundan belirgin biçimde uzundur. Bodoslama Koruması Bodoslama, karaya oturma ve yanaşma sırasında hasar görebilir. Koruma için şu yöntemler kullanılır: Paslanmaz bodoslama şeridi: Bodoslamanın ön yüzüne vidalanan metal şerittir. Omurga koruyucu bant: Kendinden yapışkanlı polimer banttır. Ahşap teknelerde bakır veya pirinç kaplama: Geleneksel koruma yöntemidir. Hasar Kontrolü Bodoslamada şu belirtiler kontrol edilir: Jelkotta çatlak veya dökülme Ahşapta çürüme veya ayrılma Bağlantı cıvatalarında korozyon Bodoslama ile gövde birleşim yerinde sızıntı Sık Sorulan Sorular Baş bodoslama ile baş arasındaki fark nedir? Baş, teknenin ön bölümünün tamamıdır. Baş bodoslama, bu bölümün en öndeki yapı elemanıdır. Baş bodoslama hasarı nasıl onarılır? Fiber teknelerde hasarlı laminat temizlenir. Bölge yeni cam elyaf ve reçineyle laminlenir. Son katta jelkot uygulanır. Bodoslama şekli hızı etkiler mi? Bodoslama şekli su hattı boyunu etkiler. Deplasman teknelerinde su hattı boyu, gövde hızını belirleyen etkenlerden biridir. İlgili Terimler Baş, Kıç Bodoslama, Tekne Omurgası, Çapa Makarası, Su Hattı Boyu, Tekne Gövdesi.

Dümen Palası

Dümen palası , teknenin kıç bölümünde su altında bulunan ve döndürüldüğünde yön değişimi sağlayan yassı kanattır. İngilizcede bu parçaya "rudder blade" denir. Dümen Palası Nedir? Dümen palası, dümen şaftına bağlıdır. Şaft döndüğünde pala da döner. Pala, su akışına açı yaptığında bir yanında yüksek, diğer yanında düşük basınç oluşur. Bu basınç farkı, kıçı yana iten kuvveti üretir. Pala alanı ve biçimi, dümen etkisini belirler. Kanat Profili Modern dümen palaları simetrik kanat profiline sahiptir. Profil, ön kenarda yuvarlak, arka kenarda incedir. Bu biçim, akışın pala yüzeyinden ayrılmadan geçmesini sağlar. Amerikan havacılık kurumu NACA'nın simetrik profilleri dümen tasarımında sık kullanılır. NACA, ABD Ulusal Havacılık Danışma Komitesi'nin (National Advisory Committee for Aeronautics) kısaltmasıdır. Palanın Yapısı Bölüm Görevi Dış kabuk Fiber, metal veya ahşaptan oluşur İç dolgu Köpük veya ahşap çekirdek İç iskelet Şaftı palaya bağlayan metal kollar Şaft Palayı dümen sistemine bağlar Malzemeler Malzeme Kullanım Fiber kabuk ve köpük dolgu Yelkenliler ve motoryatlar Paslanmaz çelik İş tekneleri ve bazı motoryatlar Alüminyum Alüminyum tekneler Ahşap Geleneksel tekneler ve guletler Palada Su Birikmesi Fiber dümen palalarına zamanla su sızabilir. Su, genellikle şaftın palaya girdiği noktadan girer. Biriken su iç iskeleti korozyona uğratabilir. Soğuk iklimlerde donan su kabuğu çatlatabilir. Karinaya alımda palanın alt ucundan küçük bir delikle su tahliyesi yapılabilir. Delik, işlem sonrası epoksiyle kapatılır. Kontrol Noktaları Palanın şaft üzerindeki boşluğunu kontrol edin. Kabukta çatlak ve kabarma arayın. Pala ile gövde arasındaki açıklığı ölçün. Alt ucunda su sızıntısı olup olmadığına bakın. Karaya oturma izlerini inceleyin. Pala Alanı Pala alanı, teknenin su altı yanal alanına göre belirlenir. Yetersiz alan, düşük hızda manevra güçlüğü yaratır. Aşırı alan, dümen kuvvetini artırır ve sürtünmeyi yükseltir. Sık Sorulan Sorular Dümen palası neden asimetrik değildir? Pala her iki yöne eşit çalışmalıdır. Bu nedenle profil simetrik tasarlanır. Karaya oturmada dümen palası neden zarar görür? Pala, teknenin en derin noktalarından biridir. Özellikle asılı dümenler darbeye açıktır. Pala değişiminde nelere dikkat edilir? Yeni pala; şaft çapı, uzunluk, profil ve ağırlık bakımından orijinale uygun olmalıdır. İlgili Terimler Dümen, Dümen Şaftı, Dümen Sistemi, Acil Durum Dümeni, Kıç, Karina.

Gulet

Gulet , Türkiye'nin Ege ve Akdeniz kıyılarında üretilen geleneksel ahşap teknedir. Gulet, yelken donanımına sahiptir. Seyrini çoğunlukla dizel motorla yapar. Gulet Nedir? Gulet, geniş güverteli ve kamaralı bir gezi teknesidir. Bodrum, Bozburun, Marmaris ve Fethiye guletlerin üretildiği ve kullanıldığı başlıca yerlerdir. Gulet yapımı, usta-çırak ilişkisiyle aktarılan bir zanaattır. Guletin kökeni, bölgedeki ahşap yük ve sünger avcılığı teknelerine dayanır. Bu tekneler 20. yüzyılın ikinci yarısında gezi teknesine dönüştürüldü. Mavi Yolculuk ile İlişkisi "Mavi Yolculuk", Ege ve Akdeniz kıyılarında tekneyle yapılan çok günlü gezidir. Terim, Azra Erhat'ın 1962 yılında yayımlanan "Mavi Yolculuk" adlı kitabıyla yaygınlaştı. Guletler bu gezilerde kullanılan başlıca teknelerdir. Kıç Tipine Göre Guletler Tür Kıç Şekli Tirhandil Baş ve kıç sivri biter Aynalı kıç gulet Kıçta düz veya yuvarlak bir ayna bulunur Aynalı kıç, güvertede ve kıç kamarada daha geniş alan sağlar. Gulet Yapımında Kullanılan Ağaçlar Ağaç Kullanıldığı Bölüm Kızılçam Eğriler ve kaplama İroko Omurga ve kaplama Maun İç dekorasyon Tik (teak) Güverte kaplaması Dut Eğriler Guletin Bölümleri Kıç güverte: Yemek masası ve oturma alanı bulunur. Baş güverte: Güneşlenme minderleri yer alır. Kamaralar: Ana güverte altında bulunur. Her kamarada genellikle tuvalet ve duş vardır. Kaptan köşkü: Dümen ve seyir cihazları burada yer alır. Mürettebat kamarası: Genellikle baş tarafta bulunur. Arma Yapısı Guletlerin çoğu iki direklidir. Bu yapı ketch armaya benzer. Yelken, bazı guletlerde yalnızca yardımcı itiş veya görsel amaçla kullanılır. Bakım Gereksinimleri Ahşap gövde, her sezon öncesi kalafat ve boya kontrolünden geçer. Tik güverte, düzenli temizlik ve derz bakımı ister. Su hattı altı, antifouling boya ile kaplanır. Ahşapta çürüme ve kurt hasarı kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Gulet ile yelkenli yat arasındaki fark nedir? Gulet ahşap gövdelidir ve geniş güverteye sahiptir. Seyrini çoğunlukla motorla yapar. Modern yelkenli yat genellikle fiber gövdelidir ve yelkenle seyreder. Gulet kiralamada mürettebat bulunur mu? Ticari guletler genellikle kaptan, aşçı ve tayfa ile kiralanır. Bu kiralama türüne mürettebatlı kiralama denir. Ahşap gövde neden düzenli bakım ister? Ahşap, su ve güneşle genleşir ve büzülür. Bu hareket kalafat derzlerini açar. Açılan derzlerden gövdeye su sızar. İlgili Terimler Yat, Yelkenli Tekne, Tik Güverte, Kamaralı Tekne, Kaptan Köşkü, Tekne Kışlama.

Kıç

Kıç , teknenin arka ucudur. Denizcilikte kıç bölümüne "pupa" da denir. İngilizcede bu bölüme "stern" denir. Kıç Nedir? Kıç, teknenin seyir yönünün tersine bakan ucudur. Dümen ve pervane genellikle kıç bölümünde yer alır. Kıç bölümünün şekli, teknenin manevra kabiliyetini ve iç hacmini etkiler. Kıç Bölümündeki Kısımlar Kısım Tanım Kıç aynalık Kıçın düz veya hafif kavisli arka yüzeyi Kıç bodoslama Kıçın en arkasındaki dikey eleman Kıç omuzluk Kıçın bordalarla birleştiği bölüm Kıç güverte Kıçın üzerindeki güverte alanı Kıç kamara Kıç bölümündeki iç yaşam alanı Kıç pik Kıçın en arkasındaki su geçirmez bölme Kıç Şekilleri Aynalı kıç (transom): Kıç düz bir yüzeyle biter. Modern teknelerde yaygındır. Tirhandil (sivri kıç): Kıç, baş gibi sivri biter. Geleneksel Türk teknelerinde görülür. Ters aynalık: Aynalık öne doğru eğimlidir. Yüzme platformuna alan açar. Kaşık kıç: Kıç, sudan yukarı doğru uzanan yuvarlak bir çıkıntıyla biter. Kıça Göre Yön İfadeleri İfade Anlamı Kıçtan Teknenin arkasından Kıç omuzluktan Kıç ile borda arasındaki yönden Kıça doğru Teknenin arka ucuna doğru Tornistan Teknenin geri yönde hareketi Kıç Bölümündeki Donanımlar Dümen palası ve dümen şaftı Pervane ve şaft Dıştan takma motor bağlantısı (aynalıkta) Yüzme platformu ve merdiven Kıç babaları Pupa feneri Pupa Feneri COLREG 1972 Kural 21, pupa fenerini tanımlar. Pupa feneri, kıçta bulunan beyaz fenerdir. Feneri, kıçtan itibaren 135 derecelik yay boyunca görülür. Sık Sorulan Sorular Pupa ile kıç aynı şey midir? Evet. Pupa, İtalyanca "poppa" kelimesinden gelir ve teknenin kıçını ifade eder. Yelkencilikte "pupa seyri", rüzgârı kıçtan alarak yapılan seyirdir. Dıştan takma motor neden kıça bağlanır? Aynalık, motorun ağırlığını ve itiş kuvvetini taşıyacak şekilde güçlendirilir. Motor buradan dümen ve itiş görevini birlikte yapar. Tirhandil kıçın aynalı kıça göre farkı nedir? Tirhandil kıç, arkadan gelen dalgayı ikiye böler. Aynalı kıç, güvertede ve kıç kamarada daha fazla alan sağlar. Modern üretimde aynalı kıç daha yaygındır. Tornistan ne demektir? Tornistan, motoru geri vitese alarak teknenin geri hareket etmesidir. İlgili Terimler Baş, Kıç Güverte, Kıç Bodoslama, Pupa Feneri, Dümen Palası, Yüzme Platformu.

Tüm terimlere dön