Denizcilik sözlüğü

Kapalı Devre Soğutma

Tanım

Kapalı devre soğutma, motorun içinde antifrizli tatlı su dolaşan ve bu suyun bir eşanjörde deniz suyuyla soğutulduğu soğutma sistemidir. İngilizcede bu sisteme "freshwater cooling" veya "closed cooling" denir.

Kapalı Devre Soğutma Nedir?

Kapalı devre sistemde iki ayrı su devresi bulunur. İç devre, motor bloğu ve silindir kapağında dolaşır. Dış devre, denizden alınan suyu eşanjöre taşır. İki devre birbirine karışmaz. Isı, eşanjörün metal boruları üzerinden iç devreden dış devreye geçer.

İki Devrenin Karşılaştırması

Özellik	İç Devre	Dış Devre
Sıvı	Antifriz ve tatlı su karışımı	Deniz suyu
Pompa	Santrifüj motor su pompası	Esnek impellerli deniz suyu pompası
Dolaşım alanı	Motor bloğu, kapak, eşanjör	Süzgeç, pompa, eşanjör, egzoz
Çıkış	Kapalı döngü	Islak egzozla denize

Sistem Bileşenleri

Eşanjör: Isıyı iç devreden dış devreye aktarır.
Genleşme tankı: Isınan sıvının genleşmesini karşılar. Basınç kapağı içerir.
Termostat: İç devrenin sıcaklığını düzenler.
Motor su pompası: İç devreyi dolaştırır.
Deniz suyu pompası: Dış devreyi dolaştırır.
Eşanjör anodu: Eşanjörü galvanik korozyondan korur.

Avantajlar

Avantaj	Açıklama
İç korozyon azalır	Deniz suyu motor içinde dolaşmaz
Tuz birikmez	Su kanalları temiz kalır
Sıcaklık kararlıdır	Motor ideal sıcaklıkta çalışır
Donma koruması	Antifriz iç devreyi korur

Bakım Noktaları

Genleşme tankındaki sıvı seviyesini kontrol edin.
Antifriz oranını üreticinin önerisine göre ölçün.
Eşanjör anodunu düzenli olarak değiştirin.
Eşanjör borularını tuz ve tortudan temizleyin.
Deniz suyu pompası impellerini kontrol edin.
Hortum ve kelepçeleri inceleyin.

Eşanjör Tıkanması

Eşanjör boruları zamanla tuz, kireç ve deniz canlılarıyla tıkanabilir. Tıkanma, soğutma kapasitesini düşürür. Motor yüksek yükte ısınmaya başlar. Eşanjör sökülerek temizlenir veya kimyasal temizlik uygulanır.

Sık Sorulan Sorular

İç devre sıvısı neden eksilir?

Eşanjörde iç kaçak, pompa keçesi arızası veya hortum sızıntısı sıvı kaybına yol açar.

Genleşme tankı kapağı sıcakken açılır mı?

Hayır. Sıcak sıvı basınç altındadır. Kapak açılırsa sıcak sıvı fışkırabilir.

Kapalı devre sistemde de deniz suyu pompası gerekir mi?

Evet. Deniz suyu pompası, eşanjörü soğutacak suyu sağlar.

İlgili Terimler

Motor Soğutma Sistemi, Açık Devre Soğutma, Motor Su Pompası, Deniz Suyu Pompası, Termostat, Motor Anodu.

İlgili terimler

Açık Devre Soğutma

Açık devre soğutma , denizden alınan suyun doğrudan motor bloğu ve silindir kapağı içinde dolaşarak motoru soğuttuğu sistemdir. İngilizcede bu sisteme "raw water cooling" denir. Açık Devre Soğutma Nedir? Açık devre sistemde tek bir su devresi bulunur. Deniz suyu pompası, suyu denizden çeker. Su, motorun soğutma kanallarından geçer. Isınan su egzoza karışarak denize geri atılır. Sistemde eşanjör ve antifrizli iç devre bulunmaz. Kullanım Alanları Dıştan takma motorlar Bazı küçük içten takma motorlar Tatlı su göllerinde kullanılan tekneler Eski model tekne motorları Dıştan takma motorların neredeyse tamamı açık devre soğutma kullanır. Kapalı Devre ile Karşılaştırma Özellik Açık Devre Kapalı Devre Yapı Basit, az parça Eşanjör ve iki devre Maliyet Düşük Yüksek Motor içi korozyon Yüksek risk Düşük risk Tuz birikimi Oluşabilir İç devrede oluşmaz Çalışma sıcaklığı Daha düşük tutulur Daha kararlı ve yüksek Donma riski Su boşaltılmazsa yüksek Antifriz korur Neden Daha Düşük Sıcaklık? Deniz suyu yüksek sıcaklıkta tuz çökeltir. Çöken tuz, soğutma kanallarını daraltır. Bu nedenle açık devre sistemlerde termostat daha düşük sıcaklıkta açılır. Daha düşük çalışma sıcaklığı tuz birikimini sınırlar. Korozyon Koruması Açık devrede motorun iç yüzeyleri sürekli tuzlu suyla temas eder. Koruma için şu önlemler uygulanır: Motor bloğu içine yerleştirilen kurban anotlar Kullanım sonrası tatlı su yıkaması Uzun beklemeler öncesi sistemin boşaltılması Tatlı Su Yıkaması Dıştan takma motorlarda yıkama, bağlantı ağzı veya kulaklık tipi aparatla yapılır. Aparat, tatlı su hortumunu soğutma girişine bağlar. Motor, üreticinin talimatına göre çalıştırılarak veya çalıştırılmadan yıkanır. Yıkama, kanallardaki tuzu ve kumu temizler. Bakım Adımları Kullanım sonrası sistemi tatlı suyla yıkayın. Kontrol suyu çıkışının açık olduğunu doğrulayın. Motor anotlarını düzenli olarak kontrol edin. Termostatı tuz birikintisine karşı inceleyin. Kışlama öncesi sistemi boşaltın veya antifrizle doldurun. Sık Sorulan Sorular Açık devre sistem kapalı devreye dönüştürülebilir mi? Birçok içten takma motor için dönüşüm kitleri bulunur. Uygunluk, motor modeline bağlıdır. Tatlı suda kullanılan teknede açık devre sorun yaratır mı? Tatlı suda tuz birikimi ve galvanik korozyon daha azdır. Ancak tortu ve donma riski devam eder. Kontrol suyu neden kesilir? Kanal girişi tıkanmış veya impeller arızalanmış olabilir. İlgili Terimler Kapalı Devre Soğutma, Motor Soğutma Sistemi, Deniz Suyu Pompası, Motor Anodu, Termostat, Dıştan Takma Motor.

Deniz Suyu Pompası

Deniz suyu pompası , tekne motorunun soğutma sistemi için denizden su çeken pompadır. İngilizcede bu pompaya "raw water pump" denir. Deniz Suyu Pompası Nedir? Deniz suyu pompası, gövde geçişi ve deniz suyu vanası üzerinden denizden su emer. Su, deniz suyu süzgecinden geçerek pompaya gelir. Pompa suyu soğutma sistemine basar. Kapalı devre sistemlerde su eşanjörden geçer. Açık devre sistemlerde su doğrudan motor bloğunda dolaşır. Su sonunda ıslak egzozla birlikte dışarı atılır. Pompanın Bölümleri Bölüm Görevi Pompa gövdesi İç hacmi ve giriş-çıkış ağızlarını oluşturur İmpeller Esnek kanatlarıyla suyu iter Kam Gövde içinde kanatların bükülmesini sağlar Ön kapak Gövdeyi kapatır, impeller değişimi için sökülür Conta Kapak ile gövde arasındaki sızdırmazlığı sağlar Mil ve keçe Motordan hareketi alır ve su sızıntısını önler Çalışma İlkesi Pompa milini motor döndürür. Mil, kauçuk impelleri çevirir. Kanatlar gövdedeki kam bölgesinde bükülür. Bükülme, kanatlar arasındaki hacmi küçültür ve suyu çıkış ağzına iter. Kanatlar düzleştiğinde hacim büyür ve giriş ağzından su emilir. Arıza Belirtileri Belirti Olası Neden Egzozdan su gelmiyor veya az geliyor İmpeller hasarı, vana kapalı, süzgeç tıkalı Motor sıcaklığı yükseliyor Yetersiz su akışı Pompa çevresinde su damlıyor Mil keçesi veya kapak contası arızası Gıcırtı sesi Kuru çalışma Egzozdan çıkan su miktarı, deniz suyu akışının basit bir göstergesidir. Bakım Adımları Deniz suyu vanasını kapatın. Pompa ön kapağını sökün. İmpelleri çıkarın ve kanatlarını inceleyin. Yeni veya sağlam impelleri gliserin veya üreticinin önerdiği yağlayıcıyla takın. Yeni conta ile kapağı kapatın. Vanayı açın ve motor çalışırken egzozdan su geldiğini doğrulayın. Kuru Çalışma Riski Kauçuk impeller suyla yağlanır. Su gelmezse kanatlar birkaç saniyede ısınır ve kırılabilir. Kırık kanat parçaları soğutma kanallarını tıkayabilir. Motor çalıştırılmadan önce deniz suyu vanasının açık olduğu kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Deniz suyu pompası hangi motorlarda bulunur? İçten takma motorlarda, kuyruklu motorlarda ve jeneratörlerde bulunur. Dıştan takma motorlarda pompa ayak ünitesinin içindedir. Pompa kapağı neden sökülerek kontrol edilir? İmpellerin durumu dışarıdan görülmez. Kapak sökülünce kanat çatlakları ve aşınma görülür. Pompa mil keçesi kaçırırsa ne olur? Deniz suyu motor bölmesine ve sintineye akar. Su ayrıca pompa yataklarına ulaşabilir. İlgili Terimler İmpeller, Deniz Motoru İmpelleri, Motor Su Pompası, Deniz Suyu Süzgeci, Açık Devre Soğutma, Kapalı Devre Soğutma.

Motor Anodu

Motor anodu , tekne motorunun metal parçalarını galvanik korozyondan korumak için motor ve tahrik ünitesine yerleştirilen kurban metaldir. Anot, korunan metalden önce aşınır. Motor Anodu Nedir? Deniz suyu elektriği iletir. Farklı metaller deniz suyunda temas ettiğinde aralarında elektrik akımı oluşur. Bu akım, daha aktif metalin aşınmasına yol açar. Motor anodu, motor parçalarından daha aktif bir metalden üretilir. Bu sayede korozyon anot üzerinde gerçekleşir. Motor Anotlarının Konumları Konum Anot Türü Eşanjör Kalem anot Motor bloğu soğutma kanalı Kalem anot Egzoz manifoldu Kalem anot Dıştan takma motor ayak ünitesi Trim anodu, kavitasyon plakası anodu Kuyruklu motor ayak ünitesi Ayak anotları, aynalık plakası anodu Saildrive Pervane çevresindeki halka anot Kalem Anot Kalem anot, dişli bir başlığa bağlı silindir biçimli anottur. Anot, soğutma devresindeki bir deliğe vidalanır. Su, anodun çevresinde dolaşır. Kalem anot zamanla incelir ve parçalanabilir. Kopan parçalar eşanjör borularını tıkayabilir. Anot Malzemeleri Malzeme Uygun Ortam Çinko Tuzlu su Alüminyum alaşım Tuzlu ve acı su Magnezyum Tatlı su Motor üreticileri, tahrik ünitesi için uygun anot malzemesini belirtir. Birçok güncel dıştan takma ve kuyruklu motor üreticisi alüminyum alaşım anot önerir. Değişim Zamanı Anodun aşınma oranı düzenli olarak kontrol edilir. Birçok üretici, anot yaklaşık yarı yarıya aşındığında değişim önerir. Anot hiç aşınmıyorsa bağlantı hatalı veya malzeme yanlış olabilir. Kontrol ve Değişim Adımları Anodun konumunu motor kılavuzundan belirleyin. Kapalı devre anotları için motoru soğutun. Anodu sökün ve aşınma miktarını inceleyin. Dişli yuvayı temizleyin. Yeni anodu, üreticinin belirttiği sızdırmazlık yöntemiyle takın. Dış anotlarda bağlantı yüzeyinin çıplak metal olduğunu doğrulayın. Anotlar boyanmaz. Boya, anodun suyla temasını keser ve korumayı durdurur. Sık Sorulan Sorular Anot neden çok hızlı aşınır? Marinadaki kaçak akımlar veya hatalı topraklama aşınmayı hızlandırabilir. Tatlı suda çinko anot kullanılabilir mi? Tatlı suda çinko anodun yüzeyi pasifleşebilir ve koruma azalır. Magnezyum tercih edilir. Kalem anot parçası nerede bulunur? Parça genellikle eşanjör borularının girişinde birikir. Eşanjör kapağı açılarak temizlenir. İlgili Terimler Kurban Anot, Galvanik Korozyon, Çinko Anot, Alüminyum Anot, Magnezyum Anot, Kapalı Devre Soğutma.

Motor Soğutma Sistemi

Motor soğutma sistemi , yanmanın ürettiği fazla ısıyı motordan uzaklaştırarak motoru çalışma sıcaklığında tutan sistemdir. Tekne motorlarında soğutma, deniz veya göl suyunun kullanılmasıyla yapılır. Motor Soğutma Sistemi Nedir? İçten yanmalı motor, yakıtın enerjisinin bir bölümünü ısıya çevirir. Bu ısı uzaklaştırılmazsa motor parçaları genleşir ve hasar görür. Araçlarda ısı radyatörle havaya verilir. Teknelerde ise ısı, teknenin yüzdüğü suya aktarılır. Soğutma Sistemi Türleri Tür Çalışma Şekli Kullanım Açık devre soğutma Deniz suyu doğrudan motorda dolaşır Dıştan takma motorlar, bazı küçük içten takma motorlar Kapalı devre soğutma Antifrizli su motorda, deniz suyu eşanjörde dolaşır İçten takma dizel motorlar Omurga soğutma Antifrizli su, gövde dışındaki borulardan geçer İş ve kanal tekneleri Omurga soğutmada deniz suyu motora girmez. Sistem, gövde altındaki boruların suyla temasıyla soğur. Sistem Bileşenleri Bileşen Görevi Deniz suyu vanası ve süzgeç Suyu alır ve süzer Deniz suyu pompası Deniz suyunu sisteme basar Eşanjör İç devre sıvısını deniz suyuyla soğutur Motor su pompası İç devre sıvısını dolaştırır Termostat Sıcaklığa göre akışı düzenler Genleşme tankı İç devre sıvısının genleşmesini karşılar Islak egzoz dirseği Deniz suyunu egzoza karıştırarak dışarı atar Sıcaklık göstergesi Motor sıcaklığını gösterir Dıştan Takma Motorda Kontrol Suyu Dıştan takma motorlarda kaputun altından ince bir su jeti çıkar. Bu jete kontrol suyu veya işaret suyu denir. Jet, deniz suyu pompasının çalıştığını gösterir. Jetin zayıflaması pompa veya kanal tıkanmasının işaretidir. Kontrol Noktaları Egzozdan su çıkışı Sıcaklık göstergesi Deniz suyu süzgecinin temizliği İç devre sıvı seviyesi Hortum ve kelepçelerin durumu Kayış gerginliği Arıza Durumunda Yapılacaklar Sıcaklık yükselirse motoru rölantiye alın. Motoru durdurun. Deniz suyu vanasını ve süzgeci kontrol edin. İmpelleri kontrol edin. Sıcak motorda genleşme tankı kapağını açmayın. Sık Sorulan Sorular Hangi soğutma sistemi daha uzun ömürlüdür? Kapalı devre sistemde motor içi deniz suyuyla temas etmez. Bu nedenle iç korozyon ve tuz birikimi azdır. Soğutma suyu neden egzozdan atılır? Deniz suyu egzoz gazını soğutur. Bu sayede egzoz hortumu ve susturucu sıcaklığa dayanır. Soğutma sistemi kışın nasıl korunur? Açık devrede su boşaltılır veya antifrizle doldurulur. Kapalı devrede antifriz oranı kontrol edilir. İlgili Terimler Kapalı Devre Soğutma, Açık Devre Soğutma, Deniz Suyu Pompası, Termostat, Islak Egzoz, Motor Hararet Yapması.

Tüm terimlere dön