Denizcilik sözlüğü

Kıç

Tanım

Kıç, teknenin arka ucudur. Denizcilikte kıç bölümüne "pupa" da denir. İngilizcede bu bölüme "stern" denir.

Kıç Nedir?

Kıç, teknenin seyir yönünün tersine bakan ucudur. Dümen ve pervane genellikle kıç bölümünde yer alır. Kıç bölümünün şekli, teknenin manevra kabiliyetini ve iç hacmini etkiler.

Kıç Bölümündeki Kısımlar

Kısım	Tanım
Kıç aynalık	Kıçın düz veya hafif kavisli arka yüzeyi
Kıç bodoslama	Kıçın en arkasındaki dikey eleman
Kıç omuzluk	Kıçın bordalarla birleştiği bölüm
Kıç güverte	Kıçın üzerindeki güverte alanı
Kıç kamara	Kıç bölümündeki iç yaşam alanı
Kıç pik	Kıçın en arkasındaki su geçirmez bölme

Kıç Şekilleri

Aynalı kıç (transom): Kıç düz bir yüzeyle biter. Modern teknelerde yaygındır.
Tirhandil (sivri kıç): Kıç, baş gibi sivri biter. Geleneksel Türk teknelerinde görülür.
Ters aynalık: Aynalık öne doğru eğimlidir. Yüzme platformuna alan açar.
Kaşık kıç: Kıç, sudan yukarı doğru uzanan yuvarlak bir çıkıntıyla biter.

Kıça Göre Yön İfadeleri

İfade	Anlamı
Kıçtan	Teknenin arkasından
Kıç omuzluktan	Kıç ile borda arasındaki yönden
Kıça doğru	Teknenin arka ucuna doğru
Tornistan	Teknenin geri yönde hareketi

Kıç Bölümündeki Donanımlar

Dümen palası ve dümen şaftı
Pervane ve şaft
Dıştan takma motor bağlantısı (aynalıkta)
Yüzme platformu ve merdiven
Kıç babaları
Pupa feneri

Pupa Feneri

COLREG 1972 Kural 21, pupa fenerini tanımlar. Pupa feneri, kıçta bulunan beyaz fenerdir. Feneri, kıçtan itibaren 135 derecelik yay boyunca görülür.

Sık Sorulan Sorular

Pupa ile kıç aynı şey midir?

Evet. Pupa, İtalyanca "poppa" kelimesinden gelir ve teknenin kıçını ifade eder. Yelkencilikte "pupa seyri", rüzgârı kıçtan alarak yapılan seyirdir.

Dıştan takma motor neden kıça bağlanır?

Aynalık, motorun ağırlığını ve itiş kuvvetini taşıyacak şekilde güçlendirilir. Motor buradan dümen ve itiş görevini birlikte yapar.

Tirhandil kıçın aynalı kıça göre farkı nedir?

Tirhandil kıç, arkadan gelen dalgayı ikiye böler. Aynalı kıç, güvertede ve kıç kamarada daha fazla alan sağlar. Modern üretimde aynalı kıç daha yaygındır.

Tornistan ne demektir?

Tornistan, motoru geri vitese alarak teknenin geri hareket etmesidir.

İlgili Terimler

Baş, Kıç Güverte, Kıç Bodoslama, Pupa Feneri, Dümen Palası, Yüzme Platformu.

İlgili terimler

Baş

Baş , teknenin ön ucudur. Denizcilikte baş bölümüne "pruva" da denir. İngilizcede bu bölüme "bow" denir. Baş Nedir? Baş, teknenin seyir yönünde öne bakan ucudur. Baş, suyu ve dalgayı ilk karşılayan bölümdür. Baş bölümünün şekli, teknenin dalgadaki davranışını etkiler. Baş Bölümündeki Kısımlar Kısım Tanım Baş bodoslama Başın en önündeki dikey veya eğimli kenar Baş omuzluk Başın bordalarla birleştiği yuvarlak bölüm Baş güverte Başın üzerindeki güverte alanı Baş kamara Baş bölümündeki iç yaşam alanı Zincirlik Çapa zincirinin depolandığı bölme Baş pik Başın en önündeki su geçirmez bölme Baş Şekilleri Dik baş: Bodoslama dikeye yakındır. Su hattı boyunu artırır. Eğimli baş: Bodoslama öne doğru eğimlidir. Dalgada güverteyi kuru tutar. Ters baş: Bodoslama geriye doğru eğimlidir. Dalgayı yararak geçer. Balb baş: Su hattı altında topuz biçimli bir çıkıntıdır. Büyük gemilerde dalga direncini azaltır. Başa Göre Yön İfadeleri İfade Anlamı Baştan Teknenin önünden Baş omuzluktan Baş ile borda arasındaki yönden Başa doğru Teknenin ön ucuna doğru Baş üstü Tam ileri yön Baş Bölümündeki Donanımlar Çapa makarası Irgat Baş pervanesi (bazı teknelerde) Baş vardavelası Babalar ve koç boynuzları Baş Pik ve Çatışma Perdesi Baş pik, başın önündeki su geçirmez bölmedir. Teknenin çarpışma durumunda başı hasar görür. Su geçirmez perde, suyun diğer bölmelere geçmesini engeller. Bu perdeye çatışma perdesi denir. Sık Sorulan Sorular Pruva ile baş aynı şey midir? Evet. Pruva, İtalyanca "prua" kelimesinden gelir ve teknenin başını ifade eder. Baş neden dalgaya karşı yönlendirilir? Baş, dalgayı yaracak şekilde tasarlanır. Teknenin bordadan dalga alması, yana yatmayı ve devrilme riskini artırır. Baş pervanesi ne işe yarar? Baş pervanesi, baş bölümün altındaki tünele yerleştirilen yatay pervanedir. Teknenin başını sağa veya sola iter. Dar marinalarda yanaşmayı kolaylaştırır. Baş neden kıçtan daha yüksek tasarlanır? Yüksek baş, dalganın güverteye girmesini azaltır. Bu yapı, baş güverteyi ve kamarayı kuru tutar. Baş kamarada yatak neden V biçimlidir? Gövde, başa doğru daralır. V biçimli yatak, bu daralan alana uyacak şekilde yapılır. İlgili Terimler Kıç, Baş Bodoslama, Baş Güverte, Baş Pervanesi, Sancak, İskele.

Dümen Palası

Dümen palası , teknenin kıç bölümünde su altında bulunan ve döndürüldüğünde yön değişimi sağlayan yassı kanattır. İngilizcede bu parçaya "rudder blade" denir. Dümen Palası Nedir? Dümen palası, dümen şaftına bağlıdır. Şaft döndüğünde pala da döner. Pala, su akışına açı yaptığında bir yanında yüksek, diğer yanında düşük basınç oluşur. Bu basınç farkı, kıçı yana iten kuvveti üretir. Pala alanı ve biçimi, dümen etkisini belirler. Kanat Profili Modern dümen palaları simetrik kanat profiline sahiptir. Profil, ön kenarda yuvarlak, arka kenarda incedir. Bu biçim, akışın pala yüzeyinden ayrılmadan geçmesini sağlar. Amerikan havacılık kurumu NACA'nın simetrik profilleri dümen tasarımında sık kullanılır. NACA, ABD Ulusal Havacılık Danışma Komitesi'nin (National Advisory Committee for Aeronautics) kısaltmasıdır. Palanın Yapısı Bölüm Görevi Dış kabuk Fiber, metal veya ahşaptan oluşur İç dolgu Köpük veya ahşap çekirdek İç iskelet Şaftı palaya bağlayan metal kollar Şaft Palayı dümen sistemine bağlar Malzemeler Malzeme Kullanım Fiber kabuk ve köpük dolgu Yelkenliler ve motoryatlar Paslanmaz çelik İş tekneleri ve bazı motoryatlar Alüminyum Alüminyum tekneler Ahşap Geleneksel tekneler ve guletler Palada Su Birikmesi Fiber dümen palalarına zamanla su sızabilir. Su, genellikle şaftın palaya girdiği noktadan girer. Biriken su iç iskeleti korozyona uğratabilir. Soğuk iklimlerde donan su kabuğu çatlatabilir. Karinaya alımda palanın alt ucundan küçük bir delikle su tahliyesi yapılabilir. Delik, işlem sonrası epoksiyle kapatılır. Kontrol Noktaları Palanın şaft üzerindeki boşluğunu kontrol edin. Kabukta çatlak ve kabarma arayın. Pala ile gövde arasındaki açıklığı ölçün. Alt ucunda su sızıntısı olup olmadığına bakın. Karaya oturma izlerini inceleyin. Pala Alanı Pala alanı, teknenin su altı yanal alanına göre belirlenir. Yetersiz alan, düşük hızda manevra güçlüğü yaratır. Aşırı alan, dümen kuvvetini artırır ve sürtünmeyi yükseltir. Sık Sorulan Sorular Dümen palası neden asimetrik değildir? Pala her iki yöne eşit çalışmalıdır. Bu nedenle profil simetrik tasarlanır. Karaya oturmada dümen palası neden zarar görür? Pala, teknenin en derin noktalarından biridir. Özellikle asılı dümenler darbeye açıktır. Pala değişiminde nelere dikkat edilir? Yeni pala; şaft çapı, uzunluk, profil ve ağırlık bakımından orijinale uygun olmalıdır. İlgili Terimler Dümen, Dümen Şaftı, Dümen Sistemi, Acil Durum Dümeni, Kıç, Karina.

Kıç Bodoslama

Kıç bodoslama , teknenin kıç ucunda omurgadan yukarı doğru yükselen yapı elemanıdır. Kıç bodoslama, gövdenin arka kenarını oluşturur. Kıç Bodoslama Nedir? Kıç bodoslama, omurganın kıç ucuna bağlanır. Geleneksel ahşap teknelerde kıç bodoslama, dümenin asıldığı dikey parçadır. İngilizcede bu elemana "sternpost" denir. Modern aynalı kıçlı teknelerde kıç bodoslamanın yerini aynalık alır. Kıç Bodoslamanın Görevleri Görev Açıklama Yapısal birleşim Omurgayı kıç yapısına bağlar Dümen taşıma Dümen palası menteşelerle bodoslamaya asılır Şaft geçişi Şaft tüpü bazı teknelerde bodoslamadan geçer Pervane koruması Pervaneyi omurga ile dümen arasında korur Pervane Yuvası Bazı geleneksel teknelerde kıç bodoslama ile dümen arasında bir boşluk bulunur. Bu boşluğa pervane yuvası denir. Pervane bu boşlukta döner. Bu yapı, pervaneyi halat ve yüzen cisimlerden korur. Kıç Bodoslama ve Kıç Aynalık Farkı Özellik Kıç Bodoslama Kıç Aynalık Biçim Dikey veya eğimli dar eleman Geniş, düz veya hafif kavisli yüzey Kullanıldığı tekne Tirhandil ve geleneksel tekneler Modern motorlu ve yelkenli tekneler Motor bağlantısı Uygun değildir Dıştan takma motor bağlanabilir İç hacim Kıçta hacim azdır Kıçta geniş hacim sağlar Kıç Bodoslamada Bulunan Elemanlar Dümen menteşeleri (iğne ve yuva) Şaft tüpü ve salmastra yuvası Kurban anot Gövde birleşim cıvataları Bakım ve Kontrol Kıç bodoslama sürekli su altındadır. Kontrol, tekne karaya alındığında yapılır: Dümen menteşelerindeki boşluğu ölçün. Ahşap parçalarda çürüme olup olmadığını kontrol edin. Metal bağlantılarda korozyon izi arayın. Şaft tüpü çevresindeki sızdırmazlığı inceleyin. Kurban anodun aşınma durumunu kontrol edin. Sık Sorulan Sorular Her teknede kıç bodoslama bulunur mu? Hayır. Aynalı kıçlı modern teknelerde ayrı bir kıç bodoslama elemanı bulunmaz. Kıç yapısını aynalık oluşturur. Dümen menteşeleri neden aşınır? Dümen sürekli hareket eder ve dalga yüküne maruz kalır. Menteşelerdeki sürtünme zamanla boşluk oluşturur. Boşluk, dümende titreşim ve ses yapar. Kıç bodoslama hangi malzemeden yapılır? Ahşap teknelerde meşe veya iroko gibi dayanıklı ağaçlar kullanılır. Çelik ve alüminyum teknelerde metal profil kullanılır. İlgili Terimler Kıç, Baş Bodoslama, Tekne Omurgası, Dümen Palası, Pervane Şaftı, Gulet.

Kıç Güverte

Kıç güverte , teknenin arka bölümünde yer alan güverte alanıdır. Kıç güverte, kokpit ve yüzme platformuyla bağlantılıdır. Kıç Güverte Nedir? Kıç güverte, kaptan köşkü veya salonun arkasından başlar. Teknenin kıç aynalığına kadar uzanır. İngilizcede bu alana "aft deck" denir. Motoryatlarda bu alan genellikle oturma ve yemek bölümüdür. Kıç Güvertedeki Donanımlar Donanım Görevi Kıç babaları Kıç bağlama halatlarını tutturur Kıç vardavelası Arka bölümdeki koruma korkuluğudur Davit Tender botu kaldırır ve taşır Yüzme platformu Denize giriş ve çıkış sağlar Tekne merdiveni Sudan güverteye çıkışı sağlar Güverte duşu Yüzme sonrası tatlı su ile yıkanmayı sağlar Kıç dolapları Halat ve usturmaça depolar Akdeniz Tipi Kıçtan Kara Bağlama Akdeniz marinalarında tekneler genellikle kıçtan iskeleye bağlanır. Bu yönteme Akdeniz tipi bağlama denir. Baş taraf, kaloma halatı veya çapa ile sabitlenir. Kıç halatları kıç babalarından iskeleye verilir. İnsanlar tekneye kıç güverteden ve iskele tahtasından (passerelle) geçer. Kıç Güvertenin Kullanımı Yemek ve oturma alanı Yüzme ve dalışa hazırlık Balık tutma Tender bota biniş Bağlama ve yanaşma işlemleri Kıç Güvertede Güvenlik Kıç güverte, motorların ve pervanelerin yakınındadır. Pervane çalışırken yüzme platformunda ve suda bulunulmaz. Egzoz çıkışları kıç bölümdedir. Egzoz gazı karbonmonoksit içerir. Merdiven, sudaki kişinin yardım almadan çıkabileceği şekilde konumlandırılır. ISO 15085, denize düşen kişinin tekneye geri çıkabilmesi için çıkış yolu bulunmasını ister. Sık Sorulan Sorular Kıç güverte ile kokpit aynı yer midir? Küçük teknelerde kokpit kıç güverte üzerinde yer alır ve iki terim birbirinin yerine kullanılır. Büyük yatlarda kıç güverte, kokpitten ayrı bir alan olabilir. Kıç güvertede neden karbonmonoksit riski vardır? Motor ve jeneratör egzozu kıç bölümden dışarı atılır. Rüzgârsız havada veya yavaş seyirde egzoz gazı kıç güvertede birikebilir. Akdeniz tipi bağlamada kıç ile iskele arasındaki mesafe nasıl ayarlanır? Kıç halatları, tekne iskeleye çarpmayacak şekilde ayarlanır. Mesafe, iskele tahtasının iki ucu güvenle oturacak uzunlukta tutulur. Rüzgâr ve gelgit değiştikçe halatlar yeniden ayarlanır. İlgili Terimler Kıç, Kokpit, Yüzme Platformu, Tekne Merdiveni, Bağlama Halatı, Kaloma.

Tüm terimlere dön