Denizcilik sözlüğü

Kurtağzı

Tanım

Kurtağzı, bağlama veya çapa halatını güverte kenarından dışarıya yönlendiren kılavuz donanımdır. İngilizcede bu donanıma "fairlead" veya "chock" denir.

Kurtağzı Nedir?

Kurtağzı, halatın baba veya koç boynuzundan çıkıp bordadan dışarı uzandığı noktada yer alır. Halat, kurtağzının içinden geçer. Kurtağzı, halatın yönünü sabitler ve sürtünmeyi tek bir noktada toplar. Bu sayede halat güverte kenarına ve küpeşteye sürtünmez.

Kurtağzı Türleri

Tür	Yapı	Özellik
Açık kurtağzı	Üstü açık iki kıvrık kol	Halat yukarıdan takılır
Kapalı kurtağzı	Tamamen kapalı oval açıklık	Halat kaçmaz
Makaralı kurtağzı	Kenarlarda dönen makaralar	Sürtünmeyi azaltır
Küpeşte kurtağzı	Küpeşteye entegre açıklık	Parapet küpeştelerde kullanılır
Panama kurtağzı	Büyük kapalı oval açıklık	Gemilerde kullanılır

Panama kurtağzı, adını Panama Kanalı'nın bağlama şartlarından alır.

Kurtağzının Görevleri

Halatı istenen yöne yönlendirir.
Sürtünmeyi halatın kurtağzıyla temas ettiği yüzeyde toplar.
Güverte kenarını ve jelkotu korur.
Halatın baba üzerinden kaymasını önler.

Montaj

Kurtağzını babanın veya koç boynuzunun hattına yerleştirin.
Halatın kurtağzına düz bir açıyla girmesini sağlayın.
Güverte altına arkalık plakası koyun.
Cıvata deliklerini sızdırmazlık macunuyla kapatın.

Yüzey Durumu

Kurtağzının iç yüzeyi düzgün ve yuvarlak kenarlı olmalıdır. Keskin kenar ve pürüz halatı hızla aşındırır. Döküm hataları zımparayla giderilir. Aşınmış kurtağzı değiştirilir.

Halat Koruyucu ile Birlikte Kullanım

Uzun süreli bağlamada halat, kurtağzı içinde sürekli hareket eder. Halatın kurtağzına değen bölümüne koruyucu kılıf geçirilir. Kılıf, halatı aşınmadan korur.

Malzemeler

AISI 316 paslanmaz çelik
Alüminyum alaşım
Bronz
Mühendislik plastikleri

Sık Sorulan Sorular

Açık ve kapalı kurtağzı arasında nasıl seçim yapılır?

Açık kurtağzı halatın hızla takılıp çıkarılmasını sağlar. Kapalı kurtağzı, dalgalı ortamda halatın dışarı fırlamasını önler.

Makaralı kurtağzı neden kullanılır?

Makaralar halat ile birlikte döner. Bu hareket, sürtünmeyi ve ısınmayı azaltır.

Kurtağzı olmadan bağlama yapılabilir mi?

Yapılabilir, ancak halat güverte kenarına sürtünür. Bu sürtünme hem halatı hem gövdeyi aşındırır.

Kurtağzı boyutu nasıl seçilir?

Kurtağzının açıklığı, kullanılacak en kalın halatın rahatça geçeceği genişlikte seçilir. Halat gözünün de geçmesi gerekiyorsa açıklık buna göre büyütülür.

İlgili Terimler

Baba, Bağlama Babası, Koç Boynuzu, Halat Koruyucu, Bağlama Halatı, Küpeşte.

İlgili terimler

Baba

Baba , halatların bağlandığı dikey, silindirik ve sağlam bağlama elemanıdır. Babalar iskelelerde, rıhtımlarda ve tekne güvertelerinde bulunur. İngilizcede babaya "bollard" denir. Baba Nedir? Baba, yere veya güverteye sabitlenmiş kısa ve kalın bir direktir. Halat gözü babanın üzerine geçirilir veya halat babanın etrafına sarılır. Babanın üst kısmı genellikle genişler. Bu biçim, halatın yukarı kaymasını önler. Baba Türleri Tür Yapı Kullanım Tek baba Tek dikey silindir İskeleler ve küçük tekneler Çift baba Ortak taban üzerinde iki silindir Gemiler ve büyük yatlar Haç baba Silindirin üstünde yatay çubuk Halatın kaymasını önler Gömme baba Güverte içine çekilebilir Yat güverteleri Rıhtım babası Dökme demir veya çelik ağır gövde Ticari limanlar Kullanıldığı Yerler İskele ve rıhtımlar: Teknelerin bağlama halatları babaya takılır. Tekne güverteleri: Baş, kıç ve yan güvertede bağlama noktası oluşturur. Gemiler: Çift babalar, kalın bağlama halatlarını taşır. Römorkörler: Çekme halatları için kullanılır. Malzemeler Malzeme Kullanım Dökme demir Liman ve rıhtım babaları Dökme çelik Ağır hizmet babaları AISI 316 paslanmaz çelik Yat ve tekne babaları Alüminyum Hafif teknelerde Halatın Babaya Bağlanması Göz geçirme: Halat gözü babanın üzerine geçirilir. Sekiz dolama: Çift babada halat iki silindir arasında sekiz biçiminde dolanır. Volta: Halat babaya sarılıp kendi altından geçirilerek kilitlenir. Aynı babaya birden fazla halat gözü takılabilir. İkinci göz, birinci gözün içinden geçirilir. Bu yöntem, halatların birbirinden bağımsız alınmasını sağlar. Güvenli Çalışma Yükü Liman babaları, taşıyabilecekleri yüke göre tasarlanır. Güvenli çalışma yükü genellikle babanın üzerinde ton cinsinden yazılıdır. Yüksek yükler için ağır hizmet babaları kullanılır. Sık Sorulan Sorular Baba ile koç boynuzu arasındaki fark nedir? Baba dikey bir silindirdir. Koç boynuzu ise yatay kollu bir bağlama donanımıdır. Tekne güvertesindeki baba neden genellikle tektir? Küçük teknelerde halat yükleri düşüktür. Tek baba yeterli dayanımı sağlar ve az yer kaplar. Babaya halat nasıl hızla bırakılır? Göz, babanın üzerinden çıkarılır. Volta atılmışsa turlar ters sırayla çözülür. İlgili Terimler Bağlama Babası, Koç Boynuzu, Bağlama Halatı, Halat Gözü, Kurtağzı, İskele Usturmaçası.

Bağlama Babası

Bağlama babası , tekne güvertesine monte edilen ve bağlama halatlarının bağlandığı babadır. Bağlama babası, tekneyi iskeleye bağlayan yükü güverteye aktarır. Bağlama Babası Nedir? Bağlama babası, teknenin bağlama noktasıdır. Halatın tekne tarafı bu babaya bağlanır. Bağlama babaları genellikle baş, kıç ve yan güvertelerde simetrik olarak yerleştirilir. Bu düzen, teknenin her iki tarafından bağlanmasını sağlar. Bağlama Babası Türleri Tür Özellik Sabit baba Güverte üstünde sabittir Gömme baba Kullanılmadığında güverteye çekilir Çift baba İki silindir ortak taban üzerindedir Kurtağızlı baba Babanın önünde halat kılavuzu bulunur Gömme babalar, güvertede ayağa takılma riskini azaltır. Yüzme platformu ve güneşlenme alanlarında tercih edilir. Konumlar Konum Bağlanan Halat Baş güverte Baş halatı, baş spring Kıç güverte Kıç halatı, kıç spring Orta borda Borda halatı, spring halatları Kıç köşeler Akdeniz tipi kıç bağlama halatları Montaj Gereksinimleri Babayı güvertenin güçlendirilmiş bölümüne yerleştirin. Güverte altına geniş bir arkalık plakası koyun. Cıvataları AISI 316 paslanmaz çelikten seçin. Delikleri sızdırmazlık macunuyla kapatın. Sandviç güvertede delik çevresini epoksi dolguyla güçlendirin. Bağlama babasına fırtınada yüksek yük biner. Zayıf montaj, babanın güverteden kopmasına neden olabilir. Seçim Ölçütleri Tekne boyu ve ağırlığı: Büyük tekne daha büyük baba gerektirir. Halat çapı: Baba, halat gözünün rahatça geçeceği çapta olmalıdır. Güverte yapısı: Montaj yüzeyinin kalınlığı ve yapısı uygun olmalıdır. Kullanım alanı: Yürüme alanlarında gömme baba tercih edilir. Bakım Bağlantı cıvatalarının sıkılığını kontrol edin. Taban çevresinde çatlak ve su sızıntısını inceleyin. Gömme babaların mekanizmasını temizleyin. Paslanmaz yüzeyi cilalayarak yüzey lekelerini giderin. Sık Sorulan Sorular Bağlama babası ile koç boynuzu birlikte kullanılır mı? Evet. Birçok teknede babalar bağlama halatları için, koç boynuzları ise ek bağlantılar için kullanılır. Gömme baba yeterince güçlü müdür? Gömme babalar, belirtilen yüke göre tasarlanır. Seçimde üreticinin yük değeri dikkate alınır. Bağlama babası çekme için kullanılabilir mi? Çekme yükü bağlama yükünden farklıdır. Çekme için kullanılacak babanın bu yüke uygunluğu kontrol edilir. İlgili Terimler Baba, Koç Boynuzu, Kurtağzı, Bağlama Halatı, Güverte Donanımı, Paslanmaz Güverte Ekipmanı.

Bağlama Halatı

Bağlama halatı , tekneyi iskeleye, rıhtıma, şamandıraya veya başka bir tekneye bağlamak için kullanılan halattır. Bağlama halatı, tekneyi rüzgâr, dalga ve akıntıya karşı yerinde tutar. Bağlama Halatı Nedir? Bağlama halatı, teknedeki baba veya koç boynuzundan iskeledeki bağlama noktasına uzanır. Halat, teknenin hareketini sınırlar ama tamamen durdurmaz. Dalgalar tekneyi sürekli hareket ettirir. Esneyen halat, bu hareketi yumuşatarak bağlantı noktalarını korur. Konumuna Göre Bağlama Halatları Halat Konumu Görevi Baş halatı Baştan ileri doğru Teknenin geri kaymasını sınırlar Kıç halatı Kıçtan geri doğru Teknenin ileri kaymasını sınırlar Baş spring Baştan geri doğru İleri hareketi sınırlar Kıç spring Kıçtan ileri doğru Geri hareketi sınırlar Borda halatı Bordadan iskeleye dik Teknenin iskeleden açılmasını sınırlar Malzeme Seçimi Malzeme Bağlama İçin Uygunluk Naylon Uygundur; esneme darbeleri sönümler Polyester Uygundur; daha az esner, aşınmaya dayanır Polipropilen Sınırlıdır; UV'de hızlı bozulur Bağlama halatlarında en çok naylon ve polyester kullanılır. Halat Gözü Bağlama halatının bir ucunda genellikle ekleme ile yapılmış göz bulunur. Göz, iskeledeki babaya veya halkaya geçirilir. Gözün çapı, babanın üzerinden rahatça geçecek büyüklükte olmalıdır. Sürtünme Koruması Halat, küpeşte, kurtağzı ve iskele kenarında sürtünür. Sürtünen bölüm hızla aşınır. Koruma için şu yöntemler kullanılır: Halat koruyucu kılıf Hortum parçası Kurtağzı içinden geçirme Bağlama Yayı Bazı bağlama halatlarına kauçuk bağlama yayı takılır. Yay, ani yükleri emer. Teknenin ve bağlama noktalarının ömrünü uzatır. Kötü Havada Bağlama Halatlar çiftlenir. Spring halatları eklenir. Usturmaçalar artırılır. Halatların sürtünme noktaları korunur. Sık Sorulan Sorular Bağlama halatı hangi uzunlukta seçilir? Uzunluk, teknenin boyuna ve bağlama düzenine göre belirlenir. Spring halatları, baş ve kıç halatlarından uzun olur. Bağlama halatı ne zaman değiştirilir? Kılıfta kopukluk, sertleşme veya gözde aşınma görüldüğünde değiştirilir. Gelgitli limanda halatlar nasıl ayarlanır? Halatlara, su seviyesi değiştiğinde teknenin yükselip alçalmasına yetecek boşluk bırakılır. Spring halatı neden çapraz bağlanır? Çapraz yön, teknenin iskele boyunca ileri ve geri kaymasını sınırlar. Bu düzen, dar yerde usturmaçaların yerinde kalmasını sağlar. İlgili Terimler Tekne Halatı, Koç Boynuzu, Baba, Kurtağzı, Halat Gözü, Usturmaça.

Halat Koruyucu

Halat koruyucu , halatın sürtündüğü noktalarda aşınmayı önlemek için halatın üzerine geçirilen kılıf veya koruma ürünüdür. İngilizcede bu ürüne "chafe guard" denir. Halat Koruyucu Nedir? Bağlı veya demirdeki teknede halat sürekli hareket eder. Hareket, halatın kurtağzı, küpeşte veya iskele kenarına sürtünmesine neden olur. Sürtünme lifleri keser ve ısıtır. Halat koruyucu, sürtünmeyi halat yerine kendi yüzeyinde karşılar. Halat Koruyucu Türleri Tür Yapı Özellik Örgülü kılıf Polyester veya naylon örgü boru Halat boyunca kaydırılabilir Fermuarlı veya cırtlı kılıf Açılıp kapanan kumaş kılıf Halatı çıkarmadan takılır Hortum Plastik veya kauçuk hortum parçası Ekonomiktir Deri kılıf Dikilmiş deri Geleneksel yöntemdir Poliüretan kaplama Halata uygulanan sert kaplama Kalıcıdır Takılacağı Noktalar Kurtağzından geçen bağlama halatları Küpeşte kenarına değen halatlar İskele kenarına sürtünen halatlar Tonoz şamandırasının halkasından geçen halatlar Kayaya bağlanan kıç halatları Zincir gergisinin baş makarasına değen bölümü Malzeme Seçimi Malzeme Avantaj Polyester örgü UV ve aşınma dayanımı Naylon kumaş Esneklik Kauçuk Kesilme dayanımı Poliüretan Yüksek aşınma dayanımı Hortum Kullanımında Dikkat Edilenler Hortum, halatın etrafında hareket etmezse ısı birikir. Isı, sentetik lifleri zayıflatabilir. Hortumun iç çapı halat çapından biraz büyük seçilir. Hortum, halatın üzerinde kaymaması için iple sabitlenir. Konum Ayarı Halat koruyucu, sürtünme noktasında kalmalıdır. Tekne hareket ettikçe koruyucu kayabilir. Koruyucu, halata iple bağlanarak sabitlenir. Kötü havada konum düzenli olarak kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Halat koruyucu kullanmazsam ne olur? Sürtünme noktasındaki lifler kopar. Kötü havada halat birkaç saatte zayıflayıp kopabilir. Halat koruyucu ne zaman değiştirilir? Koruyucunun kendisi aşındığında veya yırtıldığında değiştirilir. Aşınan koruyucu, halatı yeniden açıkta bırakır. Kurtağzı yüzeyi aşınmayı etkiler mi? Pürüzlü veya keskin kenarlı kurtağzı halatı hızlı aşındırır. Kurtağzı yüzeyi düzgün tutulur. Halat koruyucu nasıl seçilir? Koruyucunun iç çapı halat çapına uygun seçilir. Uzunluğu, sürtünme noktasının her iki yanını örtecek kadar olmalıdır. Halat koruyucu UV ışınlarından da korur mu? Kılıf, altındaki halat bölümünü güneş ışığından korur. Bu etki, halatın o bölümdeki ömrünü uzatır. İlgili Terimler Bağlama Halatı, Kurtağzı, Küpeşte, Demirleme Halatı, Bağlama Tonozu, Tekne Halatı.

Tüm terimlere dön