Denizcilik sözlüğü

Kokpit

Tanım

Kokpit, teknede dümen ve oturma alanı olarak kullanılan, güverteye göre alçakta kalan bölümdür. Kokpit, genellikle kıç tarafta yer alır.

Kokpit Nedir?

Kokpit, güverteye gömülü bir çukur alandır. Kenarlarındaki yükseltiler kokpitteki kişileri dalga ve rüzgârdan korur. Yelkenlilerde ıskota ve mandar halatları kokpitte toplanır. Motorlu teknelerde kokpit, oturma ve dinlenme alanıdır.

Konumuna Göre Kokpit Türleri

Tür	Konumu	Özellik
Kıç kokpit	Teknenin arka bölümü	Yelkenlilerde yaygındır
Merkez kokpit	Teknenin orta bölümü	Altında geniş kıç kamara bulunur
Açık kıçlı kokpit	Kıç aynalığa açılır	Yüzme platformuna doğrudan geçiş sağlar

Kokpitte Bulunan Donanımlar

Dümen dolabı veya yeke: Teknenin yönünü kontrol eder.
Motor kumanda kolu: Gaz ve vites kontrolünü sağlar.
Vinçler: Yelkenlilerde ıskota ve mandarları gerer.
Halat kilitleri: Gerilen halatları sabitler.
Seyir göstergeleri: Hız, derinlik ve rüzgâr bilgisini gösterir.
Kokpit masası: Yemek ve harita çalışması için kullanılır.

Kokpit Su Tahliyesi

Kokpite dalga veya yağmur suyu girebilir. Su, kokpit tabanındaki tahliye deliklerinden denize akar. Bu yapıya hızlı tahliyeli kokpit denir.

ISO 11812 standardı, küçük teknelerde su geçirmez ve hızlı tahliyeli kokpitlerin şartlarını belirler. Standart, dolmuş bir kokpitin boşalma süresini sınırlar.

Kokpitte Hava Koruması

Sprayhood: Kamara girişini dalga serpintisine karşı örter.
Bimini: Kokpitin üstünü güneşe karşı örter.
Kokpit kapalısı: Kokpiti yan panellerle tamamen kapatır.

Kokpitte Güvenlik

Kokpitte emniyet kemeri bağlama noktaları bulunur. Kötü havada dümenci bu noktaya bağlanır. Kamara girişindeki kapak tahtaları, dalganın kamaraya girmesini önler.

Sık Sorulan Sorular

Kokpitteki tahliye delikleri tıkanırsa ne olur?

Kokpitte su birikir. Biriken su, kamara girişinden içeri taşabilir. Tahliye deliklerinin düzenli temizlenmesi bu riski azaltır.

Merkez kokpit ile kıç kokpit arasındaki temel fark nedir?

Merkez kokpitte dümenci teknenin ortasındadır. Kıç kokpitte dümenci teknenin arkasında ve suya daha yakındır.

Kokpitte neden emniyet kemeri bağlama noktası bulunur?

Kötü havada dalga kokpite girebilir ve teknenin yatması artar. Bağlama noktası, dümencinin denize düşmesini önler. Bağlantı, emniyet kemeri ve kısa güvenlik halatıyla yapılır.

İlgili Terimler

Kıç Güverte, Güverte, Bimini, Iskota, Kokpit Aydınlatması, Dümen.

İlgili terimler

Bimini

Bimini , teknenin kokpitini veya dümen yerini güneşten ve hafif yağmurdan koruyan, iskelet üzerine gerilmiş kumaştan oluşan gölgeliktir. Bimini, açılıp katlanabilen bir yapıdadır. Bimini Nedir? Bimini, metal borulardan oluşan bir iskelet ve bu iskeletin üzerine gerilen kumaştan oluşur. İskelet, güverteye veya bordaya menteşeli bağlantılarla tutturulur. Kullanılmadığında bimini katlanır ve bir kılıfa alınır. Bimini, yelkenli ve motorlu teknelerde yaygındır. Adını, Bahamalar'daki Bimini adalarından aldığı yaygın olarak kabul edilir. Biminin Bölümleri Bölüm Görevi İskelet boruları Kumaşı taşır Güverte bağlantıları İskeleti güverteye sabitler Kumaş Gölge sağlar Gergi kayışları Biminiyi açık konumda tutar Koruma kılıfı Katlanmış biminiyi korur Pencere (isteğe bağlı) Yelkeni görmeyi sağlar İskelet Türleri Tür Özellik İki yaylı Küçük tekneler Üç yaylı Orta boy tekneler, yaygın Dört yaylı Geniş kokpitler Sabit (hard top) Katlanmaz, sert çatı İskelet boruları genellikle AISI 316 paslanmaz çelik veya eloksallı alüminyumdur. Kumaş Türleri Kumaş Özellik Solüsyon boyalı akrilik Renk kalıcılığı, nefes alır PVC kaplı polyester Su geçirmez, daha ağır Polyester Ekonomik Solüsyon boyalı akrilik kumaşlarda renk, liflerin üretimi sırasında verilir. Ölçü Alma Biminin bağlanacağı noktalar arasındaki genişliği ölçün. Gölge istenen alanın uzunluğunu belirleyin. Dümenci için gereken başüstü yüksekliğini ölçün. Bumba ve yelken hareket alanını dikkate alın. Kullanım Kuralları Kuvvetli rüzgârda bimini katlanır. Bimini, tutunma noktası olarak kullanılmaz. Katlanmış bimini kılıfına alınır. Gergi kayışları düzenli kontrol edilir. Kuvvetli rüzgâr, açık biminiye büyük yük bindirir ve iskeleti bükebilir. Bakım Kumaşı tatlı suyla yıkayın. Fermuar ve dikişleri kontrol edin. İskelet bağlantılarını yağlayın. Kumaşa su itici uygulamayı yenileyin. Sık Sorulan Sorular Bimini ile sprayhood arasındaki fark nedir? Sprayhood girişi serpinti suyundan korur. Bimini kokpite gölge sağlar. Bimini yağmurdan korur mu? Hafif yağmurdan korur. Yanlardan gelen yağmuru tutmaz. Bimini kumaşı ne kadar dayanır? Ömür, kumaş türüne, güneş maruziyetine ve bakıma bağlıdır. Bimini kumaşı neden solar? UV ışını boyar maddeleri ve lifleri yıpratır. İlgili Terimler Bimini Tente, Tekne Tentesi, Güneşlik, Marin Kumaş, Kokpit, Paslanmaz Güverte Ekipmanı.

Dümen

Dümen , teknenin yönünü değiştirmeye ve kontrol etmeye yarayan sistemdir. Denizcilikte "dümen" kelimesi hem su altındaki dümen palasını hem de dümenciye ait kumanda donanımını ifade eder. Dümen Nedir? Dümen palası, su altında dikey bir kanat olarak çalışır. Pala bir yana döndürüldüğünde su akışı palaya çarpar. Bu akış, kıça yanal bir kuvvet uygular. Kıç bir yana itilir ve teknenin başı ters yöne döner. Dümenin etkisi, palanın üzerinden geçen suyun hızına bağlıdır. Dümen Kelimesinin Kullanımları Kullanım Anlamı Örnek Dümen palası Su altındaki yön kanadı "Dümen palası hasar gördü." Dümen dolabı Dümenciye ait çark "Dümene geç." Dümen sistemi Pala ile kumanda arasındaki tüm düzenek "Hidrolik dümen sistemi" Dümen Palası Türleri Tür Yapı Kullanım Asılı dümen Pala yalnızca dümen şaftından asılıdır Modern yelkenliler Skeg destekli dümen Pala önündeki sabit bir çıkıntıya menteşelidir Seyir yelkenlileri Omurgaya menteşeli dümen Pala omurganın arka kenarına bağlıdır Uzun omurgalı tekneler Aynalığa asılı dümen Pala kıç aynalığın dışına asılıdır Küçük tekneler Dengeli dümen Pala alanının bir kısmı şaftın önündedir Motoryatlar, yelkenliler Dümen Kumandası Yeke: Dümen palasına doğrudan bağlı kol. Küçük yelkenlilerde kullanılır. Dümen dolabı: Çark biçimli kumanda. Mekanik veya hidrolik sistemle palaya bağlanır. Otopilot: Elektronik kontrolle dümeni otomatik çevirir. Joystick: Pod ve çoklu tahrik sistemlerinde yönlendirme yapar. Motorlu Teknelerde Yön Kontrolü Dıştan takma, kuyruklu ve pod sistemlerde ayrı bir dümen palası bulunmaz. Tahrik ünitesi dönerek itiş yönünü değiştirir. Bu sistemlerde yön kontrolü itişle birlikte gerçekleşir. Dümen Etkisi ve Hız Dümen palası, üzerinden geçen su akışıyla çalışır. Düşük hızda dümen etkisi azalır. Şaftlı teknelerde pervanenin itiş akımı dümeni doğrudan beslediği için manevrada kısa gaz verilmesi dümen etkisini artırır. Sık Sorulan Sorular Dümen palası kırılırsa tekne nasıl yönlendirilir? Acil durum dümeni, motorların farklı kullanımı veya yelkenlerin dengelenmesi yöntemleriyle yönlendirme yapılır. Dümen neden geri viteste farklı davranır? Geri viteste pervane akımı dümen palasını beslemez. Dümen etkisi hızla azalır. Dengeli dümenin avantajı nedir? Pala alanının bir kısmı şaftın önünde olduğu için dümeni çevirmek daha az kuvvet gerektirir. İlgili Terimler Dümen Palası, Dümen Şaftı, Dümen Sistemi, Hidrolik Dümen, Mekanik Dümen, Acil Durum Dümeni.

Güverte

Güverte , tekne gövdesinin üstünü kapatan yatay yüzeydir. Mürettebat ve yolcular güvertede hareket eder. Güverte Nedir? Güverte, gövdeyi yukarıdan kapatarak su girişini önler. Gövdeye yapısal dayanım kazandırır. Güverte üzerinde donanım ve ekipman yer alır. İngilizcede güverteye "deck" denir. Konumuna Göre Güverte Bölümleri Bölüm Konumu Baş güverte Teknenin ön bölümü Kıç güverte Teknenin arka bölümü Yan güverte Bordalar boyunca uzanan dar geçitler Flybridge Kaptan köşkünün üstündeki üst güverte Kokpit Kıç bölümde, güverteye göre alçak oturma ve dümen alanı Büyük Teknelerde Güverte Katları Ana güverte: Gövdenin üstündeki ilk tam güvertedir. Alt güverte: Ana güvertenin altında kamaraların bulunduğu kattır. Üst güverte: Ana güvertenin üstündeki kattır. Güneşlenme güvertesi (sun deck): En üst açık kattır. Güverte Kaplama Malzemeleri Malzeme Özellik Jelkot ve kaymaz desen Fiber teknelerde kalıpla üretilir Tik ağacı Doğal ahşaptır, düzenli bakım ister Suni tik PVC veya kompozit esaslıdır EVA köpük Yumuşak yüzeylidir, küçük teknelerde kullanılır Kaymaz boya Boya içine taneli katkı eklenir Kaymaz Yüzey Islak güverte kaygandır. Kayma, denize düşme riskini artırır. Kaymaz desen veya kaplama bu riski azaltır. Güvertede yürüme alanlarının tamamında kaymaz yüzey bulunur. Güverte Donanımı Koç boynuzu ve babalar Çapa makarası ve ırgat Küpeşte ve vardavela Güverte kapakları Vinç ve kurtağzı (yelkenlilerde) Güverte dolum ağızları Güvertede Su Tahliyesi Güverteye gelen su frengi deliklerinden denize akar. Frengi deliklerinin tıkanması güvertede su birikmesine yol açar. Güverte ve Gövde Birleşimi Fiber teknelerde güverte ayrı bir kalıpta üretilir. Güverte, gövdeye yapıştırıcı ve cıvatalarla bağlanır. Bu birleşim yerinden su sızıntısı olabilir. Sızıntı, iç bölümlerde nem ve hasara neden olur. Sık Sorulan Sorular Güverte ile kokpit arasındaki fark nedir? Güverte, teknenin üst yüzeyinin tamamıdır. Kokpit, güverteye göre alçakta kalan oturma ve dümen bölümüdür. Güvertede güvenli hareket için ne yapılır? Kaymaz tabanlı ayakkabı giyilir. Bir el her zaman küpeşte veya tutamakta tutulur. Kötü havada emniyet kemeri güvenlik halatına bağlanır. İlgili Terimler Baş Güverte, Kıç Güverte, Kokpit, Tik Güverte, Suni Tik, Küpeşte.

Iskota

Iskota , yelkenin rüzgâra göre açısını ayarlamak için kullanılan halattır. Iskota, yelkenin arka alt köşesine veya bumbaya bağlanır. İngilizcede ıskotaya "sheet" denir. Iskota Nedir? Iskota çekildiğinde yelken teknenin merkez hattına yaklaşır. Iskota bırakıldığında yelken dışarı açılır. Yelkenin rüzgâra göre doğru açıda tutulması, teknenin hızını ve yönünü belirler. Iskotalar genellikle kokpitteki vinçlerle gerilir. Iskota Türleri Tür Bağlandığı Yer Görevi Ana yelken ıskotası Bumba Ana yelkenin açısını ayarlar Cenova ıskotası Ön yelkenin arka köşesi Ön yelkenin açısını ayarlar Balon ıskotası Balon yelkenin rüzgâraltı köşesi Balonu kontrol eder Ön yelkende iki ıskota bulunur. Biri sancak, diğeri iskele taraftan kokpite gelir. Tramolada bir ıskota boşaltılır, diğeri çekilir. Seyir Yönüne Göre Iskota Ayarı Seyir Yönü Iskota Durumu Orsa Iskota sıkıca çekilir Apaz Iskota yarı açılır Geniş apaz Iskota büyük ölçüde açılır Pupa Iskota tamamen açılır Doğru Ayarın Belirlenmesi Yelkenin ön kenarına yakın küçük şeritler bağlanır. Bu şeritlere "telltale" denir. Şeritlerin her iki yüzde düz uçması, akışın düzgün olduğunu gösterir. İç taraftaki şerit dönüyorsa ıskota fazla açıktır. Dış taraftaki şerit dönüyorsa ıskota fazla çekilidir. Malzeme Seçimi Polyester çift örgülü halat: En yaygın seçenektir. Dyneema çekirdekli halat: Yarış teknelerinde düşük esneme sağlar. Iskota elde sık tutulur. Bu nedenle yüzeyinin elde rahat ve vinçte tutucu olması gerekir. Iskota Arabası Ana yelken ıskotası, bir ray üzerinde hareket eden arabaya bağlanır. Araba, bumbanın yatay konumunu değiştirir. Ön yelken ıskotası da yan güvertedeki raylar üzerinde hareket eden makaralardan geçer. Sık Sorulan Sorular Iskota ile mandar arasındaki fark nedir? Mandar yelkeni yukarı kaldırır. Iskota yelkenin rüzgâra göre açısını ayarlar. Iskotanın ucuna neden düğüm atılır? Sekiz düğümü, ıskotanın makaradan veya kurtağzından kaçmasını önler. Iskota vinçte nasıl sarılır? Iskota vinç tamburuna saat yönünde sarılır. Yüke göre birkaç tur atılır. Iskota neden kokpite yönlendirilir? Dümenci ve mürettebat ıskotayı kokpitten ayarlar. Bu düzen, güverteye çıkmadan yelken kontrolü sağlar. Iskota boyu nasıl belirlenir? Iskota, yelken tamamen açıkken kokpitteki vince ulaşacak uzunlukta olmalıdır. İlgili Terimler Mandar, Yelken Halatı, Cem Kilit, Palanga, Yelkenli Tekne, Polyester Halat.

Tüm terimlere dön