Denizcilik sözlüğü

Kıç Pervanesi

Tanım

Kıç pervanesi, teknenin kıç bölümüne yerleştirilen ve kıçı sağa veya sola iten manevra pervanesidir. İngilizcede bu sisteme "stern thruster" denir.

Kıç Pervanesi Nedir?

Kıç pervanesi, baş pervanesinin kıçtaki karşılığıdır. Pervane, kıçta yanal itiş üretir. Baş pervanesiyle birlikte kullanıldığında tekne yan yana kayabilir. Bu hareket, dar marina yerlerine yanaşmayı kolaylaştırır.

Kıç Pervanesi Türleri

Tür	Yapı	Kullanım
Tünel tipi	Kıç bölümünde gövdeyi enine geçen tünel	Büyük motoryatlar
Harici tip	Kıç aynalığın dışına monte edilen kutu	Tünel açılamayan tekneler
Geri çekilebilir tip	Kullanılmadığında gövdeye çekilir	Seyir direncinin önemli olduğu tekneler

Kıç bölümünde şaftlar, egzozlar ve tanklar bulunur. Bu nedenle kıçta tünel açmak her teknede mümkün değildir. Harici tip, bu durumlarda çözüm sunar.

Baş ve Kıç Pervanesiyle Manevralar

Manevra	Baş Pervanesi	Kıç Pervanesi
Sancağa yan kayma	Sancağa	Sancağa
İskeleye yan kayma	İskeleye	İskeleye
Yerinde sancağa dönüş	Sancağa	İskeleye
Yerinde iskeleye dönüş	İskeleye	Sancağa

Kullanım Alanları

Akdeniz tipi kıçtan yanaşma
Rüzgârlı havada bordadan yanaşma
Dar kanallarda manevra
Yakıt iskelesine yanaşma

Güç Kaynağı

Kıç pervaneleri elektrikli veya hidrolik olarak üretilir. Elektrikli modellerde akü genellikle kıç bölümdeki akü bankasına yakındır. Bu yakınlık, kablo uzunluğunu kısaltır.

Kumanda

Kıç pervanesi genellikle baş pervanesiyle aynı panelden kumanda edilir. Panelde iki ayrı kol veya bir joystick bulunur. Bazı sistemlerde kumanda, oransal hız kontrolü sunar.

Bakım

Tünel veya kutu içini temizleyin.
Anodu kontrol edin ve değiştirin.
Pervaneyi hasar açısından inceleyin.
Elektrik bağlantılarını kontrol edin.

Sık Sorulan Sorular

Kıç pervanesi tek başına kullanılabilir mi?

Kullanılabilir. Tek başına kullanıldığında kıçı yana iter ve teknenin başının çevresinde dönmesine yol açar.

Kıç pervanesi şaftlı teknelerde neden gerekir?

Şaftlı teknelerde düşük hızda dümen etkisi sınırlıdır. Kıç pervanesi bu eksikliği giderir.

Harici kıç pervanesi seyir hızını etkiler mi?

Kutu biçimli yapı bir miktar direnç oluşturabilir. Etki, teknenin hızına ve ünitenin boyutuna bağlıdır.

İlgili Terimler

Baş Pervanesi, Manevra Pervanesi, Joystick Manevra Sistemi, Kıç, Akü Bankası, Kıç Güverte.

İlgili terimler

Akü Bankası

Akü bankası , birden fazla akünün seri, paralel veya karma bağlantıyla tek bir enerji kaynağı olarak çalışacak şekilde birleştirilmesidir. Teknelerde servis aküleri genellikle bir akü bankası oluşturur. Akü Bankası Nedir? Tek bir akü, teknenin enerji ihtiyacını karşılamayabilir. Birden fazla akü birleştirilerek kapasite veya gerilim artırılır. Banka, sistem açısından tek bir büyük akü gibi davranır. Bankanın sağlıklı çalışması, akülerin birbirine uyumlu olmasına bağlıdır. Bağlantı Türleri Bağlantı Yöntem Sonuç Paralel Artı kutuplar birbirine, eksi kutuplar birbirine Kapasite toplanır, gerilim aynı kalır Seri Bir akünün artısı diğerinin eksisine Gerilim toplanır, kapasite aynı kalır Seri-paralel İki yöntem birlikte Hem gerilim hem kapasite artar Bağlantı Örnekleri Düzen Sonuç 2 × 12 V 100 Ah paralel 12 V 200 Ah 2 × 12 V 100 Ah seri 24 V 100 Ah 4 × 12 V 100 Ah seri-paralel 24 V 200 Ah Uyum Kuralları Aynı kimya ve tür akü kullanın. Aynı kapasite ve marka tercih edin. Aynı yaşta aküler kullanın. Eski bir bankaya yeni akü eklemekten kaçının. Uyumsuz aküler farklı hızda şarj ve deşarj olur. Bu durum zayıf akünün ömrünü kısaltır ve bankanın tamamını etkiler. Çapraz Kablolama Paralel bankada yük ve şarj kablosu aynı aküye bağlanırsa o akü daha çok çalışır. Dengeli kullanım için pozitif kablo bankanın bir ucundaki aküye, negatif kablo diğer ucundaki aküye bağlanır. Bu yönteme çapraz kablolama denir. Bağlantı kabloları eşit uzunlukta ve kesitte seçilir. Bara Kullanımı Büyük bankalarda tüm akülerin artı ve eksi uçları ayrı baralara bağlanabilir. Bara, akımın aküler arasında eşit dağılmasına yardım eder. Her akü kolu ayrı sigortayla korunabilir. Koruma Bankanın çıkışına yakın ana sigorta takın. Bankayı ana şalterle ayrılabilir yapın. Aküleri sabitleyin. Kutup başlarını yalıtım kapaklarıyla örtün. Sık Sorulan Sorular Bankadaki bir akü bozulursa ne olur? Bozuk akü diğerlerinden akım çekebilir. Banka kapasitesi düşer. Arızalı akü tespit edilip değiştirilir. Lityum akülerden banka kurulabilir mi? Kurulabilir. Üreticinin seri ve paralel bağlantı sınırları ile BMS uyumu dikkate alınır. Banka ne zaman yenilenir? Toplam kapasite belirgin biçimde düştüğünde aküler birlikte yenilenir. İlgili Terimler Servis Aküsü, Akü Kapasitesi, Bara, Akü Şalteri, Marin Sigorta, Tekne Aküsü.

Baş Pervanesi

Baş pervanesi , teknenin baş bölümünde, gövdeyi enine geçen bir tünelin içine yerleştirilen ve başı sağa veya sola iten pervanedir. İngilizcede bu sisteme "bow thruster" denir. Baş Pervanesi Nedir? Baş pervanesi, su hattının altında gövdeyi bir bordadan diğerine geçen tünelde çalışır. Pervane suyu tünelin bir ucundan diğerine iter. Bu itiş, teknenin başını ters yöne kaydırır. Sistem, düşük hızda dümenin yetersiz kaldığı manevralarda kullanılır. Sistemin Bileşenleri Bileşen Görevi Tünel Gövdeyi enine geçen boru Pervane Tünel içinde suyu iter Ayak ünitesi Pervaneyi ve dişlileri taşır Motor Pervaneyi döndürür Kumanda paneli Kaptanın yön komutunu verir Kontrol ünitesi veya röleler Motoru çalıştırır Baş Pervanesi Türleri Tür Yapı Özellik Tünel tipi Gövdeye açılan sabit tünel En yaygın türdür Geri çekilebilir tip Kullanılmadığında gövde içine çekilir Seyir direncini azaltır Harici tip Gövde dışına monte edilir Tünel açılamayan teknelerde Güç Kaynağına Göre Elektrikli baş pervanesi: 12 V veya 24 V doğru akım motoruyla çalışır. Hidrolik baş pervanesi: Motordan tahrikli hidrolik pompayla çalışır. Uzun süre çalışabilir. İtiş Gücü Seçimi Baş pervanesinin gücü genellikle kilogram-kuvvet (kgf) cinsinden itiş olarak verilir. Gerekli itiş; teknenin boyuna, rüzgâr yüzeyine ve ağırlığına bağlıdır. Üreticiler, tekne boyuna ve rüzgâr koşuluna göre seçim tabloları yayımlar. Çalışma Süresi Elektrikli baş pervaneleri sürekli çalışma için tasarlanmaz. Üretici, kesintisiz çalışma süresini dakika olarak belirtir. Bu süre aşılırsa motor aşırı ısınır. Birçok modelde termal koruma, motoru otomatik olarak durdurur. Kullanım Kuralları Pervaneyi kısa darbelerle kullanın. Yön değiştirirken kısa bir bekleme yapın. Yüksek hızda kullanmayın; etkisi azalır. Suda insan varken çalıştırmayın. Bakım Tünel ve pervaneyi deniz canlılarından temizleyin. Tünel içindeki anodu değiştirin. Pervane emniyet pimini kontrol edin. Motor bölmesini kuru tutun. Sık Sorulan Sorular Baş pervanesi hangi hızda etkilidir? Tekne dururken veya çok yavaş hareket ederken etkilidir. Hız arttıkça tünel ağzındaki akış itişi azaltır. Emniyet pimi ne işe yarar? Pervaneye cisim takıldığında pim kırılır. Böylece motor ve dişliler korunur. Baş pervanesi tekneye sonradan takılabilir mi? Evet. Gövdeye tünel açılır ve güçlendirilir. İşlem tersanede yapılır. İlgili Terimler Kıç Pervanesi, Manevra Pervanesi, Baş Pervanesi Motoru, Joystick Manevra Sistemi, Baş, Akü Bankası.

Joystick Manevra Sistemi

Joystick manevra sistemi , teknenin tek bir kumanda koluyla ileri, geri, yana ve yerinde dönme hareketlerini yapmasını sağlayan elektronik kontrol sistemidir. Joystick Manevra Sistemi Nedir? Sistem, kaptanın joystick hareketini algılar. Kontrol ünitesi bu hareketi motorlar, tahrik üniteleri ve manevra pervaneleri için ayrı komutlara çevirir. Her ünitenin itiş yönü ve gücü otomatik olarak ayarlanır. Sonuçta tekne, joystick'in gösterdiği yöne hareket eder. Çalışma İlkesi Joystick Hareketi Teknenin Hareketi İleri itme İleri gider Geri çekme Geri gider Yana itme Yana kayar Çapraz itme Çapraz yönde hareket eder Topuzu çevirme Yerinde döner Uygulama Türleri Tahrik Sistemi Joystick Uygulaması Pod tahrik Ünitelerin açıları ve devirleri ayrı ayrı kontrol edilir Çoklu dıştan takma motor Motorlar farklı açılara döndürülür Kuyruklu motor Ayak üniteleri ve vitesler koordine edilir Şaftlı tahrik ve manevra pervaneleri Şanzımanlar ve baş-kıç pervaneleri koordine edilir Volvo Penta, IPS pod sistemlerinde joystick kontrolü sunar. Mercury, dıştan takma ve kuyruklu motorlar için Joystick Piloting adlı sistemi sunar. Konum Tutma Bazı joystick sistemleri GPS ve pusula sensörleriyle donatılır. Bu sistemler, tekneyi belirlenen konumda ve baş açısında otomatik olarak tutar. Tekne, rüzgâr ve akıntıya karşı motorlarla dengelenir. Bu işlev, yakıt iskelesi veya köprü açılışı beklerken kullanılır. Volvo Penta bu işlevi "Dynamic Positioning System", Mercury ise "Skyhook" adıyla sunar. Avantajlar Manevra için tek kumanda kolu yeterlidir. Dar alanlarda hassas hareket sağlar. Rüzgâr ve akıntıda kontrolü kolaylaştırır. Konum tutma işleviyle bekleme kolaylaşır. Sınırlamalar Sistem elektronik sensörlere ve yazılıma bağlıdır. Kuvvetli rüzgârda itiş yetersiz kalabilir. Sistem arızasında kaptan geleneksel kumandaları kullanmalıdır. Kullanım Kuralları Joystick moduna yalnızca düşük hızda geçin. Hareketleri kademeli olarak verin. Çevredeki tekneleri ve yüzücüleri izleyin. Sistem uyarılarını dikkate alın. Sık Sorulan Sorular Joystick sistemi her tekneye eklenebilir mi? Sistem, uyumlu elektronik motorlar ve tahrik üniteleri gerektirir. Eski mekanik sistemlere eklenmesi sınırlıdır. Joystick yüksek hızda kullanılır mı? Hayır. Joystick modu düşük hızlı manevralar içindir. Konum tutma çapanın yerine kullanılabilir mi? Kısa süreli bekleme için kullanılır. Motorlar çalıştığı için uzun süreli demirlemenin yerini tutmaz. İlgili Terimler Baş Pervanesi, Kıç Pervanesi, Manevra Pervanesi, Dıştan Takma Motor, GPS, Dümen Sistemi.

Kıç

Kıç , teknenin arka ucudur. Denizcilikte kıç bölümüne "pupa" da denir. İngilizcede bu bölüme "stern" denir. Kıç Nedir? Kıç, teknenin seyir yönünün tersine bakan ucudur. Dümen ve pervane genellikle kıç bölümünde yer alır. Kıç bölümünün şekli, teknenin manevra kabiliyetini ve iç hacmini etkiler. Kıç Bölümündeki Kısımlar Kısım Tanım Kıç aynalık Kıçın düz veya hafif kavisli arka yüzeyi Kıç bodoslama Kıçın en arkasındaki dikey eleman Kıç omuzluk Kıçın bordalarla birleştiği bölüm Kıç güverte Kıçın üzerindeki güverte alanı Kıç kamara Kıç bölümündeki iç yaşam alanı Kıç pik Kıçın en arkasındaki su geçirmez bölme Kıç Şekilleri Aynalı kıç (transom): Kıç düz bir yüzeyle biter. Modern teknelerde yaygındır. Tirhandil (sivri kıç): Kıç, baş gibi sivri biter. Geleneksel Türk teknelerinde görülür. Ters aynalık: Aynalık öne doğru eğimlidir. Yüzme platformuna alan açar. Kaşık kıç: Kıç, sudan yukarı doğru uzanan yuvarlak bir çıkıntıyla biter. Kıça Göre Yön İfadeleri İfade Anlamı Kıçtan Teknenin arkasından Kıç omuzluktan Kıç ile borda arasındaki yönden Kıça doğru Teknenin arka ucuna doğru Tornistan Teknenin geri yönde hareketi Kıç Bölümündeki Donanımlar Dümen palası ve dümen şaftı Pervane ve şaft Dıştan takma motor bağlantısı (aynalıkta) Yüzme platformu ve merdiven Kıç babaları Pupa feneri Pupa Feneri COLREG 1972 Kural 21, pupa fenerini tanımlar. Pupa feneri, kıçta bulunan beyaz fenerdir. Feneri, kıçtan itibaren 135 derecelik yay boyunca görülür. Sık Sorulan Sorular Pupa ile kıç aynı şey midir? Evet. Pupa, İtalyanca "poppa" kelimesinden gelir ve teknenin kıçını ifade eder. Yelkencilikte "pupa seyri", rüzgârı kıçtan alarak yapılan seyirdir. Dıştan takma motor neden kıça bağlanır? Aynalık, motorun ağırlığını ve itiş kuvvetini taşıyacak şekilde güçlendirilir. Motor buradan dümen ve itiş görevini birlikte yapar. Tirhandil kıçın aynalı kıça göre farkı nedir? Tirhandil kıç, arkadan gelen dalgayı ikiye böler. Aynalı kıç, güvertede ve kıç kamarada daha fazla alan sağlar. Modern üretimde aynalı kıç daha yaygındır. Tornistan ne demektir? Tornistan, motoru geri vitese alarak teknenin geri hareket etmesidir. İlgili Terimler Baş, Kıç Güverte, Kıç Bodoslama, Pupa Feneri, Dümen Palası, Yüzme Platformu.

Tüm terimlere dön