Denizcilik sözlüğü

Baş Güverte

Tanım

Baş güverte, teknenin ön bölümünde yer alan güverte alanıdır. Demirleme ve bağlama işlemleri büyük ölçüde bu alanda yapılır.

Baş Güverte Nedir?

Baş güverte, kaptan köşkü veya kokpitin önünden başlar. Teknenin baş ucuna kadar uzanır. İngilizcede bu alana "foredeck" denir. Gezi teknelerinde baş güverte güneşlenme alanı olarak da kullanılır.

Baş Güvertedeki Donanımlar

Donanım	Görevi
Irgat	Çapa zincirini toplar ve bırakır
Çapa makarası	Zinciri ve çapayı baş taraftan yönlendirir
Zincir stoperi	Zinciri ırgattan bağımsız olarak sabitler
Baba ve koç boynuzu	Bağlama halatlarını tutturur
Baş vardavelası	Teknenin ön ucundaki koruma korkuluğudur
Güverte kapağı	Baş kamaraya ışık ve hava sağlar

Zincirlik

Zincirlik, çapa zincirinin depolandığı bölmedir. Zincirlik, ırgatın hemen altında yer alır. Irgat zinciri topladıkça zincir bu bölmeye iner. Zincirliğin tabanında tahliye deliği bulunur. Bu delik, zincirle gelen suyu dışarı atar.

Baş Güvertenin Kullanımı

Demirleme: Çapa baş güverteden suya bırakılır.
Bağlama: Baş halatları buradan iskeleye veya şamandıraya verilir.
Yelken işleri: Yelkenlilerde ön yelkenler bu alandan kontrol edilir.
Güneşlenme: Motoryatlarda minderli güneşlenme alanı bulunur.

Baş Güvertede Güvenlik

Baş güverte, dalga ve teknenin baş-kıç hareketinden en çok etkilenen alandır. Güvenlik için şu önlemler uygulanır:

Yan güverteler boyunca küpeşte ve vardavela bulunur.
Güverte yüzeyi kaymaz kaplamayla kaplanır.
Kötü havada mürettebat emniyet kemerini güvenlik halatına bağlar.
Irgat çalışırken el ve ayaklar zincirden uzak tutulur.

ISO 15085 standardı, küçük teknelerde vardavela, küpeşte ve tutamak gibi denize düşmeyi önleme donanımlarını düzenler.

Sık Sorulan Sorular

Baş güvertede neden ırgat bulunur?

Çapa ve zincirin ağırlığı elle kaldırılamayacak kadar fazla olabilir. Irgat, bu yükü elektrik veya el gücüyle toplar.

Seyir sırasında baş güvertede durmak güvenli midir?

Dalgalı havada baş güverte en fazla hareket eden bölümdür. Seyir sırasında baş güverteye çıkacak kişi can yeleği giyer ve tutamaklara tutunur.

Zincirlik neden düzenli kontrol edilir?

Zincirlikte çamur ve deniz suyu birikir. Tıkanan tahliye deliği, suyun bölmede kalmasına yol açar. Durgun su, zincirde korozyonu hızlandırır.

İlgili Terimler

Güverte, Kıç Güverte, Irgat, Çapa Makarası, Zincir Stoperi, Baş.

İlgili terimler

Baş

Baş , teknenin ön ucudur. Denizcilikte baş bölümüne "pruva" da denir. İngilizcede bu bölüme "bow" denir. Baş Nedir? Baş, teknenin seyir yönünde öne bakan ucudur. Baş, suyu ve dalgayı ilk karşılayan bölümdür. Baş bölümünün şekli, teknenin dalgadaki davranışını etkiler. Baş Bölümündeki Kısımlar Kısım Tanım Baş bodoslama Başın en önündeki dikey veya eğimli kenar Baş omuzluk Başın bordalarla birleştiği yuvarlak bölüm Baş güverte Başın üzerindeki güverte alanı Baş kamara Baş bölümündeki iç yaşam alanı Zincirlik Çapa zincirinin depolandığı bölme Baş pik Başın en önündeki su geçirmez bölme Baş Şekilleri Dik baş: Bodoslama dikeye yakındır. Su hattı boyunu artırır. Eğimli baş: Bodoslama öne doğru eğimlidir. Dalgada güverteyi kuru tutar. Ters baş: Bodoslama geriye doğru eğimlidir. Dalgayı yararak geçer. Balb baş: Su hattı altında topuz biçimli bir çıkıntıdır. Büyük gemilerde dalga direncini azaltır. Başa Göre Yön İfadeleri İfade Anlamı Baştan Teknenin önünden Baş omuzluktan Baş ile borda arasındaki yönden Başa doğru Teknenin ön ucuna doğru Baş üstü Tam ileri yön Baş Bölümündeki Donanımlar Çapa makarası Irgat Baş pervanesi (bazı teknelerde) Baş vardavelası Babalar ve koç boynuzları Baş Pik ve Çatışma Perdesi Baş pik, başın önündeki su geçirmez bölmedir. Teknenin çarpışma durumunda başı hasar görür. Su geçirmez perde, suyun diğer bölmelere geçmesini engeller. Bu perdeye çatışma perdesi denir. Sık Sorulan Sorular Pruva ile baş aynı şey midir? Evet. Pruva, İtalyanca "prua" kelimesinden gelir ve teknenin başını ifade eder. Baş neden dalgaya karşı yönlendirilir? Baş, dalgayı yaracak şekilde tasarlanır. Teknenin bordadan dalga alması, yana yatmayı ve devrilme riskini artırır. Baş pervanesi ne işe yarar? Baş pervanesi, baş bölümün altındaki tünele yerleştirilen yatay pervanedir. Teknenin başını sağa veya sola iter. Dar marinalarda yanaşmayı kolaylaştırır. Baş neden kıçtan daha yüksek tasarlanır? Yüksek baş, dalganın güverteye girmesini azaltır. Bu yapı, baş güverteyi ve kamarayı kuru tutar. Baş kamarada yatak neden V biçimlidir? Gövde, başa doğru daralır. V biçimli yatak, bu daralan alana uyacak şekilde yapılır. İlgili Terimler Kıç, Baş Bodoslama, Baş Güverte, Baş Pervanesi, Sancak, İskele.

Güverte

Güverte , tekne gövdesinin üstünü kapatan yatay yüzeydir. Mürettebat ve yolcular güvertede hareket eder. Güverte Nedir? Güverte, gövdeyi yukarıdan kapatarak su girişini önler. Gövdeye yapısal dayanım kazandırır. Güverte üzerinde donanım ve ekipman yer alır. İngilizcede güverteye "deck" denir. Konumuna Göre Güverte Bölümleri Bölüm Konumu Baş güverte Teknenin ön bölümü Kıç güverte Teknenin arka bölümü Yan güverte Bordalar boyunca uzanan dar geçitler Flybridge Kaptan köşkünün üstündeki üst güverte Kokpit Kıç bölümde, güverteye göre alçak oturma ve dümen alanı Büyük Teknelerde Güverte Katları Ana güverte: Gövdenin üstündeki ilk tam güvertedir. Alt güverte: Ana güvertenin altında kamaraların bulunduğu kattır. Üst güverte: Ana güvertenin üstündeki kattır. Güneşlenme güvertesi (sun deck): En üst açık kattır. Güverte Kaplama Malzemeleri Malzeme Özellik Jelkot ve kaymaz desen Fiber teknelerde kalıpla üretilir Tik ağacı Doğal ahşaptır, düzenli bakım ister Suni tik PVC veya kompozit esaslıdır EVA köpük Yumuşak yüzeylidir, küçük teknelerde kullanılır Kaymaz boya Boya içine taneli katkı eklenir Kaymaz Yüzey Islak güverte kaygandır. Kayma, denize düşme riskini artırır. Kaymaz desen veya kaplama bu riski azaltır. Güvertede yürüme alanlarının tamamında kaymaz yüzey bulunur. Güverte Donanımı Koç boynuzu ve babalar Çapa makarası ve ırgat Küpeşte ve vardavela Güverte kapakları Vinç ve kurtağzı (yelkenlilerde) Güverte dolum ağızları Güvertede Su Tahliyesi Güverteye gelen su frengi deliklerinden denize akar. Frengi deliklerinin tıkanması güvertede su birikmesine yol açar. Güverte ve Gövde Birleşimi Fiber teknelerde güverte ayrı bir kalıpta üretilir. Güverte, gövdeye yapıştırıcı ve cıvatalarla bağlanır. Bu birleşim yerinden su sızıntısı olabilir. Sızıntı, iç bölümlerde nem ve hasara neden olur. Sık Sorulan Sorular Güverte ile kokpit arasındaki fark nedir? Güverte, teknenin üst yüzeyinin tamamıdır. Kokpit, güverteye göre alçakta kalan oturma ve dümen bölümüdür. Güvertede güvenli hareket için ne yapılır? Kaymaz tabanlı ayakkabı giyilir. Bir el her zaman küpeşte veya tutamakta tutulur. Kötü havada emniyet kemeri güvenlik halatına bağlanır. İlgili Terimler Baş Güverte, Kıç Güverte, Kokpit, Tik Güverte, Suni Tik, Küpeşte.

Irgat

Irgat , zincir veya halatı döner bir tambur ya da dişli yardımıyla toplayan ve bırakan mekanizmadır. Teknelerde ırgat çoğunlukla çapa zinciri için kullanılır. Irgat Nedir? Irgat, ağır yükleri insan gücünü aşan bir kuvvetle çeker. Çapa ve zincirin ağırlığı, elle kaldırılamayacak düzeye ulaşabilir. Irgat bu işi mekanik olarak yapar. İngilizcede çapa ırgatına "windlass", dikey eksenli halat ırgatına "capstan" denir. Irgatın Bölümleri Bölüm Görevi Zincir dişlisi Zincir baklalarını kavrar ve çeker Halat tamburu Halatı sararak çeker Motor Dönüş kuvvetini üretir Dişli kutusu Motor devrini düşürür ve çekme kuvvetini artırır Fren veya kavrama Zinciri serbest bırakır veya kilitler Sıyırıcı Zinciri dişliden ayırarak zincirliğe yönlendirir İngilizcede zincir dişlisine "gypsy" denir. Eksen Yönüne Göre Irgat Türleri Tür Yapı Özellik Dikey ırgat Motor güverte altında, dişli dikey eksende döner Güvertede az yer kaplar Yatay ırgat Motor ve dişli güverte üstünde, yatay eksende döner Güverte altında az yer gerektirir Güç Kaynağına Göre Irgat Türleri Manuel ırgat: Kol ile çevrilir. Elektrikli ırgat: 12 V veya 24 V doğru akım motoruyla çalışır. Hidrolik ırgat: Hidrolik motorla çalışır. Büyük yatlarda kullanılır. Irgatın Diğer Kullanım Alanları Gemilerde çapa ve bağlama halatı çekme Balıkçı teknelerinde ağ ve halat çekme Yelkenlilerde ağır halatları germe (kapstan) Tekne çekek yerlerinde tekneyi karaya çekme Irgat Kumandası Elektrikli ırgatlar şu yollarla kumanda edilir: Güvertedeki ayak düğmeleri Kablolu el kumandası Kablosuz uzaktan kumanda Kaptan köşkündeki panel düğmeleri Sık Sorulan Sorular Irgat yalnızca çapa için mi kullanılır? Hayır. Halat tamburlu ırgatlar bağlama halatlarını çekmek için de kullanılır. Irgat zinciri tutmazsa ne olur? Zincir dişliden kayar ve kontrolsüz akabilir. Bu durum genellikle dişli-zincir uyumsuzluğundan veya aşınmadan kaynaklanır. Demirdeyken yük ırgatta mı kalmalıdır? Hayır. Demirleme yükü zincir stoperine veya bağlama halatına aktarılır. Bu uygulama ırgatın dişli ve motorunu korur. Dikey ve yatay ırgat arasında nasıl seçim yapılır? Seçim, güverte üstündeki alana ve güverte altındaki boşluğa göre yapılır. Güverte altı dar teknelerde yatay ırgat tercih edilir. İlgili Terimler Çapa Irgatı, Elektrikli Irgat, Manuel Irgat, Irgat Motoru, Zincir Stoperi, Kalibre Zincir.

Kıç Güverte

Kıç güverte , teknenin arka bölümünde yer alan güverte alanıdır. Kıç güverte, kokpit ve yüzme platformuyla bağlantılıdır. Kıç Güverte Nedir? Kıç güverte, kaptan köşkü veya salonun arkasından başlar. Teknenin kıç aynalığına kadar uzanır. İngilizcede bu alana "aft deck" denir. Motoryatlarda bu alan genellikle oturma ve yemek bölümüdür. Kıç Güvertedeki Donanımlar Donanım Görevi Kıç babaları Kıç bağlama halatlarını tutturur Kıç vardavelası Arka bölümdeki koruma korkuluğudur Davit Tender botu kaldırır ve taşır Yüzme platformu Denize giriş ve çıkış sağlar Tekne merdiveni Sudan güverteye çıkışı sağlar Güverte duşu Yüzme sonrası tatlı su ile yıkanmayı sağlar Kıç dolapları Halat ve usturmaça depolar Akdeniz Tipi Kıçtan Kara Bağlama Akdeniz marinalarında tekneler genellikle kıçtan iskeleye bağlanır. Bu yönteme Akdeniz tipi bağlama denir. Baş taraf, kaloma halatı veya çapa ile sabitlenir. Kıç halatları kıç babalarından iskeleye verilir. İnsanlar tekneye kıç güverteden ve iskele tahtasından (passerelle) geçer. Kıç Güvertenin Kullanımı Yemek ve oturma alanı Yüzme ve dalışa hazırlık Balık tutma Tender bota biniş Bağlama ve yanaşma işlemleri Kıç Güvertede Güvenlik Kıç güverte, motorların ve pervanelerin yakınındadır. Pervane çalışırken yüzme platformunda ve suda bulunulmaz. Egzoz çıkışları kıç bölümdedir. Egzoz gazı karbonmonoksit içerir. Merdiven, sudaki kişinin yardım almadan çıkabileceği şekilde konumlandırılır. ISO 15085, denize düşen kişinin tekneye geri çıkabilmesi için çıkış yolu bulunmasını ister. Sık Sorulan Sorular Kıç güverte ile kokpit aynı yer midir? Küçük teknelerde kokpit kıç güverte üzerinde yer alır ve iki terim birbirinin yerine kullanılır. Büyük yatlarda kıç güverte, kokpitten ayrı bir alan olabilir. Kıç güvertede neden karbonmonoksit riski vardır? Motor ve jeneratör egzozu kıç bölümden dışarı atılır. Rüzgârsız havada veya yavaş seyirde egzoz gazı kıç güvertede birikebilir. Akdeniz tipi bağlamada kıç ile iskele arasındaki mesafe nasıl ayarlanır? Kıç halatları, tekne iskeleye çarpmayacak şekilde ayarlanır. Mesafe, iskele tahtasının iki ucu güvenle oturacak uzunlukta tutulur. Rüzgâr ve gelgit değiştikçe halatlar yeniden ayarlanır. İlgili Terimler Kıç, Kokpit, Yüzme Platformu, Tekne Merdiveni, Bağlama Halatı, Kaloma.

Tüm terimlere dön