Denizcilik sözlüğü

Beygir Gücü

Tanım

Beygir gücü, güç birimidir. Tekne motorlarının gücü genellikle beygir gücüyle ifade edilir. Uluslararası kısaltmaları HP (horsepower) ve PS'dir (Pferdestärke).

Beygir Gücü Nedir?

Beygir gücü birimi, İskoç mühendis James Watt tarafından 18. yüzyılda tanımlandı. Watt, buhar makinelerinin gücünü atların yaptığı işle karşılaştırmak için bu birimi kullandı. Uluslararası Birimler Sistemi'nde (SI) güç birimi watt'tır. Beygir gücü, geleneksel bir birim olarak kullanılmaya devam eder.

Beygir Gücü Türleri

Tür	Kısaltma	Watt Karşılığı
Mekanik beygir gücü	HP	Yaklaşık 745,7 W
Metrik beygir gücü	PS, CV	Yaklaşık 735,5 W

İki birim arasındaki fark yaklaşık %1,4'tür. ABD ve Birleşik Krallık kaynaklarında genellikle mekanik beygir gücü kullanılır. Kıta Avrupası'nda metrik beygir gücü yaygındır.

Dönüşüm Tablosu

kW	HP (mekanik)	PS (metrik)
7,5 kW	10,1 HP	10,2 PS
37 kW	49,6 HP	50,3 PS
74 kW	99,2 HP	100,6 PS
147 kW	197,1 HP	199,9 PS
221 kW	296,4 HP	300,5 PS

Dönüşüm Formülleri

HP = kW × 1,341
PS = kW × 1,360
kW = HP × 0,7457
kW = PS × 0,7355

Tekne Motorlarında Kullanımı

Dıştan takma motorlar genellikle model adında beygir gücünü taşır. Örnek: "115 HP dıştan takma motor". İçten takma motorlarda güç hem kW hem HP olarak verilir. Teknik belgede hangi birimin kullanıldığı kontrol edilir.

Beygir Gücü ve Tork

Beygir gücü tek başına motorun karakterini anlatmaz. Tork, motorun döndürme kuvvetini gösterir. Dizel motorlar, aynı güçteki benzinli motorlara göre daha düşük devirde yüksek tork üretir. Ağır deplasman teknelerinde düşük devirdeki tork önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

HP ile PS arasındaki fark tekne seçimini etkiler mi?

Fark küçüktür. Ancak iki motoru karşılaştırırken aynı birimin kullanılması gerekir.

Beygir gücü neden hâlâ kullanılır?

Sektörde gelenek olarak yerleşmiştir. Kullanıcılar motor sınıflarını beygir gücüyle tanır.

CV kısaltması ne anlama gelir?

CV, Fransızca "cheval-vapeur" ve İtalyanca "cavallo vapore" ifadelerinin kısaltmasıdır. Metrik beygir gücünü ifade eder.

İlgili Terimler

Motor Gücü, Motor Devri, Tekne Motoru, Dıştan Takma Motor, Dizel Tekne Motoru, Benzinli Tekne Motoru.

İlgili terimler

Benzinli Tekne Motoru

Benzinli tekne motoru , benzin yakıtla çalışan ve buji ile ateşlenen içten yanmalı tekne motorudur. Benzinli motorlar, dıştan takma motorlarda en yaygın motor türüdür. Benzinli Tekne Motoru Nedir? Benzinli motorda yakıt-hava karışımı silindire alınır. Buji kıvılcımı karışımı ateşler. Yanma sonucu piston hareket eder ve krank mili döner. Benzinli tekne motorları iki zamanlı veya dört zamanlı olarak üretilir. Kullanım Alanları Kullanım Motor Türü Şişme bot ve tender Küçük dıştan takma motor Küçük gezi teknesi Dıştan takma motor Sport cruiser İçten takma kuyruklu motor Jet ski İçten takma jet tahrik Su sporları teknesi İçten takma V tahrik Dizel Motorla Karşılaştırma Özellik Benzinli Dizel Ağırlık Daha hafif Daha ağır Satın alma maliyeti Genellikle düşük Genellikle yüksek Yakıt tüketimi Daha yüksek Daha düşük Yakıtın uçuculuğu Yüksek Düşük Yüksek devir kabiliyeti Yüksek Sınırlı Yakıt Buharı Riski Benzin buharı havadan ağırdır. Buhar, motor bölmesinin ve sintinenin dibinde birikir. Küçük bir kıvılcım bu buharı ateşleyebilir. Bu risk için şu önlemler uygulanır: Motor çalıştırılmadan önce elektrikli havalandırma fanı (blower) en az birkaç dakika çalıştırılır. Motor bölmesi koklanarak benzin kokusu kontrol edilir. Yakıt hatları ve bağlantıları kaçağa karşı incelenir. Yakıt ikmali sırasında motor ve elektrikli cihazlar kapatılır. İlgili Standartlar Standart Kapsam ISO 11105 Benzinli motor ve tank bölmelerinin havalandırması ISO 8846 Elektrikli cihazların yanıcı gazları tutuşturmaması ISO 10088 Kalıcı yakıt sistemleri Etanol Katkılı Benzin Bazı bölgelerde benzine etanol eklenir. Etanol su çeker. Uzun süre bekleyen yakıtta su ve etanol ayrışabilir. Bu ayrışma motor arızasına yol açabilir. Yakıt stabilizatörü ve su ayırıcı filtre bu riski azaltır. Sık Sorulan Sorular Benzinli motor bölmesinde neden fan bulunur? Fan, birikmiş benzin buharını bölmeden dışarı atar. Bu işlem, patlama riskini azaltır. İki zamanlı motorda yağ neden yakıta karıştırılır? İki zamanlı motorda ayrı yağ karteri bulunmaz. Yağ, yakıtla birlikte motora girerek parçaları yağlar. Benzinli tekne motoru kışın nasıl korunur? Yakıta stabilizatör eklenir. Motor yağı ve filtreler değiştirilir. Soğutma kanalları tatlı suyla yıkanır. İlgili Terimler Dizel Tekne Motoru, Dıştan Takma Motor, Tekne Motoru, Yakıt Filtresi, Su Ayırıcı Filtre, Makine Dairesi.

Dizel Tekne Motoru

Dizel tekne motoru , yakıtı sıkıştırılmış sıcak havanın içine püskürterek ateşleyen içten yanmalı tekne motorudur. Dizel motorlarda buji bulunmaz. Dizel Tekne Motoru Nedir? Dizel motorda piston havayı yüksek oranda sıkıştırır. Sıkışan hava ısınır. Enjektör, yakıtı bu sıcak havanın içine püskürtür. Yakıt kendiliğinden tutuşur. Bu yönteme sıkıştırma ateşlemesi denir. Motor, adını Alman mühendis Rudolf Diesel'den alır. Kullanım Alanları Motoryatlar ve trawlerlar Yelkenlilerde yardımcı motorlar Balıkçı ve iş tekneleri Jeneratörler Ticari gemiler Yakıt Sistemi Bileşen Görevi Yakıt tankı Yakıtı depolar Su ayırıcı filtre Yakıttaki suyu ve kiri ayırır Besleme pompası Yakıtı tanktan çeker İnce yakıt filtresi Küçük partikülleri tutar Yüksek basınç pompası Yakıtı enjeksiyon basıncına çıkarır Enjektörler Yakıtı silindire püskürtür Enjeksiyon Türleri Mekanik enjeksiyon: Pompa, yakıtı mekanik olarak zamanlar. Elektronik kontrol gerektirmez. Common rail: Yakıt ortak bir hatta yüksek basınçta tutulur. Elektronik ünite enjektörleri kontrol eder. Turbo Şarj Turbo şarj, egzoz gazının enerjisiyle bir türbini döndürür. Türbin, motora daha fazla hava basar. Daha fazla hava, aynı silindir hacminden daha yüksek güç sağlar. Deniz tipi turbo motorlarda emme havası, ara soğutucuyla soğutulur. Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Düşük yakıt tüketimi Yüksek ağırlık Yüksek tork Yüksek satın alma maliyeti Düşük yakıt uçuculuğu Yakıt temizliğine duyarlılık Uzun çalışma ömrü Düşük yükte uzun çalışmada karbon birikimi Yakıt Sisteminde Hava Yakıt filtresi değiştirildiğinde veya yakıt bittiğinde sisteme hava girer. Hava, enjeksiyonu engeller ve motor çalışmaz. Havanın sistemden atılmasına "hava alma" denir. İşlem, üreticinin belirttiği tahliye vidaları ve el pompasıyla yapılır. Mikrobiyal Kirlenme Dizel tankında suyun bulunduğu yüzeyde mikroorganizmalar çoğalabilir. Bu kirlenme, filtreleri tıkayan koyu bir tortu oluşturur. Tankların dolu tutulması ve su ayırıcının boşaltılması riski azaltır. Sık Sorulan Sorular Dizel motor düşük devirde uzun süre çalıştırılmalı mı? Uzun süreli düşük yük, karbon birikimine yol açabilir. Üreticiler motoru belirli aralıklarla yüksek yükte çalıştırmayı önerebilir. Dizel motorda kızdırma bujisi ne işe yarar? Soğuk havada yanma odasını ısıtarak ilk çalıştırmayı kolaylaştırır. Dizel motor neden siyah duman atar? Siyah duman, yanmamış yakıtı gösterir. Aşırı yük, kirli hava filtresi veya enjektör arızası olası nedenlerdir. İlgili Terimler Benzinli Tekne Motoru, Enjektör, Yakıt Filtresi, Su Ayırıcı Filtre, İçten Takma Motor, Motor Bakımı.

Dıştan Takma Motor

Dıştan takma motor , motor, şanzıman ve pervanenin tek bir ünitede birleştiği ve teknenin kıç aynalığına takılan motordur. İngilizcede bu motora "outboard motor" denir. Dıştan Takma Motor Nedir? Dıştan takma motor, teknenin dışında yer alır. Motor, kıç aynalığa kelepçe veya cıvatalarla bağlanır. Motorun tamamı sağa sola dönerek dümen görevi görür. Motor, karaya çıkarken veya sığ suda yukarı kaldırılabilir. Dıştan Takma Motorun Bölümleri Bölüm Görevi Güç başı Motor bloğu ve yakıt sistemini içerir Kaput Güç başını korur Gövde (şaft) Güç başını ayak ünitesine bağlar Ayak ünitesi Dişli kutusu ve pervaneyi taşır Kıç aynalık braketi Motoru tekneye bağlar Kavitasyon plakası Pervane üstündeki yatay plakadır Zaman Türüne Göre Tür Özellik İki zamanlı Hafiftir, yağ yakıtla karışır Dört zamanlı Yakıt tüketimi ve emisyonu düşüktür, ayrı yağ karteri vardır Doğrudan enjeksiyonlu iki zamanlı Emisyonu klasik iki zamanlıdan düşüktür Emisyon düzenlemeleri nedeniyle yeni dıştan takma motorların çoğu dört zamanlıdır. Şaft Boyu Şaft boyu, kıç aynalık yüksekliğine göre seçilir: Kod Yaklaşık Şaft Boyu S (kısa) 15 inç (yaklaşık 38 cm) L (uzun) 20 inç (yaklaşık 51 cm) XL (ekstra uzun) 25 inç (yaklaşık 63,5 cm) Kısa şaft, pervanenin hava emmesine yol açar. Uzun şaft, gereksiz sürtünme oluşturur. Trim ve Kaldırma Trim: Motorun açısı değiştirilerek teknenin baş açısı ayarlanır. Kaldırma (tilt): Motor tamamen sudan çıkarılır. Güç trimi: Elektrikli hidrolik sistemle trim ve kaldırma yapılır. Güvenlik Donanımı Motor stop ipi, sürücünün bileğine veya can yeleğine takılır. Sürücü düşerse ip çekilir ve motor durur. Bazı ülkelerde motor stop ipi kullanımı yasal zorunluluktur. Sık Sorulan Sorular Dıştan takma motorun gücü nasıl seçilir? Güç, teknenin üretici plakasındaki azami motor gücü değerini aşmamalıdır. Dıştan takma motor tatlı suyla neden yıkanır? Motor içindeki deniz suyu kanallarında tuz birikir. Tatlı su yıkaması tuzu ve kumu temizler. İkiz dıştan takma motor neden kullanılır? İki motor daha yüksek toplam güç sağlar. Bir motor arızalanırsa diğeri tekneyi limana ulaştırabilir. İlgili Terimler Tekne Motoru, Benzinli Tekne Motoru, Trim, Tekne Pervanesi, İçten Takma Motor, Kuyruklu Motor.

Motor Devri

Motor devri , krank milinin bir dakikada yaptığı tam dönüş sayısıdır. Birimi devir/dakika (d/dk) veya İngilizce kısaltmasıyla RPM'dir (revolutions per minute). Motor Devri Nedir? Motor devri, motorun çalışma hızını gösterir. Gaz kolu ileri itildikçe motor devri artar. Devir, kaptan köşkündeki takometre (devir göstergesi) ile izlenir. Devir, güç, yakıt tüketimi ve motor ömrüyle doğrudan ilişkilidir. Devir Türleri Tür Tanım Rölanti devri Motor boşta çalışırken oluşan en düşük kararlı devir Seyir devri Uzun süreli seyirde kullanılan devir Tam gaz devri (WOT) Gaz kolu tamamen açıkken ulaşılan devir Azami devir sınırı Motoru korumak için elektronik olarak sınırlanan devir WOT, İngilizce "Wide Open Throttle" ifadesinin kısaltmasıdır. Tam Gaz Devir Aralığı Motor üreticisi, tam gazda ulaşılması gereken devir aralığını belirtir. Örnek: "5.000–6.000 d/dk". Tekne tam yükte ve tam gazda bu aralığa ulaşmalıdır. Durum Anlamı Olası Neden Aralığın altında Motor aşırı yükleniyor Hatvesi yüksek pervane, fazla yük Aralıkta Motor doğru yükte Doğru pervane Aralığın üstünde Motor fazla devirleniyor Hatvesi düşük pervane Pervane ile İlişkisi Pervane hatvesi, motorun ulaşabileceği devri belirler. Hatve arttıkça pervane her turda daha fazla su iter ve motor zorlanır. Genel uygulamada hatvede yaklaşık 1 inçlik değişim, tam gaz devrini yaklaşık 150–200 d/dk değiştirir. Kesin değer motor ve tekneye göre farklılık gösterir. Seyir Devri Seyir devri, verimli ve uzun süreli çalışma için seçilen devirdir. Üreticiler genellikle tam gaz devrinin altında bir seyir devri önerir. Seyir devri, yakıt tüketimi ile hız arasında denge kurar. Devir Göstergesi Takometre, motorun alternatöründen veya elektronik kontrol ünitesinden sinyal alır. Modern motorlarda devir bilgisi NMEA 2000 ağıyla çok fonksiyonlu ekranlara aktarılır. Sık Sorulan Sorular Motor sürekli tam gazda çalıştırılabilir mi? Üreticiler, tam gazda çalışma süresini sınırlayabilir. Uzun süreli çalışma için seyir devri önerilir. Devir neden dalgalanır? Yakıt beslemesindeki sorun, kirli filtreler veya pervanenin hava emmesi devirde dalgalanmaya yol açabilir. Devir ile hız arasındaki ilişki nedir? Devir arttıkça pervane daha hızlı döner ve tekne hızlanır. Ancak kayma, yük ve gövde direnci bu ilişkiyi değiştirir. İlgili Terimler Rölanti Devri, Motor Gücü, Pervane Hatvesi, Tekne Pervanesi, Krank Mili, NMEA 2000.

Tüm terimlere dön