Denizcilik sözlüğü

Dıştan Takma Motor

Tanım

Dıştan takma motor, motor, şanzıman ve pervanenin tek bir ünitede birleştiği ve teknenin kıç aynalığına takılan motordur. İngilizcede bu motora "outboard motor" denir.

Dıştan Takma Motor Nedir?

Dıştan takma motor, teknenin dışında yer alır. Motor, kıç aynalığa kelepçe veya cıvatalarla bağlanır. Motorun tamamı sağa sola dönerek dümen görevi görür. Motor, karaya çıkarken veya sığ suda yukarı kaldırılabilir.

Dıştan Takma Motorun Bölümleri

Bölüm	Görevi
Güç başı	Motor bloğu ve yakıt sistemini içerir
Kaput	Güç başını korur
Gövde (şaft)	Güç başını ayak ünitesine bağlar
Ayak ünitesi	Dişli kutusu ve pervaneyi taşır
Kıç aynalık braketi	Motoru tekneye bağlar
Kavitasyon plakası	Pervane üstündeki yatay plakadır

Zaman Türüne Göre

Tür	Özellik
İki zamanlı	Hafiftir, yağ yakıtla karışır
Dört zamanlı	Yakıt tüketimi ve emisyonu düşüktür, ayrı yağ karteri vardır
Doğrudan enjeksiyonlu iki zamanlı	Emisyonu klasik iki zamanlıdan düşüktür

Emisyon düzenlemeleri nedeniyle yeni dıştan takma motorların çoğu dört zamanlıdır.

Şaft Boyu

Şaft boyu, kıç aynalık yüksekliğine göre seçilir:

Kod	Yaklaşık Şaft Boyu
S (kısa)	15 inç (yaklaşık 38 cm)
L (uzun)	20 inç (yaklaşık 51 cm)
XL (ekstra uzun)	25 inç (yaklaşık 63,5 cm)

Kısa şaft, pervanenin hava emmesine yol açar. Uzun şaft, gereksiz sürtünme oluşturur.

Trim ve Kaldırma

Trim: Motorun açısı değiştirilerek teknenin baş açısı ayarlanır.
Kaldırma (tilt): Motor tamamen sudan çıkarılır.
Güç trimi: Elektrikli hidrolik sistemle trim ve kaldırma yapılır.

Güvenlik Donanımı

Motor stop ipi, sürücünün bileğine veya can yeleğine takılır. Sürücü düşerse ip çekilir ve motor durur. Bazı ülkelerde motor stop ipi kullanımı yasal zorunluluktur.

Sık Sorulan Sorular

Dıştan takma motorun gücü nasıl seçilir?

Güç, teknenin üretici plakasındaki azami motor gücü değerini aşmamalıdır.

Dıştan takma motor tatlı suyla neden yıkanır?

Motor içindeki deniz suyu kanallarında tuz birikir. Tatlı su yıkaması tuzu ve kumu temizler.

İkiz dıştan takma motor neden kullanılır?

İki motor daha yüksek toplam güç sağlar. Bir motor arızalanırsa diğeri tekneyi limana ulaştırabilir.

İlgili Terimler

Tekne Motoru, Benzinli Tekne Motoru, Trim, Tekne Pervanesi, İçten Takma Motor, Kuyruklu Motor.

İlgili terimler

Benzinli Tekne Motoru

Benzinli tekne motoru , benzin yakıtla çalışan ve buji ile ateşlenen içten yanmalı tekne motorudur. Benzinli motorlar, dıştan takma motorlarda en yaygın motor türüdür. Benzinli Tekne Motoru Nedir? Benzinli motorda yakıt-hava karışımı silindire alınır. Buji kıvılcımı karışımı ateşler. Yanma sonucu piston hareket eder ve krank mili döner. Benzinli tekne motorları iki zamanlı veya dört zamanlı olarak üretilir. Kullanım Alanları Kullanım Motor Türü Şişme bot ve tender Küçük dıştan takma motor Küçük gezi teknesi Dıştan takma motor Sport cruiser İçten takma kuyruklu motor Jet ski İçten takma jet tahrik Su sporları teknesi İçten takma V tahrik Dizel Motorla Karşılaştırma Özellik Benzinli Dizel Ağırlık Daha hafif Daha ağır Satın alma maliyeti Genellikle düşük Genellikle yüksek Yakıt tüketimi Daha yüksek Daha düşük Yakıtın uçuculuğu Yüksek Düşük Yüksek devir kabiliyeti Yüksek Sınırlı Yakıt Buharı Riski Benzin buharı havadan ağırdır. Buhar, motor bölmesinin ve sintinenin dibinde birikir. Küçük bir kıvılcım bu buharı ateşleyebilir. Bu risk için şu önlemler uygulanır: Motor çalıştırılmadan önce elektrikli havalandırma fanı (blower) en az birkaç dakika çalıştırılır. Motor bölmesi koklanarak benzin kokusu kontrol edilir. Yakıt hatları ve bağlantıları kaçağa karşı incelenir. Yakıt ikmali sırasında motor ve elektrikli cihazlar kapatılır. İlgili Standartlar Standart Kapsam ISO 11105 Benzinli motor ve tank bölmelerinin havalandırması ISO 8846 Elektrikli cihazların yanıcı gazları tutuşturmaması ISO 10088 Kalıcı yakıt sistemleri Etanol Katkılı Benzin Bazı bölgelerde benzine etanol eklenir. Etanol su çeker. Uzun süre bekleyen yakıtta su ve etanol ayrışabilir. Bu ayrışma motor arızasına yol açabilir. Yakıt stabilizatörü ve su ayırıcı filtre bu riski azaltır. Sık Sorulan Sorular Benzinli motor bölmesinde neden fan bulunur? Fan, birikmiş benzin buharını bölmeden dışarı atar. Bu işlem, patlama riskini azaltır. İki zamanlı motorda yağ neden yakıta karıştırılır? İki zamanlı motorda ayrı yağ karteri bulunmaz. Yağ, yakıtla birlikte motora girerek parçaları yağlar. Benzinli tekne motoru kışın nasıl korunur? Yakıta stabilizatör eklenir. Motor yağı ve filtreler değiştirilir. Soğutma kanalları tatlı suyla yıkanır. İlgili Terimler Dizel Tekne Motoru, Dıştan Takma Motor, Tekne Motoru, Yakıt Filtresi, Su Ayırıcı Filtre, Makine Dairesi.

Kuyruklu Motor

Kuyruklu motor , motorun gövde içinde, tahrik ayağının ise kıç aynalığın dışında bulunduğu tahrik sistemidir. Bu sisteme "Z tahrik" veya "stern drive" da denir. Kuyruklu Motor Nedir? Kuyruklu sistemde motor, kıç aynalığın hemen önüne yerleştirilir. Güç, aynalıktan geçen bir bağlantı ile dışarıdaki ayak ünitesine iletilir. Ayak ünitesi dıştan takma motorun alt kısmına benzer. Ünite sağa sola dönerek dümen görevi görür. Yukarı-aşağı hareketle trim yapılır. Sistem, güç akışının Z harfine benzer yön değiştirmesi nedeniyle "Z tahrik" olarak adlandırılır. Tarihçe Volvo Penta, 1959 yılında Aquamatic adıyla kuyruklu tahrik sistemini piyasaya sundu. Sistem, içten takma motorun gücünü dıştan takma motorun manevra kabiliyetiyle birleştirdi. Bugün Volvo Penta ve Mercury MerCruiser başlıca üreticilerdir. Sistemin Bileşenleri Bileşen Görevi Motor Gövde içinde güç üretir Aynalık montaj plakası Ayak ünitesini aynalığa bağlar Körükler Aynalık geçişini su geçirmez tutar Ayak ünitesi Dişlileri ve pervaneyi taşır Trim silindirleri Ayağın açısını ayarlar Dümen sistemi Ayağı sağa sola döndürür Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Ayak dönerek yön verir, manevra kolaydır Körük bakımı gerekir Trim ile seyir açısı ayarlanır Ayak ünitesi korozyona açıktır Ayak kaldırılarak sığ suya girilebilir Ayak ünitesi darbe hasarına açıktır Motor kıça yakın, iç hacim artar Yüksek güçlerde sınırlıdır Körük Bakımı Körük, kauçuktan üretilen esnek bir kılıftır. Körük yırtılırsa motor bölmesine su girer. Körükler zamanla sertleşir ve çatlar. Üreticiler belirli aralıklarla körük değişimini önerir. Kontrol, tekne karadayken ayak ünitesi sağa sola ve yukarı aşağı hareket ettirilerek yapılır. Korozyon Koruması Ayak ünitesi genellikle alüminyum alaşımdır. Alüminyum, deniz suyunda galvanik korozyona açıktır. Ünite üzerindeki kurban anotlar düzenli olarak değiştirilir. Bakır içerikli antifouling boya ayak ünitesine sürülmez. Çift Pervaneli Ayak Bazı ayak ünitelerinde aynı eksende ters yönde dönen iki pervane bulunur. Bu tasarım, pervane yürüme etkisini azaltır ve itişi artırır. Volvo Penta bu sistemi "Duoprop" adıyla üretir. Sık Sorulan Sorular Kuyruklu motor ile dıştan takma motor arasındaki fark nedir? Kuyruklu motorda motor gövde içindedir. Dıştan takma motorda motor da teknenin dışındadır. Ayak ünitesi yağı neden kontrol edilir? Yağda su bulunması keçe arızasını gösterir. Sütlü görünen yağ, su girişinin belirtisidir. Kuyruklu motor uzun süre suda bırakılabilir mi? Bırakılabilir, ancak ayak ünitesinde deniz canlısı tutunması ve korozyon artar. Kullanılmadığında ayak yukarı kaldırılır. İlgili Terimler İçten Takma Motor, Dıştan Takma Motor, Trim, Motor Anodu, Galvanik Korozyon, Şaftlı Motor.

Tekne Motoru

Tekne motoru , teknenin pervanesini veya su jetini döndürerek itiş gücü üreten makinedir. Tekne motorları içten yanmalı veya elektrikli olabilir. Tekne Motoru Nedir? Tekne motoru, enerjiyi dönme hareketine çevirir. Bu hareket, şanzıman ve şaft veya ayak ünitesi üzerinden pervaneye iletilir. Pervane, suyu geriye iterek tekneyi ileri taşır. Motor ayrıca alternatör aracılığıyla teknenin akülerini şarj eder. Montaj Konumuna Göre Türler Tür Konum Örnek Kullanım Dıştan takma motor Kıç aynalığa asılır Şişme bot, küçük motorlu tekne İçten takma şaftlı motor Gövde içinde, şaftla pervaneye bağlı Motoryat, yelkenli, balıkçı teknesi Kuyruklu motor Motor içeride, ayak ünitesi dışarıda Sport cruiser Pod tahrik Gövde altında döner ünite Büyük motoryat Jet tahrik İçeride, suyu püskürterek iter Jet ski, sığ su teknesi Yakıt Türüne Göre Türler Benzinli motor: Dıştan takma motorlarda yaygındır. Dizel motor: İçten takma motorlarda ve büyük teknelerde yaygındır. Elektrik motoru: Aküden beslenir. Hibrit sistem: İçten yanmalı motor ve elektrik motorunu birlikte kullanır. Motor Gücü Birimleri Birim Açıklama Kilovat (kW) Uluslararası birim sistemindeki güç birimi Beygir gücü (HP) Geleneksel güç birimi Metrik beygir gücü (PS) 1 PS ≈ 0,7355 kW Emisyon Düzenlemeleri Avrupa Birliği'nin 2013/53/EU Direktifi, gezi teknelerinde kullanılan motorların egzoz ve gürültü emisyon sınırlarını belirler. Amerika Birleşik Devletleri'nde Çevre Koruma Ajansı (EPA) benzer sınırlar uygular. Motor üreticileri, uygunluğu motor etiketinde belirtir. Seçim Ölçütleri Teknenin üretici plakasındaki azami motor gücünü kontrol edin. Teknenin gövde tipine uygun motor yerleşimini belirleyin. Kullanım amacına göre yakıt türünü seçin. Motorun ağırlığının kıç trimine etkisini değerlendirin. Bölgedeki servis ve yedek parça erişimini araştırın. Motor Ömrünü Etkileyen Etkenler Düzenli yağ ve filtre değişimi Soğutma sisteminin bakımı Yakıt kalitesi Kullanım sıklığı Kışlama işlemlerinin yapılması Sık Sorulan Sorular Tekne motoru ile araç motoru aynı mıdır? Bazı tekne motorları araç motorlarından türetilir. Ancak soğutma, egzoz, elektrik ve korozyon koruması deniz ortamına göre değiştirilir. Motor çalışma saati neden önemlidir? Bakım aralıkları çalışma saatine göre belirlenir. Saat sayacı, motorun kullanım geçmişini gösterir. Tekneye en güçlü motoru takmak doğru mudur? Motor gücü, üretici plakasındaki azami değeri aşmamalıdır. Fazla güç, gövde ve dümen sisteminin sınırlarını aşabilir. İlgili Terimler Deniz Motoru, Dıştan Takma Motor, İçten Takma Motor, Motor Gücü, Tekne Pervanesi, Motor Bakımı.

Tekne Pervanesi

Tekne pervanesi , tekne motorunun dönme hareketini suya ileterek itiş kuvveti üreten kanatlı parçadır. Pervane, şaftın veya ayak ünitesinin ucuna takılır. Tekne Pervanesi Nedir? Tekne pervanesi, motorun gücünü hıza dönüştürür. Pervanenin ölçüleri, motorun devir aralığına ve teknenin ağırlığına uygun olmalıdır. Uygun olmayan pervane, motorun ya aşırı yüklenmesine ya da aşırı devirlenmesine yol açar. Bu nedenle pervane seçimi, tekne performansının temel ayarıdır. Ölçü Gösterimi Tekne pervaneleri genellikle iki sayıyla tanımlanır. Örnek: 14 × 19. Değer Anlamı İlk sayı (14) Pervane çapı (inç) İkinci sayı (19) Pervane hatvesi (inç) Ölçüler genellikle pervane göbeğinin üzerine damgalanır. Dönüş Yönü Yön Tanım Sağ dönüşlü Kıçtan bakıldığında ileri viteste saat yönünde döner Sol dönüşlü Kıçtan bakıldığında ileri viteste saat yönünün tersine döner İkiz motorlu teknelerde pervaneler genellikle ters yönlerde döner. Bu düzen, pervanelerin yanal etkilerini dengeler. Pervane Türleri Ölçüt Seçenekler Malzeme Alüminyum, paslanmaz çelik, bronz, kompozit Kanat sayısı Üç, dört, beş kanat Yapı Sabit, katlanır, yön değiştiren kanatlı Katlanır ve yön değiştiren kanatlı pervaneler yelkenlilerde kullanılır. Bu pervaneler yelken seyrinde suya karşı direnci azaltır. Seçim Adımları Motor üreticisinin tam gaz devir aralığını belirleyin. Teknenin tipik yükünü belirleyin. Mevcut pervaneyle tam gazda ulaşılan devri ölçün. Devir aralığın altındaysa hatveyi düşürün, üstündeyse artırın. Gerekirse kanat sayısını veya malzemeyi değiştirin. Hasar Kontrolü Kanat uçlarında eğilme ve kırık Kanat kenarlarında çentik Kavitasyon kaynaklı yüzey oyuklanması Göbekte kayma belirtisi Somun ve pim durumu Küçük hasarlar pervane servislerinde onarılabilir. Ağır hasarlı pervane titreşime yol açar ve değiştirilir. Sık Sorulan Sorular Pervane neden titreşim yapar? Eğik kanat, kırık uç veya dengesizlik titreşime yol açar. Titreşim, şaft yataklarına ve keçelere zarar verir. Yedek pervane bulundurulmalı mı? Uzun seyirlerde yedek pervane ve takma ekipmanı bulundurulması yaygın bir uygulamadır. Pervane takılırken nelere dikkat edilir? Pervane mili temizlenir ve gres sürülür. Somun belirtilen torkta sıkılır ve emniyete alınır. İlgili Terimler Pervane, Pervane Çapı, Pervane Hatvesi, Pervane Göbeği, Alüminyum Pervane, Paslanmaz Çelik Pervane.

Tüm terimlere dön