Denizcilik sözlüğü

Demirleme

Tanım

Demirleme, teknenin çapa atılarak deniz dibine sabitlenmesi işlemidir. Halk arasında bu işleme "demir atmak" da denir.

Demirleme Nedir?

Demirleme, teknenin marina veya iskeleye bağlanmadan bir koyda ya da açıkta beklemesini sağlar. Tekne, çapa hattı ile dibe bağlı kalır. Rüzgâr ve akıntı değiştikçe tekne çapa etrafında döner.

Demirlemenin Temel Adımları

Demir yerini seçin: Korunaklılık, zemin ve derinliği değerlendirin.
Derinliği ölçün: Derinlik ölçeri kontrol edin.
Kaloma miktarını hesaplayın: Derinliğe göre verilecek zincir uzunluğunu belirleyin.
Rüzgâra veya akıntıya karşı yaklaşın: Tekneyi durdurun.
Çapayı bırakın: Çapa dibe ulaşınca tekneyi yavaşça geri hareket ettirin.
Zinciri verin: Zinciri düzenli olarak bırakın, üst üste yığmayın.
Çapayı gömün: Motoru hafif geri viteste çalıştırın.
Tutmayı kontrol edin: Kıyıdaki iki sabit noktanın hizasını izleyin.
Yükü stopere aktarın: Irgattaki yükü zincir stoperine verin.

Kaloma

Kaloma, suya verilen çapa hattı uzunluğunun derinliğe oranıdır. Yeterli kaloma, çapaya gelen çekme kuvvetini yatay tutar. Yetersiz kaloma, çapanın yerinden çıkmasına yol açar.

Demirlemede Kullanılan Ekipmanlar

Ekipman	Görevi
Çapa	Dibe tutunur
Çapa zinciri ve halatı	Çapayı tekneye bağlar
Irgat	Zinciri toplar ve bırakır
Zincir stoperi	Yükü ırgattan alır
Zincir gergisi	Dalga darbelerini sönümler
Derinlik ölçer	Derinliği gösterir

COLREG Demir İşaretleri

COLREG 1972 Kural 30, demirdeki teknelerin işaretlerini belirler:

Gece: Her yönden görünür beyaz demir feneri yakılır.
Gündüz: Baş tarafta siyah bir küre asılır.

Boyu 7 metreden kısa tekneler, dar kanal ve demir yerleri dışında bu işaretlerden muaftır.

Demirde Bekleme

Demir alarmı kurulur. GPS cihazı, tekne belirlenen alanın dışına çıkınca uyarır.
Hava tahmini düzenli olarak takip edilir.
Komşu teknelerle mesafe kontrol edilir.

Sık Sorulan Sorular

Çapanın tuttuğu nasıl anlaşılır?

Motor geri viteste iken zincir gerilir ve tekne geri gitmez. Kıyıdaki iki sabit nokta arasındaki hiza değişmez.

Gece demirlemede nelere dikkat edilir?

Demir feneri yakılır. Demir alarmı kurulur. Rüzgâr dönüşünde teknenin sığlığa veya kayalara yaklaşmayacağı doğrulanır.

Demirleme her yerde serbest midir?

Hayır. Liman girişleri, kanallar, kablo ve boru hattı bölgeleri ile koruma alanlarında demirleme yasak olabilir.

İlgili Terimler

Demir Yeri, Kaloma, Demir Tarama, Salınım Alanı, Demir Feneri, Çapa.

İlgili terimler

Demir Feneri

Demir feneri , demirdeki teknenin gece gösterdiği ve her yönden görülebilen beyaz fenerdir. Demir feneri, teknenin hareket etmediğini diğer teknelere bildirir. İngilizcede bu fenere "anchor light" denir. Demir Feneri Nedir? Demir feneri 360 derecelik açıyla ışık verir. Fener, teknenin en görünür yerinde, genellikle direk tepesinde veya baş tarafta bulunur. Gece demirleyen her tekne bu feneri yakar. Fener, teknenin yönü hakkında bilgi vermez. Yalnızca demirde bir teknenin varlığını gösterir. COLREG Kural 30 Şartları Tekne Boyu Gece İşareti Gündüz İşareti 50 m'den kısa Her yönden görünür bir beyaz fener Baş tarafta bir siyah küre 50 m ve üzeri Baş tarafta bir, kıçta daha alçakta bir beyaz fener Baş tarafta bir siyah küre 7 m'den kısa Dar kanal ve demir yeri dışında muaf Muaf 100 metre ve üzeri gemiler ayrıca güverte aydınlatmasını da kullanır. Görünürlük Mesafesi COLREG 1972 Kural 22'ye göre her yönden görünür beyaz fenerin asgari mesafesi: Tekne Boyu Asgari Mesafe 50 m'den kısa 2 deniz mili 50 m ve üzeri 3 deniz mili Konum Direk tepesi: Yelkenlilerde yaygındır. Uzaktan görülür. Baş tarafta alçak konum: Yakındaki teknelerce daha kolay fark edilir. Motoryatlarda radar direği: Her yönden görünürlük sağlar. Direk tepesindeki fener, yakın mesafeden yaklaşan küçük teknelerin görüş alanının dışında kalabilir. Bazı denizciler bu nedenle ek bir alçak fener kullanır. Kullanım Kuralları Demirleme tamamlanınca seyir fenerlerini söndürün. Demir fenerini yakın. Gün doğumunda demir fenerini söndürün. Gündüz baş tarafa siyah küre asın. Demir feneri ile seyir fenerleri aynı anda yakılmaz. Enerji Tüketimi Demir feneri gece boyunca yanar. Akkor ampullü fenerler önemli enerji tüketir. LED demir fenerleri tüketimi azaltır. Bazı modeller ışık sensörüyle otomatik açılıp kapanır. Sık Sorulan Sorular Marinada bağlıyken demir feneri yakılır mı? Marina içinde bağlı teknelerde genellikle yakılmaz. Kurallar demirdeki tekneler içindir. Demir feneri ile her yönden görünür fener aynı mıdır? Demir feneri, her yönden görünür beyaz fenerin demirde kullanılan biçimidir. Siyah küre zorunlu mudur? COLREG 1972 Kural 30'a göre demirdeki teknelerde gündüz işareti olarak gösterilir. Küçük tekneler için muafiyetler vardır. İlgili Terimler Her Yönden Görünür Fener, Seyir Feneri, Demirleme, Silyon Feneri, LED Seyir Feneri, Demir Yeri.

Demir Tarama

Demir tarama , demirdeki teknenin çapasının zeminden kopup sürüklenmesi durumudur. Tekne, çapayla birlikte rüzgâr veya akıntı yönünde hareket eder. İngilizcede bu duruma "dragging anchor" denir. Demir Tarama Nedir? Çapa normalde zemine gömülü kalır. Çekme kuvveti çapanın tutma gücünü aşarsa çapa kayar. Kayan çapa zeminde iz bırakır. Tekne kontrolsüz biçimde kıyıya, kayaya veya başka teknelere yaklaşabilir. Demir Taramanın Nedenleri Neden Açıklama Yetersiz kaloma Çekme açısı dikleşir, çapa yukarı çekilir Uygun olmayan zemin Ot, kaya veya yumuşak çamur Çapanın gömülmemesi Demirleme sonrası geri vitesle test yapılmaması Rüzgâr artışı Yük, çapanın tutma gücünü aşar Rüzgâr dönüşü Çapa ters yönden çekilir ve yerinden çıkar Küçük çapa Teknenin ağırlığına göre yetersiz çapa Tırnakta yabancı cisim Ot, plastik veya taş çapanın gömülmesini engeller Belirtiler Kıyıdaki sabit noktaların hizası değişir. GPS konumu, demir alarmı alanının dışına çıkar. Zincir titreşir veya düzensiz gerilir. Tekne rüzgâra karşı başını tutmaz, yan dönerek sürüklenir. Derinlik ölçerde derinlik değişir. Demir Alarmı Demir alarmı, GPS konumunu izleyen bir uyarı işlevidir. Kullanıcı, çapanın konumunu ve izin verilen yarıçapı girer. Tekne bu yarıçapın dışına çıkarsa alarm çalar. Chartplotter, el GPS'i ve telefon uygulamaları bu işlevi sunar. Demir Taradığında Yapılacaklar Motoru çalıştırın. Tekneyi motorla kontrol altına alın. Kıyı ve diğer teknelerle mesafeyi değerlendirin. Ek kaloma verin veya çapayı alın. Gerekirse daha uygun zeminde yeniden demirleyin. Kötü havada ikinci çapa kullanmayı değerlendirin. Önleme Yöntemleri Çapayı teknenin boyuna ve ağırlığına uygun seçin. Yeterli kaloma verin. Çapayı motorla gömerek test edin. Gece için demir alarmını kurun. Hava tahminine göre demir yerini seçin. Sık Sorulan Sorular Demir tarayan tekne kimin sorumluluğundadır? Demirdeki teknenin güvenliğinden kaptanı sorumludur. Demir tarayan teknenin verdiği zarar, sorumluluk ve sigorta konusu olabilir. Çapa yeniden gömülebilir mi? Bazı çapalar sürüklenirken yeniden gömülebilir. Ancak tırnaklarda biriken ot veya çamur bunu engelleyebilir. İkinci çapa nasıl kullanılır? İkinci çapa, ana çapayla açılı olarak ayrı bir hatla atılır. Bu yöntem salınımı azaltır ve tutma gücünü artırır. İlgili Terimler Demirleme, Kaloma, Demir Yeri, Çapa, Salınım Alanı, GPS.

Demir Yeri

Demir yeri , teknelerin çapa atarak güvenle bekleyebileceği deniz alanıdır. Demir yeri, deniz haritalarında çapa sembolüyle gösterilebilir. Demir Yeri Nedir? Demir yeri, rüzgâra ve dalgaya karşı korunaklı bir koy veya kıyı bölgesidir. Uygun bir demir yerinde zemin çapayı tutar. Derinlik, çapa hattının güvenle kullanılmasına izin verir. Çevrede tekne salınımı için yeterli boş alan bulunur. Seçim Ölçütleri Ölçüt Açıklama Korunaklılık Mevcut ve beklenen rüzgâra karşı karanın arkasında kalma Zemin Çapanın tutunacağı kum, çamur veya kil Derinlik Draft ve ırgattaki zincir uzunluğuna uygun derinlik Salınım alanı Teknenin çapa etrafında dönmesi için boş alan Çıkış yolu Hava bozarsa güvenle ayrılma imkânı Tehlikeler Kaya, sığlık, kablo ve boru hattı yokluğu Zemin Türünün Belirlenmesi Deniz haritaları, zemin türünü kısaltmalarla gösterir. Örnek kısaltmalar şunlardır: Kısaltma Anlamı S Kum (Sand) M Çamur (Mud) R Kaya (Rock) Wd Deniz otu (Weed) Sh Kabuk (Shell) Berrak suda zemin gözle de görülebilir. Koyu lekeler genellikle ot veya kayayı, açık renkli alanlar kumu gösterir. Rüzgâr Tahmininin Önemi Bir koy belirli bir rüzgâr yönüne karşı korunaklıdır. Rüzgâr yön değiştirirse koy açık hâle gelebilir. Bu nedenle demir yeri, gece boyunca beklenen rüzgâr yönüne göre seçilir. Koruma Alanları Bazı bölgelerde deniz çayırları korunur. Akdeniz'e özgü Posidonia oceanica deniz çayırı bu türlerin başında gelir. Çapa ve zincir bu çayırlara zarar verir. Türkiye'de bazı koylarda çayır alanlarında demirleme yasaklanmıştır. Bu bölgelerde bağlama şamandıraları bulunabilir. Yasak Alanlar Liman girişleri ve seyir kanalları Denizaltı kablo ve boru hattı bölgeleri Askerî bölgeler Yüzme alanları ve plaj şamandıra hattının içi Koruma altındaki deniz alanları Sık Sorulan Sorular Demir yeri bilgisi nereden öğrenilir? Deniz haritaları, kılavuz kitaplar ve elektronik harita uygulamaları demir yerlerini gösterir. Liman başkanlıkları da yerel kısıtlamaları duyurur. Kalabalık bir koyda demir yeri nasıl seçilir? Diğer teknelerin çapa konumu tahmin edilir. Benzer tekne ve hat uzunluğuyla demirleyen teknelerin yakınında durulur. Böylece salınım alanları uyumlu olur. Gece için demir yeri değiştirilir mi? Hava tahmini rüzgâr dönüşü gösteriyorsa daha korunaklı bir yere geçilir. İlgili Terimler Demirleme, Salınım Alanı, Demirleme Derinliği, Deniz Haritası, Bağlama Tonozu, Kaloma.

Kaloma

Kaloma , demirlemede suya verilen çapa hattı uzunluğunun, su derinliği ile çapa makarası yüksekliğinin toplamına oranıdır. Kaloma oran olarak ifade edilir. Örnek: 5:1. Kaloma Nedir? Kaloma, çapanın tutma gücünü doğrudan etkiler. Uzun hat, çapaya gelen çekme kuvvetini yatay tutar. Yatay çekme, çapanın zemine gömülü kalmasını sağlar. Kısa hat, çapayı yukarı doğru çeker ve yerinden çıkarır. İngilizcede bu orana "scope" denir. Türkçede "kaloma vermek", hattı boşaltıp suya vermek anlamına gelir. Kaloma Hesabı Formül: Hat uzunluğu = (Su derinliği + Makara yüksekliği) × Kaloma oranı Derinlik + Makara 3:1 5:1 7:1 5 m 15 m 25 m 35 m 10 m 30 m 50 m 70 m 15 m 45 m 75 m 105 m Hat Türüne Göre Kaloma Hat Türü Kullanılan Oran Tam zincir Denizcilik eğitimlerinde genellikle 3:1–5:1 Kombine hat Genellikle 5:1 ve üzeri Tam halat Genellikle 5:1–7:1 Zincir, ağırlığıyla dipte kavis oluşturur. Halat bu kavisi oluşturmadığı için daha uzun hat gerekir. Rüzgâr arttıkça oran yükseltilir. Kalomayı Sınırlayan Etkenler Salınım alanı: Uzun hat, teknenin daha geniş bir alanda dönmesine yol açar. Komşu tekneler: Kalabalık koyda uzun hat çakışmaya neden olabilir. Zincir miktarı: Teknedeki toplam zincir uzunluğu sınırdır. Marinada Kaloma Halatı Akdeniz marinalarında "kaloma" kelimesi ayrı bir donanımı da ifade eder. Kaloma halatı, deniz dibindeki beton bloğa bağlı bir halattır. Halatın ucu iskeleye ince bir halatla bağlanır. Tekne kıçtan iskeleye yanaşınca bu ince halat çekilir. Kaloma halatı başa alınır ve gerilerek tekne sabitlenir. İngilizcede bu sisteme "lazy line" denir. Sık Sorulan Sorular Kaloma neden derinliğe makara yüksekliği eklenerek hesaplanır? Hat, çapa makarasından başlar. Makara su yüzeyinin üzerindedir. Bu yükseklik eklenmezse gerçek oran hesaplanandan düşük kalır. Kalabalık koyda kaloma nasıl ayarlanır? Çevredeki teknelerin hat uzunluğuna yakın kaloma verilir. Gerekirse ikinci çapa veya kıç halatıyla salınım sınırlanır. Kaloma halatı pervaneye dolanır mı? Yanaşma sırasında gevşek kalan kaloma halatı pervaneye dolanabilir. Halat, motor rölantideyken ve gergin tutularak alınır. İlgili Terimler Demirleme, Demirleme Derinliği, Salınım Alanı, Çapa Zinciri, Zincir Sayacı, Bağlama Tonozu.

Tüm terimlere dön