Denizcilik sözlüğü

Devre Kesici

Tanım

Devre kesici, aşırı akım veya kısa devre durumunda elektrik devresini otomatik olarak kesen ve yeniden kurulabilen koruma elemanıdır. Halk arasında "otomatik sigorta" veya "şalter" olarak da anılır.

Devre Kesici Nedir?

Devre kesici, devreden geçen akımı sürekli izler. Akım belirlenen değeri aşınca iç mekanizma kontakları açar. Devre kesilir ve kablo aşırı ısınmaktan korunur. Arıza giderildikten sonra kesici kolu yeniden kurularak devre açılır. Sigortadan farklı olarak değişim gerektirmez.

Çalışma İlkeleri

Tür	Çalışma Şekli	Tepki
Termik kesici	Isınan bimetal şerit eğilerek kontağı açar	Uzun süreli aşırı yükte
Manyetik kesici	Bobin, yüksek akımda kontağı çeker	Kısa devrede çok hızlı
Termik-manyetik kesici	İki mekanizma birlikte	Her iki duruma tepki
Hidrolik-manyetik kesici	Sıvı dolu tüp gecikmeyi ayarlar	Sıcaklıktan az etkilenir

Teknede Kullanılan Devre Kesiciler

Tür	Kullanım
Panel tipi kesici	DC ve AC dağıtım panolarında
Yüzey montajlı kesici	Irgat, pervane ve inverter hatlarında
Ray tipi (DIN) kesici	AC panolarda
Kaçak akım korumalı kesici	AC devrelerde kaçak akım koruması

Seçim Ölçütleri

Devredeki kablonun taşıyabileceği akımı belirleyin.
Kesici değerini bu akımı aşmayacak şekilde seçin.
Kesicinin gerilim türüne (AC veya DC) uygunluğunu kontrol edin.
Kesme kapasitesinin olası kısa devre akımına uygunluğunu doğrulayın.
Benzinli motor bölmesinde ateşleme korumalı model seçin.

AC kesiciler DC devrelerde güvenle kullanılamayabilir. DC akım, kontaklar açılırken ark oluşturur. Bu nedenle DC'ye uygun kesici seçilir.

Kesici Neden Atar?

Kısa devre
Aşırı yük
Arızalı cihaz
Islanan bağlantı
Yanlış değerde kesici

Yeniden Kurma Kuralları

Kesicinin neden attığını araştırın.
Arızalı cihazı devreden çıkarın.
Kesiciyi yeniden kurun.
Kesici yine atarsa devreyi kontrol ettirin.

Sürekli atan kesiciyi zorla kurmak kablo ve cihazlara zarar verebilir.

Sık Sorulan Sorular

Devre kesici sigortadan daha mı güvenlidir?

İkisi de doğru seçildiğinde koruma sağlar. Kesici yeniden kurulabilir, sigorta değiştirilir.

Kesici anahtar olarak kullanılabilir mi?

Bazı panel tipi kesiciler anahtar olarak kullanılmak üzere tasarlanır. Üretici bilgisi kontrol edilir.

Kesici kolu sıcak oluyorsa ne anlama gelir?

Gevşek bağlantı veya sürekli yüksek yük olabilir. Kontrol edilmelidir.

İlgili Terimler

Marin Sigorta, Sigorta Paneli, Elektrik Panosu, Kablo Kesiti, Akü Şalteri, 220 Volt Tekne Sistemi.

İlgili terimler

220 Volt Tekne Sistemi

220 volt tekne sistemi , teknede şebeke gerilimindeki alternatif akımı dağıtan elektrik tesisatıdır. Türkiye ve Avrupa'da güncel nominal şebeke gerilimi 230 V'tur. Günlük dilde bu sistem "220 volt" olarak anılır. 220 Volt Tekne Sistemi Nedir? Bu sistem, yüksek güçlü konfor cihazlarını çalıştırır. Klima, elektrikli ocak, su ısıtıcısı ve prizler bu sisteme bağlıdır. Enerji kıyı elektriğinden, jeneratörden veya inverterden gelir. Sistem, teknenin doğru akım sisteminden ayrı bir dağıtım panosuyla yönetilir. Enerji Kaynakları Kaynak Özellik Kıyı elektriği Marinada şebeke bağlantısı Jeneratör Teknede yakıtla üretim İnverter Aküden üretim, sınırlı güç Kaynaklar aynı anda aynı hatta bağlanmaz. Aktarma anahtarı veya kaynak seçici şalter kullanılır. Sistemin Bileşenleri Kıyı elektrik prizi ve kablosu Ana devre kesici Kaçak akım rölesi AC dağıtım panosu Kaynak seçici şalter Galvanik izolatör veya izolasyon trafosu Prizler ve sabit tüketiciler Güvenlik Önlemleri Önlem Görevi Kaçak akım rölesi Kaçak akımda devreyi keser Koruma iletkeni (toprak) Cihaz gövdelerini güvenli potansiyelde tutar Çift kutuplu ana kesici Faz ve nötrü birlikte keser Polarite göstergesi Kıyı bağlantısının ters olduğunu gösterir Galvanik izolatör Galvanik korozyon akımlarını engeller İlgili Standartlar Standart Kapsam ISO 13297 Küçük teknelerde AC elektrik tesisatı IEC 60309 Endüstriyel prizler ve fişler IEC 60364-7-709 Marina ve benzeri yerlerde elektrik tesisatı Tesisat Kuralları AC ve DC kablolarını ayrı yollardan döşeyin. Islak bölgelerde IP korumalı prizler kullanın. Her devreye uygun devre kesici takın. AC tesisatı yetkili ve deneyimli kişilere yaptırın. Bağlantıları düzenli olarak kontrol edin. Sık Sorulan Sorular 220 V ve 230 V farklı sistemler midir? Hayır. Avrupa şebeke gerilimi 230 V'a standartlaştırılmıştır. Cihazlar bu aralıkta çalışacak şekilde tasarlanır. Ters polarite ne demektir? Kıyı prizinde faz ve nötrün yer değiştirmesidir. Tekne panosundaki gösterge bu durumu uyarır. Ev tipi priz teknede kullanılabilir mi? Nemli bölgelerde kapaklı ve IP korumalı prizler kullanılmalıdır. İlgili Terimler Alternatif Akım, Kıyı Elektriği, Kıyı Elektrik Kablosu, Marin Priz, İnverter, Elektrik Panosu.

Akü Şalteri

Akü şalteri , aküyü tekne elektrik sisteminden tamamen ayıran veya bağlayan yüksek akımlı ana anahtardır. Akü şalterine "ana şalter" de denir. Akü Şalteri Nedir? Akü şalteri, akü ile sistem arasındaki ana kablo üzerinde bulunur. Şalter kapatıldığında tüm tüketiciler aküden ayrılır. Şalter, bakım, uzun süreli bekleme ve acil durumlarda kullanılır. Yangın veya kısa devre durumunda enerjinin hızla kesilmesini sağlar. Akü Şalteri Türleri Tür Özellik Döner kollu şalter Açık ve kapalı konumlu kol Anahtarlı şalter Çıkarılabilir anahtarla kullanılır Uzaktan kumandalı şalter Elektrikle açılıp kapanır Seçici şalter Birden fazla aküyü seçmeye yarar Akım Değerleri Değer Anlamı Sürekli akım Şalterin uzun süre taşıyabileceği akım Kısa süreli akım Belirli süre için taşınabilecek yüksek akım Marş akımı Marş motoru için kısa süreli akım Şalter, devrenin en yüksek sürekli akımından yüksek değerde seçilir. Montaj Yeri Aküye mümkün olduğunca yakın konumlandırılır. Kolay ve hızlı erişilebilir olmalıdır. Nemden ve sıçrayan sudan korunmalıdır. Benzinli motor bölmesinde ateşleme korumalı model kullanılır. Kullanım Kuralları Motor çalışırken marş aküsü şalterini kapatmayın. Bakım öncesi şalteri kapatın. Tekneden ayrılırken gereksiz devreleri kapatın. Sintine pompası gibi sürekli çalışması gereken devreleri şalterden önce bağlayın. Motor çalışırken şalter kapatılırsa alternatör diyotları zarar görebilir. Sürekli Bağlı Devreler Bazı devreler akü şalteri kapalıyken de çalışmalıdır. Örnek olarak otomatik sintine pompası ve yüksek su alarmı verilebilir. Bu devreler aküye doğrudan ve ayrı bir sigortayla bağlanır. Bakım Şalter bağlantı cıvatalarının sıkılığını kontrol edin. Kontak noktalarında ısınma izi arayın. Kolun rahat ve tam konumlara oturduğunu doğrulayın. Sık Sorulan Sorular Akü şalteri yangında neden önemlidir? Elektrik kaynağının kesilmesi, kısa devreden kaynaklanan yangının büyümesini sınırlayabilir. Her aküye ayrı şalter gerekir mi? Marş ve servis aküleri için ayrı şalter kullanılması yaygın bir uygulamadır. Şalter ısınırsa ne yapılır? Gevşek bağlantı veya yetersiz akım değeri olabilir. Şalter kontrol edilip gerekirse değiştirilir. İlgili Terimler Akü Seçici Şalter, Tekne Aküsü, Marin Sigorta, Elektrik Panosu, Otomatik Sintine Pompası, Alternatör.

Elektrik Panosu

Elektrik panosu , teknedeki elektrik enerjisini koruma elemanları üzerinden devrelere dağıtan kontrol panelidir. Pano, her devrenin açılıp kapatılmasını ve korunmasını sağlar. Elektrik Panosu Nedir? Elektrik panosu, akü ve kıyı elektriği gibi kaynaklardan gelen enerjiyi alır. Enerji, panodaki sigortalar veya devre kesiciler üzerinden tüketicilere dağıtılır. Kullanıcı, fenerler, pompalar ve cihazları panodan kontrol eder. Pano ayrıca gerilim ve akım göstergelerini içerebilir. Pano Türleri Tür Görevi DC panosu 12 V veya 24 V tüketicileri dağıtır AC panosu 230 V tüketicileri dağıtır Birleşik pano AC ve DC bölümlerini aynı gövdede ayrı tutar Dijital anahtarlama sistemi Devreleri ekran veya tuşlarla yönetir Panonun Bölümleri Bölüm Görevi Ana kesici Panoya gelen enerjiyi açıp kapatır Devre kesiciler veya sigortalar Her devreyi korur Anahtarlar Devreleri açar ve kapatır Göstergeler Gerilim, akım ve tank seviyelerini gösterir Etiketler Her devrenin adını gösterir Bara Ortak bağlantı noktası sağlar DC Panoda Tipik Devreler Seyir fenerleri Demir feneri İç aydınlatma Tatlı su pompası Sintine pompası Seyir elektroniği VHF telsiz Buzdolabı AC Panoda Tipik Elemanlar Kıyı elektriği ana kesicisi Kaçak akım rölesi Kaynak seçici şalter Polarite göstergesi Priz, klima ve su ısıtıcısı devreleri Etiketleme Her devre panoda açık bir adla etiketlenir. Kablolar da pano arkasında aynı adla işaretlenir. Bu düzen, arıza tespitini hızlandırır. Tesisat şeması teknede saklanır. Montaj Kuralları Panoyu kuru ve kolay erişilebilir bir yere yerleştirin. Arka tarafında bakım için boşluk bırakın. AC ve DC bölümlerini fiziksel olarak ayırın. AC bölümünün arkasını dokunmaya karşı kapatın. Kabloları düzenli ve sabitlenmiş olarak döşeyin. Sık Sorulan Sorular Panoda bir devre sürekli atıyorsa ne yapılır? Devre kesici tekrar tekrar kurulmamalıdır. Kısa devre veya aşırı yük kontrol edilir. Dijital anahtarlama sistemi nedir? Devreleri röleler aracılığıyla yöneten elektronik sistemdir. Kullanıcı ekran veya telefon uygulamasıyla devreleri açıp kapatır. Panoya yeni devre eklenebilir mi? Boş yuva varsa eklenebilir. Yeni devrenin kablo kesiti ve koruma değeri hesaplanır. İlgili Terimler Sigorta Paneli, Devre Kesici, Marin Sigorta, Bara, Voltmetre, Tekne Elektrik Sistemi.

Kablo Kesiti

Kablo kesiti , bir elektrik kablosundaki iletkenin kesit alanıdır. Kesit, Avrupa'da milimetre kare (mm²), ABD'de AWG (American Wire Gauge) sistemiyle ifade edilir. Kablo Kesiti Nedir? Kesit büyüdükçe kablo daha fazla akım taşır. Büyük kesitli kablonun direnci düşüktür. Düşük direnç, gerilim düşümünü ve ısınmayı azaltır. Teknelerde düşük gerilimli DC sistemler yüksek akım çektiği için kesit seçimi önemlidir. Kesit Seçiminde İki Ölçüt Ölçüt Açıklama Akım taşıma kapasitesi Kablonun aşırı ısınmadan taşıyabileceği akım Gerilim düşümü Kablo boyunca kaybolan gerilim Kesit, iki ölçütten daha büyük sonucu verenine göre seçilir. Uzun hatlarda belirleyici ölçüt genellikle gerilim düşümüdür. Gerilim Düşümü Hesabı Formül: Kesit (mm²) ≈ (0,0175 × 2 × L × I) ÷ ΔU 0,0175: Bakırın yaklaşık özdirenci (Ω·mm²/m) L: Kaynaktan cihaza kablo uzunluğu (m) 2: Gidiş ve dönüş iletkenleri I: Akım (A) ΔU: İzin verilen gerilim düşümü (V) Örnek: 12 V sistemde 8 metre uzaklıktaki 10 A'lık pompa için %3 düşüm hedeflensin. ΔU = 12 × 0,03 = 0,36 V Kesit ≈ (0,0175 × 2 × 8 × 10) ÷ 0,36 ≈ 7,8 mm² Seçilecek standart kesit: 10 mm² mm² ve AWG Karşılıkları AWG Yaklaşık mm² 16 1,3 14 2,1 12 3,3 10 5,3 8 8,4 6 13,3 4 21,2 2 33,6 1/0 53,5 AWG sisteminde sayı küçüldükçe kesit büyür. Gerilim Düşümü Sınırları ABYC E-11 önerilerine göre seyir fenerleri, pompalar ve elektronik gibi kritik devrelerde gerilim düşümü %3 ile sınırlandırılır. Kritik olmayan devrelerde %10'a kadar düşüme izin verilir. Akım Kapasitesini Etkileyen Etkenler Yalıtımın sıcaklık değeri Ortam sıcaklığı Motor bölmesinde döşeme Aynı demette bulunan kablo sayısı Motor bölmesinde ve kalabalık demetlerde kablonun akım kapasitesi düşürülerek hesaplanır. Sık Sorulan Sorular Gereğinden kalın kablo kullanmak zararlı mıdır? Elektriksel olarak zararlı değildir. Ancak maliyet ve ağırlık artar. Kablo uzunluğu neden iki kat alınır? Akım pozitif kablodan gider, negatif kablodan döner. İki iletkenin toplam uzunluğu hesaba girer. Sigorta değeri kesitle ilişkili midir? Evet. Sigorta, kablonun taşıyabileceği akımı aşmayacak değerde seçilir. İlgili Terimler Marin Elektrik Kablosu, Doğru Akım, 12 Volt Tekne Sistemi, Marin Sigorta, Bara, Voltmetre.

Tüm terimlere dön