Denizcilik sözlüğü

Deniz GPS'i

Tanım

Deniz GPS'i, teknelerde konum belirleme ve seyir için kullanılan, deniz ortamına uygun GPS alıcısıdır. Deniz GPS'leri, konumu enlem ve boylam olarak gösterir ve seyir işlevleri sunar.

Deniz GPS'i Nedir?

Deniz GPS'i, uydulardan aldığı sinyallerle teknenin konumunu hesaplar. Cihaz, bu konumu ekranda veya bağlı diğer cihazlarda gösterir. Deniz GPS'leri suya, neme ve titreşime dayanıklı gövdeyle üretilir. Birçok model GPS'e ek olarak GLONASS, Galileo veya BeiDou sinyallerini de kullanır.

Deniz GPS'i Türleri

Tür	Özellik
El tipi deniz GPS'i	Taşınabilir, pille çalışır, yedek olarak kullanılır
Sabit GPS ekranlı alıcı	Konsol veya panele monte edilir
GPS anteni (karartma kutusu)	Ekransızdır, veriyi diğer cihazlara gönderir
Chartplotter içindeki GPS	Harita ekranıyla birleşik
VHF telsiz içindeki GPS	DSC çağrılarına konum ekler

Temel İşlevler

İşlev	Açıklama
Konum gösterimi	Enlem ve boylam
Waypoint	Belirli noktaların kaydedilmesi
Rota	Waypoint'lerin sıralı birleşimi
Git (GoTo)	Seçilen noktaya yön ve mesafe
İz kaydı	Teknenin geçtiği yol
Demir alarmı	Tekne belirlenen alanı terk ederse uyarı
MOB işlevi	Denize adam düştüğü konumu kaydeder

NMEA Çıkışı

Deniz GPS'leri, konum verisini NMEA 0183 veya NMEA 2000 protokolüyle diğer cihazlara gönderir. Bu veri şu cihazlarda kullanılır:

VHF telsiz (DSC konum bilgisi)
AIS vericisi
Otopilot
Radar
Çok fonksiyonlu ekran

El Tipi GPS'in Önemi

Ana elektrik sistemi arızalandığında sabit cihazlar çalışmayabilir. Pille çalışan el tipi GPS, bu durumda konum bilgisini korur. Cihazın IP koruma sınıfı ve suda yüzme özelliği tercih nedenidir.

Seçim Ölçütleri

Kullanım amacını belirleyin: ana cihaz veya yedek.
Desteklenen GNSS sistemlerini kontrol edin.
Ekran boyutunu ve güneş altında okunabilirliğini değerlendirin.
NMEA bağlantı türünü doğrulayın.
Su geçirmezlik sınıfını kontrol edin.

Sık Sorulan Sorular

Deniz GPS'i ile araç navigasyon cihazı arasındaki fark nedir?

Deniz GPS'i deniz haritaları ve denizcilik işlevleri sunar. Araç navigasyonu yol haritası kullanır.

GPS konumu hangi formatta gösterilir?

Genellikle derece ve ondalık dakika formatında gösterilir. Örnek: 36°45,123' K.

MOB tuşu ne işe yarar?

Tuşa basıldığı anın konumunu kaydeder ve bu noktaya yön gösterir.

İlgili Terimler

GPS, GPS Anteni, Chartplotter, NMEA 0183, NMEA 2000, MOB.

İlgili terimler

Chartplotter

Chartplotter , GPS konumunu elektronik deniz haritası üzerinde gösteren ve seyir planlamasına yardım eden denizcilik cihazıdır. Türkçede bu cihaza "harita çizici" veya "harita plotteri" de denir. Chartplotter Nedir? Chartplotter, bir ekran, GPS alıcısı ve elektronik harita yazılımından oluşur. Cihaz, teknenin konumunu harita üzerinde bir simgeyle gösterir. Tekne hareket ettikçe simge haritada ilerler. Kaptan, rotayı ve tehlikeleri ekranda izler. Temel İşlevler İşlev Açıklama Konum gösterimi Tekne simgesi harita üzerinde Rota planlama Waypoint'lerle rota oluşturma İz kaydı Geçilen yolun kaydedilmesi Alarmlar Sığlık, rota sapması ve demir alarmı Gelgit ve akıntı bilgisi Harita verisinde varsa gösterim MOB işlevi Denize düşme konumunu kaydetme Harita Formatları Format Üretici Navionics Garmin bünyesinde C-MAP Navico bünyesinde Garmin BlueChart / Navionics+ Garmin S-57 / S-63 ENC Resmî hidrografi daireleri Her chartplotter yalnızca belirli harita formatlarını destekler. Harita kartı veya indirilebilir harita satın alınırken uyumluluk kontrol edilir. Entegrasyon Chartplotter, NMEA 0183 veya NMEA 2000 ağıyla diğer cihazlara bağlanır: AIS hedeflerini harita üzerinde gösterir. Radar görüntüsünü haritanın üzerine bindirir. Otopilota rota gönderir. Derinlik, hız ve rüzgâr verilerini gösterir. Motor verilerini gösterir. Seçim Ölçütleri Ekran boyutunu kaptan köşkü veya konsol alanına göre seçin. Güneş altında okunabilirliği kontrol edin. Desteklenen harita formatını belirleyin. Sonar, radar ve AIS bağlantı seçeneklerini değerlendirin. Dokunmatik ekran ve tuş kullanımını karşılaştırın. Sınırlamalar Elektronik haritalar her zaman güncel olmayabilir. Küçük ölçekte bazı tehlikeler ekranda görünmeyebilir. Haritalardaki ayrıntı, ölçeğe ve yakınlaştırmaya bağlıdır. GPS sinyali kaybında konum bilgisi durur. Chartplotter, seyir kararlarında tek kaynak olarak kullanılmaz. Gözcülük ve diğer kaynaklarla birlikte değerlendirilir. Sık Sorulan Sorular Chartplotter ile ECDIS aynı şey midir? Hayır. ECDIS, SOLAS gemilerinde kullanılan onaylı elektronik harita sistemidir. Chartplotter, gezi teknelerinde kullanılan cihazdır. Harita güncellemesi nasıl yapılır? Harita sağlayıcısının sunduğu güncellemeler kart veya kablosuz bağlantıyla yüklenir. Chartplotter ile sonar aynı ekranda kullanılabilir mi? Birçok model, sonar ve harita görüntülerini bölünmüş ekranda gösterir. İlgili Terimler Harita Çizici, Elektronik Deniz Haritası, GPS, Çok Fonksiyonlu Ekran, Radar, AIS.

GPS

GPS , uydulardan gelen sinyallerle alıcının konumunu, hızını ve zamanı belirleyen uydu tabanlı navigasyon sistemidir. GPS, İngilizce "Global Positioning System" (Küresel Konum Belirleme Sistemi) ifadesinin kısaltmasıdır. GPS Nedir? GPS, Amerika Birleşik Devletleri tarafından geliştirilmiş ve işletilen bir sistemdir. Sistem, Dünya çevresinde yörüngede dolaşan uydulardan oluşur. Her uydu, konumunu ve hassas zaman bilgisini yayınlar. Alıcı, birden fazla uydudan aldığı sinyallerle kendi konumunu hesaplar. Çalışma İlkesi Uydular, atomik saatlere dayalı zaman sinyali yayınlar. Alıcı, sinyalin uydudan kendisine ulaşma süresini ölçer. Süre, ışık hızıyla çarpılarak uyduya olan mesafe bulunur. En az dört uydunun mesafesiyle enlem, boylam, yükseklik ve saat hatası hesaplanır. Bu yönteme trilaterasyon denir. GPS'in Bölümleri Bölüm Açıklama Uzay bölümü Yörüngedeki uydular Kontrol bölümü Yer istasyonları uyduları izler ve düzeltir Kullanıcı bölümü Alıcı cihazlar GNSS Sistemleri GPS, Küresel Uydu Navigasyon Sistemleri (GNSS) ailesinin bir üyesidir. Sistem İşleten Ülke veya Birlik GPS Amerika Birleşik Devletleri GLONASS Rusya Galileo Avrupa Birliği BeiDou Çin Birden fazla sistemi kullanan alıcılar daha fazla uyduya erişir. Bu durum, doğruluğu ve güvenilirliği artırır. Doğruluk ve Düzeltme Sistemleri Standart sivil GPS doğruluğu genellikle birkaç metre düzeyindedir. Uydu tabanlı düzeltme sistemleri (SBAS) doğruluğu artırır. SBAS Bölge WAAS Kuzey Amerika EGNOS Avrupa MSAS Japonya Denizcilikte GPS Verileri Veri Kısaltma Anlamı Konum Lat/Lon Enlem ve boylam Yer üstü hızı SOG Zemine göre hız Yer üstü rotası COG Zemine göre hareket yönü Zaman UTC Koordineli Evrensel Zaman Sınırlamalar Sinyal, yoğun engellerde zayıflayabilir. Bölgesel karıştırma (jamming) ve sahte sinyal (spoofing) olayları görülebilir. GPS, teknenin başının hangi yöne baktığını göstermez. Bu bilgi için pusula gerekir. Sık Sorulan Sorular GPS internet gerektirir mi? Hayır. GPS alıcısı yalnızca uydulardan sinyal alır. GPS ile GNSS aynı şey midir? GPS, GNSS sistemlerinden biridir. GNSS, tüm uydu navigasyon sistemlerini kapsar. GPS harita içerir mi? GPS yalnızca konum verir. Harita, chartplotter veya uygulama tarafından sağlanır. İlgili Terimler Deniz GPS'i, GPS Anteni, Chartplotter, Deniz Navigasyonu, AIS, Elektronik Pusula.

GPS Anteni

GPS anteni , uydulardan gelen navigasyon sinyallerini alan ve alıcı cihaza ileten antendir. Teknelerde GPS anteni, sinyali engelsiz alabilecek bir noktaya monte edilir. GPS Anteni Nedir? GPS sinyalleri uydulardan gelir ve yeryüzüne zayıf olarak ulaşır. Anten, bu sinyalleri toplar. Birçok anten, sinyali güçlendiren bir ön yükseltici içerir. Anten, kablo ile alıcıya veya doğrudan ağa bağlanır. GPS Anteni Türleri Tür Özellik Pasif anten Yükseltici içermez, kısa kablolarda kullanılır Aktif anten Yükseltici içerir, alıcıdan besleme alır Akıllı anten (GPS alıcılı) Konumu kendisi hesaplar, NMEA verisi gönderir Dahili anten Cihazın içinde bulunur Çok bantlı GNSS anteni GPS, GLONASS, Galileo ve BeiDou sinyallerini alır Akıllı Anten Akıllı anten, anten ve GPS alıcısını tek gövdede birleştirir. Konum hesabı anten içinde yapılır. Sonuç, NMEA 0183 veya NMEA 2000 verisi olarak ağa gönderilir. Bu tasarım, uzun koaksiyel kablodaki sinyal kaybını ortadan kaldırır. Montaj Yeri Seçimi Gökyüzünü engelsiz görebilen bir nokta seçin. Radar anteninin ışın alanından uzak tutun. VHF ve diğer verici antenlerden mesafe bırakın. Direk veya üst yapının gölgesinden kaçının. Çok yüksek konumdan kaçının. Tekne sallandıkça anten hareket eder ve konum dalgalanabilir. Bağlantı Anten Türü Bağlantı Pasif veya aktif anten Koaksiyel kablo ile alıcıya Akıllı anten NMEA kablosu ile ağa Koaksiyel kablo uzadıkça sinyal kaybı artar. Kablo, üreticinin belirttiği uzunlukta tutulur. Sinyal Sorunları Sorun Olası Neden Konum alınamıyor Anten görüşü engelli veya kablo arızalı Konum zıplıyor Yansıyan sinyaller veya parazit Sinyal zayıf Kablo korozyonu veya hasarı Konum geç alınıyor Cihaz uzun süre kapalı kalmış Bakım Anten gövdesini temiz tutun. Konnektörlerde korozyon kontrolü yapın. Kablo geçişlerini sızdırmazlık açısından inceleyin. Anteni boyamayın. Sık Sorulan Sorular Chartplotter dahili antenle yeterli konum alır mı? Kaptan köşkü içinde sinyal zayıflayabilir. Bu durumda harici anten kullanılır. GPS anteni neden direk tepesine takılmaz? Direk tepesi sallantıda çok hareket eder. Bu hareket, hız ve rota verisinde dalgalanma yaratır. Bir anten birden fazla cihazı besleyebilir mi? Akıllı anten, NMEA ağı üzerinden birden fazla cihaza veri gönderebilir. İlgili Terimler GPS, Deniz GPS'i, NMEA 2000, Chartplotter, VHF Anteni, Radar Anteni.

MOB

MOB , İngilizce "Man Overboard" (Denize Adam Düştü) ifadesinin kısaltmasıdır. Kısaltma, denize düşen kişiyi, bu acil durumu ve bu durumda kullanılan ekipman ile cihaz işlevlerini ifade eder. MOB Nedir? Denize düşme, teknedeki en ciddi acil durumlardan biridir. Kişi suda hızla gözden kaybolabilir. Soğuk su, kısa sürede vücut ısısını düşürür. MOB terimi denizcilikte bu durumu kısa ve evrensel bir biçimde ifade eder. Birçok seyir cihazında "MOB" adlı bir tuş veya işlev bulunur. MOB Tuşu Chartplotter, GPS ve bazı VHF telsizlerde MOB tuşu bulunur. Tuşa basıldığında cihaz: O anki konumu kaydeder. Konumu harita üzerinde işaretler. Tekneden işaretlenen noktaya yön ve mesafe gösterir. Geçen süreyi sayar. Bu bilgi, kişi gözden kaybolsa bile düşme noktasına geri dönmeyi sağlar. MOB Ekipmanları Ekipman Görevi Can simidi Kişiye tutunacak yüzer araç sağlar MOB şamandırası Düşme noktasını işaretler Su aktifli ışık Gece konumu gösterir Kurtarma halkası Kişiyi tekneye çekmeye yardım eder Cankurtaran halatı Kişiye atılır AIS MOB vericisi Konumu AIS ekranlarına gönderir PLB Konumu uydu ile kurtarma merkezine gönderir AIS MOB Vericisi AIS MOB vericisi, can yeleğine takılan küçük bir cihazdır. Can yeleği şiştiğinde otomatik olarak çalışabilir. Cihaz, kişinin GNSS konumunu AIS mesajı olarak yayınlar. Teknedeki ve yakındaki AIS ekranları kişinin konumunu gösterir. Bu cihazların MMSI numarası 972 ile başlar. İlk Adımlar "Denize adam düştü" diye yüksek sesle bağırın. MOB tuşuna basın. Can simidini ve şamandırayı atın. Bir kişiyi yalnızca suya düşeni izlemekle görevlendirin. Tekneyi kişiye geri döndürecek manevrayı başlatın. Gerekirse VHF ile yardım çağırın. Önleme Kötü havada ve gece can yeleği ve emniyet kemeri kullanılır. Güverte üzerinde bir el her zaman tutunur. Kaymaz ayakkabı giyilir. Vardavela ve küpeşte sağlam tutulur. Sık Sorulan Sorular MOB tuşuna ne zaman basılır? Düşme fark edildiği anda basılır. Gecikme, konumun hatalı kaydedilmesine yol açar. AIS MOB vericisi PLB'nin yerini tutar mı? Hayır. AIS MOB yakındaki gemilere, PLB uydu üzerinden kurtarma merkezine ulaşır. MOB tatbikatı neden yapılır? Tatbikat, mürettebatın acil durumda doğru ve hızlı hareket etmesini sağlar. İlgili Terimler Denize Adam Düştü, MOB Şamandırası, Kurtarma Halkası, Can Simidi, PLB, AIS.

Tüm terimlere dön