Denizcilik sözlüğü

Danforth Çapa

Tanım

Danforth çapa, menteşeyle gövdeye bağlı iki geniş ve yassı tırnaktan oluşan çapa türüdür. İngilizcede bu tipe "fluke anchor" da denir.

Danforth Çapa Nedir?

Danforth çapa, adını Amerikalı mühendis Richard Danforth'tan alır. Danforth, çapayı 1930'ların sonunda geliştirdi. Çapa, İkinci Dünya Savaşı'nda çıkarma gemilerinde kullanıldı. Bugün küçük ve orta boy teknelerde yaygındır.

Danforth Çapanın Bölümleri

Bölüm	Görevi
Gövde	Zincirin bağlandığı uzun koldur
Tırnaklar	Zemine gömülen iki yassı plakadır
Menteşe	Tırnakların gövdeye göre açılmasını sağlar
Çipo	Tacın arkasındaki yatay çubuktur, çapanın yuvarlanmasını önler

Çalışma İlkesi

Çapa dibe düştüğünde yan yatar. Çekme başladığında tırnaklar menteşede açılır. Yassı tırnaklar, kum veya çamura bıçak gibi batar. Geniş tırnak yüzeyi, yumuşak zeminde yüksek tutma sağlar.

Zemin Uyumu

Zemin	Performans
Kum	Yüksek
Çamur	Yüksek
Sert kil	Orta
Çakıl	Düşük
Kaya	Düşük
Otlu zemin	Düşük

Otlu zeminde tırnaklar bitki örtüsüne takılır ve gömülemez.

Danforth Çapanın Sınırlamaları

Yön değişimi: Rüzgâr veya akıntı yönü değişince çapa yerinden çıkabilir. Yeniden gömülmesi garanti değildir.
Taş sıkışması: Tırnaklar arasına taş sıkışırsa çapa açılamaz.
Makara uyumu: Yassı yapısı nedeniyle bazı çapa makaralarına oturmaz.

Depolama Kolaylığı

Danforth çapa düz bir yüzeyde yatar. Kıç dolaplara veya güverte altına kolayca yerleşir. Bu nedenle yedek çapa olarak sık tercih edilir.

Malzeme Türleri

Galvaniz çelik: Yaygın ve ekonomik seçenektir.
Paslanmaz çelik: Korozyona dayanıklıdır.
Alüminyum alaşım: Hafiftir. Fortress markası bu tipe örnektir. Bazı modeller sökülerek depolanır.

Sık Sorulan Sorular

Danforth çapa hangi tekneler için uygundur?

Kum ve çamur zeminde demirleyen küçük ve orta boy tekneler için uygundur. Küçük motorlu teknelerde ana çapa olarak kullanılır.

Danforth çapa kayalık zeminde kullanılabilir mi?

Kayalık zeminde tırnaklar gömülemez. Bu zeminde Admiralty veya şemsiye çapa daha uygundur.

Danforth çapa nasıl gömülür?

Çapa dibe bırakılır. Tekne yavaşça geri giderken zincir açılır. Yeterli kaloma verildikten sonra motor hafif geri viteste çalıştırılarak çapa gömülür.

İlgili Terimler

Çapa, Tekne Çapası, Delta Çapa, CQR Çapa, Kaloma, Demirleme.

İlgili terimler

CQR Çapa

CQR çapa , saban biçimli ucu gövdeye menteşeyle bağlanan çapa türüdür. İngilizcede bu tipe "plough anchor" veya "plow anchor" denir. CQR Çapa Nedir? CQR çapa, 1933 yılında İngiliz bilim insanı Geoffrey Ingram Taylor tarafından tasarlandı. Adı, İngilizcede "secure" (güvenli) kelimesinin okunuşuna benzetilerek verildi. Çapa, uzun yıllar yelkenli yatlarda en yaygın ana çapa türlerinden biri oldu. Günümüzde Lewmar firması CQR markasıyla üretim yapar. CQR Çapanın Yapısı Bölüm Özellik Gövde Uzun ve dar koldur Saban İki yüzlü, sivri uçlu tırnaktır Menteşe Sabanın gövdeye göre yana dönmesini sağlar Ağırlık Sabanın ucunda kurşun ağırlık bulunur Çalışma İlkesi Çapa dibe düştüğünde yan yatar. Çekme başladığında saban menteşe sayesinde döner. Sivri uç zemine girer ve saban toprağı yararak gömülür. Rüzgâr yönü değiştiğinde menteşe, sabanın yeni yöne dönmesine izin verir. Zemin Uyumu Zemin Performans Kum İyi Çamur İyi Kil İyi Otlu zemin Orta Çakıl Orta Kaya Düşük Menteşenin Etkisi Menteşe, yön değişiminde çapanın zemindeki konumunu korumasına yardım eder. Ancak menteşe zamanla aşınır. Aşınmış menteşe, çapanın düzgün dönmesini engeller. Bakım Gereksinimleri Menteşe pimindeki aşınmayı kontrol edin. Galvaniz kaplamada dökülme olup olmadığına bakın. Kilit deliğindeki aşınmayı ölçün. Gövdede eğilme olup olmadığını kontrol edin. Sahte ve Benzer Ürünler Piyasada CQR görünümlü çok sayıda benzer ürün bulunur. Bu ürünlerin ağırlık dağılımı ve uç geometrisi orijinalden farklı olabilir. Farklı geometri, tutma performansını değiştirir. Sık Sorulan Sorular CQR çapa makaraya oturur mu? Saban tipi yapı, çoğu çapa makarasına uyumludur. Uzun gövde, makarada çapanın dengeli durmasını sağlar. CQR ile Delta çapa arasındaki fark nedir? CQR çapanın sabanı menteşelidir. Delta çapanın sabanı gövdeye sabittir. CQR çapa ilk denemede tutmazsa ne yapılır? Çapa yukarı alınır ve tırnaklarda ot veya çamur birikintisi temizlenir. Ardından kalomayı artırarak yeniden demirlenir. CQR çapa neden uzun gövdelidir? Uzun gövde, çekme kuvvetini sabana düşük açıyla iletir. Bu açı, sabanın zemine daha derin girmesine yardım eder. Menteşe aşınması nasıl anlaşılır? Saban elle oynatıldığında belirgin boşluk hissedilir. Boşluk arttıkça pim veya yuvanın değiştirilmesi gerekir. İlgili Terimler Çapa, Delta Çapa, Bruce Çapa, Danforth Çapa, Tekne Çapası, Demir Tarama.

Delta Çapa

Delta çapa , saban biçimli ucu gövdeye sabit olarak bağlanan çapa türüdür. Delta çapada menteşe bulunmaz. Delta Çapa Nedir? Delta çapa, 1980'lerde İngiltere'de geliştirildi. Bugün Lewmar firması Delta markasıyla üretim yapar. Çapa, yat ve gezi teknelerinde ana çapa olarak yaygın biçimde kullanılır. Benzer tasarımlar farklı markalarla da üretilir. Delta Çapanın Yapısı Bölüm Özellik Gövde Sabit ve kavisli koldur Saban Üçgen biçimli, sivri uçlu tırnaktır Balast Sabanın ucunda ağırlık yoğunlaşır Kilit deliği Gövdenin üst ucundadır Ağırlığın uca yakın olması, çapanın dipte doğru açıyla durmasını sağlar. Kendinden Fırlatmalı Tasarım Delta çapa, çapa makarasına kendiliğinden oturur. Irgat çalıştırıldığında çapa makaradan suya kendiliğinden kayar. Bu özelliğe "kendinden fırlatmalı" (self-launching) denir. Mürettebatın baş güverteye çıkmadan demirlemesini kolaylaştırır. Zemin Uyumu Zemin Performans Kum Yüksek Çamur İyi Kil İyi Çakıl Orta Otlu zemin Orta Kaya Düşük Delta ve CQR Karşılaştırması Özellik Delta CQR Saban bağlantısı Sabit Menteşeli Hareketli parça Yoktur Vardır Makara uyumu Kendinden fırlatmalı Uyumlu Bakım Az Menteşe kontrolü gerekir Malzeme Seçenekleri Galvaniz çelik: Yaygın seçenektir. Paslanmaz çelik: Parlak görünüm ve korozyon dayanımı sağlar. Galvaniz modele göre daha pahalıdır. Kullanım Önerileri Çapayı demir yerinde dibe bırakın. Tekneyi yavaşça geriye hareket ettirin. Yeterli kaloma verin. Motoru hafif geri viteste çalıştırarak çapanın tuttuğunu kontrol edin. Kıyıdaki sabit iki noktayı izleyerek teknenin kaymadığını doğrulayın. Sık Sorulan Sorular Delta çapa neden ırgatlı teknelerde tercih edilir? Kendinden fırlatmalı yapı, ırgatla birlikte uzaktan demirlemeye uygundur. Çapa makarada dengeli durur. Delta çapa otlu zeminde tutar mı? Otlu zeminde saban, bitki örtüsünü delip zemine ulaşmakta zorlanabilir. Kalomayı artırmak ve yavaş gömmek tutunmaya yardım eder. Delta çapa ağırlığı nasıl seçilir? Üreticinin tekne boyu ve deplasmanına göre yayımladığı tablo esas alınır. Delta çapanın ucu neden ağırdır? Uçtaki ağırlık, çapanın dipte sabanı aşağı bakacak şekilde durmasını sağlar. Bu konum, ilk çekmede ucun zemine girmesini kolaylaştırır. Delta çapa yedek çapa olarak kullanılır mı? Kullanılabilir. Ancak sabit biçimi nedeniyle dolapta daha fazla yer kaplar. İlgili Terimler Çapa, CQR Çapa, Bruce Çapa, Çapa Makarası, Irgat, Tekne Çapası.

Demirleme

Demirleme , teknenin çapa atılarak deniz dibine sabitlenmesi işlemidir. Halk arasında bu işleme "demir atmak" da denir. Demirleme Nedir? Demirleme, teknenin marina veya iskeleye bağlanmadan bir koyda ya da açıkta beklemesini sağlar. Tekne, çapa hattı ile dibe bağlı kalır. Rüzgâr ve akıntı değiştikçe tekne çapa etrafında döner. Demirlemenin Temel Adımları Demir yerini seçin: Korunaklılık, zemin ve derinliği değerlendirin. Derinliği ölçün: Derinlik ölçeri kontrol edin. Kaloma miktarını hesaplayın: Derinliğe göre verilecek zincir uzunluğunu belirleyin. Rüzgâra veya akıntıya karşı yaklaşın: Tekneyi durdurun. Çapayı bırakın: Çapa dibe ulaşınca tekneyi yavaşça geri hareket ettirin. Zinciri verin: Zinciri düzenli olarak bırakın, üst üste yığmayın. Çapayı gömün: Motoru hafif geri viteste çalıştırın. Tutmayı kontrol edin: Kıyıdaki iki sabit noktanın hizasını izleyin. Yükü stopere aktarın: Irgattaki yükü zincir stoperine verin. Kaloma Kaloma, suya verilen çapa hattı uzunluğunun derinliğe oranıdır. Yeterli kaloma, çapaya gelen çekme kuvvetini yatay tutar. Yetersiz kaloma, çapanın yerinden çıkmasına yol açar. Demirlemede Kullanılan Ekipmanlar Ekipman Görevi Çapa Dibe tutunur Çapa zinciri ve halatı Çapayı tekneye bağlar Irgat Zinciri toplar ve bırakır Zincir stoperi Yükü ırgattan alır Zincir gergisi Dalga darbelerini sönümler Derinlik ölçer Derinliği gösterir COLREG Demir İşaretleri COLREG 1972 Kural 30, demirdeki teknelerin işaretlerini belirler: Gece: Her yönden görünür beyaz demir feneri yakılır. Gündüz: Baş tarafta siyah bir küre asılır. Boyu 7 metreden kısa tekneler, dar kanal ve demir yerleri dışında bu işaretlerden muaftır. Demirde Bekleme Demir alarmı kurulur. GPS cihazı, tekne belirlenen alanın dışına çıkınca uyarır. Hava tahmini düzenli olarak takip edilir. Komşu teknelerle mesafe kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Çapanın tuttuğu nasıl anlaşılır? Motor geri viteste iken zincir gerilir ve tekne geri gitmez. Kıyıdaki iki sabit nokta arasındaki hiza değişmez. Gece demirlemede nelere dikkat edilir? Demir feneri yakılır. Demir alarmı kurulur. Rüzgâr dönüşünde teknenin sığlığa veya kayalara yaklaşmayacağı doğrulanır. Demirleme her yerde serbest midir? Hayır. Liman girişleri, kanallar, kablo ve boru hattı bölgeleri ile koruma alanlarında demirleme yasak olabilir. İlgili Terimler Demir Yeri, Kaloma, Demir Tarama, Salınım Alanı, Demir Feneri, Çapa.

Kaloma

Kaloma , demirlemede suya verilen çapa hattı uzunluğunun, su derinliği ile çapa makarası yüksekliğinin toplamına oranıdır. Kaloma oran olarak ifade edilir. Örnek: 5:1. Kaloma Nedir? Kaloma, çapanın tutma gücünü doğrudan etkiler. Uzun hat, çapaya gelen çekme kuvvetini yatay tutar. Yatay çekme, çapanın zemine gömülü kalmasını sağlar. Kısa hat, çapayı yukarı doğru çeker ve yerinden çıkarır. İngilizcede bu orana "scope" denir. Türkçede "kaloma vermek", hattı boşaltıp suya vermek anlamına gelir. Kaloma Hesabı Formül: Hat uzunluğu = (Su derinliği + Makara yüksekliği) × Kaloma oranı Derinlik + Makara 3:1 5:1 7:1 5 m 15 m 25 m 35 m 10 m 30 m 50 m 70 m 15 m 45 m 75 m 105 m Hat Türüne Göre Kaloma Hat Türü Kullanılan Oran Tam zincir Denizcilik eğitimlerinde genellikle 3:1–5:1 Kombine hat Genellikle 5:1 ve üzeri Tam halat Genellikle 5:1–7:1 Zincir, ağırlığıyla dipte kavis oluşturur. Halat bu kavisi oluşturmadığı için daha uzun hat gerekir. Rüzgâr arttıkça oran yükseltilir. Kalomayı Sınırlayan Etkenler Salınım alanı: Uzun hat, teknenin daha geniş bir alanda dönmesine yol açar. Komşu tekneler: Kalabalık koyda uzun hat çakışmaya neden olabilir. Zincir miktarı: Teknedeki toplam zincir uzunluğu sınırdır. Marinada Kaloma Halatı Akdeniz marinalarında "kaloma" kelimesi ayrı bir donanımı da ifade eder. Kaloma halatı, deniz dibindeki beton bloğa bağlı bir halattır. Halatın ucu iskeleye ince bir halatla bağlanır. Tekne kıçtan iskeleye yanaşınca bu ince halat çekilir. Kaloma halatı başa alınır ve gerilerek tekne sabitlenir. İngilizcede bu sisteme "lazy line" denir. Sık Sorulan Sorular Kaloma neden derinliğe makara yüksekliği eklenerek hesaplanır? Hat, çapa makarasından başlar. Makara su yüzeyinin üzerindedir. Bu yükseklik eklenmezse gerçek oran hesaplanandan düşük kalır. Kalabalık koyda kaloma nasıl ayarlanır? Çevredeki teknelerin hat uzunluğuna yakın kaloma verilir. Gerekirse ikinci çapa veya kıç halatıyla salınım sınırlanır. Kaloma halatı pervaneye dolanır mı? Yanaşma sırasında gevşek kalan kaloma halatı pervaneye dolanabilir. Halat, motor rölantideyken ve gergin tutularak alınır. İlgili Terimler Demirleme, Demirleme Derinliği, Salınım Alanı, Çapa Zinciri, Zincir Sayacı, Bağlama Tonozu.

Tüm terimlere dön