Denizcilik sözlüğü

Deniz Motoru

Tanım

Deniz motoru, tekne ve gemilerde kullanılmak üzere deniz ortamının koşullarına göre tasarlanan motordur. Deniz motorları uzun süre sabit yükte çalışacak şekilde üretilir.

Deniz Motoru Nedir?

Deniz motoru, kara motorlarından farklı koşullarda çalışır. Motor; tuzlu su, nem, titreşim ve kapalı bölme koşullarına maruz kalır. Ayrıca bir tekne motoru, bir aracın aksine sürekli yüksek yükte çalışır. Tekne yokuş aşağı inmez, motor yükü sürekli devam eder.

İngilizcede bu motorlara "marine engine" denir.

Kara Motorundan Farkları

Özellik	Deniz Motoru	Kara Motoru
Soğutma	Deniz suyu ve eşanjör sistemi	Radyatör ve hava akışı
Egzoz	Islak egzoz, su ile soğutulur	Kuru egzoz
Ateşleme koruması	Kıvılcım çıkarmayan elektrik bileşenleri	Standart bileşenler
Korozyon koruması	Kurban anot, deniz tipi boya	Standart koruma
Çalışma yükü	Sürekli yüksek yük	Değişken yük
Yağ pompası	Eğimde çalışmaya uygun	Düz zemine göre tasarlanır

Ateşleme Koruması

Benzin buharı kapalı motor bölmesinde birikebilir. Kıvılcım bu buharı ateşleyebilir. ISO 8846 standardı, küçük teknelerde elektrikli cihazların çevredeki yanıcı gazları tutuşturmamasına yönelik şartları belirler. Benzinli deniz motorlarında marş motoru, alternatör ve dağıtıcı bu şartlara göre üretilir.

Deniz Motorunun Temel Sistemleri

Soğutma sistemi: Deniz suyu pompası, eşanjör, termostat
Yakıt sistemi: Yakıt filtresi, su ayırıcı, enjektörler
Yağlama sistemi: Yağ pompası, yağ filtresi
Egzoz sistemi: Egzoz manifoldu, ıslak egzoz dirseği, susturucu
Elektrik sistemi: Marş motoru, alternatör, kontrol paneli

Deniz Motoru Türleri

Tür	Kullanım
Ana tahrik motoru	Tekneyi iter
Jeneratör motoru	Elektrik üretir
Yardımcı motor	Yelkenlilerde manevra ve rüzgârsız havada itiş sağlar

Kullanım Ömrü

Deniz motorlarının ömrü genellikle çalışma saatiyle ifade edilir. Ömür; bakım düzenine, yüke ve motor türüne bağlıdır. Dizel motorlar genellikle benzinli motorlardan daha uzun çalışma saatine dayanacak şekilde tasarlanır.

Sık Sorulan Sorular

Araç motoru tekneye takılabilir mi?

Araç motorları "denizleştirme" işlemiyle tekneye uyarlanabilir. İşlem; soğutma, egzoz, elektrik ve yakıt sistemlerinin değiştirilmesini kapsar.

Deniz motoru neden anot içerir?

Motor içinde dolaşan deniz suyu, metal parçalarda galvanik korozyona yol açar. Anot, bu korozyonu kendi üzerine alır.

Deniz motorlarında hangi yakıt kullanılır?

Küçük teknelerde benzin ve dizel yaygındır. Büyük gemilerde deniz tipi dizel ve ağır yakıtlar kullanılır.

İlgili Terimler

Tekne Motoru, Motor Soğutma Sistemi, Islak Egzoz, Motor Anodu, Dizel Tekne Motoru, Benzinli Tekne Motoru.

İlgili terimler

Benzinli Tekne Motoru

Benzinli tekne motoru , benzin yakıtla çalışan ve buji ile ateşlenen içten yanmalı tekne motorudur. Benzinli motorlar, dıştan takma motorlarda en yaygın motor türüdür. Benzinli Tekne Motoru Nedir? Benzinli motorda yakıt-hava karışımı silindire alınır. Buji kıvılcımı karışımı ateşler. Yanma sonucu piston hareket eder ve krank mili döner. Benzinli tekne motorları iki zamanlı veya dört zamanlı olarak üretilir. Kullanım Alanları Kullanım Motor Türü Şişme bot ve tender Küçük dıştan takma motor Küçük gezi teknesi Dıştan takma motor Sport cruiser İçten takma kuyruklu motor Jet ski İçten takma jet tahrik Su sporları teknesi İçten takma V tahrik Dizel Motorla Karşılaştırma Özellik Benzinli Dizel Ağırlık Daha hafif Daha ağır Satın alma maliyeti Genellikle düşük Genellikle yüksek Yakıt tüketimi Daha yüksek Daha düşük Yakıtın uçuculuğu Yüksek Düşük Yüksek devir kabiliyeti Yüksek Sınırlı Yakıt Buharı Riski Benzin buharı havadan ağırdır. Buhar, motor bölmesinin ve sintinenin dibinde birikir. Küçük bir kıvılcım bu buharı ateşleyebilir. Bu risk için şu önlemler uygulanır: Motor çalıştırılmadan önce elektrikli havalandırma fanı (blower) en az birkaç dakika çalıştırılır. Motor bölmesi koklanarak benzin kokusu kontrol edilir. Yakıt hatları ve bağlantıları kaçağa karşı incelenir. Yakıt ikmali sırasında motor ve elektrikli cihazlar kapatılır. İlgili Standartlar Standart Kapsam ISO 11105 Benzinli motor ve tank bölmelerinin havalandırması ISO 8846 Elektrikli cihazların yanıcı gazları tutuşturmaması ISO 10088 Kalıcı yakıt sistemleri Etanol Katkılı Benzin Bazı bölgelerde benzine etanol eklenir. Etanol su çeker. Uzun süre bekleyen yakıtta su ve etanol ayrışabilir. Bu ayrışma motor arızasına yol açabilir. Yakıt stabilizatörü ve su ayırıcı filtre bu riski azaltır. Sık Sorulan Sorular Benzinli motor bölmesinde neden fan bulunur? Fan, birikmiş benzin buharını bölmeden dışarı atar. Bu işlem, patlama riskini azaltır. İki zamanlı motorda yağ neden yakıta karıştırılır? İki zamanlı motorda ayrı yağ karteri bulunmaz. Yağ, yakıtla birlikte motora girerek parçaları yağlar. Benzinli tekne motoru kışın nasıl korunur? Yakıta stabilizatör eklenir. Motor yağı ve filtreler değiştirilir. Soğutma kanalları tatlı suyla yıkanır. İlgili Terimler Dizel Tekne Motoru, Dıştan Takma Motor, Tekne Motoru, Yakıt Filtresi, Su Ayırıcı Filtre, Makine Dairesi.

Dizel Tekne Motoru

Dizel tekne motoru , yakıtı sıkıştırılmış sıcak havanın içine püskürterek ateşleyen içten yanmalı tekne motorudur. Dizel motorlarda buji bulunmaz. Dizel Tekne Motoru Nedir? Dizel motorda piston havayı yüksek oranda sıkıştırır. Sıkışan hava ısınır. Enjektör, yakıtı bu sıcak havanın içine püskürtür. Yakıt kendiliğinden tutuşur. Bu yönteme sıkıştırma ateşlemesi denir. Motor, adını Alman mühendis Rudolf Diesel'den alır. Kullanım Alanları Motoryatlar ve trawlerlar Yelkenlilerde yardımcı motorlar Balıkçı ve iş tekneleri Jeneratörler Ticari gemiler Yakıt Sistemi Bileşen Görevi Yakıt tankı Yakıtı depolar Su ayırıcı filtre Yakıttaki suyu ve kiri ayırır Besleme pompası Yakıtı tanktan çeker İnce yakıt filtresi Küçük partikülleri tutar Yüksek basınç pompası Yakıtı enjeksiyon basıncına çıkarır Enjektörler Yakıtı silindire püskürtür Enjeksiyon Türleri Mekanik enjeksiyon: Pompa, yakıtı mekanik olarak zamanlar. Elektronik kontrol gerektirmez. Common rail: Yakıt ortak bir hatta yüksek basınçta tutulur. Elektronik ünite enjektörleri kontrol eder. Turbo Şarj Turbo şarj, egzoz gazının enerjisiyle bir türbini döndürür. Türbin, motora daha fazla hava basar. Daha fazla hava, aynı silindir hacminden daha yüksek güç sağlar. Deniz tipi turbo motorlarda emme havası, ara soğutucuyla soğutulur. Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Düşük yakıt tüketimi Yüksek ağırlık Yüksek tork Yüksek satın alma maliyeti Düşük yakıt uçuculuğu Yakıt temizliğine duyarlılık Uzun çalışma ömrü Düşük yükte uzun çalışmada karbon birikimi Yakıt Sisteminde Hava Yakıt filtresi değiştirildiğinde veya yakıt bittiğinde sisteme hava girer. Hava, enjeksiyonu engeller ve motor çalışmaz. Havanın sistemden atılmasına "hava alma" denir. İşlem, üreticinin belirttiği tahliye vidaları ve el pompasıyla yapılır. Mikrobiyal Kirlenme Dizel tankında suyun bulunduğu yüzeyde mikroorganizmalar çoğalabilir. Bu kirlenme, filtreleri tıkayan koyu bir tortu oluşturur. Tankların dolu tutulması ve su ayırıcının boşaltılması riski azaltır. Sık Sorulan Sorular Dizel motor düşük devirde uzun süre çalıştırılmalı mı? Uzun süreli düşük yük, karbon birikimine yol açabilir. Üreticiler motoru belirli aralıklarla yüksek yükte çalıştırmayı önerebilir. Dizel motorda kızdırma bujisi ne işe yarar? Soğuk havada yanma odasını ısıtarak ilk çalıştırmayı kolaylaştırır. Dizel motor neden siyah duman atar? Siyah duman, yanmamış yakıtı gösterir. Aşırı yük, kirli hava filtresi veya enjektör arızası olası nedenlerdir. İlgili Terimler Benzinli Tekne Motoru, Enjektör, Yakıt Filtresi, Su Ayırıcı Filtre, İçten Takma Motor, Motor Bakımı.

Islak Egzoz

Islak egzoz , motor egzoz gazının deniz suyuyla karıştırılıp soğutularak tekne dışına atıldığı egzoz sistemidir. İngilizcede bu sisteme "wet exhaust" denir. Islak Egzoz Nedir? Motor soğutma sisteminden çıkan deniz suyu, egzoz manifoldunun çıkışında egzoz gazına katılır. Su, gazın sıcaklığını hızla düşürür. Soğuyan gaz ve su, kauçuk egzoz hortumu ile tekne dışına çıkar. Bu yöntem, sıcak metal egzoz boruları kullanma ihtiyacını ortadan kaldırır. Sistem Bileşenleri Bileşen Görevi Karışım dirseği Suyu egzoz gazına katar Egzoz hortumu Gaz ve su karışımını taşır Su kilidi susturucu Suyu toplar, sesi azaltır, geri akışı engeller Kaz boynu Hortumda yüksek bir kavis oluşturarak dalganın girişini önler Gövde çıkışı Karışımı tekne dışına atar Sifon kırıcı Motor dururken deniz suyunun motora sifonlanmasını önler Geri Akış Riski Islak egzoz sisteminde suyun motora geri akması ciddi bir risktir. Su, silindirlere ulaşırsa motor su yutar. Geri akış şu durumlarda oluşabilir: Motor su hattının altında veya yakınındadır. Kıçtan gelen dalgalar egzoz çıkışına çarpar. Motor uzun süre marşla çalışmadan döndürülür. Sifon kırıcı tıkanmıştır. Uzun Süreli Marşta Dikkat Motor çalışmadan marşla döndürülürse deniz suyu pompası su basmaya devam eder. Egzoz gazı olmadığı için su dışarı atılamaz. Su, su kilidinde birikir ve motora geri dolar. Bu nedenle uzun marş denemelerinde deniz suyu vanası kapatılır. Motor çalışınca vana hemen açılır. Tasarım Kuralları Su kilidi susturucu, motorun egzoz çıkışından aşağıda bulunur. Kaz boynu, su hattının belirgin biçimde üstüne yükselir. Hortum, su kilidine doğru eğimli döşenir. Su hattına yakın motorlarda sifon kırıcı kullanılır. Kontrol Noktaları Motor çalışırken egzozdan düzenli su çıkışını doğrulayın. Hortum ve kelepçelerde çatlak ve sızıntı arayın. Su kilidi gövdesinde çatlak olup olmadığına bakın. Sifon kırıcı valfinin temiz olduğunu kontrol edin. Sık Sorulan Sorular Egzozdan su gelmezse ne yapılır? Motor hemen durdurulur. Deniz suyu vanası, süzgeç ve impeller kontrol edilir. Islak egzoz hortumu neden özel tiptir? Hortum, sıcak gaz, deniz suyu ve titreşime aynı anda dayanmalıdır. Bu nedenle denizcilik standardına uygun hortum kullanılır. Yelkenlilerde ıslak egzoz neden daha risklidir? Yelkenli yattığında egzoz çıkışı suya gömülebilir. Motor genellikle su hattına yakın konumdadır. İlgili Terimler Egzoz Manifoldu, Egzoz Hortumu, Egzoz Susturucusu, Sifon Kırıcı, Deniz Suyu Pompası, Motor Soğutma Sistemi.

Motor Anodu

Motor anodu , tekne motorunun metal parçalarını galvanik korozyondan korumak için motor ve tahrik ünitesine yerleştirilen kurban metaldir. Anot, korunan metalden önce aşınır. Motor Anodu Nedir? Deniz suyu elektriği iletir. Farklı metaller deniz suyunda temas ettiğinde aralarında elektrik akımı oluşur. Bu akım, daha aktif metalin aşınmasına yol açar. Motor anodu, motor parçalarından daha aktif bir metalden üretilir. Bu sayede korozyon anot üzerinde gerçekleşir. Motor Anotlarının Konumları Konum Anot Türü Eşanjör Kalem anot Motor bloğu soğutma kanalı Kalem anot Egzoz manifoldu Kalem anot Dıştan takma motor ayak ünitesi Trim anodu, kavitasyon plakası anodu Kuyruklu motor ayak ünitesi Ayak anotları, aynalık plakası anodu Saildrive Pervane çevresindeki halka anot Kalem Anot Kalem anot, dişli bir başlığa bağlı silindir biçimli anottur. Anot, soğutma devresindeki bir deliğe vidalanır. Su, anodun çevresinde dolaşır. Kalem anot zamanla incelir ve parçalanabilir. Kopan parçalar eşanjör borularını tıkayabilir. Anot Malzemeleri Malzeme Uygun Ortam Çinko Tuzlu su Alüminyum alaşım Tuzlu ve acı su Magnezyum Tatlı su Motor üreticileri, tahrik ünitesi için uygun anot malzemesini belirtir. Birçok güncel dıştan takma ve kuyruklu motor üreticisi alüminyum alaşım anot önerir. Değişim Zamanı Anodun aşınma oranı düzenli olarak kontrol edilir. Birçok üretici, anot yaklaşık yarı yarıya aşındığında değişim önerir. Anot hiç aşınmıyorsa bağlantı hatalı veya malzeme yanlış olabilir. Kontrol ve Değişim Adımları Anodun konumunu motor kılavuzundan belirleyin. Kapalı devre anotları için motoru soğutun. Anodu sökün ve aşınma miktarını inceleyin. Dişli yuvayı temizleyin. Yeni anodu, üreticinin belirttiği sızdırmazlık yöntemiyle takın. Dış anotlarda bağlantı yüzeyinin çıplak metal olduğunu doğrulayın. Anotlar boyanmaz. Boya, anodun suyla temasını keser ve korumayı durdurur. Sık Sorulan Sorular Anot neden çok hızlı aşınır? Marinadaki kaçak akımlar veya hatalı topraklama aşınmayı hızlandırabilir. Tatlı suda çinko anot kullanılabilir mi? Tatlı suda çinko anodun yüzeyi pasifleşebilir ve koruma azalır. Magnezyum tercih edilir. Kalem anot parçası nerede bulunur? Parça genellikle eşanjör borularının girişinde birikir. Eşanjör kapağı açılarak temizlenir. İlgili Terimler Kurban Anot, Galvanik Korozyon, Çinko Anot, Alüminyum Anot, Magnezyum Anot, Kapalı Devre Soğutma.

Tüm terimlere dön