Denizcilik sözlüğü

Deniz Güvenliği

Tanım

Deniz güvenliği, denizde can, mal ve çevrenin korunmasına yönelik kurallar, sistemler ve uygulamaların bütünüdür. Deniz güvenliği, gemilerden gezi teknelerine kadar tüm deniz araçlarını kapsar.

Deniz Güvenliği Nedir?

Deniz güvenliği; teknelerin yapısını, donanımını, mürettebatın yeterliğini ve seyir kurallarını düzenler. Uluslararası sözleşmeler, ortak kuralları belirler. Ulusal idareler bu kuralları uygular ve denetler. İngilizcede "maritime safety" terimi kaza önlemeyi, "maritime security" ise kasıtlı tehditlere karşı korumayı ifade eder.

Uluslararası Düzenlemeler

Düzenleme	Kapsam
SOLAS	Gemi yapısı, donanımı ve işletmesinde can güvenliği
COLREG 1972	Denizde çatışmayı önleme kuralları
STCW	Gemiadamlarının eğitim ve belgelendirmesi
MARPOL	Gemilerden kaynaklanan kirliliğin önlenmesi
SAR 1979	Denizde arama ve kurtarma
Yükleme Hatları 1966	Gemilerin azami yükleme derinliği

Bu sözleşmeler Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından yönetilir.

GMDSS

Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi (GMDSS), tehlike durumunda iletişimi ve kurtarmayı düzenler. Sistem şu araçları kapsar:

VHF, MF ve HF telsizler ve DSC
Uydu haberleşme sistemleri
EPIRB
SART
NAVTEX

Arama ve Kurtarma

Deniz alanları, arama-kurtarma sorumluluk bölgelerine ayrılır. Her bölgede bir Kurtarma Koordinasyon Merkezi (RCC) bulunur. Merkez, tehlike çağrılarını alır ve kurtarma operasyonlarını yönetir.

Türkiye'deki Kurumlar

Kurum	Görevi
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı	Denizcilik mevzuatı ve denetim
Liman başkanlıkları	Teknelerin kayıt ve denetimi
Sahil Güvenlik Komutanlığı	Deniz yetki alanlarında güvenlik ve arama-kurtarma
Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü	Fenerler, kıyı telsiz istasyonları ve kurtarma hizmetleri

Türkiye'de denizde acil durum ihbarları 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden de yapılabilir.

Gezi Teknelerinde Deniz Güvenliği

Gezi tekneleri SOLAS'ın tüm şartlarına tabi değildir. Ancak COLREG kuralları tüm deniz araçları için geçerlidir. Ulusal mevzuat, gezi teknelerinde bulunması gereken güvenlik ekipmanını belirler.

Sık Sorulan Sorular

SOLAS gezi teknelerini kapsar mı?

SOLAS'ın büyük bölümü belirli gemileri kapsar. Bölüm V'in bazı kuralları tüm gemilere uygulanır.

Denizde acil durumda kim aranır?

VHF kanal 16 kullanılır. Telefonla 112 aranabilir.

Deniz güvenliği eğitimi zorunlu mudur?

Ticari gemiadamları için STCW eğitimleri zorunludur. Amatör denizciler için belge eğitimleri temel bilgileri içerir.

İlgili Terimler

Tekne Güvenliği, SOLAS, Güvenlik Ekipmanı, EPIRB, DSC, NAVTEX.

İlgili terimler

DSC

DSC , deniz telsizlerinde dijital veri kullanarak belirli bir istasyonu veya tüm istasyonları otomatik olarak çağıran sistemdir. DSC, İngilizce "Digital Selective Calling" (Dijital Seçmeli Çağrı) ifadesinin kısaltmasıdır. DSC Nedir? DSC, sesli çağrıdan önce kısa bir dijital mesaj gönderir. Mesajda arayan istasyonun MMSI numarası, çağrı türü ve gerekirse konum bilgisi bulunur. Alıcı telsiz, mesajı otomatik olarak alır ve sesli alarm verir. VHF bandında DSC çağrıları kanal 70'ten yapılır. DSC, Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi'nin (GMDSS) parçasıdır. DSC Çağrı Türleri Tür Kullanım Tehlike (Distress) Hayati tehlike durumu Acil (Urgency) Acil durum, hayati tehlike yok Emniyet (Safety) Seyir veya hava emniyeti bilgisi Bireysel (Individual) Belirli bir MMSI numarasına çağrı Grup (Group) Belirli bir gemi grubuna çağrı Tüm gemiler (All ships) Menzildeki tüm istasyonlara çağrı Konum sorgusu Başka teknenin konumunu isteme Tehlike Çağrısı DSC telsizlerinde kırmızı ve kapaklı bir tehlike düğmesi bulunur. Düğme birkaç saniye basılı tutulduğunda tehlike çağrısı gönderilir. Çağrı şu bilgileri içerir: MMSI numarası GPS konumu Zaman Tehlikenin türü (seçildiyse) Telsiz, çağrı yanıtlanana kadar belirli aralıklarla tekrar gönderir. Ardından kanal 16'da sesli MAYDAY çağrısı yapılır. Tehlike Türleri DSC menüsünde seçilebilen tehlike türleri şunlardır: Yangın veya patlama Su alma Çatışma Karaya oturma Yatma veya devrilme Batma Kumanda kaybı Gemiyi terk etme Denize adam düşmesi DSC'nin Avantajları Avantaj Açıklama Otomatik konum Konum elle okunmadan gönderilir Hızlı çağrı Tek düğmeyle tehlike bildirimi Seçmeli çağrı Belirli bir tekneyi doğrudan çağırma Kayıt Gelen çağrılar telsiz belleğinde saklanır Yanlış Alarm Yanlışlıkla gönderilen tehlike çağrısı hemen iptal edilir. Ardından kanal 16'da sesli olarak yanlış alarm bildirilir. Bu işlem, gereksiz kurtarma operasyonunu önler. Sık Sorulan Sorular DSC çağrısı için MMSI gerekli midir? Evet. DSC çağrısı MMSI numarası ile tanımlanır. DSC çağrısı yalnızca kıyı istasyonlarına mı gider? Hayır. Menzildeki tüm DSC telsizleri tehlike çağrısını alır. DSC çağrısı sonrası ne yapılır? Kanal 16 dinlenir ve sesli MAYDAY çağrısı yapılır. İlgili Terimler VHF Telsiz, MMSI Numarası, Sabit VHF, El Telsizi, EPIRB, Deniz Telsizi.

EPIRB

EPIRB , acil durumda gemi veya teknenin konumunu uydu sistemi aracılığıyla kurtarma merkezlerine bildiren telsiz işaretleyicidir. EPIRB, İngilizce "Emergency Position Indicating Radio Beacon" (Acil Durum Konum Bildiren Telsiz İşaretleyicisi) ifadesinin kısaltmasıdır. EPIRB Nedir? EPIRB, etkinleştirildiğinde 406 MHz frekansında tehlike sinyali yayınlar. Sinyal, uluslararası Cospas-Sarsat uydu sistemi tarafından alınır. Sistem, sinyali yer istasyonlarına ve ilgili kurtarma koordinasyon merkezine iletir. Birçok EPIRB ayrıca GNSS konumunu sinyale ekler. Cospas-Sarsat Sistemi Cospas-Sarsat, uydu tabanlı uluslararası arama-kurtarma sistemidir. Sistem; EPIRB, PLB ve uçak acil durum vericilerinden gelen 406 MHz sinyallerini alır. Sinyaller, alçak, orta ve yer eşzamanlı yörüngedeki uydular tarafından algılanır. EPIRB'nin Yayınları Frekans Görevi 406 MHz Uyduya kimlik ve konum gönderir 121,5 MHz Kurtarma ekiplerinin yön bulması için yerel sinyal AIS (bazı modeller) Yakındaki gemilere konum gösterir EPIRB Türleri Tür Özellik Kategori I Su temasıyla kendiliğinden yuvasından çıkar ve çalışır Kategori II Elle çıkarılır, su temasıyla veya elle çalıştırılır Kategori I EPIRB'ler hidrostatik serbest bırakma ünitesiyle monte edilir. Tekne batarsa ünite belirli derinlikte cihazı serbest bırakır. Kayıt Her EPIRB'nin benzersiz bir kimlik numarası (UIN veya Hex ID) vardır. Cihaz, bayrak devletinin ilgili kurumuna kaydedilir. Kayıtta tekne bilgileri ve acil durum irtibat kişileri yer alır. Kayıt, kurtarma merkezinin teknenin kimliğini hızla belirlemesini sağlar. Pil ve Çalışma Süresi 406 MHz EPIRB'lerin en az 48 saat çalışması gerekir. Pilin son kullanma tarihi cihaz üzerinde yazar. Pil değişimi yetkili servislerde yapılır. Hidrostatik serbest bırakma ünitesinin de son kullanma tarihi vardır. Test ve Kontrol Cihazın test düğmesiyle kendi kendine test yapın. Test sırasında üreticinin talimatına uyun. Pil ve hidrostatik ünite tarihlerini kontrol edin. Kayıt bilgilerinin güncel olduğunu doğrulayın. Gerçek tehlike sinyali test amacıyla gönderilmez. Sık Sorulan Sorular EPIRB ile PLB arasındaki fark nedir? EPIRB tekneye kayıtlıdır ve daha uzun çalışır. PLB kişiye kayıtlıdır ve taşınabilir. EPIRB yanlışlıkla çalışırsa ne yapılır? Cihaz kapatılır ve en yakın kurtarma koordinasyon merkezine bildirilir. EPIRB su altında çalışır mı? Sinyal su altından iletilemez. Cihaz su yüzeyinde yüzerken çalışır. İlgili Terimler PLB, SART, DSC, MMSI Numarası, Can Salı, Acil Durum Sinyali.

Güvenlik Ekipmanı

Güvenlik ekipmanı , denizde kişilerin can güvenliğini korumak, acil durumları bildirmek ve kazaların sonuçlarını azaltmak için kullanılan araç ve gereçlerdir. Güvenlik Ekipmanı Nedir? Güvenlik ekipmanı, normal kullanımda çoğu zaman hiç çalıştırılmaz. Ancak acil durumda doğru çalışması hayati önem taşır. Bu nedenle ekipman doğru seçilir, uygun yerde saklanır ve düzenli kontrol edilir. Ekipmanın türü ve miktarı mevzuatla belirlenir. Güvenlik Ekipmanı Grupları Grup Örnekler Kişisel koruma Can yeleği, emniyet kemeri, güvenlik halatı Kurtarma Can simidi, kurtarma halkası, can salı İşaret İşaret fişeği, duman kandili, düdük, korna Haberleşme VHF telsiz, EPIRB, PLB, SART Yangın Yangın söndürücü, yangın battaniyesi, dedektörler Su alma Sintine pompası, yüksek su alarmı, konik tapalar Seyir Seyir fenerleri, radar reflektörü, pusula Tıbbi İlk yardım çantası Kişisel ve Toplu Koruma Tür Açıklama Örnek Kişisel koruma Bir kişiye özel Can yeleği, PLB Toplu koruma Teknedeki herkese hizmet eder Can salı, yangın söndürücü Onay ve Uygunluk İşaretleri İşaret Anlamı Dümen işareti Avrupa Birliği Deniz Teçhizatı Direktifi (2014/90/EU) onayı CE işareti İlgili Avrupa Birliği mevzuatına uygunluk SOLAS onayı SOLAS ve LSA Kodu şartlarına uygunluk ISO standart işareti İlgili ISO standardına uygunluk beyanı Dümen işareti, gemi teçhizatında kullanılır. Gezi teknesi ekipmanlarında CE işareti ve ürün standartları yaygındır. Konumlandırma İlkeleri Ekipmanı hızlı erişilebilir yerlere yerleştirin. Kilitli dolaplardan kaçının. Yerlerini işaretlerle belirtin. Tüm mürettebata yerlerini gösterin. Kontrol Takvimi Ekipman Kontrol Noktası Şişme can yeleği Kartuş ve servis tarihi İşaret fişekleri Son kullanma tarihi Yangın söndürücü Basınç ve servis tarihi Can salı Servis tarihi EPIRB ve PLB Pil tarihi ve kendi kendine test İlk yardım çantası İçerik ve tarihler Sık Sorulan Sorular Hangi güvenlik ekipmanı zorunludur? Liste, teknenin türüne, boyuna ve seyir bölgesine göre ulusal mevzuatla belirlenir. Güvenlik ekipmanı nasıl takip edilir? Ekipman listesi ve son kullanma tarihleri bir kontrol çizelgesinde tutulur. Güvenlik ekipmanı kullanmayı öğrenmek gerekli midir? Evet. Tatbikat ve eğitim, ekipmanın acil durumda doğru kullanılmasını sağlar. İlgili Terimler Tekne Güvenlik Ekipmanları, Acil Durum Ekipmanı, Tekne Emniyet Donanımı, Can Yeleği, Yangın Söndürücü, SOLAS.

NAVTEX

NAVTEX , kıyı istasyonlarının seyir uyarıları, hava tahminleri ve acil deniz güvenlik bilgilerini metin olarak yayınladığı uluslararası sistemdir. NAVTEX, İngilizce "Navigational Telex" ifadesinin kısaltmasıdır. NAVTEX Nedir? NAVTEX, Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi'nin (GMDSS) bir parçasıdır. Kıyı istasyonları, belirlenen zaman dilimlerinde yayın yapar. NAVTEX alıcısı yayınları otomatik alır, yazdırır veya ekranda gösterir. Sistem, kıyıdan yaklaşık birkaç yüz deniz mili mesafede kapsama sağlar. Frekanslar Frekans Kullanım 518 kHz Uluslararası yayınlar, İngilizce 490 kHz Ulusal yayınlar, yerel dil 4209,5 kHz Tropikal bölgelerde ek yayın Mesaj Türleri Her mesaj, türünü belirten bir harf koduyla gönderilir. Kod Mesaj Türü A Seyir uyarıları B Meteorolojik uyarılar C Buz raporları D Arama-kurtarma bilgileri, korsanlık uyarıları E Meteorolojik tahminler L Ek seyir uyarıları A, B, D ve L türleri alıcıda kapatılamaz. Mesaj Biçimi Her mesaj bir başlıkla başlar. Örnek: "ZCZC IA23". Bu başlıkta: I: Yayın yapan istasyonun harfi A: Mesaj türü 23: Mesaj sıra numarası Alıcı, aynı numaralı mesajı tekrar yazdırmaz. Türkiye'deki NAVTEX İstasyonları Türkiye kıyılarında İstanbul, Samsun, İzmir ve Antalya istasyonları NAVTEX yayını yapar. İstasyonlar, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü tarafından işletilir. Yayın saatleri ve istasyon harfleri, ITU ve IMO yayınlarında yer alır. NAVTEX Alıcısı Tür Özellik Yazıcılı alıcı Mesajları kâğıda yazdırır Ekranlı alıcı Mesajları ekranda gösterir Ağa bağlı alıcı Mesajları chartplotter'a gönderir Alıcıda dinlenecek istasyonlar ve mesaj türleri seçilir. Sık Sorulan Sorular NAVTEX gezi teknesinde zorunlu mudur? SOLAS gemilerinde zorunludur. Gezi teknelerinde isteğe bağlıdır. NAVTEX internet gerektirir mi? Hayır. Radyo yayınıyla çalışır. NAVTEX hava tahmini ne sıklıkla güncellenir? Yayın sıklığı istasyona göre değişir. Yayın programı kamuya açıktır. NAVTEX alıcısının anteni nereye takılır? Anten, metal yapılardan ve diğer antenlerden uzak, açık bir noktaya takılır. Motor ve inverter gibi parazit kaynakları alıcının uzağında tutulur. Bir NAVTEX istasyonunun menzili nasıl öğrenilir? İstasyonların kapsama alanları IMO ve ulusal yayınlarda belirtilir. Seyir planında rota üzerindeki istasyonlar alıcıda seçilir. NAVTEX mesajları kaydedilir mi? Ekranlı alıcılar mesajları belleğe kaydeder. Eski mesajlar belirli süre sonra silinir. İlgili Terimler Deniz Telsizi, VHF Telsiz, Deniz Güvenliği, Uydu Haberleşmesi, Deniz Navigasyonu, Denizcilik Enstrümanı.

Tüm terimlere dön