Denizcilik sözlüğü

CQR Çapa

Tanım

CQR çapa, saban biçimli ucu gövdeye menteşeyle bağlanan çapa türüdür. İngilizcede bu tipe "plough anchor" veya "plow anchor" denir.

CQR Çapa Nedir?

CQR çapa, 1933 yılında İngiliz bilim insanı Geoffrey Ingram Taylor tarafından tasarlandı. Adı, İngilizcede "secure" (güvenli) kelimesinin okunuşuna benzetilerek verildi. Çapa, uzun yıllar yelkenli yatlarda en yaygın ana çapa türlerinden biri oldu. Günümüzde Lewmar firması CQR markasıyla üretim yapar.

CQR Çapanın Yapısı

Bölüm	Özellik
Gövde	Uzun ve dar koldur
Saban	İki yüzlü, sivri uçlu tırnaktır
Menteşe	Sabanın gövdeye göre yana dönmesini sağlar
Ağırlık	Sabanın ucunda kurşun ağırlık bulunur

Çalışma İlkesi

Çapa dibe düştüğünde yan yatar. Çekme başladığında saban menteşe sayesinde döner. Sivri uç zemine girer ve saban toprağı yararak gömülür. Rüzgâr yönü değiştiğinde menteşe, sabanın yeni yöne dönmesine izin verir.

Zemin Uyumu

Zemin	Performans
Kum	İyi
Çamur	İyi
Kil	İyi
Otlu zemin	Orta
Çakıl	Orta
Kaya	Düşük

Menteşenin Etkisi

Menteşe, yön değişiminde çapanın zemindeki konumunu korumasına yardım eder. Ancak menteşe zamanla aşınır. Aşınmış menteşe, çapanın düzgün dönmesini engeller.

Bakım Gereksinimleri

Menteşe pimindeki aşınmayı kontrol edin.
Galvaniz kaplamada dökülme olup olmadığına bakın.
Kilit deliğindeki aşınmayı ölçün.
Gövdede eğilme olup olmadığını kontrol edin.

Sahte ve Benzer Ürünler

Piyasada CQR görünümlü çok sayıda benzer ürün bulunur. Bu ürünlerin ağırlık dağılımı ve uç geometrisi orijinalden farklı olabilir. Farklı geometri, tutma performansını değiştirir.

Sık Sorulan Sorular

CQR çapa makaraya oturur mu?

Saban tipi yapı, çoğu çapa makarasına uyumludur. Uzun gövde, makarada çapanın dengeli durmasını sağlar.

CQR ile Delta çapa arasındaki fark nedir?

CQR çapanın sabanı menteşelidir. Delta çapanın sabanı gövdeye sabittir.

CQR çapa ilk denemede tutmazsa ne yapılır?

Çapa yukarı alınır ve tırnaklarda ot veya çamur birikintisi temizlenir. Ardından kalomayı artırarak yeniden demirlenir.

CQR çapa neden uzun gövdelidir?

Uzun gövde, çekme kuvvetini sabana düşük açıyla iletir. Bu açı, sabanın zemine daha derin girmesine yardım eder.

Menteşe aşınması nasıl anlaşılır?

Saban elle oynatıldığında belirgin boşluk hissedilir. Boşluk arttıkça pim veya yuvanın değiştirilmesi gerekir.

İlgili Terimler

Çapa, Delta Çapa, Bruce Çapa, Danforth Çapa, Tekne Çapası, Demir Tarama.

İlgili terimler

Bruce Çapa

Bruce çapa , tek parça döküm gövdeye ve üç tırnaklı pençe biçimli uca sahip çapa türüdür. İngilizcede bu tipe "claw anchor" denir. Bruce Çapa Nedir? Bruce çapa, 1970'lerde İskoç mühendis Peter Bruce tarafından geliştirildi. İlk olarak Kuzey Denizi'ndeki petrol platformlarının demirlemesi için tasarlandı. Daha sonra küçük boyutları gezi teknelerinde kullanılmaya başlandı. Bruce Çapanın Yapısı Bölüm Özellik Gövde Kavisli ve sabit; menteşe içermez Pençe Ortada bir, yanlarda iki tırnaktan oluşur Kilit deliği Gövdenin üst ucundadır Menteşesiz yapı, hareketli parça bulundurmaz. Bu nedenle mekanik arıza riski düşüktür. Çalışma İlkesi Çapa dibe düştüğünde hangi yöne yatarsa yatsın pençelerden biri zemine değer. Çekme başladığında çapa döner ve pençe zemine gömülür. Bruce çapa kısa çekme mesafesinde tutunma eğilimi gösterir. Zemin Uyumu Zemin Performans Kum İyi Çakıl İyi Karışık zemin İyi Çamur Orta Otlu zemin Orta Kaya Takılarak tutabilir Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Hızlı tutunur Ağırlığına göre tutma gücü bazı çapalardan düşüktür Menteşesizdir Yumuşak çamurda kayabilir Yön değişiminde yeniden döner Biçimi nedeniyle depolaması zordur Çapa makarasına oturur Taş pençeye sıkışabilir Orijinal ve Benzer Ürünler Bruce tasarımı birçok üretici tarafından kopyalandı. Benzer ürünler "Bruce tipi" veya "pençe çapa" adıyla satılır. Döküm kalitesi ve ağırlık dağılımı ürüne göre farklılık gösterir. Kullanım Önerileri Çapayı dibe yavaşça bırakın. Zincir çapanın üstüne yığılmamalıdır. Kaloma verildikten sonra motoru geri vitese alarak çapayı gömün. Kayalık zeminde çapayı kurtarmak için tırnak deliğine kurtarma ipi bağlayın. Sık Sorulan Sorular Bruce çapa neden gezi teknelerinde yaygındır? Çapa makarasına uyumu ve hızlı tutunması nedeniyle tercih edilir. Menteşesiz yapısı bakım ihtiyacını azaltır. Bruce çapa hangi ağırlıkta seçilmelidir? Ağırlık, teknenin boyuna ve deplasmanına göre belirlenir. Üreticinin seçim tablosu esas alınır. Bruce çapa ile Delta çapa arasındaki fark nedir? Bruce çapanın ucu pençe biçimlidir. Delta çapanın ucu tek parça saban biçimlidir. Bruce çapa kayalık zeminde neden takılabilir? Pençe biçimli uç, kaya çatlaklarına girebilir. Bu durumda çapa ters yönden çekilerek kurtarılır. İlgili Terimler Çapa, Tekne Çapası, Delta Çapa, CQR Çapa, Çapa Ağırlığı, Çapa Makarası.

Danforth Çapa

Danforth çapa , menteşeyle gövdeye bağlı iki geniş ve yassı tırnaktan oluşan çapa türüdür. İngilizcede bu tipe "fluke anchor" da denir. Danforth Çapa Nedir? Danforth çapa, adını Amerikalı mühendis Richard Danforth'tan alır. Danforth, çapayı 1930'ların sonunda geliştirdi. Çapa, İkinci Dünya Savaşı'nda çıkarma gemilerinde kullanıldı. Bugün küçük ve orta boy teknelerde yaygındır. Danforth Çapanın Bölümleri Bölüm Görevi Gövde Zincirin bağlandığı uzun koldur Tırnaklar Zemine gömülen iki yassı plakadır Menteşe Tırnakların gövdeye göre açılmasını sağlar Çipo Tacın arkasındaki yatay çubuktur, çapanın yuvarlanmasını önler Çalışma İlkesi Çapa dibe düştüğünde yan yatar. Çekme başladığında tırnaklar menteşede açılır. Yassı tırnaklar, kum veya çamura bıçak gibi batar. Geniş tırnak yüzeyi, yumuşak zeminde yüksek tutma sağlar. Zemin Uyumu Zemin Performans Kum Yüksek Çamur Yüksek Sert kil Orta Çakıl Düşük Kaya Düşük Otlu zemin Düşük Otlu zeminde tırnaklar bitki örtüsüne takılır ve gömülemez. Danforth Çapanın Sınırlamaları Yön değişimi: Rüzgâr veya akıntı yönü değişince çapa yerinden çıkabilir. Yeniden gömülmesi garanti değildir. Taş sıkışması: Tırnaklar arasına taş sıkışırsa çapa açılamaz. Makara uyumu: Yassı yapısı nedeniyle bazı çapa makaralarına oturmaz. Depolama Kolaylığı Danforth çapa düz bir yüzeyde yatar. Kıç dolaplara veya güverte altına kolayca yerleşir. Bu nedenle yedek çapa olarak sık tercih edilir. Malzeme Türleri Galvaniz çelik: Yaygın ve ekonomik seçenektir. Paslanmaz çelik: Korozyona dayanıklıdır. Alüminyum alaşım: Hafiftir. Fortress markası bu tipe örnektir. Bazı modeller sökülerek depolanır. Sık Sorulan Sorular Danforth çapa hangi tekneler için uygundur? Kum ve çamur zeminde demirleyen küçük ve orta boy tekneler için uygundur. Küçük motorlu teknelerde ana çapa olarak kullanılır. Danforth çapa kayalık zeminde kullanılabilir mi? Kayalık zeminde tırnaklar gömülemez. Bu zeminde Admiralty veya şemsiye çapa daha uygundur. Danforth çapa nasıl gömülür? Çapa dibe bırakılır. Tekne yavaşça geri giderken zincir açılır. Yeterli kaloma verildikten sonra motor hafif geri viteste çalıştırılarak çapa gömülür. İlgili Terimler Çapa, Tekne Çapası, Delta Çapa, CQR Çapa, Kaloma, Demirleme.

Delta Çapa

Delta çapa , saban biçimli ucu gövdeye sabit olarak bağlanan çapa türüdür. Delta çapada menteşe bulunmaz. Delta Çapa Nedir? Delta çapa, 1980'lerde İngiltere'de geliştirildi. Bugün Lewmar firması Delta markasıyla üretim yapar. Çapa, yat ve gezi teknelerinde ana çapa olarak yaygın biçimde kullanılır. Benzer tasarımlar farklı markalarla da üretilir. Delta Çapanın Yapısı Bölüm Özellik Gövde Sabit ve kavisli koldur Saban Üçgen biçimli, sivri uçlu tırnaktır Balast Sabanın ucunda ağırlık yoğunlaşır Kilit deliği Gövdenin üst ucundadır Ağırlığın uca yakın olması, çapanın dipte doğru açıyla durmasını sağlar. Kendinden Fırlatmalı Tasarım Delta çapa, çapa makarasına kendiliğinden oturur. Irgat çalıştırıldığında çapa makaradan suya kendiliğinden kayar. Bu özelliğe "kendinden fırlatmalı" (self-launching) denir. Mürettebatın baş güverteye çıkmadan demirlemesini kolaylaştırır. Zemin Uyumu Zemin Performans Kum Yüksek Çamur İyi Kil İyi Çakıl Orta Otlu zemin Orta Kaya Düşük Delta ve CQR Karşılaştırması Özellik Delta CQR Saban bağlantısı Sabit Menteşeli Hareketli parça Yoktur Vardır Makara uyumu Kendinden fırlatmalı Uyumlu Bakım Az Menteşe kontrolü gerekir Malzeme Seçenekleri Galvaniz çelik: Yaygın seçenektir. Paslanmaz çelik: Parlak görünüm ve korozyon dayanımı sağlar. Galvaniz modele göre daha pahalıdır. Kullanım Önerileri Çapayı demir yerinde dibe bırakın. Tekneyi yavaşça geriye hareket ettirin. Yeterli kaloma verin. Motoru hafif geri viteste çalıştırarak çapanın tuttuğunu kontrol edin. Kıyıdaki sabit iki noktayı izleyerek teknenin kaymadığını doğrulayın. Sık Sorulan Sorular Delta çapa neden ırgatlı teknelerde tercih edilir? Kendinden fırlatmalı yapı, ırgatla birlikte uzaktan demirlemeye uygundur. Çapa makarada dengeli durur. Delta çapa otlu zeminde tutar mı? Otlu zeminde saban, bitki örtüsünü delip zemine ulaşmakta zorlanabilir. Kalomayı artırmak ve yavaş gömmek tutunmaya yardım eder. Delta çapa ağırlığı nasıl seçilir? Üreticinin tekne boyu ve deplasmanına göre yayımladığı tablo esas alınır. Delta çapanın ucu neden ağırdır? Uçtaki ağırlık, çapanın dipte sabanı aşağı bakacak şekilde durmasını sağlar. Bu konum, ilk çekmede ucun zemine girmesini kolaylaştırır. Delta çapa yedek çapa olarak kullanılır mı? Kullanılabilir. Ancak sabit biçimi nedeniyle dolapta daha fazla yer kaplar. İlgili Terimler Çapa, CQR Çapa, Bruce Çapa, Çapa Makarası, Irgat, Tekne Çapası.

Demir Tarama

Demir tarama , demirdeki teknenin çapasının zeminden kopup sürüklenmesi durumudur. Tekne, çapayla birlikte rüzgâr veya akıntı yönünde hareket eder. İngilizcede bu duruma "dragging anchor" denir. Demir Tarama Nedir? Çapa normalde zemine gömülü kalır. Çekme kuvveti çapanın tutma gücünü aşarsa çapa kayar. Kayan çapa zeminde iz bırakır. Tekne kontrolsüz biçimde kıyıya, kayaya veya başka teknelere yaklaşabilir. Demir Taramanın Nedenleri Neden Açıklama Yetersiz kaloma Çekme açısı dikleşir, çapa yukarı çekilir Uygun olmayan zemin Ot, kaya veya yumuşak çamur Çapanın gömülmemesi Demirleme sonrası geri vitesle test yapılmaması Rüzgâr artışı Yük, çapanın tutma gücünü aşar Rüzgâr dönüşü Çapa ters yönden çekilir ve yerinden çıkar Küçük çapa Teknenin ağırlığına göre yetersiz çapa Tırnakta yabancı cisim Ot, plastik veya taş çapanın gömülmesini engeller Belirtiler Kıyıdaki sabit noktaların hizası değişir. GPS konumu, demir alarmı alanının dışına çıkar. Zincir titreşir veya düzensiz gerilir. Tekne rüzgâra karşı başını tutmaz, yan dönerek sürüklenir. Derinlik ölçerde derinlik değişir. Demir Alarmı Demir alarmı, GPS konumunu izleyen bir uyarı işlevidir. Kullanıcı, çapanın konumunu ve izin verilen yarıçapı girer. Tekne bu yarıçapın dışına çıkarsa alarm çalar. Chartplotter, el GPS'i ve telefon uygulamaları bu işlevi sunar. Demir Taradığında Yapılacaklar Motoru çalıştırın. Tekneyi motorla kontrol altına alın. Kıyı ve diğer teknelerle mesafeyi değerlendirin. Ek kaloma verin veya çapayı alın. Gerekirse daha uygun zeminde yeniden demirleyin. Kötü havada ikinci çapa kullanmayı değerlendirin. Önleme Yöntemleri Çapayı teknenin boyuna ve ağırlığına uygun seçin. Yeterli kaloma verin. Çapayı motorla gömerek test edin. Gece için demir alarmını kurun. Hava tahminine göre demir yerini seçin. Sık Sorulan Sorular Demir tarayan tekne kimin sorumluluğundadır? Demirdeki teknenin güvenliğinden kaptanı sorumludur. Demir tarayan teknenin verdiği zarar, sorumluluk ve sigorta konusu olabilir. Çapa yeniden gömülebilir mi? Bazı çapalar sürüklenirken yeniden gömülebilir. Ancak tırnaklarda biriken ot veya çamur bunu engelleyebilir. İkinci çapa nasıl kullanılır? İkinci çapa, ana çapayla açılı olarak ayrı bir hatla atılır. Bu yöntem salınımı azaltır ve tutma gücünü artırır. İlgili Terimler Demirleme, Kaloma, Demir Yeri, Çapa, Salınım Alanı, GPS.

Tüm terimlere dön