Denizcilik sözlüğü

Can Salı

Tanım

Can salı, gemi veya teknenin terk edilmesi gerektiğinde kişilerin hayatta kalmasını sağlayan şişme veya sert kurtarma aracıdır. Can salı, kişileri sudan ayırır ve kurtarılana kadar barınak sağlar.

Can Salı Nedir?

Gezi teknelerinde kullanılan can salları şişmedir. Sal, katlanmış hâlde bir konteyner veya valiz içinde saklanır. Suya atıldıktan sonra bağlantı halatı çekilince gaz tüpü salı şişirir. Sal, üstü kapalı bir kubbe, yüzer tüpler ve bir tabandan oluşur.

Can Salı Türleri

Tür	Kullanım
SOLAS can salı	SOLAS kapsamındaki gemiler
ISO 9650-1 Tip I can salı	Açık deniz seyri yapan gezi tekneleri
ISO 9650-2 Tip II can salı	Kıyıya yakın seyir yapan gezi tekneleri
Kendinden doğrulan can salı	Ters şiştiğinde kendiliğinden düzelir

ISO 9650-1, Tip I can salları için iki grup tanımlar. Grup A, düşük su sıcaklıklarında, Grup B ise daha ılıman koşullarda kullanım içindir.

Saklama Biçimleri

Biçim	Özellik
Sert konteyner	Güverteye beşikte monte edilir
Valiz (yumuşak çanta)	Dolapta saklanır, taşınabilir

Konteynerli sallar hidrostatik serbest bırakma ünitesiyle monte edilebilir. Tekne batarsa ünite belirli derinlikte salı serbest bırakır.

Kapasite Seçimi

Can salının kişi kapasitesi, teknede bulunabilecek en fazla kişi sayısına eşit veya daha büyük seçilir. Kapasite fazlası, soğuk suda ısı kaybını artırabilir. Az kişili büyük sal, dalgada daha kolay devrilebilir.

Can Salı Donanımı

Donanım	Görevi
Deniz çapası	Sürüklenmeyi azaltır ve salı dengeler
Kürekler	Sınırlı hareket sağlar
Pompa	Tüplere hava ekler
İşaret fişekleri	Kurtarıcılara işaret verir
İlk yardım seti	Temel tıbbi müdahale
Su ve gıda	Hayatta kalma desteği
El feneri	Gece işaret ve aydınlatma
Bıçak	Bağlantı halatını keser

Donanımın içeriği salın türüne ve standarda göre değişir.

Gemiyi Terk Etme Adımları

Can yeleklerini giyin.
Tehlike çağrısını yapın ve EPIRB'yi çalıştırın.
Salın bağlantı halatını tekneye bağlı tutun.
Salı rüzgâraltı tarafa atın.
Halatı çekerek salı şişirin.
Mümkünse kuru olarak sala geçin.

Sık Sorulan Sorular

Can salı ne zaman kullanılır?

Tekne kurtarılamayacak durumdaysa kullanılır. Yüzen tekne, can salından daha güvenli bir barınak olabilir.

Can salı kendiliğinden şişer mi?

Bağlantı halatı çekildiğinde gaz tüpü tetiklenir ve sal şişer.

Can salı gezi teknesinde zorunlu mudur?

Zorunluluk, ulusal mevzuata ve seyir bölgesine bağlıdır.

İlgili Terimler

Şişme Can Salı, Can Salı Bakımı, Can Salı Sertifikası, EPIRB, SART, Acil Durum Ekipmanı.

İlgili terimler

Acil Durum Ekipmanı

Acil durum ekipmanı , teknede yangın, su alma, denize düşme ve gemiyi terk etme gibi acil durumlarda kullanılmak üzere hazır tutulan ekipmandır. Acil Durum Ekipmanı Nedir? Acil durum ekipmanı, olağan seyirde kullanılmayan ancak kriz anında hızla erişilmesi gereken araçlardır. Ekipman, acil durum türüne göre gruplandırılır. Doğru yerde saklanan ve bilinen ekipman, müdahale süresini kısaltır. Acil Durum Türlerine Göre Ekipman Acil Durum Ekipman Yangın Yangın söndürücü, yangın battaniyesi Su alma Sintine pompaları, konik tapalar, sızdırmazlık macunu Denize düşme Can simidi, MOB şamandırası, kurtarma halkası Gemiyi terk etme Can salı, kaçış çantası, EPIRB Dümen arızası Acil durum dümeni Elektrik kesintisi El feneri, el telsizi, el GPS'i Tıbbi acil durum İlk yardım çantası Direk kırılması Tel kesici, demir testeresi Kaçış Çantası Kaçış çantası, gemiyi terk etme durumunda can salına alınan su geçirmez çantadır. İngilizcede bu çantaya "grab bag" denir. Örnek içerik: Malzeme Görevi El telsizi (VHF) Kurtarıcılarla iletişim PLB veya EPIRB Konum bildirimi İşaret fişekleri Görsel işaret El GPS'i Konum bilgisi Su ve gıda Hayatta kalma İlk yardım malzemesi Tıbbi müdahale El feneri ve yedek pil Aydınlatma Termal battaniye Isı kaybını önleme Belgelerin kopyası Kimlik ve tekne belgeleri Kişisel ilaçlar Sağlık gereksinimleri Çanta yüzer ve parlak renkli olmalıdır. Saklama İlkeleri Ekipmanı hızlı erişilen yerlere yerleştirin. Kaçış çantasını kamara girişine yakın tutun. Kesici aletleri güvenli şekilde saklayın. Ekipmanın yerini planda işaretleyin. Görev Dağılımı Acil durumda her kişinin görevini bilmesi gerekir. Örnek görevler: Tehlike çağrısını yapma Can salını hazırlama Kaçış çantasını alma EPIRB'yi etkinleştirme Mürettebatı sayma Tatbikat Tatbikat, acil durum ekipmanının yerini ve kullanımını pekiştirir. Sezon başında ve yeni mürettebatla tatbikat yapılması önerilir. Sık Sorulan Sorular Kaçış çantası ne zaman hazırlanır? Seyirden önce hazırlanır ve seyir boyunca hazır tutulur. Konik tapa ne işe yarar? Kopan gövde geçişinin deliğini geçici olarak kapatır. Acil durum ekipmanı ne sıklıkla kontrol edilir? Sezon başında ve son kullanma tarihlerine göre periyodik olarak kontrol edilir. İlgili Terimler Güvenlik Ekipmanı, Can Salı, EPIRB, Acil Durum Dümeni, İlk Yardım Çantası, Tekne Emniyet Donanımı.

Can Salı Bakımı

Can salı bakımı , şişme can salının yetkili servis istasyonunda açılması, test edilmesi, donanımının yenilenmesi ve yeniden paketlenmesi işlemidir. Bakım, salın acil durumda doğru çalışmasını sağlar. Can Salı Bakımı Nedir? Can salı yıllarca konteyner içinde kapalı kalır. Bu sürede malzemeler yaşlanabilir. Gaz tüpü kaçak yapabilir. Donanımdaki ilaç, fişek ve pillerin son kullanma tarihleri geçebilir. Bakım, bu riskleri giderir. Bakım yalnızca üreticinin yetkilendirdiği servis istasyonlarında yapılır. Servis Aralığı Sal Türü Servis Aralığı SOLAS can salı Genellikle 12 ayda bir; belirli koşullarda uzatılabilir ISO 9650 gezi teknesi salı Üreticinin belirttiği aralıkta, genellikle birkaç yılda bir Kesin aralık, salın etiketi ve servis belgesinde yazar. SOLAS gemilerinde servis aralığı, IMO kuralları ve bayrak devletinin onayıyla belirlenir. Servis İşlemleri Konteyner açılır ve sal çıkarılır. Sal gaz tüpüyle veya hava ile şişirilir. Tüpler belirli süre basınç altında bekletilerek kaçak testi yapılır. Dikişler, yapıştırmalar ve kumaş incelenir. Gaz tüpü tartılır ve hidrostatik test tarihi kontrol edilir. Valf ve şişirme mekanizması kontrol edilir. Son kullanma tarihi geçmiş donanım yenilenir. Sal katlanır ve konteynere paketlenir. Servis etiketi ve belge düzenlenir. Yenilenen Donanım Donanım Kontrol İşaret fişekleri Son kullanma tarihi İlaçlar ve ilk yardım malzemesi Son kullanma tarihi Su Son kullanma tarihi Piller Kapasite ve tarih Gıda tabletleri Son kullanma tarihi Kullanıcının Yapacağı Kontroller Kullanıcı salı açmaz. Ancak şu kontrolleri yapar: Konteynerde çatlak veya hasar olup olmadığını inceler. Bağlantı halatının tekneye bağlı olduğunu doğrular. Hidrostatik ünitenin son kullanma tarihini kontrol eder. Servis etiketindeki tarihi takip eder. Bantların ve kilitlerin sağlam olduğunu kontrol eder. Bakım Yapılmazsa Bakımı yapılmamış salda şu sorunlar ortaya çıkabilir: Gaz tüpü yetersiz basınçta kalır ve sal tam şişmez. Yapıştırma noktaları ayrılır. Donanım kullanılamaz hâle gelir. Sık Sorulan Sorular Can salı kullanıcı tarafından açılabilir mi? Hayır. Açılan sal yeniden doğru paketlenemeyebilir. Bakım yetkili istasyonda yapılır. Servis istasyonu nasıl seçilir? Salın üreticisinin yetkilendirdiği istasyonlar kullanılır. Servis belgesi neden saklanır? Belge, salın bakım geçmişini gösterir. Denetimlerde istenebilir. İlgili Terimler Can Salı, Şişme Can Salı, Can Salı Sertifikası, İşaret Fişeği, İlk Yardım Çantası, Acil Durum Ekipmanı.

Can Salı Sertifikası

Can salı sertifikası , bir can salının belirli bir standarda uygun üretildiğini veya yetkili serviste bakımının yapıldığını gösteren belgedir. Can salıyla ilgili iki temel belge türü bulunur: tip onay belgesi ve servis sertifikası. Can Salı Sertifikası Nedir? Tip onay belgesi, salın tasarımının ve üretiminin bir standarda uygun olduğunu gösterir. Servis sertifikası ise salın son bakımının ne zaman ve nerede yapıldığını belgeler. Her iki belge de denetimlerde ve sigorta işlemlerinde istenebilir. Belge Türleri Belge İçerik Düzenleyen Tip onay belgesi Salın standarda uygunluğu Onaylanmış kuruluş veya idare Uygunluk beyanı Üreticinin standarda uygunluk beyanı Üretici Servis sertifikası Son bakımın tarihi ve sonucu Yetkili servis istasyonu Servis etiketi Salın üzerindeki bakım bilgisi Yetkili servis istasyonu Standartlara Göre Onay Sal Türü Onay Dayanağı SOLAS can salı SOLAS Bölüm III ve LSA Kodu Avrupa Birliği gemi salı 2014/90/EU Deniz Teçhizatı Direktifi, dümen işareti Gezi teknesi salı ISO 9650 serisi SOLAS onaylı sallar, Avrupa Birliği'nde dümen işareti taşır. ISO 9650 salları ise üretici beyanı veya üçüncü taraf onayıyla belgelendirilir. Servis Sertifikasında Bulunan Bilgiler Salın seri numarası Üretici ve model Kişi kapasitesi Servis tarihi Bir sonraki servis tarihi Gaz tüpü bilgileri ve test tarihi Yenilenen donanım listesi Servis istasyonunun adı ve onay numarası Sal Üzerindeki Etiket Salın konteyneri veya valizi üzerinde bir etiket bulunur. Etiket şu bilgileri içerir: Üretici ve model Kişi kapasitesi Standart (SOLAS veya ISO 9650 Tip I/II) Son servis tarihi Bir sonraki servis tarihi Denetim Liman başkanlıkları ve denetim kuruluşları, can salının servis tarihini kontrol edebilir. Servis tarihi geçmiş sal, eksik ekipman olarak değerlendirilebilir. Sigorta şirketleri de servis belgesini isteyebilir. Sertifikayı Geçerli Tutma Servis tarihini takvime işleyin. Servis öncesi salı yetkili istasyona götürün. Servis sertifikasının bir kopyasını teknede saklayın. Tekne belgeleriyle birlikte arşivleyin. Sık Sorulan Sorular İkinci el can salının sertifikası geçerli midir? Servis tarihi geçerliyse belge geçerlidir. Satın alma öncesinde servis yapılması önerilir. ISO 9650 salı SOLAS gemisinde kullanılabilir mi? Hayır. SOLAS gemileri SOLAS onaylı sal kullanır. Sertifika kaybolursa ne yapılır? Servis istasyonundan kayıtların kopyası istenir. İlgili Terimler Can Salı, Can Salı Bakımı, Şişme Can Salı, SOLAS, CE Belgesi, Acil Durum Ekipmanı.

EPIRB

EPIRB , acil durumda gemi veya teknenin konumunu uydu sistemi aracılığıyla kurtarma merkezlerine bildiren telsiz işaretleyicidir. EPIRB, İngilizce "Emergency Position Indicating Radio Beacon" (Acil Durum Konum Bildiren Telsiz İşaretleyicisi) ifadesinin kısaltmasıdır. EPIRB Nedir? EPIRB, etkinleştirildiğinde 406 MHz frekansında tehlike sinyali yayınlar. Sinyal, uluslararası Cospas-Sarsat uydu sistemi tarafından alınır. Sistem, sinyali yer istasyonlarına ve ilgili kurtarma koordinasyon merkezine iletir. Birçok EPIRB ayrıca GNSS konumunu sinyale ekler. Cospas-Sarsat Sistemi Cospas-Sarsat, uydu tabanlı uluslararası arama-kurtarma sistemidir. Sistem; EPIRB, PLB ve uçak acil durum vericilerinden gelen 406 MHz sinyallerini alır. Sinyaller, alçak, orta ve yer eşzamanlı yörüngedeki uydular tarafından algılanır. EPIRB'nin Yayınları Frekans Görevi 406 MHz Uyduya kimlik ve konum gönderir 121,5 MHz Kurtarma ekiplerinin yön bulması için yerel sinyal AIS (bazı modeller) Yakındaki gemilere konum gösterir EPIRB Türleri Tür Özellik Kategori I Su temasıyla kendiliğinden yuvasından çıkar ve çalışır Kategori II Elle çıkarılır, su temasıyla veya elle çalıştırılır Kategori I EPIRB'ler hidrostatik serbest bırakma ünitesiyle monte edilir. Tekne batarsa ünite belirli derinlikte cihazı serbest bırakır. Kayıt Her EPIRB'nin benzersiz bir kimlik numarası (UIN veya Hex ID) vardır. Cihaz, bayrak devletinin ilgili kurumuna kaydedilir. Kayıtta tekne bilgileri ve acil durum irtibat kişileri yer alır. Kayıt, kurtarma merkezinin teknenin kimliğini hızla belirlemesini sağlar. Pil ve Çalışma Süresi 406 MHz EPIRB'lerin en az 48 saat çalışması gerekir. Pilin son kullanma tarihi cihaz üzerinde yazar. Pil değişimi yetkili servislerde yapılır. Hidrostatik serbest bırakma ünitesinin de son kullanma tarihi vardır. Test ve Kontrol Cihazın test düğmesiyle kendi kendine test yapın. Test sırasında üreticinin talimatına uyun. Pil ve hidrostatik ünite tarihlerini kontrol edin. Kayıt bilgilerinin güncel olduğunu doğrulayın. Gerçek tehlike sinyali test amacıyla gönderilmez. Sık Sorulan Sorular EPIRB ile PLB arasındaki fark nedir? EPIRB tekneye kayıtlıdır ve daha uzun çalışır. PLB kişiye kayıtlıdır ve taşınabilir. EPIRB yanlışlıkla çalışırsa ne yapılır? Cihaz kapatılır ve en yakın kurtarma koordinasyon merkezine bildirilir. EPIRB su altında çalışır mı? Sinyal su altından iletilemez. Cihaz su yüzeyinde yüzerken çalışır. İlgili Terimler PLB, SART, DSC, MMSI Numarası, Can Salı, Acil Durum Sinyali.

Tüm terimlere dön