Denizcilik sözlüğü

GPS Anteni

Tanım

GPS anteni, uydulardan gelen navigasyon sinyallerini alan ve alıcı cihaza ileten antendir. Teknelerde GPS anteni, sinyali engelsiz alabilecek bir noktaya monte edilir.

GPS Anteni Nedir?

GPS sinyalleri uydulardan gelir ve yeryüzüne zayıf olarak ulaşır. Anten, bu sinyalleri toplar. Birçok anten, sinyali güçlendiren bir ön yükseltici içerir. Anten, kablo ile alıcıya veya doğrudan ağa bağlanır.

GPS Anteni Türleri

Tür	Özellik
Pasif anten	Yükseltici içermez, kısa kablolarda kullanılır
Aktif anten	Yükseltici içerir, alıcıdan besleme alır
Akıllı anten (GPS alıcılı)	Konumu kendisi hesaplar, NMEA verisi gönderir
Dahili anten	Cihazın içinde bulunur
Çok bantlı GNSS anteni	GPS, GLONASS, Galileo ve BeiDou sinyallerini alır

Akıllı Anten

Akıllı anten, anten ve GPS alıcısını tek gövdede birleştirir. Konum hesabı anten içinde yapılır. Sonuç, NMEA 0183 veya NMEA 2000 verisi olarak ağa gönderilir. Bu tasarım, uzun koaksiyel kablodaki sinyal kaybını ortadan kaldırır.

Montaj Yeri Seçimi

Gökyüzünü engelsiz görebilen bir nokta seçin.
Radar anteninin ışın alanından uzak tutun.
VHF ve diğer verici antenlerden mesafe bırakın.
Direk veya üst yapının gölgesinden kaçının.
Çok yüksek konumdan kaçının. Tekne sallandıkça anten hareket eder ve konum dalgalanabilir.

Bağlantı

Anten Türü	Bağlantı
Pasif veya aktif anten	Koaksiyel kablo ile alıcıya
Akıllı anten	NMEA kablosu ile ağa

Koaksiyel kablo uzadıkça sinyal kaybı artar. Kablo, üreticinin belirttiği uzunlukta tutulur.

Sinyal Sorunları

Sorun	Olası Neden
Konum alınamıyor	Anten görüşü engelli veya kablo arızalı
Konum zıplıyor	Yansıyan sinyaller veya parazit
Sinyal zayıf	Kablo korozyonu veya hasarı
Konum geç alınıyor	Cihaz uzun süre kapalı kalmış

Bakım

Anten gövdesini temiz tutun.
Konnektörlerde korozyon kontrolü yapın.
Kablo geçişlerini sızdırmazlık açısından inceleyin.
Anteni boyamayın.

Sık Sorulan Sorular

Chartplotter dahili antenle yeterli konum alır mı?

Kaptan köşkü içinde sinyal zayıflayabilir. Bu durumda harici anten kullanılır.

GPS anteni neden direk tepesine takılmaz?

Direk tepesi sallantıda çok hareket eder. Bu hareket, hız ve rota verisinde dalgalanma yaratır.

Bir anten birden fazla cihazı besleyebilir mi?

Akıllı anten, NMEA ağı üzerinden birden fazla cihaza veri gönderebilir.

İlgili Terimler

GPS, Deniz GPS'i, NMEA 2000, Chartplotter, VHF Anteni, Radar Anteni.

İlgili terimler

Chartplotter

Chartplotter , GPS konumunu elektronik deniz haritası üzerinde gösteren ve seyir planlamasına yardım eden denizcilik cihazıdır. Türkçede bu cihaza "harita çizici" veya "harita plotteri" de denir. Chartplotter Nedir? Chartplotter, bir ekran, GPS alıcısı ve elektronik harita yazılımından oluşur. Cihaz, teknenin konumunu harita üzerinde bir simgeyle gösterir. Tekne hareket ettikçe simge haritada ilerler. Kaptan, rotayı ve tehlikeleri ekranda izler. Temel İşlevler İşlev Açıklama Konum gösterimi Tekne simgesi harita üzerinde Rota planlama Waypoint'lerle rota oluşturma İz kaydı Geçilen yolun kaydedilmesi Alarmlar Sığlık, rota sapması ve demir alarmı Gelgit ve akıntı bilgisi Harita verisinde varsa gösterim MOB işlevi Denize düşme konumunu kaydetme Harita Formatları Format Üretici Navionics Garmin bünyesinde C-MAP Navico bünyesinde Garmin BlueChart / Navionics+ Garmin S-57 / S-63 ENC Resmî hidrografi daireleri Her chartplotter yalnızca belirli harita formatlarını destekler. Harita kartı veya indirilebilir harita satın alınırken uyumluluk kontrol edilir. Entegrasyon Chartplotter, NMEA 0183 veya NMEA 2000 ağıyla diğer cihazlara bağlanır: AIS hedeflerini harita üzerinde gösterir. Radar görüntüsünü haritanın üzerine bindirir. Otopilota rota gönderir. Derinlik, hız ve rüzgâr verilerini gösterir. Motor verilerini gösterir. Seçim Ölçütleri Ekran boyutunu kaptan köşkü veya konsol alanına göre seçin. Güneş altında okunabilirliği kontrol edin. Desteklenen harita formatını belirleyin. Sonar, radar ve AIS bağlantı seçeneklerini değerlendirin. Dokunmatik ekran ve tuş kullanımını karşılaştırın. Sınırlamalar Elektronik haritalar her zaman güncel olmayabilir. Küçük ölçekte bazı tehlikeler ekranda görünmeyebilir. Haritalardaki ayrıntı, ölçeğe ve yakınlaştırmaya bağlıdır. GPS sinyali kaybında konum bilgisi durur. Chartplotter, seyir kararlarında tek kaynak olarak kullanılmaz. Gözcülük ve diğer kaynaklarla birlikte değerlendirilir. Sık Sorulan Sorular Chartplotter ile ECDIS aynı şey midir? Hayır. ECDIS, SOLAS gemilerinde kullanılan onaylı elektronik harita sistemidir. Chartplotter, gezi teknelerinde kullanılan cihazdır. Harita güncellemesi nasıl yapılır? Harita sağlayıcısının sunduğu güncellemeler kart veya kablosuz bağlantıyla yüklenir. Chartplotter ile sonar aynı ekranda kullanılabilir mi? Birçok model, sonar ve harita görüntülerini bölünmüş ekranda gösterir. İlgili Terimler Harita Çizici, Elektronik Deniz Haritası, GPS, Çok Fonksiyonlu Ekran, Radar, AIS.

Deniz GPS'i

Deniz GPS'i , teknelerde konum belirleme ve seyir için kullanılan, deniz ortamına uygun GPS alıcısıdır. Deniz GPS'leri, konumu enlem ve boylam olarak gösterir ve seyir işlevleri sunar. Deniz GPS'i Nedir? Deniz GPS'i, uydulardan aldığı sinyallerle teknenin konumunu hesaplar. Cihaz, bu konumu ekranda veya bağlı diğer cihazlarda gösterir. Deniz GPS'leri suya, neme ve titreşime dayanıklı gövdeyle üretilir. Birçok model GPS'e ek olarak GLONASS, Galileo veya BeiDou sinyallerini de kullanır. Deniz GPS'i Türleri Tür Özellik El tipi deniz GPS'i Taşınabilir, pille çalışır, yedek olarak kullanılır Sabit GPS ekranlı alıcı Konsol veya panele monte edilir GPS anteni (karartma kutusu) Ekransızdır, veriyi diğer cihazlara gönderir Chartplotter içindeki GPS Harita ekranıyla birleşik VHF telsiz içindeki GPS DSC çağrılarına konum ekler Temel İşlevler İşlev Açıklama Konum gösterimi Enlem ve boylam Waypoint Belirli noktaların kaydedilmesi Rota Waypoint'lerin sıralı birleşimi Git (GoTo) Seçilen noktaya yön ve mesafe İz kaydı Teknenin geçtiği yol Demir alarmı Tekne belirlenen alanı terk ederse uyarı MOB işlevi Denize adam düştüğü konumu kaydeder NMEA Çıkışı Deniz GPS'leri, konum verisini NMEA 0183 veya NMEA 2000 protokolüyle diğer cihazlara gönderir. Bu veri şu cihazlarda kullanılır: VHF telsiz (DSC konum bilgisi) AIS vericisi Otopilot Radar Çok fonksiyonlu ekran El Tipi GPS'in Önemi Ana elektrik sistemi arızalandığında sabit cihazlar çalışmayabilir. Pille çalışan el tipi GPS, bu durumda konum bilgisini korur. Cihazın IP koruma sınıfı ve suda yüzme özelliği tercih nedenidir. Seçim Ölçütleri Kullanım amacını belirleyin: ana cihaz veya yedek. Desteklenen GNSS sistemlerini kontrol edin. Ekran boyutunu ve güneş altında okunabilirliğini değerlendirin. NMEA bağlantı türünü doğrulayın. Su geçirmezlik sınıfını kontrol edin. Sık Sorulan Sorular Deniz GPS'i ile araç navigasyon cihazı arasındaki fark nedir? Deniz GPS'i deniz haritaları ve denizcilik işlevleri sunar. Araç navigasyonu yol haritası kullanır. GPS konumu hangi formatta gösterilir? Genellikle derece ve ondalık dakika formatında gösterilir. Örnek: 36°45,123' K. MOB tuşu ne işe yarar? Tuşa basıldığı anın konumunu kaydeder ve bu noktaya yön gösterir. İlgili Terimler GPS, GPS Anteni, Chartplotter, NMEA 0183, NMEA 2000, MOB.

GPS

GPS , uydulardan gelen sinyallerle alıcının konumunu, hızını ve zamanı belirleyen uydu tabanlı navigasyon sistemidir. GPS, İngilizce "Global Positioning System" (Küresel Konum Belirleme Sistemi) ifadesinin kısaltmasıdır. GPS Nedir? GPS, Amerika Birleşik Devletleri tarafından geliştirilmiş ve işletilen bir sistemdir. Sistem, Dünya çevresinde yörüngede dolaşan uydulardan oluşur. Her uydu, konumunu ve hassas zaman bilgisini yayınlar. Alıcı, birden fazla uydudan aldığı sinyallerle kendi konumunu hesaplar. Çalışma İlkesi Uydular, atomik saatlere dayalı zaman sinyali yayınlar. Alıcı, sinyalin uydudan kendisine ulaşma süresini ölçer. Süre, ışık hızıyla çarpılarak uyduya olan mesafe bulunur. En az dört uydunun mesafesiyle enlem, boylam, yükseklik ve saat hatası hesaplanır. Bu yönteme trilaterasyon denir. GPS'in Bölümleri Bölüm Açıklama Uzay bölümü Yörüngedeki uydular Kontrol bölümü Yer istasyonları uyduları izler ve düzeltir Kullanıcı bölümü Alıcı cihazlar GNSS Sistemleri GPS, Küresel Uydu Navigasyon Sistemleri (GNSS) ailesinin bir üyesidir. Sistem İşleten Ülke veya Birlik GPS Amerika Birleşik Devletleri GLONASS Rusya Galileo Avrupa Birliği BeiDou Çin Birden fazla sistemi kullanan alıcılar daha fazla uyduya erişir. Bu durum, doğruluğu ve güvenilirliği artırır. Doğruluk ve Düzeltme Sistemleri Standart sivil GPS doğruluğu genellikle birkaç metre düzeyindedir. Uydu tabanlı düzeltme sistemleri (SBAS) doğruluğu artırır. SBAS Bölge WAAS Kuzey Amerika EGNOS Avrupa MSAS Japonya Denizcilikte GPS Verileri Veri Kısaltma Anlamı Konum Lat/Lon Enlem ve boylam Yer üstü hızı SOG Zemine göre hız Yer üstü rotası COG Zemine göre hareket yönü Zaman UTC Koordineli Evrensel Zaman Sınırlamalar Sinyal, yoğun engellerde zayıflayabilir. Bölgesel karıştırma (jamming) ve sahte sinyal (spoofing) olayları görülebilir. GPS, teknenin başının hangi yöne baktığını göstermez. Bu bilgi için pusula gerekir. Sık Sorulan Sorular GPS internet gerektirir mi? Hayır. GPS alıcısı yalnızca uydulardan sinyal alır. GPS ile GNSS aynı şey midir? GPS, GNSS sistemlerinden biridir. GNSS, tüm uydu navigasyon sistemlerini kapsar. GPS harita içerir mi? GPS yalnızca konum verir. Harita, chartplotter veya uygulama tarafından sağlanır. İlgili Terimler Deniz GPS'i, GPS Anteni, Chartplotter, Deniz Navigasyonu, AIS, Elektronik Pusula.

NMEA 2000

NMEA 2000 , deniz elektroniği cihazlarının tek bir ağ üzerinden veri paylaşmasını sağlayan iletişim standardıdır. Standart, Ulusal Deniz Elektroniği Derneği (NMEA) tarafından yayımlanır. Kısaltması N2K'dır. NMEA 2000 Nedir? NMEA 2000, CAN bus teknolojisine dayanır. CAN, otomotiv sektöründe geliştirilmiş bir ağ protokolüdür. NMEA 2000 ağında tüm cihazlar ortak bir omurgaya bağlanır. Her cihaz verisini ağa gönderir ve diğer cihazların verilerini okur. Bu yapı, NMEA 0183'teki noktadan noktaya bağlantılara göre daha esnektir. Ağın Bileşenleri Bileşen Görevi Omurga (backbone) Ağın ana kablosu Bağlantı kablosu (drop) Cihazı omurgaya bağlar T konnektörü Omurgada bağlantı noktası oluşturur Sonlandırıcı Omurganın iki ucunu kapatır Güç bağlantısı Ağa 12 V besleme sağlar Sonlandırıcılar Omurganın her iki ucunda birer sonlandırıcı bulunur. Sonlandırıcı, sinyal yansımalarını önleyen bir dirençtir. Erkek ve dişi tipleri vardır. Sonlandırıcısız veya fazla sonlandırıcılı ağda veri hataları oluşur. PGN Mesajları NMEA 2000 verileri Parametre Grup Numaraları (PGN) ile tanımlanır. Her PGN belirli bir veri türünü taşır. Örnek veri türleri: Konum Baş açısı Derinlik Rüzgâr Motor devri Tank seviyesi Akü durumu Yük Eşdeğeri (LEN) Her cihaz ağdan belirli bir akım çeker. Bu akım, Yük Eşdeğeri Sayısı (LEN) ile ifade edilir. 1 LEN, 50 mA'ya karşılık gelir. Ağ tasarımında tüm cihazların toplam LEN değeri hesaplanır. Güç beslemesi, gerilim düşümünü sınırlayacak noktaya bağlanır. Kurulum Kuralları Omurgayı teknenin boyunca planlayın. Her iki uca sonlandırıcı takın. Cihazları kısa bağlantı kablolarıyla bağlayın. Gücü omurganın ortasına yakın bir noktadan verin. Güç hattına sigorta takın. Konnektörleri tam oturtun ve sıkın. Uyumluluk NMEA 2000 sertifikalı cihazlar farklı üreticilerden olsa bile birlikte çalışabilir. Bazı üreticiler kendi ağ adlarını kullanır. Örnek: Raymarine SeaTalkng, Simrad SimNet. Bu ağlar adaptör kablolarla NMEA 2000'e bağlanır. Sık Sorulan Sorular NMEA 2000 ağına kaç cihaz bağlanabilir? Standart, bir ağ bölümünde 50 fiziksel bağlantıya izin verir. Güç ve kablo uzunluğu da sınır belirler. Ağda sorun nasıl tespit edilir? Sonlandırıcı direnci, güç gerilimi ve konnektörler kontrol edilir. NMEA 2000 kablosu standart mıdır? Evet. Mikro-C beş pinli konnektör yaygın olarak kullanılır. İlgili Terimler NMEA 0183, NMEA Ağı, Çok Fonksiyonlu Ekran, Deniz Elektroniği, Chartplotter, Otopilot.

Tüm terimlere dön