Denizcilik sözlüğü

NMEA 2000

Tanım

NMEA 2000, deniz elektroniği cihazlarının tek bir ağ üzerinden veri paylaşmasını sağlayan iletişim standardıdır. Standart, Ulusal Deniz Elektroniği Derneği (NMEA) tarafından yayımlanır. Kısaltması N2K'dır.

NMEA 2000 Nedir?

NMEA 2000, CAN bus teknolojisine dayanır. CAN, otomotiv sektöründe geliştirilmiş bir ağ protokolüdür. NMEA 2000 ağında tüm cihazlar ortak bir omurgaya bağlanır. Her cihaz verisini ağa gönderir ve diğer cihazların verilerini okur. Bu yapı, NMEA 0183'teki noktadan noktaya bağlantılara göre daha esnektir.

Ağın Bileşenleri

Bileşen	Görevi
Omurga (backbone)	Ağın ana kablosu
Bağlantı kablosu (drop)	Cihazı omurgaya bağlar
T konnektörü	Omurgada bağlantı noktası oluşturur
Sonlandırıcı	Omurganın iki ucunu kapatır
Güç bağlantısı	Ağa 12 V besleme sağlar

Sonlandırıcılar

Omurganın her iki ucunda birer sonlandırıcı bulunur. Sonlandırıcı, sinyal yansımalarını önleyen bir dirençtir. Erkek ve dişi tipleri vardır. Sonlandırıcısız veya fazla sonlandırıcılı ağda veri hataları oluşur.

PGN Mesajları

NMEA 2000 verileri Parametre Grup Numaraları (PGN) ile tanımlanır. Her PGN belirli bir veri türünü taşır. Örnek veri türleri:

Konum
Baş açısı
Derinlik
Rüzgâr
Motor devri
Tank seviyesi
Akü durumu

Yük Eşdeğeri (LEN)

Her cihaz ağdan belirli bir akım çeker. Bu akım, Yük Eşdeğeri Sayısı (LEN) ile ifade edilir. 1 LEN, 50 mA'ya karşılık gelir. Ağ tasarımında tüm cihazların toplam LEN değeri hesaplanır. Güç beslemesi, gerilim düşümünü sınırlayacak noktaya bağlanır.

Kurulum Kuralları

Omurgayı teknenin boyunca planlayın.
Her iki uca sonlandırıcı takın.
Cihazları kısa bağlantı kablolarıyla bağlayın.
Gücü omurganın ortasına yakın bir noktadan verin.
Güç hattına sigorta takın.
Konnektörleri tam oturtun ve sıkın.

Uyumluluk

NMEA 2000 sertifikalı cihazlar farklı üreticilerden olsa bile birlikte çalışabilir. Bazı üreticiler kendi ağ adlarını kullanır. Örnek: Raymarine SeaTalkng, Simrad SimNet. Bu ağlar adaptör kablolarla NMEA 2000'e bağlanır.

Sık Sorulan Sorular

NMEA 2000 ağına kaç cihaz bağlanabilir?

Standart, bir ağ bölümünde 50 fiziksel bağlantıya izin verir. Güç ve kablo uzunluğu da sınır belirler.

Ağda sorun nasıl tespit edilir?

Sonlandırıcı direnci, güç gerilimi ve konnektörler kontrol edilir.

NMEA 2000 kablosu standart mıdır?

Evet. Mikro-C beş pinli konnektör yaygın olarak kullanılır.

İlgili Terimler

NMEA 0183, NMEA Ağı, Çok Fonksiyonlu Ekran, Deniz Elektroniği, Chartplotter, Otopilot.

İlgili terimler

Chartplotter

Chartplotter , GPS konumunu elektronik deniz haritası üzerinde gösteren ve seyir planlamasına yardım eden denizcilik cihazıdır. Türkçede bu cihaza "harita çizici" veya "harita plotteri" de denir. Chartplotter Nedir? Chartplotter, bir ekran, GPS alıcısı ve elektronik harita yazılımından oluşur. Cihaz, teknenin konumunu harita üzerinde bir simgeyle gösterir. Tekne hareket ettikçe simge haritada ilerler. Kaptan, rotayı ve tehlikeleri ekranda izler. Temel İşlevler İşlev Açıklama Konum gösterimi Tekne simgesi harita üzerinde Rota planlama Waypoint'lerle rota oluşturma İz kaydı Geçilen yolun kaydedilmesi Alarmlar Sığlık, rota sapması ve demir alarmı Gelgit ve akıntı bilgisi Harita verisinde varsa gösterim MOB işlevi Denize düşme konumunu kaydetme Harita Formatları Format Üretici Navionics Garmin bünyesinde C-MAP Navico bünyesinde Garmin BlueChart / Navionics+ Garmin S-57 / S-63 ENC Resmî hidrografi daireleri Her chartplotter yalnızca belirli harita formatlarını destekler. Harita kartı veya indirilebilir harita satın alınırken uyumluluk kontrol edilir. Entegrasyon Chartplotter, NMEA 0183 veya NMEA 2000 ağıyla diğer cihazlara bağlanır: AIS hedeflerini harita üzerinde gösterir. Radar görüntüsünü haritanın üzerine bindirir. Otopilota rota gönderir. Derinlik, hız ve rüzgâr verilerini gösterir. Motor verilerini gösterir. Seçim Ölçütleri Ekran boyutunu kaptan köşkü veya konsol alanına göre seçin. Güneş altında okunabilirliği kontrol edin. Desteklenen harita formatını belirleyin. Sonar, radar ve AIS bağlantı seçeneklerini değerlendirin. Dokunmatik ekran ve tuş kullanımını karşılaştırın. Sınırlamalar Elektronik haritalar her zaman güncel olmayabilir. Küçük ölçekte bazı tehlikeler ekranda görünmeyebilir. Haritalardaki ayrıntı, ölçeğe ve yakınlaştırmaya bağlıdır. GPS sinyali kaybında konum bilgisi durur. Chartplotter, seyir kararlarında tek kaynak olarak kullanılmaz. Gözcülük ve diğer kaynaklarla birlikte değerlendirilir. Sık Sorulan Sorular Chartplotter ile ECDIS aynı şey midir? Hayır. ECDIS, SOLAS gemilerinde kullanılan onaylı elektronik harita sistemidir. Chartplotter, gezi teknelerinde kullanılan cihazdır. Harita güncellemesi nasıl yapılır? Harita sağlayıcısının sunduğu güncellemeler kart veya kablosuz bağlantıyla yüklenir. Chartplotter ile sonar aynı ekranda kullanılabilir mi? Birçok model, sonar ve harita görüntülerini bölünmüş ekranda gösterir. İlgili Terimler Harita Çizici, Elektronik Deniz Haritası, GPS, Çok Fonksiyonlu Ekran, Radar, AIS.

Deniz Elektroniği

Deniz elektroniği , teknelerde ve gemilerde seyir, haberleşme, güvenlik ve sistem izleme amacıyla kullanılan elektronik cihazların genel adıdır. Deniz Elektroniği Nedir? Deniz elektroniği, teknenin konumunu, çevresini ve sistemlerini izleyen cihazları kapsar. Bu cihazlar deniz ortamının nem, tuz ve titreşim koşullarına göre üretilir. Cihazlar genellikle NMEA ağıyla birbirine bağlanır. Böylece veriler ortak ekranlarda gösterilir. Cihaz Grupları Grup Örnek Cihazlar Seyir GPS, chartplotter, radar, elektronik pusula Su altı algılama Derinlik ölçer, sonar, balık bulucu Haberleşme VHF telsiz, MF/HF telsiz, uydu terminali Güvenlik AIS, EPIRB, PLB, NAVTEX Otomasyon Otopilot, dijital anahtarlama İzleme Motor göstergeleri, tank seviye ve akü monitörü Enstrümanlar Hız, rüzgâr ve derinlik göstergeleri Entegrasyon Modern teknelerde elektronik cihazlar tek bir sistem gibi çalışır. Örnek entegrasyon şunları içerir: Radar görüntüsünün haritaya bindirilmesi AIS hedeflerinin harita ve radar üzerinde gösterilmesi Otopilotun chartplotter rotasını izlemesi Motor verilerinin çok fonksiyonlu ekranda gösterilmesi Elektromanyetik Uyumluluk Elektronik cihazlar birbirini etkileyebilir. Örnek: Kalitesiz LED sürücüleri VHF ve AIS'te parazit oluşturabilir. Radar ışını, GPS antenini etkileyebilir. Bu nedenle antenler ve kablolar birbirinden uzak yerleştirilir. Avrupa Birliği'nde 2014/30/EU Direktifi, EMC şartlarını belirler. Enerji Tüketimi Cihaz Tüketim Düzeyi VHF telsiz (dinleme) Düşük Chartplotter Orta Radar Orta–yüksek Otopilot Değişken, deniz durumuna bağlı Uzun seyirlerde elektronik tüketim, akü kapasitesi hesabına eklenir. Kurulum İlkeleri Cihazları kuru ve havadar yerlere monte edin. Kabloları güç kablolarından ayrı döşeyin. Her cihaza uygun sigorta takın. Antenleri birbirinden ve radar ışınından uzak yerleştirin. Bağlantı şemasını belgeleyin. Yazılım Güncellemeleri Birçok deniz elektroniği cihazı yazılım güncellemesi alır. Güncellemeler yeni özellikler ve hata düzeltmeleri getirir. Ağdaki cihazların yazılımlarının uyumlu olması önerilir. Sık Sorulan Sorular Farklı markalar birlikte kullanılabilir mi? NMEA 2000 sertifikalı cihazlar temel verileri paylaşır. Bazı gelişmiş işlevler marka uyumu gerektirebilir. Deniz elektroniği nemden nasıl korunur? Cihazlar IP korumalı seçilir. Konnektörler kapalı tutulur ve korozyon önleyici uygulanır. Elektronik arızasında ne yapılır? Kâğıt harita, pusula ve el telsizi gibi yedek araçlar kullanılır. İlgili Terimler NMEA Ağı, Çok Fonksiyonlu Ekran, Denizcilik Enstrümanı, Chartplotter, Radar, VHF Telsiz.

NMEA 0183

NMEA 0183 , deniz elektroniği cihazlarının birbirine veri göndermesini sağlayan seri iletişim standardıdır. Standart, Ulusal Deniz Elektroniği Derneği (NMEA) tarafından yayımlanır. NMEA 0183 Nedir? NMEA 0183, verileri metin cümleleri hâlinde gönderir. Örnek: GPS alıcısı, konum bilgisini bir cümle olarak gönderir. Telsiz, otopilot veya chartplotter bu cümleyi okur. Standart, 1983 yılında yayımlanmış ve zaman içinde güncellenmiştir. NMEA, İngilizce "National Marine Electronics Association" ifadesinin kısaltmasıdır. Cümle Yapısı Her NMEA 0183 cümlesi belirli bir biçimdedir: Bölüm Örnek Anlamı Başlangıç işareti $ Cümlenin başı Konuşucu kimliği GP Gönderen cihaz türü (GP: GPS) Cümle türü RMC Veri türü Veri alanları Virgülle ayrılmış değerler Konum, hız, zaman vb. Sağlama *hh Hata kontrolü Yaygın Cümle Türleri Cümle İçerik GGA GPS konum ve uydu bilgisi RMC Konum, hız, rota ve zaman VTG Yer üstü rota ve hız HDG Baş açısı DPT Derinlik MWV Rüzgâr hızı ve açısı VDM AIS mesajı Elektriksel Özellikler Özellik Değer Standart hız 4.800 baud Yüksek hız (NMEA 0183-HS) 38.400 baud, AIS verisi için Elektriksel arayüz Farksal sinyal (RS-422 uyumlu) Talker ve Listener NMEA 0183'te bir çıkış (talker) birden fazla girişi (listener) besleyebilir. Ancak bir girişe yalnızca bir çıkış bağlanır. Birden fazla kaynağı tek girişe toplamak için NMEA çoklayıcı (multiplexer) kullanılır. Bağlantı Kuralları Çıkışın pozitif ucunu girişin pozitif ucuna bağlayın. Çıkışın negatif ucunu girişin negatif ucuna bağlayın. İki cihazın baud hızını aynı ayarlayın. Kablo bağlantılarını sızdırmaz yapın. Bazı eski cihazlar tek uçlu sinyal kullanır. Bu cihazlar bağlanırken üretici şemasına uyulur. NMEA 2000 ile Karşılaştırma Özellik NMEA 0183 NMEA 2000 Yapı Noktadan noktaya Ağ (omurga) Hız Düşük Yüksek Veri biçimi Metin cümleleri İkili mesajlar Kablo Ayrı teller Standart konnektörlü kablolar Sık Sorulan Sorular NMEA 0183 hâlâ kullanılıyor mu? Evet. Birçok telsiz, AIS cihazı ve eski seyir cihazı NMEA 0183 kullanır. NMEA 0183 ve NMEA 2000 birlikte kullanılabilir mi? Dönüştürücü ağ geçitleriyle iki standart birbirine bağlanır. Cihaz veri almıyorsa ne kontrol edilir? Kablo bağlantısı, kutup yönü ve baud hızı kontrol edilir. İlgili Terimler NMEA 2000, NMEA Ağı, Deniz Elektroniği, Chartplotter, GPS, VHF Telsiz.

NMEA Ağı

NMEA ağı , teknedeki seyir, motor ve elektrik cihazlarının NMEA standartları üzerinden birbirine veri gönderdiği bağlantı düzenidir. NMEA ağı, cihazların ortak veri kullanmasını sağlar. NMEA Ağı Nedir? Teknede GPS, pusula, derinlik ölçer, rüzgâr sensörü ve motor gibi birçok veri kaynağı bulunur. Bu veriler chartplotter, otopilot ve göstergeler tarafından kullanılır. NMEA ağı, her verinin bir kez ölçülüp tüm cihazlara dağıtılmasını sağlar. Böylece aynı sensörün her cihaz için ayrı ayrı takılmasına gerek kalmaz. Ağda Kullanılan Standartlar Standart Yapı Kullanım NMEA 0183 Noktadan noktaya seri bağlantı Eski cihazlar, telsiz, AIS NMEA 2000 Omurgalı CAN bus ağı Modern cihazlar NMEA OneNet Ethernet tabanlı standart Yüksek hacimli veri Birçok teknede NMEA 0183 ve NMEA 2000 birlikte kullanılır. Örnek Veri Akışı Kaynak Veri Kullanan Cihazlar GPS anteni Konum, hız, rota Chartplotter, VHF, AIS, otopilot Elektronik pusula Baş açısı Radar, otopilot, chartplotter Rüzgâr sensörü Rüzgâr hızı ve açısı Göstergeler, otopilot Motor Devir, sıcaklık, yakıt Çok fonksiyonlu ekran Akü monitörü Gerilim, akım Çok fonksiyonlu ekran Ağ Geçitleri Ağ geçidi, farklı standartlar arasında veri dönüştüren cihazdır. Ağ Geçidi İşlevi NMEA 0183 – NMEA 2000 Eski cihazları yeni ağa bağlar NMEA 2000 – Wi-Fi Verileri tablet ve telefona gönderir Motor ağ geçidi Motor üreticisinin protokolünü NMEA 2000'e çevirir NMEA 2000 – Ethernet Ağ verisini bilgisayar sistemlerine aktarır Ağ Planlama Adımları Tüm cihazların listesini çıkarın. Her cihazın desteklediği standardı belirleyin. Omurga güzergâhını belirleyin. Sonlandırıcı ve güç noktalarını planlayın. Gerekli ağ geçitlerini seçin. Toplam LEN ve kablo uzunluğunu hesaplayın. Bağlantı şemasını kayıt altına alın. Aynı Verinin Birden Fazla Kaynağı Ağda iki GPS veya iki pusula bulunabilir. Bu durumda her cihazın hangi kaynağı kullanacağı ayarlanır. Yanlış kaynak seçimi, farklı ekranlarda farklı değerlere yol açar. Sık Sorulan Sorular Farklı markalar aynı ağda çalışır mı? NMEA 2000 sertifikalı cihazlar genellikle birlikte çalışır. Bazı özel işlevler yalnızca aynı marka cihazlarda kullanılabilir. NMEA ağı internete bağlanabilir mi? Wi-Fi ağ geçitleri ve bağlantılı ekranlar veriyi internete aktarabilir. Ağda arıza olursa tüm cihazlar durur mu? Omurgada kopukluk veya kısa devre tüm ağı etkileyebilir. Tek bir cihaz arızası genellikle diğerlerini durdurmaz. İlgili Terimler NMEA 0183, NMEA 2000, Deniz Elektroniği, Çok Fonksiyonlu Ekran, Chartplotter, Otopilot.

Tüm terimlere dön