Denizcilik sözlüğü

Güverte Donanımı

Tanım

Güverte donanımı, teknenin güvertesine kalıcı olarak monte edilen ve halat, zincir, yelken ve insan yüklerini taşıyan parçaların bütünüdür. İngilizcede "deck hardware" olarak anılır.

Güverte Donanımı Nedir?

Güverte donanımı, teknenin kullanımında yük aktaran noktaları oluşturur. Bir halat koç boynuzuna bağlandığında yük, donanım üzerinden güverteye geçer. Donanım, bu yükü güvenle aktaracak şekilde tasarlanır ve monte edilir. Donanım, teknenin tipine göre farklılık gösterir.

Donanım Sınıflandırması

Sınıf	Tanım	Örnekler
Sabit donanım	Hareketli parça içermez	Koç boynuzu, baba, göz plakası
Hareketli donanım	Dönen veya kayan parça içerir	Makara, vinç, araba
Kilitleme donanımı	Halatı tutar	Kastanyola, stoper
Koruma donanımı	İnsanları ve tekneyi korur	Küpeşte, vardavela, usturmaça rayı
Kapama donanımı	Açıklıkları kapatır	Kapak, lumboz, mandal

Yerleşim Planı

Donanım yerleşimi, halatların izleyeceği yolu belirler. İyi yerleşim şu özellikleri taşır:

Halatlar sürtünmeden ilerler.
Yükler simetrik dağılır.
Kullanıcı kokpitten donanıma kolay ulaşır.
Yürüme alanları engellenmez.

Yük Yolu

Yük, donanımdan cıvatalara, oradan destek plakasına ve güverteye geçer. Yük yolundaki en zayıf eleman, sistemin dayanımını belirler. Güverte yapısı yetersizse güçlü bir donanım da sökülebilir.

Sandviç Güvertede Montaj

Montaj deliğini gerekenden büyük açın.
Çekirdeği delik çevresinden temizleyin.
Boşluğu epoksi dolguyla doldurun.
Dolgu sertleşince asıl deliği açın.
Donanımı macunla monte edin.

Bu yöntem, çekirdeğe su girmesini önler.

Sık Görülen Sorunlar

Sorun	Neden
Güverte altında su lekesi	Montaj macunu bozulmuş
Donanım çevresinde çatlak	Yetersiz destek plakası
Yumuşak güverte	Çekirdeğe su girmiş
Hareketli parçada sıkışma	Tuz birikimi

Bakım

Montaj macununu belirli aralıklarla yenileyin.
Cıvataları sıkılık açısından kontrol edin.
Hareketli parçaları yıkayıp yağlayın.

Sık Sorulan Sorular

Donanım sızıntısı nasıl onarılır?

Donanım sökülür, eski macun temizlenir ve yeniden monte edilir.

Hangi macun kullanılır?

Polisülfür, poliüretan veya MS polimer esaslı denizcilik macunları kullanılır.

Kilitleyici somun neden kullanılır?

Titreşim, normal somunların gevşemesine yol açabilir. Kilitleyici somun bu gevşemeyi önler.

Donanım cıvatası hangi malzemeden olmalıdır?

Donanımla aynı veya uyumlu paslanmaz çelik cıvata kullanılır.

İlgili Terimler

Güverte Ekipmanı, Paslanmaz Güverte Ekipmanı, Koç Boynuzu, Küpeşte, Zincir Stoperi, Güverte Kapağı.

İlgili terimler

Güverte Ekipmanı

Güverte ekipmanı , teknenin güvertesinde bağlama, demirleme, yelken kontrolü, güvenlik ve erişim amacıyla kullanılan araç ve parçaların genel adıdır. Güverte Ekipmanı Nedir? Güverte, teknenin çalışma alanıdır. Halatlar burada bağlanır, demir buradan atılır ve yelkenler buradan kontrol edilir. Güverte ekipmanı, bu işlerin güvenli ve verimli yapılmasını sağlar. Ekipman, büyük yüklere ve deniz ortamına dayanacak şekilde üretilir. Güverte Ekipmanı Grupları Grup Örnekler Bağlama ekipmanı Koç boynuzu, baba, makara, usturmaça Demirleme ekipmanı Irgat, demir makarası, zincir stoperi Yelken kontrol ekipmanı Vinç, kastanyola, ray ve araba, makara Güvenlik ekipmanı Küpeşte, vardavela, can halatı bağlantısı Erişim ekipmanı Merdiven, yüzme platformu, iskele Kapaklar ve açıklıklar Güverte kapağı, lumboz, havalandırma Konfor ekipmanı Bimini, tente, masa, koltuk Malzemeler Malzeme Özellik AISI 316 paslanmaz çelik Korozyon dayanımı, yaygın Eloksallı alüminyum Hafif, yelken donanımında yaygın Bronz Geleneksel tekneler Mühendislik plastikleri Hafif, makara ve küçük parçalar Kompozit Hafif ve dayanıklı yapılar Yük Değerleri Güverte ekipmanı, çalışma yükü ve kopma yükü değerleriyle tanımlanır. Çalışma yükü, ekipmanın güvenle taşıyabileceği yüktür. Kopma yükü, ekipmanın kırıldığı yüktür. Ekipman seçiminde çalışma yükü esas alınır. Montaj Kuralları Ekipmanı güvertenin takviyeli bölgelerine monte edin. Alt tarafa destek plakası kullanın. Cıvata deliklerini sızdırmazlık macunuyla kapatın. Sandviç güvertede delik çevresini epoksiyle mühürleyin. Somunları kilitleyici somunla sabitleyin. Destek plakası, yükü güverteye dağıtır. Bakım Hareketli parçaları tatlı suyla yıkayın. Vinç ve makaraları üretici yağıyla yağlayın. Cıvata sıkılığını kontrol edin. Montaj çevresinde sızıntı izi arayın. Sık Sorulan Sorular Güverte ekipmanı ile güverte donanımı aynı şey midir? İki terim genellikle birbirinin yerine kullanılır. Destek plakası neden gereklidir? Güverteyi ezilmeye karşı korur ve yükü dağıtır. Ekipman yükü nasıl seçilir? Teknenin boyutu ve beklenen kuvvetler dikkate alınır. Güverte ekipmanı nasıl seçilir? Teknenin boyu, ağırlığı ve kullanım biçimi esas alınır. Üreticinin yük tabloları incelenir. Plastik ekipman güvenli midir? UV dayanımlı mühendislik plastikleri, belirtilen yük sınırları içinde kullanılır. İlgili Terimler Güverte Donanımı, Paslanmaz Güverte Ekipmanı, Koç Boynuzu, Irgat, Küpeşte, Güverte Kapağı.

Güverte Kapağı

Güverte kapağı , teknenin güvertesindeki bir açıklığı kapatan ve açıldığında ışık, havalandırma veya erişim sağlayan açılır kapanır elemandır. Denizcilikte buna "kaporta" veya İngilizcede "hatch" denir. Güverte Kapağı Nedir? Güverte kapağı, bir çerçeve ve menteşeli bir kapaktan oluşur. Kapak genellikle şeffaf veya füme akriliktir. Bu sayede alt bölmeye gün ışığı girer. Kapak açıldığında içeriye hava akar. Bazı kapaklar, acil durumda kaçış yolu olarak da kullanılır. Güverte Kapağı Türleri Tür Görevi Baş kamara kapağı Işık, hava ve kaçış yolu Havalandırma kapağı Küçük, havalandırma odaklı Bölme kapağı Depolama bölmesine erişim Gömme kapak Güverteyle aynı hizada Kaymaz yüzeyli kapak Üzerine basılabilir Kaçış kapağı Acil durumda çıkış Yapı ve Malzemeler Parça Malzeme Çerçeve Eloksallı alüminyum veya plastik Kapak Akrilik veya polikarbonat Conta EPDM veya silikon Kol ve mandal Plastik veya metal Menteşe Alüminyum veya paslanmaz ISO 12216 ISO 12216, gezi teknelerinde pencere, lumboz, kapak ve kapıların dayanım ve su geçirmezlik gerekliliklerini tanımlar. Standart, teknenin tasarım kategorisine ve kapağın konumuna göre gereksinimleri belirler. Üreticiler, ürünlerinin uygun olduğu bölgeleri belirtir. Kapak Konumları Konum Kullanım Kapalı Seyir ve kötü hava Havalandırma Kapak hafifçe aralık Tam açık Işık ve geniş hava akışı Ters açılım Bazı modellerde rüzgârı içeri yönlendirir Seyirde kapaklar kapalı ve kilitli tutulur. Sinekliğe ve Perdeye Uyum Birçok kapak, iç tarafta sineklik ve güneşlik perdesiyle birlikte kullanılır. Perde, kabinin ısınmasını azaltır. Sineklik, böceklerin girişini önler. Bakım Contaları temizleyin ve UV koruyucu uygulayın. Akriliği yalnızca uygun temizleyiciyle silin. Menteşe ve kolları yağlayın. Çerçeve çevresindeki macunu kontrol edin. Sık Görülen Sorunlar Sorun Neden Su sızıntısı Conta veya macun bozulmuş Akrilikte çatlak UV yaşlanması, darbe Akrilikte bulanıklık Uygunsuz temizleyici Kol gevşek Sıkıştırma ayarı bozulmuş Sık Sorulan Sorular Kapağın üzerine basılabilir mi? Yalnızca üretici tarafından üzerine basılabilir olarak belirtilen kapaklara basılır. Akrilik kapak değiştirilebilir mi? Akrilik levha çerçeveden sökülerek yenilenebilir. İlgili Terimler Lumboz, Tekne Camı, Kapak Mandalı, Tekne Menteşesi, Tekne Havalandırması, Güverte Donanımı.

Koç Boynuzu

Koç boynuzu , iki yana uzanan kollara sahip, halatların bağlandığı güverte donanımıdır. Adını, kıvrık kollarının koç boynuzuna benzemesinden alır. İngilizcede bu donanıma "cleat" denir. Koç Boynuzu Nedir? Koç boynuzu, bir gövde ve iki yatay koldan oluşur. Halat, kolların altından ve üstünden sekiz biçiminde geçirilerek sabitlenir. Bu bağlama yöntemine "volta" denir. Koç boynuzu bağlama, mandar ve ıskota gibi halatların sabitlenmesinde kullanılır. Koç Boynuzu Türleri Tür Yapı Kullanım Klasik koç boynuzu Sabit iki kollu gövde Bağlama ve genel kullanım Gömme koç boynuzu Güverteye gömülü, kullanılmadığında kapanır Yüzme ve yürüme alanları Açık tabanlı koç boynuzu Gövdenin altı boştur Halat gözünün geçirilmesi Kam kilit Yaylı dişli çeneler Hızlı halat sabitleme Kanal kilit V biçimli kanal Hafif halatlar Malzemeler Malzeme Özellik AISI 316 paslanmaz çelik Dayanıklı, korozyona dirençli Alüminyum alaşım Hafif, eloksal kaplamalı Naylon Hafif yükler için ekonomik Bronz Geleneksel teknelerde kullanılır Montaj Gereksinimleri Koç boynuzunu yük yönüne göre hafif açılı yerleştirin. Güverte altına arkalık plakası koyun. Cıvata deliklerini sızdırmazlık macunuyla kapatın. Sandviç çekirdekli güvertede deliklerin içini epoksiyle doldurun. Koç boynuzu, gelen yükü cıvatalar aracılığıyla güverteye aktarır. Yetersiz güçlendirme, güvertenin yerinden kopmasına neden olabilir. Doğru Volta Atma Halatı önce koç boynuzunun uzak tarafındaki kolun altından geçirin. Halatı gövdenin etrafından bir tur dolayın. Kollar üzerinde iki veya üç sekiz atın. Son turda halatı kendi altından geçirerek kilit atın. Fazla tur, halatın çözülmesini zorlaştırır. Yetersiz tur, halatın kaymasına yol açar. Boyut Seçimi Koç boynuzunun boyu, kullanılacak halatın çapına göre seçilir. Kalın halat küçük koç boynuzuna sığmaz. Üreticiler, her model için uygun halat çapı aralığını belirtir. Sık Sorulan Sorular Koç boynuzu ile baba arasındaki fark nedir? Koç boynuzu yatay kollu, alçak bir donanımdır. Baba ise dikey silindirik bir direktir. Koç boynuzu neden açılı monte edilir? Açılı montaj, halatın kola sürtünmeden düzgün girmesini sağlar. Bu yerleşim volta atmayı kolaylaştırır. Kam kilit bağlama için uygun mudur? Kam kilit hızlı ayar için tasarlanır. Uzun süreli bağlamada klasik koç boynuzu tercih edilir. İlgili Terimler Baba, Bağlama Babası, Kurtağzı, Bağlama Halatı, Halat Kilidi, Güverte Donanımı.

Küpeşte

Küpeşte , tekne bordasının üst kenarında yer alan korkuluk veya kenar elemanıdır. Küpeşte, güvertedeki kişilerin denize düşmesini önler. Küpeşte Nedir? Küpeşte, güverte kenarı boyunca baştan kıça uzanır. Küçük teknelerde küpeşte, gövde ile güvertenin birleştiği kalın kenardır. Büyük teknelerde küpeşte, borda üzerinde yükselen bir duvar veya korkuluktur. İngilizcede bu elemana "gunwale" veya "toerail" denir. Küpeşte Türleri Tür Yapı Kullanım Ayak kenarı (toerail) Güverte kenarında alçak bir çıkıntı Yelkenliler Parapet küpeşte (bulwark) Bordanın güverte üstüne devam eden duvarı Guletler, büyük yatlar Ahşap küpeşte Bordanın üstüne bağlanan ahşap kenar Geleneksel tekneler Paslanmaz küpeşte Boru biçimli metal korkuluk Motoryatlar Küpeşte ve Vardavela Farkı Özellik Küpeşte Vardavela Konumu Bordanın üst kenarı Küpeştenin üzerinde yükselir Yapısı Kenar veya duvar Dikmeler ve aralarındaki teller Görevi Ayak tutunması ve kenar koruması Denize düşmeyi önleyen bel hizasında bariyer Günlük kullanımda iki terim bazen birbirinin yerine kullanılır. Küpeşte Malzemeleri Tik ağacı: Geleneksel teknelerde kullanılır. Düzenli yağlama veya vernik ister. Paslanmaz çelik: AISI 316 kalite paslanmaz çelik yaygındır. Alüminyum: Eloksal kaplamalı profiller kullanılır. Fiberglas: Gövde kalıbıyla birlikte üretilir. Küpeştenin Görevleri Güvertedeki kişinin ayağının kaymasını önler. Güverteye gelen suyun yönlendirilmesini sağlar. Halat ve makara bağlama noktası olarak kullanılır. Bordayı yanaşma darbelerinden korur. İlgili Standart ISO 15085, küçük teknelerde denize düşmeyi önleme ve kurtarma donanımlarını düzenler. Standart, korkuluk yüksekliği ve tutamak konumu gibi şartları tanımlar. Şartlar, teknenin boyuna ve tasarım kategorisine göre değişir. Sık Sorulan Sorular Küpeşte neden çatlar veya gevşer? Küpeşte, yanaşma darbelerine ve halat yüklerine maruz kalır. Bağlantı cıvataları zamanla gevşer. Gevşeyen bağlantıdan güverte içine su sızabilir. Ahşap küpeşte nasıl korunur? Yüzey temizlenir ve zımparalanır. Ardından tik yağı veya marin vernik uygulanır. Küpeşteye halat bağlanır mı? Küçük teknelerde küpeşteye bağlama yuvaları açılır. Ağır yükler için koç boynuzu veya baba kullanılır. Küpeştede su sızıntısı nasıl fark edilir? Kamara tavanında veya dolap içinde su lekesi görülür. Sızıntı genellikle küpeşte cıvatalarının geçtiği deliklerden kaynaklanır. İlgili Terimler Borda, Güverte, Baş Güverte, Güvenlik Halatı, Paslanmaz Çelik, Tik Güverte.

Tüm terimlere dön