Denizcilik sözlüğü

Gaz Dedektörü

Tanım

Gaz dedektörü, havadaki yanıcı gazları veya buharları algılayarak alarm veren cihazdır. Teknelerde gaz dedektörü çoğunlukla LPG (sıvılaştırılmış petrol gazı) kaçağına karşı kullanılır.

Gaz Dedektörü Nedir?

Teknede ocak ve fırınlar genellikle LPG ile çalışır. LPG, propan ve bütan karışımıdır. LPG havadan ağırdır. Kaçak gaz, teknenin en alçak noktalarında, özellikle sintinede birikir. Kapalı gövdede biriken gaz, küçük bir kıvılcımla patlayabilir. Gaz dedektörü bu birikimi erken algılar.

Gaz Dedektörünün Bileşenleri

Bileşen	Görevi
Gaz sensörü	Gaz yoğunluğunu ölçer
Kontrol paneli	Alarm verir ve sistemi yönetir
Solenoid vana	Gaz hattını otomatik keser
Sesli ve ışıklı alarm	Kullanıcıyı uyarır

Sensör Konumu

LPG havadan ağır olduğu için sensörler alçak noktalara yerleştirilir:

Ocak ve fırının altına, zemine yakın
Sintineye, su seviyesinin üzerine
Gaz tüpü dolabının altına

Sensör, sintine suyuna temas etmeyecek şekilde konumlandırılır.

Solenoid Vana Bağlantısı

Birçok gaz dedektörü bir solenoid vanayla birlikte kullanılır. Vana, gaz tüpü çıkışına yakın monte edilir. Kullanıcı ocağı kullanacağı zaman vanayı panelden açar. Gaz algılandığında panel vanayı otomatik kapatır. Kullanım sonrası vana kapatılır.

Benzin Buharı Algılama

Benzinli motor bölmelerinde benzin buharı da havadan ağırdır. Bazı dedektörler benzin buharını da algılar. Bu dedektörler motor çalıştırılmadan önce bölmeyi kontrol etmeye yardım eder.

Test Yöntemi

Panelin test düğmesine basarak alarmı kontrol edin.
Üreticinin önerdiği test gazıyla sensörü deneyin.
Solenoid vananın alarmda kapandığını doğrulayın.
Sensör ömrünü takip edin.

Çakmak gazı sensör testinde kullanılabilir. Ancak açık alevle test yapılmaz.

Gaz Güvenliği Kuralları

Ocak kullanımı sonrası vanayı ve tüp vanasını kapatın.
Gaz tüpünü yalnızca dışarıya tahliyeli gaz dolabında saklayın.
Hortum ve bağlantıları düzenli kontrol edin.
Kaçaktan şüphelenildiğinde elektrik anahtarlarını kullanmayın.

Sık Sorulan Sorular

Gaz dedektörü karbonmonoksit algılar mı?

Hayır. Karbonmonoksit için ayrı dedektör gerekir.

Gaz alarmı çaldığında ne yapılır?

Gaz vanaları kapatılır, alev ve kıvılcım kaynakları önlenir ve bölüm havalandırılır.

Gaz sensörü ne kadar süre kullanılır?

Sensör ömrü sınırlıdır. Üretici değişim süresini belirtir.

İlgili Terimler

Gaz Alarmı, Karbonmonoksit Dedektörü, Marin Ocak, Sintine, Yangın Battaniyesi, Tekne Güvenliği.

İlgili terimler

Gaz Alarmı

Gaz alarmı , gaz dedektörünün tehlikeli gaz yoğunluğu algıladığında verdiği sesli ve ışıklı uyarıdır. "Gaz alarmı" ifadesi, bu uyarıyı veren cihazı anlatmak için de kullanılır. Gaz Alarmı Nedir? Gaz alarmı, teknedeki kişileri gaz kaçağına karşı uyarır. Alarm, gaz yoğunluğu belirlenen eşik değerini aştığında çalar. Eşik, gazın patlama sınırının oldukça altında belirlenir. Bu sayede kişilere müdahale için zaman kalır. Alarm Türleri Tür Algıladığı Gaz LPG alarmı Propan ve bütan Benzin buharı alarmı Benzin buharı Karbonmonoksit alarmı CO Çok gazlı alarm Birden fazla gaz Alarm Seviyeleri Bazı sistemler iki kademeli alarm kullanır: Seviye Anlamı Sistem Tepkisi Ön alarm Düşük yoğunluk Uyarı sesi Ana alarm Yüksek yoğunluk Sürekli alarm, solenoid vanayı kapatma Patlama sınırı, bir gazın havada yanabildiği en düşük yoğunluktur. Bu sınıra "alt patlama sınırı" (LEL) denir. Alarm Çaldığında Yapılacaklar Ocağı ve gaz cihazlarını kapatın. Gaz tüpü vanasını kapatın. Elektrik anahtarlarını açıp kapatmayın. Motoru çalıştırmayın. Sigara, çakmak ve açık alevi önleyin. Kapakları ve pencereleri açarak doğal havalandırma sağlayın. Kişileri güverteye çıkarın. Gerekirse sintinedeki gazı elle çalışan pompa ile tahliye edin. Kaçak kaynağını bulmadan gaz sistemini kullanmayın. Elektrik anahtarları ve motorun marş sistemi kıvılcım oluşturabilir. Bu nedenle kaçak sırasında kullanılmaz. Yanlış Alarm Kaynakları Temizlik maddeleri ve çözücüler Alkol buharı Boya ve yapıştırıcı buharı Arızalı sensör Alarm her zaman gerçek kaçak olarak değerlendirilir. Kaynak doğrulanana kadar önlemler sürdürülür. Önleme Kuralları Gaz hortumlarını düzenli değiştirin. Bağlantıları sabunlu suyla kaçağa karşı test edin. Gaz tüpünü dışarıya tahliyeli dolapta saklayın. Kullanım dışında tüp vanasını kapalı tutun. Sık Sorulan Sorular Gaz alarmı sürekli çalışıyorsa ne yapılır? Alarm susturulmaz. Kaynak bulunana kadar havalandırma ve önlemler sürdürülür. Alarmın sesi yeterli mi? Alarm, uyuyan kişileri uyandıracak düzeyde olmalıdır. Gaz alarmı ne sıklıkla test edilir? Test sıklığı üretici talimatında belirtilir. Sezon başında test yapılması yaygındır. İlgili Terimler Gaz Dedektörü, Karbonmonoksit Dedektörü, Marin Ocak, Sintine Pompası, Yangın Battaniyesi, Tekne Güvenliği.

Karbonmonoksit Dedektörü

Karbonmonoksit dedektörü , havadaki karbonmonoksit (CO) gazının yoğunluğunu ölçen ve tehlikeli düzeye ulaştığında alarm veren cihazdır. Karbonmonoksit Dedektörü Nedir? Karbonmonoksit; renksiz, kokusuz ve tatsız zehirli bir gazdır. Yakıtın eksik yanmasıyla oluşur. İnsan duyularıyla fark edilemez. CO, kandaki hemoglobine oksijenden daha güçlü bağlanır. Bu durum vücudun oksijen almasını engeller. Dedektör, bu görünmez tehlikeyi algılayan tek pratik araçtır. Teknede Karbonmonoksit Kaynakları Kaynak Açıklama Motor egzozu Kıç güverte ve kokpitte birikebilir Jeneratör egzozu Demirde ve marinada uzun süre çalışır Gazlı ocak ve fırın Kapalı kuzinede yanma ürünleri oluşur Yakıtlı ısıtıcılar Hatalı egzoz bağlantısında risk oluşturur Komşu teknelerin egzozu Marinada yan yana bağlı teknelerde Riskli Durumlar Yavaş seyirde egzozun kıç güverteye dönmesi Yüksek baş açısıyla seyirde arkada oluşan alçak basınç bölgesi Kıç kapak ve kamara girişinin açık olması Bimini ve yan perdelerin kapalı alan oluşturması Rüzgârsız havada jeneratörün uzun süre çalışması Belirtiler Düşük Düzey Yüksek Düzey Baş ağrısı Bilinç bulanıklığı Baş dönmesi Bayılma Bulantı Solunum güçlüğü Yorgunluk Ölüm riski Belirtiler deniz tutması veya güneş çarpmasıyla karıştırılabilir. Standartlar ve Öneriler Kaynak Kapsam EN 50291-2 Karavan ve teknelerde kullanılan CO alarmları ABYC A-24 ABD'de teknelerde CO algılama sistemleri UL 2034 ABD'de konut tipi CO alarmları Yerleşim Kuralları Her uyku alanına bir dedektör yerleştirin. Salon ve kaptan köşkü gibi kapalı yaşam alanlarına ekleyin. Dedektörü üretici talimatındaki yüksekliğe monte edin. Ocak ve ısıtıcıya çok yakın konumlandırmayın. Alarm Çaldığında Motoru, jeneratörü ve yakıtlı cihazları kapatın. Tüm kişileri temiz havaya çıkarın. Kapakları ve pencereleri açın. Belirti gösteren kişiler için tıbbi yardım çağırın. Kaynağı bulmadan cihazları yeniden çalıştırmayın. Sık Sorulan Sorular CO dedektörü ile duman dedektörü aynı mıdır? Hayır. Farklı sensörler kullanır. Bazı cihazlar iki işlevi tek gövdede sunar. CO dedektörü ne kadar süre kullanılır? Sensörün ömrü sınırlıdır. Üretici, değişim süresini belirtir. Açık kokpitte CO riski var mıdır? Evet. Egzoz, açık alanlarda da tehlikeli yoğunluklara ulaşabilir. İlgili Terimler Duman Dedektörü, Gaz Dedektörü, Kamaralı Tekne, Kamara, Tekne Isıtıcısı, Yangın Algılama Sistemi.

Marin Ocak

Marin ocak , teknenin kuzinesinde yemek pişirmek için kullanılan ve deniz koşullarına uygun tasarlanmış pişirme cihazıdır. Marin ocaklar; yalpalık sistemi, tencere tutucuları ve alev güvenlik vanası gibi özellikler içerir. Marin Ocak Nedir? Teknede yemek pişirmek, sallantı nedeniyle karadakinden farklıdır. Marin ocak, tencerenin kaymasını ve devrilmesini önleyecek şekilde tasarlanır. Gazlı modellerde alev söndüğünde gazı kesen güvenlik vanası bulunur. Ocak, teknenin enerji altyapısına göre seçilir. Marin Ocak Türleri Tür Enerji Kaynağı Özellik LPG ocak Propan veya bütan Yaygın, hızlı ısıtma Elektrikli ocak AC elektrik Jeneratör veya kıyı elektriği gerekir İndüksiyon ocak AC elektrik Verimli, açık alev yok Alkol ocak Denatüre alkol Basit, düşük ısı Dizel ocak Dizel yakıt Uzun seyir teknelerinde Yalpalık Sistemi Yalpalık (gimbal), ocağın iki noktadan asılarak teknenin yatmasına karşın yatay kalmasını sağlar. Tekne yattığında ocak sallanır ve tencere düz kalır. Yalpalık, seyirde yemek pişirmeyi güvenli hale getirir. Liman ve demirde yalpalık bir kilitle sabitlenebilir. Güvenlik Özellikleri Özellik Görevi Alev güvenlik vanası Alev sönerse gazı keser Tencere tutucular Tencerelerin kaymasını önler Ocak kapağı Kullanılmadığında yüzeyi kapatır Ön koruma çubuğu Kişinin ocağa düşmesini önler ISO 10239 ISO 10239, gezi teknelerinde LPG sistemlerinin kurulumunu düzenler. Standart; tüp dolabını, havalandırmayı, boruları ve vanaları kapsar. Tüp dolabı, gazı tekne dışına tahliye eden bir drenaja sahip olmalıdır. LPG Güvenliği LPG havadan ağırdır. Sızan gaz, sintinede birikebilir ve patlama riski oluşturur. Bu nedenle şu önlemler alınır: Tüp, tekne dışına drenajı olan kapalı bir dolapta tutulur. Kullanım dışında tüp vanası kapatılır. Gaz dedektörü sintine seviyesine yakın monte edilir. Solenoid vana ile gaz uzaktan kesilir. Bağlantılar düzenli olarak kaçak testinden geçirilir. Sık Sorulan Sorular İndüksiyon ocak her teknede kullanılabilir mi? Yeterli AC enerji kapasitesi gerekir. Yalpalık neden kilitlenir? Demirde ve limanda ocağın sallanmasını önlemek için kilitlenir. Gaz kokusu alınırsa ne yapılır? Tüp kapatılır, elektrik anahtarlarına dokunulmaz ve tekne havalandırılır. Alkol ocağın avantajı nedir? Yapısı basittir ve gaz tesisatı gerektirmez. İlgili Terimler Marin Buzdolabı, Tekne Barbeküsü, Tekne Havalandırması, Yangın Söndürücü, Kıyı Elektriği, Tekne Elektrik Sistemi.

Sintine

Sintine , tekne gövdesinin içindeki en alt bölümdür. Teknede biriken su bu bölümde toplanır. Sintine Nedir? Sintine, döşeme tahtalarının altında kalır. Gövdenin şekli nedeniyle su en alçak noktaya akar. Bu nokta sintinedir. İngilizcede sintineye "bilge" denir. Sintine Suyunun Kaynakları Kaynak Örnek Yağmur Güverte ve kapak sızıntıları Dalga Güverteden giren deniz suyu Şaft salmastrası Şaftın gövdeden çıktığı noktadan sızan su Tatlı su sistemi Tank ve hortum kaçakları Klima ve buzdolabı Yoğuşma suyu Gövde hasarı Çatlak veya delikten giren su Sintinede Bulunan Ekipmanlar Sintine pompası: Biriken suyu denize atar. Sintine şamandırası: Su seviyesi yükselince pompayı çalıştırır. Yüksek su alarmı: Su seviyesi tehlikeli düzeye çıkınca uyarır. Sintine süzgeci: Pompanın emiş ağzını kirden korur. Yağlı Sintine Suyu Motor bölümündeki sintineye yakıt ve yağ karışabilir. Bu karışım denize pompalanmamalıdır. MARPOL Sözleşmesi Ek I, gemilerden yağlı su boşaltımını sınırlar. Türkiye'de yat ve teknelerden atık alımını "Mavi Kart" sistemi takip eder. Sistem, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülür. Sintine suyu, marina ve limanlardaki atık alım tesislerine verilir. Sintine Temizliği Sintinedeki suyu pompa veya el pompasıyla boşaltın. Yağ emici bezlerle yüzeydeki yağı toplayın. Sintine temizleyicisiyle yüzeyi yıkayın. Kirli suyu atık alım tesisine teslim edin. Pompa süzgecini temizleyin. Sintine Kontrolü Sintinedeki su miktarı düzenli olarak kontrol edilir. Su miktarındaki ani artış bir sızıntıyı gösterir. Suyun tadı ve kokusu kaynağı belirlemeye yardım eder. Tuzlu su deniz suyu sızıntısını, tatlı su ise tank kaçağını işaret eder. Sık Sorulan Sorular Sintinede biraz su bulunması normal midir? Bazı teknelerde şaft salmastrası tasarım gereği az miktarda su sızdırır. Bu nedenle sintinede bir miktar su bulunabilir. Miktarın artması ise kontrol gerektirir. Sintine kokusu nasıl giderilir? Koku genellikle durgun su, yakıt ve organik kirlerden kaynaklanır. Sintinenin boşaltılıp temizlenmesi ve kurutulması kokuyu azaltır. Sintine pompası neden iki adet bulunur? Otomatik pompa küçük sızıntıları karşılar. Büyük su girişinde ikinci ve daha yüksek kapasiteli pompa devreye girer. Elektrik kesintisine karşı manuel pompa da bulunur. İlgili Terimler Sintine Pompası, Otomatik Sintine Pompası, Sintine Şamandırası, Yüksek Su Alarmı, Salmastra, Makine Dairesi.

Tüm terimlere dön