Denizcilik sözlüğü

Güverte Ekipmanı

Tanım

Güverte ekipmanı, teknenin güvertesinde bağlama, demirleme, yelken kontrolü, güvenlik ve erişim amacıyla kullanılan araç ve parçaların genel adıdır.

Güverte Ekipmanı Nedir?

Güverte, teknenin çalışma alanıdır. Halatlar burada bağlanır, demir buradan atılır ve yelkenler buradan kontrol edilir. Güverte ekipmanı, bu işlerin güvenli ve verimli yapılmasını sağlar. Ekipman, büyük yüklere ve deniz ortamına dayanacak şekilde üretilir.

Güverte Ekipmanı Grupları

Grup	Örnekler
Bağlama ekipmanı	Koç boynuzu, baba, makara, usturmaça
Demirleme ekipmanı	Irgat, demir makarası, zincir stoperi
Yelken kontrol ekipmanı	Vinç, kastanyola, ray ve araba, makara
Güvenlik ekipmanı	Küpeşte, vardavela, can halatı bağlantısı
Erişim ekipmanı	Merdiven, yüzme platformu, iskele
Kapaklar ve açıklıklar	Güverte kapağı, lumboz, havalandırma
Konfor ekipmanı	Bimini, tente, masa, koltuk

Malzemeler

Malzeme	Özellik
AISI 316 paslanmaz çelik	Korozyon dayanımı, yaygın
Eloksallı alüminyum	Hafif, yelken donanımında yaygın
Bronz	Geleneksel tekneler
Mühendislik plastikleri	Hafif, makara ve küçük parçalar
Kompozit	Hafif ve dayanıklı yapılar

Yük Değerleri

Güverte ekipmanı, çalışma yükü ve kopma yükü değerleriyle tanımlanır. Çalışma yükü, ekipmanın güvenle taşıyabileceği yüktür. Kopma yükü, ekipmanın kırıldığı yüktür. Ekipman seçiminde çalışma yükü esas alınır.

Montaj Kuralları

Ekipmanı güvertenin takviyeli bölgelerine monte edin.
Alt tarafa destek plakası kullanın.
Cıvata deliklerini sızdırmazlık macunuyla kapatın.
Sandviç güvertede delik çevresini epoksiyle mühürleyin.
Somunları kilitleyici somunla sabitleyin.

Destek plakası, yükü güverteye dağıtır.

Bakım

Hareketli parçaları tatlı suyla yıkayın.
Vinç ve makaraları üretici yağıyla yağlayın.
Cıvata sıkılığını kontrol edin.
Montaj çevresinde sızıntı izi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Güverte ekipmanı ile güverte donanımı aynı şey midir?

İki terim genellikle birbirinin yerine kullanılır.

Destek plakası neden gereklidir?

Güverteyi ezilmeye karşı korur ve yükü dağıtır.

Ekipman yükü nasıl seçilir?

Teknenin boyutu ve beklenen kuvvetler dikkate alınır.

Güverte ekipmanı nasıl seçilir?

Teknenin boyu, ağırlığı ve kullanım biçimi esas alınır. Üreticinin yük tabloları incelenir.

Plastik ekipman güvenli midir?

UV dayanımlı mühendislik plastikleri, belirtilen yük sınırları içinde kullanılır.

İlgili Terimler

Güverte Donanımı, Paslanmaz Güverte Ekipmanı, Koç Boynuzu, Irgat, Küpeşte, Güverte Kapağı.

İlgili terimler

Güverte Donanımı

Güverte donanımı , teknenin güvertesine kalıcı olarak monte edilen ve halat, zincir, yelken ve insan yüklerini taşıyan parçaların bütünüdür. İngilizcede "deck hardware" olarak anılır. Güverte Donanımı Nedir? Güverte donanımı, teknenin kullanımında yük aktaran noktaları oluşturur. Bir halat koç boynuzuna bağlandığında yük, donanım üzerinden güverteye geçer. Donanım, bu yükü güvenle aktaracak şekilde tasarlanır ve monte edilir. Donanım, teknenin tipine göre farklılık gösterir. Donanım Sınıflandırması Sınıf Tanım Örnekler Sabit donanım Hareketli parça içermez Koç boynuzu, baba, göz plakası Hareketli donanım Dönen veya kayan parça içerir Makara, vinç, araba Kilitleme donanımı Halatı tutar Kastanyola, stoper Koruma donanımı İnsanları ve tekneyi korur Küpeşte, vardavela, usturmaça rayı Kapama donanımı Açıklıkları kapatır Kapak, lumboz, mandal Yerleşim Planı Donanım yerleşimi, halatların izleyeceği yolu belirler. İyi yerleşim şu özellikleri taşır: Halatlar sürtünmeden ilerler. Yükler simetrik dağılır. Kullanıcı kokpitten donanıma kolay ulaşır. Yürüme alanları engellenmez. Yük Yolu Yük, donanımdan cıvatalara, oradan destek plakasına ve güverteye geçer. Yük yolundaki en zayıf eleman, sistemin dayanımını belirler. Güverte yapısı yetersizse güçlü bir donanım da sökülebilir. Sandviç Güvertede Montaj Montaj deliğini gerekenden büyük açın. Çekirdeği delik çevresinden temizleyin. Boşluğu epoksi dolguyla doldurun. Dolgu sertleşince asıl deliği açın. Donanımı macunla monte edin. Bu yöntem, çekirdeğe su girmesini önler. Sık Görülen Sorunlar Sorun Neden Güverte altında su lekesi Montaj macunu bozulmuş Donanım çevresinde çatlak Yetersiz destek plakası Yumuşak güverte Çekirdeğe su girmiş Hareketli parçada sıkışma Tuz birikimi Bakım Montaj macununu belirli aralıklarla yenileyin. Cıvataları sıkılık açısından kontrol edin. Hareketli parçaları yıkayıp yağlayın. Sık Sorulan Sorular Donanım sızıntısı nasıl onarılır? Donanım sökülür, eski macun temizlenir ve yeniden monte edilir. Hangi macun kullanılır? Polisülfür, poliüretan veya MS polimer esaslı denizcilik macunları kullanılır. Kilitleyici somun neden kullanılır? Titreşim, normal somunların gevşemesine yol açabilir. Kilitleyici somun bu gevşemeyi önler. Donanım cıvatası hangi malzemeden olmalıdır? Donanımla aynı veya uyumlu paslanmaz çelik cıvata kullanılır. İlgili Terimler Güverte Ekipmanı, Paslanmaz Güverte Ekipmanı, Koç Boynuzu, Küpeşte, Zincir Stoperi, Güverte Kapağı.

Güverte Kapağı

Güverte kapağı , teknenin güvertesindeki bir açıklığı kapatan ve açıldığında ışık, havalandırma veya erişim sağlayan açılır kapanır elemandır. Denizcilikte buna "kaporta" veya İngilizcede "hatch" denir. Güverte Kapağı Nedir? Güverte kapağı, bir çerçeve ve menteşeli bir kapaktan oluşur. Kapak genellikle şeffaf veya füme akriliktir. Bu sayede alt bölmeye gün ışığı girer. Kapak açıldığında içeriye hava akar. Bazı kapaklar, acil durumda kaçış yolu olarak da kullanılır. Güverte Kapağı Türleri Tür Görevi Baş kamara kapağı Işık, hava ve kaçış yolu Havalandırma kapağı Küçük, havalandırma odaklı Bölme kapağı Depolama bölmesine erişim Gömme kapak Güverteyle aynı hizada Kaymaz yüzeyli kapak Üzerine basılabilir Kaçış kapağı Acil durumda çıkış Yapı ve Malzemeler Parça Malzeme Çerçeve Eloksallı alüminyum veya plastik Kapak Akrilik veya polikarbonat Conta EPDM veya silikon Kol ve mandal Plastik veya metal Menteşe Alüminyum veya paslanmaz ISO 12216 ISO 12216, gezi teknelerinde pencere, lumboz, kapak ve kapıların dayanım ve su geçirmezlik gerekliliklerini tanımlar. Standart, teknenin tasarım kategorisine ve kapağın konumuna göre gereksinimleri belirler. Üreticiler, ürünlerinin uygun olduğu bölgeleri belirtir. Kapak Konumları Konum Kullanım Kapalı Seyir ve kötü hava Havalandırma Kapak hafifçe aralık Tam açık Işık ve geniş hava akışı Ters açılım Bazı modellerde rüzgârı içeri yönlendirir Seyirde kapaklar kapalı ve kilitli tutulur. Sinekliğe ve Perdeye Uyum Birçok kapak, iç tarafta sineklik ve güneşlik perdesiyle birlikte kullanılır. Perde, kabinin ısınmasını azaltır. Sineklik, böceklerin girişini önler. Bakım Contaları temizleyin ve UV koruyucu uygulayın. Akriliği yalnızca uygun temizleyiciyle silin. Menteşe ve kolları yağlayın. Çerçeve çevresindeki macunu kontrol edin. Sık Görülen Sorunlar Sorun Neden Su sızıntısı Conta veya macun bozulmuş Akrilikte çatlak UV yaşlanması, darbe Akrilikte bulanıklık Uygunsuz temizleyici Kol gevşek Sıkıştırma ayarı bozulmuş Sık Sorulan Sorular Kapağın üzerine basılabilir mi? Yalnızca üretici tarafından üzerine basılabilir olarak belirtilen kapaklara basılır. Akrilik kapak değiştirilebilir mi? Akrilik levha çerçeveden sökülerek yenilenebilir. İlgili Terimler Lumboz, Tekne Camı, Kapak Mandalı, Tekne Menteşesi, Tekne Havalandırması, Güverte Donanımı.

Irgat

Irgat , zincir veya halatı döner bir tambur ya da dişli yardımıyla toplayan ve bırakan mekanizmadır. Teknelerde ırgat çoğunlukla çapa zinciri için kullanılır. Irgat Nedir? Irgat, ağır yükleri insan gücünü aşan bir kuvvetle çeker. Çapa ve zincirin ağırlığı, elle kaldırılamayacak düzeye ulaşabilir. Irgat bu işi mekanik olarak yapar. İngilizcede çapa ırgatına "windlass", dikey eksenli halat ırgatına "capstan" denir. Irgatın Bölümleri Bölüm Görevi Zincir dişlisi Zincir baklalarını kavrar ve çeker Halat tamburu Halatı sararak çeker Motor Dönüş kuvvetini üretir Dişli kutusu Motor devrini düşürür ve çekme kuvvetini artırır Fren veya kavrama Zinciri serbest bırakır veya kilitler Sıyırıcı Zinciri dişliden ayırarak zincirliğe yönlendirir İngilizcede zincir dişlisine "gypsy" denir. Eksen Yönüne Göre Irgat Türleri Tür Yapı Özellik Dikey ırgat Motor güverte altında, dişli dikey eksende döner Güvertede az yer kaplar Yatay ırgat Motor ve dişli güverte üstünde, yatay eksende döner Güverte altında az yer gerektirir Güç Kaynağına Göre Irgat Türleri Manuel ırgat: Kol ile çevrilir. Elektrikli ırgat: 12 V veya 24 V doğru akım motoruyla çalışır. Hidrolik ırgat: Hidrolik motorla çalışır. Büyük yatlarda kullanılır. Irgatın Diğer Kullanım Alanları Gemilerde çapa ve bağlama halatı çekme Balıkçı teknelerinde ağ ve halat çekme Yelkenlilerde ağır halatları germe (kapstan) Tekne çekek yerlerinde tekneyi karaya çekme Irgat Kumandası Elektrikli ırgatlar şu yollarla kumanda edilir: Güvertedeki ayak düğmeleri Kablolu el kumandası Kablosuz uzaktan kumanda Kaptan köşkündeki panel düğmeleri Sık Sorulan Sorular Irgat yalnızca çapa için mi kullanılır? Hayır. Halat tamburlu ırgatlar bağlama halatlarını çekmek için de kullanılır. Irgat zinciri tutmazsa ne olur? Zincir dişliden kayar ve kontrolsüz akabilir. Bu durum genellikle dişli-zincir uyumsuzluğundan veya aşınmadan kaynaklanır. Demirdeyken yük ırgatta mı kalmalıdır? Hayır. Demirleme yükü zincir stoperine veya bağlama halatına aktarılır. Bu uygulama ırgatın dişli ve motorunu korur. Dikey ve yatay ırgat arasında nasıl seçim yapılır? Seçim, güverte üstündeki alana ve güverte altındaki boşluğa göre yapılır. Güverte altı dar teknelerde yatay ırgat tercih edilir. İlgili Terimler Çapa Irgatı, Elektrikli Irgat, Manuel Irgat, Irgat Motoru, Zincir Stoperi, Kalibre Zincir.

Koç Boynuzu

Koç boynuzu , iki yana uzanan kollara sahip, halatların bağlandığı güverte donanımıdır. Adını, kıvrık kollarının koç boynuzuna benzemesinden alır. İngilizcede bu donanıma "cleat" denir. Koç Boynuzu Nedir? Koç boynuzu, bir gövde ve iki yatay koldan oluşur. Halat, kolların altından ve üstünden sekiz biçiminde geçirilerek sabitlenir. Bu bağlama yöntemine "volta" denir. Koç boynuzu bağlama, mandar ve ıskota gibi halatların sabitlenmesinde kullanılır. Koç Boynuzu Türleri Tür Yapı Kullanım Klasik koç boynuzu Sabit iki kollu gövde Bağlama ve genel kullanım Gömme koç boynuzu Güverteye gömülü, kullanılmadığında kapanır Yüzme ve yürüme alanları Açık tabanlı koç boynuzu Gövdenin altı boştur Halat gözünün geçirilmesi Kam kilit Yaylı dişli çeneler Hızlı halat sabitleme Kanal kilit V biçimli kanal Hafif halatlar Malzemeler Malzeme Özellik AISI 316 paslanmaz çelik Dayanıklı, korozyona dirençli Alüminyum alaşım Hafif, eloksal kaplamalı Naylon Hafif yükler için ekonomik Bronz Geleneksel teknelerde kullanılır Montaj Gereksinimleri Koç boynuzunu yük yönüne göre hafif açılı yerleştirin. Güverte altına arkalık plakası koyun. Cıvata deliklerini sızdırmazlık macunuyla kapatın. Sandviç çekirdekli güvertede deliklerin içini epoksiyle doldurun. Koç boynuzu, gelen yükü cıvatalar aracılığıyla güverteye aktarır. Yetersiz güçlendirme, güvertenin yerinden kopmasına neden olabilir. Doğru Volta Atma Halatı önce koç boynuzunun uzak tarafındaki kolun altından geçirin. Halatı gövdenin etrafından bir tur dolayın. Kollar üzerinde iki veya üç sekiz atın. Son turda halatı kendi altından geçirerek kilit atın. Fazla tur, halatın çözülmesini zorlaştırır. Yetersiz tur, halatın kaymasına yol açar. Boyut Seçimi Koç boynuzunun boyu, kullanılacak halatın çapına göre seçilir. Kalın halat küçük koç boynuzuna sığmaz. Üreticiler, her model için uygun halat çapı aralığını belirtir. Sık Sorulan Sorular Koç boynuzu ile baba arasındaki fark nedir? Koç boynuzu yatay kollu, alçak bir donanımdır. Baba ise dikey silindirik bir direktir. Koç boynuzu neden açılı monte edilir? Açılı montaj, halatın kola sürtünmeden düzgün girmesini sağlar. Bu yerleşim volta atmayı kolaylaştırır. Kam kilit bağlama için uygun mudur? Kam kilit hızlı ayar için tasarlanır. Uzun süreli bağlamada klasik koç boynuzu tercih edilir. İlgili Terimler Baba, Bağlama Babası, Kurtağzı, Bağlama Halatı, Halat Kilidi, Güverte Donanımı.

Tüm terimlere dön