Denizcilik sözlüğü

Trim

Tanım

Trim, teknenin su üzerindeki baş-kıç eğim durumudur. Motorlu teknelerde trim ayrıca dıştan takma veya kuyruklu motorun açısını değiştirerek bu eğimin ayarlanmasını ifade eder.

Trim Nedir?

Tekne seyir sırasında başı yukarıda veya aşağıda ilerleyebilir. Bu duruma teknenin trimi denir. Trim; ağırlık dağılımı, hız, motor açısı ve trim tablarıyla değişir. Doğru trim, teknenin direncini azaltır ve konforu artırır.

Trim Kelimesinin Kullanımları

Kullanım	Anlamı
Teknenin trimi	Baş-kıç eğim durumu
Motor trimi	Motorun aynalığa göre açısının ayarı
Trim tabı ayarı	Kıçtaki plakalarla eğim ayarı
Yelken trimi	Yelkenin biçim ve açısının ayarı

Motor Trimi

Motor trimi, motorun kıç aynalığa göre açısını değiştirir:

Trim aşağı (içe): Pervane itişi teknenin başını aşağı bastırır.
Trim yukarı (dışa): Pervane itişi teknenin başını kaldırır.

Trim, kumanda kolu üzerindeki düğmeyle elektrikli hidrolik sistemle ayarlanır.

Trim Ayarının Etkileri

Durum	Etki
Kalkışta trim aşağı	Tekne daha hızlı kızağa çıkar
Seyirde trim yukarı	Islak yüzey azalır, hız artar
Fazla trim yukarı	Baş zıplar, pervane hava emer
Dalgada trim aşağı	Baş dalgayı yarar, konfor artar
Fazla trim aşağı	Baş suya gömülür, direnç artar

Doğru Trim Ayarı

Kalkışta motoru tamamen aşağı trimleyin.
Tekne kızağa çıktıktan sonra trimi kademeli olarak artırın.
Hız göstergesini ve motor devrini izleyin.
Devir artıp hız düşmeye başlarsa trimi biraz azaltın.
Teknenin baş zıplaması varsa trimi azaltın.

Ağırlık Dağılımı

Trim yalnızca motorla değil, ağırlıkla da değişir. Kıçta toplanan yolcular ve yük, başı kaldırır. Başta toplanan ağırlık, başı aşağı bastırır. Tekne yüklenirken ağırlık dengeli dağıtılır.

Trim Göstergesi

Trim göstergesi, motorun açısını kaptana gösterir. Gösterge, motor üzerindeki bir sensörden bilgi alır. Bazı motorlar, hıza göre trimi otomatik ayarlayan sistemler sunar.

Sık Sorulan Sorular

Trim yakıt tüketimini etkiler mi?

Evet. Doğru trim, direnci azaltarak yakıt tüketimini düşürebilir.

Trim ile tilt arasındaki fark nedir?

Trim, seyir sırasında yapılan küçük açı ayarıdır. Tilt, motorun sığ suda veya karada tamamen kaldırılmasıdır.

Yan rüzgârda trim nasıl ayarlanır?

Motor trimi baş-kıç eğimini değiştirir. Yan yatma, trim tablarıyla ayrı ayrı ayarlanır.

İlgili Terimler

Trim Tab, Trim Motoru, Pervane Ventilasyonu, Dıştan Takma Motor, Kuyruklu Motor, Tekne Ağırlığı.

İlgili terimler

Dıştan Takma Motor

Dıştan takma motor , motor, şanzıman ve pervanenin tek bir ünitede birleştiği ve teknenin kıç aynalığına takılan motordur. İngilizcede bu motora "outboard motor" denir. Dıştan Takma Motor Nedir? Dıştan takma motor, teknenin dışında yer alır. Motor, kıç aynalığa kelepçe veya cıvatalarla bağlanır. Motorun tamamı sağa sola dönerek dümen görevi görür. Motor, karaya çıkarken veya sığ suda yukarı kaldırılabilir. Dıştan Takma Motorun Bölümleri Bölüm Görevi Güç başı Motor bloğu ve yakıt sistemini içerir Kaput Güç başını korur Gövde (şaft) Güç başını ayak ünitesine bağlar Ayak ünitesi Dişli kutusu ve pervaneyi taşır Kıç aynalık braketi Motoru tekneye bağlar Kavitasyon plakası Pervane üstündeki yatay plakadır Zaman Türüne Göre Tür Özellik İki zamanlı Hafiftir, yağ yakıtla karışır Dört zamanlı Yakıt tüketimi ve emisyonu düşüktür, ayrı yağ karteri vardır Doğrudan enjeksiyonlu iki zamanlı Emisyonu klasik iki zamanlıdan düşüktür Emisyon düzenlemeleri nedeniyle yeni dıştan takma motorların çoğu dört zamanlıdır. Şaft Boyu Şaft boyu, kıç aynalık yüksekliğine göre seçilir: Kod Yaklaşık Şaft Boyu S (kısa) 15 inç (yaklaşık 38 cm) L (uzun) 20 inç (yaklaşık 51 cm) XL (ekstra uzun) 25 inç (yaklaşık 63,5 cm) Kısa şaft, pervanenin hava emmesine yol açar. Uzun şaft, gereksiz sürtünme oluşturur. Trim ve Kaldırma Trim: Motorun açısı değiştirilerek teknenin baş açısı ayarlanır. Kaldırma (tilt): Motor tamamen sudan çıkarılır. Güç trimi: Elektrikli hidrolik sistemle trim ve kaldırma yapılır. Güvenlik Donanımı Motor stop ipi, sürücünün bileğine veya can yeleğine takılır. Sürücü düşerse ip çekilir ve motor durur. Bazı ülkelerde motor stop ipi kullanımı yasal zorunluluktur. Sık Sorulan Sorular Dıştan takma motorun gücü nasıl seçilir? Güç, teknenin üretici plakasındaki azami motor gücü değerini aşmamalıdır. Dıştan takma motor tatlı suyla neden yıkanır? Motor içindeki deniz suyu kanallarında tuz birikir. Tatlı su yıkaması tuzu ve kumu temizler. İkiz dıştan takma motor neden kullanılır? İki motor daha yüksek toplam güç sağlar. Bir motor arızalanırsa diğeri tekneyi limana ulaştırabilir. İlgili Terimler Tekne Motoru, Benzinli Tekne Motoru, Trim, Tekne Pervanesi, İçten Takma Motor, Kuyruklu Motor.

Kuyruklu Motor

Kuyruklu motor , motorun gövde içinde, tahrik ayağının ise kıç aynalığın dışında bulunduğu tahrik sistemidir. Bu sisteme "Z tahrik" veya "stern drive" da denir. Kuyruklu Motor Nedir? Kuyruklu sistemde motor, kıç aynalığın hemen önüne yerleştirilir. Güç, aynalıktan geçen bir bağlantı ile dışarıdaki ayak ünitesine iletilir. Ayak ünitesi dıştan takma motorun alt kısmına benzer. Ünite sağa sola dönerek dümen görevi görür. Yukarı-aşağı hareketle trim yapılır. Sistem, güç akışının Z harfine benzer yön değiştirmesi nedeniyle "Z tahrik" olarak adlandırılır. Tarihçe Volvo Penta, 1959 yılında Aquamatic adıyla kuyruklu tahrik sistemini piyasaya sundu. Sistem, içten takma motorun gücünü dıştan takma motorun manevra kabiliyetiyle birleştirdi. Bugün Volvo Penta ve Mercury MerCruiser başlıca üreticilerdir. Sistemin Bileşenleri Bileşen Görevi Motor Gövde içinde güç üretir Aynalık montaj plakası Ayak ünitesini aynalığa bağlar Körükler Aynalık geçişini su geçirmez tutar Ayak ünitesi Dişlileri ve pervaneyi taşır Trim silindirleri Ayağın açısını ayarlar Dümen sistemi Ayağı sağa sola döndürür Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Ayak dönerek yön verir, manevra kolaydır Körük bakımı gerekir Trim ile seyir açısı ayarlanır Ayak ünitesi korozyona açıktır Ayak kaldırılarak sığ suya girilebilir Ayak ünitesi darbe hasarına açıktır Motor kıça yakın, iç hacim artar Yüksek güçlerde sınırlıdır Körük Bakımı Körük, kauçuktan üretilen esnek bir kılıftır. Körük yırtılırsa motor bölmesine su girer. Körükler zamanla sertleşir ve çatlar. Üreticiler belirli aralıklarla körük değişimini önerir. Kontrol, tekne karadayken ayak ünitesi sağa sola ve yukarı aşağı hareket ettirilerek yapılır. Korozyon Koruması Ayak ünitesi genellikle alüminyum alaşımdır. Alüminyum, deniz suyunda galvanik korozyona açıktır. Ünite üzerindeki kurban anotlar düzenli olarak değiştirilir. Bakır içerikli antifouling boya ayak ünitesine sürülmez. Çift Pervaneli Ayak Bazı ayak ünitelerinde aynı eksende ters yönde dönen iki pervane bulunur. Bu tasarım, pervane yürüme etkisini azaltır ve itişi artırır. Volvo Penta bu sistemi "Duoprop" adıyla üretir. Sık Sorulan Sorular Kuyruklu motor ile dıştan takma motor arasındaki fark nedir? Kuyruklu motorda motor gövde içindedir. Dıştan takma motorda motor da teknenin dışındadır. Ayak ünitesi yağı neden kontrol edilir? Yağda su bulunması keçe arızasını gösterir. Sütlü görünen yağ, su girişinin belirtisidir. Kuyruklu motor uzun süre suda bırakılabilir mi? Bırakılabilir, ancak ayak ünitesinde deniz canlısı tutunması ve korozyon artar. Kullanılmadığında ayak yukarı kaldırılır. İlgili Terimler İçten Takma Motor, Dıştan Takma Motor, Trim, Motor Anodu, Galvanik Korozyon, Şaftlı Motor.

Pervane Ventilasyonu

Pervane ventilasyonu , su yüzeyindeki havanın veya egzoz gazının pervane kanatlarına emilmesidir. Pervane hava ile karışık suyu kavrayamaz ve itiş kaybolur. Pervane Ventilasyonu Nedir? Pervane, suyu kavrayarak itiş üretir. Hava suya göre çok hafiftir. Kanatlar havayla karşılaştığında yük aniden düşer. Motor devri yükselir, ancak tekne hızlanmaz. Kanatlar boşta dönüyormuş gibi davranır. Kullanıcılar bu durumu sıklıkla "pervane boşa dönüyor" diye tarif eder. Kavitasyondan Farkı Özellik Ventilasyon Kavitasyon Kabarcık kaynağı Dış hava veya egzoz gazı Suyun düşük basınçla buharlaşması Başlangıç noktası Su yüzeyi Kanat yüzeyi Hasar Genellikle kanatta hasar yapmaz Kanat yüzeyini oyar Ani devir artışı Belirgindir Sınırlıdır Ventilasyonun Nedenleri Neden Açıklama Fazla trim Pervane yüzeye yaklaşır Yüksek motor montajı Pervane su yüzeyine yakın çalışır Keskin dönüş Pervane yüzeydeki havayı emer Dalgada sıçrama Pervane bir an sudan çıkar Kavitasyon plakası hasarı Hava pervaneye kolayca ulaşır Egzoz gazının pervaneye yönelmesi Göbek egzozundan çıkan gaz kanatları sarar Gövde altındaki çıkıntılar Hava kabarcıkları pervaneye yönelir Belirtiler Motor devrinin aniden yükselmesi Teknenin hız kaybetmesi Dönüşlerde tutunma kaybı Kalkışta tekne ilerlemeden devrin yükselmesi Önleme Yöntemleri Trimi azaltın. Motor montaj yüksekliğini kontrol edin. Keskin dönüşlerden önce trimi aşağı alın. Ventilasyona dirençli pervane kullanın. Kavitasyon plakasındaki hasarı onarın. Ventilasyona Dirençli Pervaneler Dört kanatlı pervaneler ve kaşıklı kanatlı pervaneler ventilasyona daha dirençlidir. Bazı pervanelerde göbekte egzoz akışını ayarlayan halkalar bulunur. Bu halkalar kalkış sırasında egzozun kanatlara ulaşmasını sınırlar. Yüzey Pervaneleri Bazı yarış teknelerinde pervane bilerek yarı yarıya su üstünde çalıştırılır. Bu pervanelere yüzey pervanesi denir. Tasarım, ventilasyonu kontrollü bir çalışma biçimi olarak kullanır. Sık Sorulan Sorular Ventilasyon motora zarar verir mi? Ani devir artışı motoru devir sınırına yaklaştırabilir. Sık tekrarlanan ventilasyon ayak ünitesini ve motoru zorlar. Kavitasyon plakası ne işe yarar? Plaka, yüzeydeki havanın pervaneye inmesini engeller. Adına rağmen esas görevi ventilasyonu sınırlamaktır. Ventilasyon dalgalı havada neden artar? Dalga tepelerinde kıç sudan yükselir. Pervane yüzeye yaklaşır ve hava emer. İlgili Terimler Pervane Kavitasyonu, Trim, Tekne Pervanesi, Dört Kanatlı Pervane, Dıştan Takma Motor, Pervane Göbeği.

Tekne Ağırlığı

Tekne ağırlığı , teknenin kütlesinin kilogram veya ton cinsinden ifadesidir. Ağırlık değeri, teknenin yük durumuna göre farklı tanımlarla verilir. Tekne Ağırlığı Nedir? Tekne ağırlığı; gövde, motor, donanım ve yükün toplamından oluşur. Üreticiler genellikle boş ağırlığı belirtir. Seyir sırasındaki gerçek ağırlık; yakıt, su, kişi ve ekipmanla artar. Yüzen bir teknenin toplam ağırlığı, deplasmanına eşittir. Ağırlık Tanımları Tanım İçeriği Kuru ağırlık Gövde ve sabit donanım; sıvılar ve motor hariç olabilir Boş tekne ağırlığı Standart donanım ve motor dahil, yük hariç Yüklü ağırlık Yakıt, su, kişi ve kumanya dahil Römorklu ağırlık Tekne ve römorkun toplam ağırlığı "Kuru ağırlık" ifadesinin içeriği üreticiye göre değişir. Karşılaştırma yaparken tanım kontrol edilmelidir. ISO 8666 Kütle Tanımları ISO 8666 standardı, kütle durumlarını tanımlar: mLCC: Boş tekne kütlesi mLDC: Yüklü deplasman kütlesi mMO: Azami yük kütlesi Sıvıların Ağırlığa Etkisi Sıvı Yaklaşık Yoğunluk 100 Litrenin Ağırlığı Tatlı su 1,00 kg/L 100 kg Dizel yakıt 0,83–0,85 kg/L 83–85 kg Benzin 0,72–0,75 kg/L 72–75 kg Örnek: 400 litre su ve 600 litre dizel, tekneye yaklaşık 900 kg ekler. Ağırlığın Kullanıldığı Durumlar Römork seçimi: Römorkun taşıma kapasitesi tekne ve motor ağırlığından fazla olmalıdır. Çekici araç: Aracın römork çekme kapasitesi ruhsatta yazar. Vinç ve travel lift: Kaldırma kapasitesi tekne ağırlığına göre seçilir. Davit: Tender botun ve motorunun toplam ağırlığını taşımalıdır. Performans: Ağırlık arttıkça hız düşer ve yakıt tüketimi artar. Ağırlık Dağılımı Ağırlığın teknede nasıl dağıldığı, toplam ağırlık kadar önemlidir. Ağır yükler alçağa ve teknenin ortasına yerleştirilir. Bu yerleşim, stabiliteyi ve trimi korur. Sık Sorulan Sorular Tekne ağırlığı nereden öğrenilir? Değer, üreticinin teknik belgesinde ve kullanım kılavuzunda yer alır. CE plakasında azami yük değeri bulunur. Tekne ağırlığı zamanla artar mı? Eklenen ekipman ve aksesuarlar ağırlığı artırır. Fiber gövdeye su emilimi de ağırlığı artırabilir. Römorkla taşınacak teknede hangi ağırlık esas alınır? Motor, yakıt ve teknede kalan ekipman dahil gerçek ağırlık esas alınır. Gerçek değer, kantarda tartımla öğrenilebilir. İlgili Terimler Deplasman, Tekne Kapasitesi, Tekne Eni, Tekne Boyu, Su Hattı, Draft.

Tüm terimlere dön