Denizcilik sözlüğü

Trim Motoru

Tanım

Trim motoru, dıştan takma veya kuyruklu motorun trim ve kaldırma ünitesinde hidrolik pompayı çalıştıran elektrik motorudur. Trim motoru, motor açısının düğmeyle ayarlanmasını sağlar.

Trim Motoru Nedir?

Güç trim ünitesi; elektrik motoru, hidrolik pompa, yağ haznesi ve silindirlerden oluşur. Kullanıcı trim düğmesine bastığında röleler trim motorunu çalıştırır. Motor pompayı döndürür. Pompa yağı silindirlere basar ve motor açısı değişir. Ters yöndeki düğme motoru ters çevirir.

İngilizcede bu sisteme "power trim and tilt" denir.

Güç Trim Ünitesinin Bileşenleri

Bileşen	Görevi
Trim motoru	Hidrolik pompayı döndürür
Hidrolik pompa	Yağı basınçlandırır
Yağ haznesi	Hidrolik yağı depolar
Trim silindirleri	Seyir açısını ayarlar
Kaldırma silindiri	Motoru tamamen yukarı kaldırır
Röleler	Motorun yönünü değiştirir
Manuel tahliye valfi	Elektrik arızasında motorun elle hareketini sağlar

Trim ve Kaldırma Aralığı

Trim aralığı: Seyir sırasında kullanılan küçük açı aralığıdır.
Kaldırma aralığı: Sığ su, römork ve karada bekleme için kullanılan geniş açı aralığıdır.

Bazı motorlar, belirli bir devrin üzerinde kaldırma aralığına geçişi engeller.

Manuel Tahliye Valfi

Elektrik veya trim motoru arızalandığında motor yukarıda veya aşağıda kalabilir. Manuel tahliye valfi açıldığında silindirlerdeki yağ serbest kalır. Motor elle istenen konuma getirilir. Valf, işlem sonrası kapatılır. Açık valfle seyir yapılırsa motor geri viteste yukarı kalkabilir.

Arıza Belirtileri

Belirti	Olası Neden
Düğmeye basınca ses yok	Sigorta, röle veya kablo arızası
Motor çalışıyor, açı değişmiyor	Yağ eksikliği veya pompa arızası
Motor kendiliğinden aşağı iniyor	İç kaçak veya açık tahliye valfi
Tek yönde çalışıyor	Röle veya düğme arızası
Ünite çevresinde yağ	Silindir keçesi kaçağı

Bakım

Yağ seviyesini motor yukarıda iken kontrol edin.
Üreticinin belirttiği hidrolik yağı kullanın.
Trim motoru kablo bağlantılarını temizleyin.
Silindir millerinde korozyon ve çizik arayın.
Röle bağlantılarını nemden koruyun.

Sık Sorulan Sorular

Trim motoru suya dayanıklı mıdır?

Trim motoru sızdırmaz gövdeyle üretilir. Conta hasarında içeri su girebilir.

Trim motoru akü boşken çalışır mı?

Hayır. Bu durumda manuel tahliye valfi kullanılır.

Trim ünitesinde hangi yağ kullanılır?

Motor üreticisinin belirttiği güç trim yağı veya otomatik şanzıman yağı kullanılır.

İlgili Terimler

Trim, Trim Tab, Dıştan Takma Motor, Kuyruklu Motor, Irgat Rölesi, Marin Sigorta.

İlgili terimler

Dıştan Takma Motor

Dıştan takma motor , motor, şanzıman ve pervanenin tek bir ünitede birleştiği ve teknenin kıç aynalığına takılan motordur. İngilizcede bu motora "outboard motor" denir. Dıştan Takma Motor Nedir? Dıştan takma motor, teknenin dışında yer alır. Motor, kıç aynalığa kelepçe veya cıvatalarla bağlanır. Motorun tamamı sağa sola dönerek dümen görevi görür. Motor, karaya çıkarken veya sığ suda yukarı kaldırılabilir. Dıştan Takma Motorun Bölümleri Bölüm Görevi Güç başı Motor bloğu ve yakıt sistemini içerir Kaput Güç başını korur Gövde (şaft) Güç başını ayak ünitesine bağlar Ayak ünitesi Dişli kutusu ve pervaneyi taşır Kıç aynalık braketi Motoru tekneye bağlar Kavitasyon plakası Pervane üstündeki yatay plakadır Zaman Türüne Göre Tür Özellik İki zamanlı Hafiftir, yağ yakıtla karışır Dört zamanlı Yakıt tüketimi ve emisyonu düşüktür, ayrı yağ karteri vardır Doğrudan enjeksiyonlu iki zamanlı Emisyonu klasik iki zamanlıdan düşüktür Emisyon düzenlemeleri nedeniyle yeni dıştan takma motorların çoğu dört zamanlıdır. Şaft Boyu Şaft boyu, kıç aynalık yüksekliğine göre seçilir: Kod Yaklaşık Şaft Boyu S (kısa) 15 inç (yaklaşık 38 cm) L (uzun) 20 inç (yaklaşık 51 cm) XL (ekstra uzun) 25 inç (yaklaşık 63,5 cm) Kısa şaft, pervanenin hava emmesine yol açar. Uzun şaft, gereksiz sürtünme oluşturur. Trim ve Kaldırma Trim: Motorun açısı değiştirilerek teknenin baş açısı ayarlanır. Kaldırma (tilt): Motor tamamen sudan çıkarılır. Güç trimi: Elektrikli hidrolik sistemle trim ve kaldırma yapılır. Güvenlik Donanımı Motor stop ipi, sürücünün bileğine veya can yeleğine takılır. Sürücü düşerse ip çekilir ve motor durur. Bazı ülkelerde motor stop ipi kullanımı yasal zorunluluktur. Sık Sorulan Sorular Dıştan takma motorun gücü nasıl seçilir? Güç, teknenin üretici plakasındaki azami motor gücü değerini aşmamalıdır. Dıştan takma motor tatlı suyla neden yıkanır? Motor içindeki deniz suyu kanallarında tuz birikir. Tatlı su yıkaması tuzu ve kumu temizler. İkiz dıştan takma motor neden kullanılır? İki motor daha yüksek toplam güç sağlar. Bir motor arızalanırsa diğeri tekneyi limana ulaştırabilir. İlgili Terimler Tekne Motoru, Benzinli Tekne Motoru, Trim, Tekne Pervanesi, İçten Takma Motor, Kuyruklu Motor.

Irgat Rölesi

Irgat rölesi , kumandadan gelen düşük akımlı sinyalle ırgat motorunun yüksek akımlı devresini açıp kapatan elektromanyetik anahtardır. İngilizcede bu parçaya "solenoid" veya "contactor" da denir. Irgat Rölesi Nedir? Irgat motoru yüksek akım çeker. Bu akımı doğrudan kumanda düğmesinden geçirmek mümkün değildir. Röle, bu sorunu çözer. Düğme, rölenin bobinine küçük bir akım gönderir. Bobin, büyük kontakları kapatır ve motor çalışır. Rölenin Bölümleri Bölüm Görevi Bobin Kumanda sinyaliyle manyetik alan oluşturur Ana kontaklar Yüksek akımı motora iletir Kumanda terminalleri Düğme ve kumanda kablolarının bağlandığı uçlar Güç terminalleri Akü ve motor kablolarının bağlandığı uçlar Gövde Kontakları nemden ve tozdan korur Yön Değiştirme Irgat, zinciri hem toplar hem bırakır. Bu nedenle motorun iki yönde dönmesi gerekir. Yön değişimi iki şekilde sağlanır: Çift röle sistemi: Her yön için ayrı röle bulunur. Ters çevirici röle kutusu: Tek gövde içinde iki yönlü anahtarlama yapılır. Motor türü, gereken röle türünü belirler. Sabit mıknatıslı motor iki uçlu, seri sargılı motor çok uçlu bağlantı kullanır. Rölenin Konumu Röle, motora yakın ve kuru bir yere monte edilir. Kısa güç kablosu gerilim düşümünü azaltır. Röle, zincirlikten sıçrayan suya karşı korunmalıdır. Arıza Belirtileri Belirti Olası Neden Düğmeye basınca tık sesi geliyor, motor dönmüyor Ana kontaklar aşınmış Hiç ses gelmiyor Bobin arızası veya kumanda kablosu kopuk Motor durmuyor Kontaklar yapışmış Tek yönde çalışıyor Bir yönün rölesi veya bobini arızalı Kontakların yapışması tehlikelidir. Motor kontrolsüz çalışır. Bu durumda ana şalter veya devre kesici hemen kapatılır. Kontrol Yöntemi Ana şalteri kapatın. Terminallerde oksitlenme ve gevşeklik olup olmadığına bakın. Ana şalteri açın ve düğmeye basarken bobin terminalinde gerilimi ölçün. Gerilim varsa ve motor dönmüyorsa rölenin çıkış terminalini ölçün. Sık Sorulan Sorular Irgat rölesi neden arızalanır? Nem, kontaklarda oksitlenme yapar. Yüksek akım, her açma-kapamada kontaklarda kıvılcım oluşturur. Bu kıvılcım kontak yüzeyini zamanla aşındırır. Röle değiştirirken nelere dikkat edilir? Yeni rölenin gerilimi, akım kapasitesi ve motor türüne uygunluğu kontrol edilir. Röle ile devre kesici aynı işi mi yapar? Hayır. Röle motoru çalıştırır ve durdurur. Devre kesici, aşırı akımda devreyi korumak için keser. İlgili Terimler Elektrikli Irgat, Irgat Motoru, Irgat Kumandası, Devre Kesici, Akü Şalteri, Doğru Akım.

Kuyruklu Motor

Kuyruklu motor , motorun gövde içinde, tahrik ayağının ise kıç aynalığın dışında bulunduğu tahrik sistemidir. Bu sisteme "Z tahrik" veya "stern drive" da denir. Kuyruklu Motor Nedir? Kuyruklu sistemde motor, kıç aynalığın hemen önüne yerleştirilir. Güç, aynalıktan geçen bir bağlantı ile dışarıdaki ayak ünitesine iletilir. Ayak ünitesi dıştan takma motorun alt kısmına benzer. Ünite sağa sola dönerek dümen görevi görür. Yukarı-aşağı hareketle trim yapılır. Sistem, güç akışının Z harfine benzer yön değiştirmesi nedeniyle "Z tahrik" olarak adlandırılır. Tarihçe Volvo Penta, 1959 yılında Aquamatic adıyla kuyruklu tahrik sistemini piyasaya sundu. Sistem, içten takma motorun gücünü dıştan takma motorun manevra kabiliyetiyle birleştirdi. Bugün Volvo Penta ve Mercury MerCruiser başlıca üreticilerdir. Sistemin Bileşenleri Bileşen Görevi Motor Gövde içinde güç üretir Aynalık montaj plakası Ayak ünitesini aynalığa bağlar Körükler Aynalık geçişini su geçirmez tutar Ayak ünitesi Dişlileri ve pervaneyi taşır Trim silindirleri Ayağın açısını ayarlar Dümen sistemi Ayağı sağa sola döndürür Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Ayak dönerek yön verir, manevra kolaydır Körük bakımı gerekir Trim ile seyir açısı ayarlanır Ayak ünitesi korozyona açıktır Ayak kaldırılarak sığ suya girilebilir Ayak ünitesi darbe hasarına açıktır Motor kıça yakın, iç hacim artar Yüksek güçlerde sınırlıdır Körük Bakımı Körük, kauçuktan üretilen esnek bir kılıftır. Körük yırtılırsa motor bölmesine su girer. Körükler zamanla sertleşir ve çatlar. Üreticiler belirli aralıklarla körük değişimini önerir. Kontrol, tekne karadayken ayak ünitesi sağa sola ve yukarı aşağı hareket ettirilerek yapılır. Korozyon Koruması Ayak ünitesi genellikle alüminyum alaşımdır. Alüminyum, deniz suyunda galvanik korozyona açıktır. Ünite üzerindeki kurban anotlar düzenli olarak değiştirilir. Bakır içerikli antifouling boya ayak ünitesine sürülmez. Çift Pervaneli Ayak Bazı ayak ünitelerinde aynı eksende ters yönde dönen iki pervane bulunur. Bu tasarım, pervane yürüme etkisini azaltır ve itişi artırır. Volvo Penta bu sistemi "Duoprop" adıyla üretir. Sık Sorulan Sorular Kuyruklu motor ile dıştan takma motor arasındaki fark nedir? Kuyruklu motorda motor gövde içindedir. Dıştan takma motorda motor da teknenin dışındadır. Ayak ünitesi yağı neden kontrol edilir? Yağda su bulunması keçe arızasını gösterir. Sütlü görünen yağ, su girişinin belirtisidir. Kuyruklu motor uzun süre suda bırakılabilir mi? Bırakılabilir, ancak ayak ünitesinde deniz canlısı tutunması ve korozyon artar. Kullanılmadığında ayak yukarı kaldırılır. İlgili Terimler İçten Takma Motor, Dıştan Takma Motor, Trim, Motor Anodu, Galvanik Korozyon, Şaftlı Motor.

Marin Sigorta

Marin sigorta , teknede elektrik devrelerini aşırı akım ve kısa devreye karşı koruyan, deniz ortamına uygun sigortadır. Sigorta, aşırı akımda içindeki iletken erirken devreyi keser. Marin Sigorta Nedir? Sigortanın içinde belirli akımda eriyen bir iletken bulunur. Akım bu değeri aşınca iletken erir ve devre açılır. Sigorta, esas olarak kabloyu korur. Kablonun aşırı ısınması ve yangın çıkması önlenir. Atan sigorta yenisiyle değiştirilir. Sigorta Türleri Tür Akım Aralığı Kullanım Bıçak tipi (ATO, ATC, mini) Düşük ve orta Genel devreler Cam tüp sigorta Düşük Eski cihazlar ve paneller MIDI sigorta Orta ve yüksek Şarj cihazları, küçük inverterler MEGA sigorta Yüksek Inverterler, ırgatlar ANL sigorta Çok yüksek Ana akü kablosu MRBF sigorta Yüksek Akü kutup başına doğrudan montaj Class T sigorta Çok yüksek, yüksek kesme kapasiteli Lityum akü bankaları Kesme Kapasitesi Kesme kapasitesi, sigortanın güvenle kesebileceği en yüksek kısa devre akımıdır. Lityum akü bankaları, kısa devrede çok yüksek akım verebilir. Bu nedenle lityum sistemlerde yüksek kesme kapasiteli sigortalar kullanılır. Sigorta Değeri Seçimi Devredeki kablonun kesitini ve taşıyabileceği akımı belirleyin. Cihazın normal çalışma akımını öğrenin. Sigorta değerini cihaz akımının üstünde, kablo kapasitesinin altında seçin. Örnek: 6 A çeken bir pompa, 15 A taşıyabilen kabloyla bağlanmışsa 10 A sigorta uygun olabilir. Konum Kuralı Sigorta, kaynağa mümkün olduğunca yakın konumlandırılır. ABYC E-11 önerileri, ana akü kablolarında sigortanın akü kutbuna belirli bir mesafe içinde olmasını öngörür. Kaynağa uzak sigorta, aradaki kablo bölümünü korumaz. Ateşleme Koruması Benzinli motor bölmesinde kullanılan sigorta tutucuları ateşleme korumalı olmalıdır. ISO 8846 bu şartları tanımlar. Bakım Yedek sigortaları teknede bulundurun. Sigorta tutucularındaki korozyonu kontrol edin. Isınma izi görülen sigortaları ve tutucuları değiştirin. Sık Sorulan Sorular Sigorta yerine tel konulabilir mi? Hayır. Bu uygulama devreyi korumasız bırakır ve yangın riski oluşturur. Sigorta neden zamanla atabilir? Gevşek bağlantı ısınmaya yol açar. Isınan sigorta normal akımda da atabilir. Sigorta ile devre kesici birlikte kullanılabilir mi? Evet. Ana hatta sigorta, dağıtımda devre kesici kullanımı yaygındır. İlgili Terimler Devre Kesici, Sigorta Paneli, Kablo Kesiti, Akü Şalteri, LiFePO4 Akü, Elektrik Panosu.

Tüm terimlere dön