Denizcilik sözlüğü

Tekne Aküsü

Tanım

Tekne aküsü, teknede elektrik enerjisini kimyasal olarak depolayan ve gerektiğinde doğru akım olarak veren bataryadır. Tekne aküleri motor çalıştırma ve servis tüketicilerini besleme görevi görür.

Tekne Aküsü Nedir?

Tekne aküsü, motor dururken teknenin elektrik ihtiyacını karşılar. Motor çalışırken alternatör aküyü şarj eder. Kıyı elektriği ve güneş paneli de şarj kaynaklarıdır. Teknelerde genellikle birden fazla akü bulunur.

Görevine Göre Türler

Tür	Görevi
Marş aküsü	Motoru çalıştırmak için kısa süreli yüksek akım verir
Servis aküsü	Fenerler, pompalar ve cihazlara uzun süre enerji verir
Çift amaçlı akü	Hem marş hem servis görevine uygundur
Baş pervanesi aküsü	Baş pervanesi ve ırgat için yakın enerji kaynağıdır

Kimyasına Göre Türler

Tür	Özellik
Sulu kurşun asit	Ekonomik, su seviyesi bakımı gerekir
AGM	Sızdırmaz, bakım gerektirmez
Jel	Sızdırmaz, derin deşarja görece dayanıklı
LiFePO4	Hafif, derin deşarja dayanıklı, BMS gerektirir

AGM, İngilizce "Absorbent Glass Mat" (emici cam elyaf keçe) ifadesinin kısaltmasıdır.

Kapasite Birimleri

Birim	Anlamı
Amper-saat (Ah)	Akünün depolayabildiği yük miktarı
CCA	Soğuk marş akımı
MCA	Denizcilik marş akımı
Rezerv kapasite (RC)	Belirli akımda dakika cinsinden çalışma süresi

Montaj Kuralları

Akü, hareket etmeyecek şekilde kayış veya braketle sabitlenir.
Akü kutusu veya tepsisi kullanılır.
Kutup başları yalıtım kapaklarıyla örtülür.
Sulu akülerin bulunduğu bölme havalandırılır.
Akü, sintine suyundan uzak ve yüksek bir yere yerleştirilir.

Sulu kurşun asit aküler şarj sırasında hidrojen gazı çıkarabilir. Hidrojen yanıcıdır. Bu nedenle havalandırma önemlidir.

Bakım

Kutup başlarını temizleyin ve korozyonu giderin.
Bağlantıların sıkılığını kontrol edin.
Sulu akülerde saf su seviyesini kontrol edin.
Uzun bekleme öncesi aküyü tam şarj edin.
Akü gerilimini düzenli olarak ölçün.

Sık Sorulan Sorular

Araç aküsü teknede kullanılabilir mi?

Marş için kullanılabilir. Ancak tekne aküleri titreşime ve derin deşarja daha uygun tasarlanır.

Farklı akü türleri aynı bankada kullanılabilir mi?

Farklı türler farklı şarj gerilimleri ister. Aynı bankada karıştırılması önerilmez.

Akü ömrünü en çok ne kısaltır?

Derin deşarj, uzun süre boş bekleme ve yüksek sıcaklık akü ömrünü kısaltır.

İlgili Terimler

Marin Akü, Marş Aküsü, Servis Aküsü, AGM Akü, LiFePO4 Akü, Akü Kapasitesi.

İlgili terimler

AGM Akü

AGM akü , elektroliti plakalar arasındaki emici cam elyaf keçede tutan, sızdırmaz kurşun asit aküdür. AGM, İngilizce "Absorbent Glass Mat" ifadesinin kısaltmasıdır. AGM Akü Nedir? AGM akülerde elektrolit, ince cam elyaf keçe tarafından emilir. Keçe, sıvıyı sünger gibi tutar. Plakalar ile keçe birbirine sıkıca bastırılır. Bu yapı, titreşime dayanıklı ve sızdırmaz bir akü oluşturur. Şarj sırasında oluşan gazlar iç yapıda yeniden birleşir. Akü, valf regülasyonlu kurşun asit (VRLA) ailesindedir. AGM Akünün Özellikleri Özellik Açıklama Elektrolit Keçe içinde emilmiş Sızdırmazlık Yüksektir Titreşim dayanımı Yüksektir İç direnç Düşüktür Yüksek akım kabiliyeti İyidir Bakım Su ekleme gerektirmez Kullanım Alanları Marş aküsü Servis aküsü Çift amaçlı akü Baş pervanesi ve ırgat aküsü Trolling motor aküsü Düşük iç direnç, AGM aküleri hem marş hem servis için uygun kılar. Şarj Ayarları AGM aküler belirli şarj gerilimleri ister. Şarj cihazı, alternatör regülatörü ve güneş şarj kontrol cihazı AGM profiline ayarlanır. Aşırı gerilim, akünün içindeki suyun kaybına ve kapasite düşüşüne yol açar. Doğru değerler akü üreticisinin belgesinde yer alır. Sulu Kurşun Asit Aküyle Karşılaştırma Özellik AGM Sulu Kurşun Asit Bakım Gerekmez Su eklenir Sızıntı riski Yoktur Vardır Şarj kabul hızı Yüksek Orta Maliyet Daha yüksek Daha düşük Gaz çıkışı Düşük Yüksek Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Hızlı şarj kabulü Aşırı şarja hassastır Düşük kendi kendine deşarj Yüksek sıcaklıkta ömür azalır Farklı konumlarda montaj Derin deşarj ömrü kısaltır Bakım Kutup başlarını temiz tutun. Şarj profilini kontrol edin. Aküyü uzun süre boş bırakmayın. Uzun beklemede koruma şarjı kullanın. Sık Sorulan Sorular AGM akü ile jel akü birlikte şarj edilebilir mi? Farklı şarj gerilimleri gerektirirler. Aynı devrede karıştırılmaları önerilmez. AGM akü kaç yıl kullanılır? Ömür; deşarj derinliğine, sıcaklığa ve şarj kalitesine bağlıdır. Üretici, çevrim ömrünü teknik belgede belirtir. AGM akü havalandırma gerektirir mi? Normal şarjda gaz çıkışı düşüktür. Ancak arıza durumunda gaz çıkabileceği için bölme tamamen kapatılmaz. İlgili Terimler Jel Akü, Marin Akü, Tekne Aküsü, Akü Şarj Cihazı, Marş Aküsü, Servis Aküsü.

Akü Kapasitesi

Akü kapasitesi , bir akünün tam şarjlı durumdan belirli koşullarda verebileceği elektrik yükü miktarıdır. Kapasite genellikle amper-saat (Ah) cinsinden ifade edilir. Akü Kapasitesi Nedir? Amper-saat, aküden bir saat boyunca çekilebilen akımı ifade eder. Örnek: 100 Ah kapasiteli akü teorik olarak 5 A akımı 20 saat boyunca verebilir. Kapasite değeri, belirli bir deşarj süresi ve sıcaklık için ölçülür. Kapasite Birimleri Birim Tanım Hesap Amper-saat (Ah) Elektrik yükü Akım × Süre Watt-saat (Wh) Enerji Ah × Gerilim Kilowatt-saat (kWh) Enerji Wh ÷ 1.000 Örnek: 12,8 V ve 200 Ah bir akü yaklaşık 2.560 Wh (2,56 kWh) enerji depolar. Farklı gerilimdeki aküleri karşılaştırmak için watt-saat kullanılır. Deşarj Oranı Kurşun asit akülerin kapasitesi genellikle 20 saatlik deşarj oranında (C20) verilir. Bu, akünün 20 saatte tamamen boşalacağı akımla ölçüm yapıldığını gösterir. Daha yüksek akım çekildiğinde kullanılabilir kapasite azalır. Peukert Etkisi Kurşun asit akülerde deşarj akımı arttıkça etkin kapasite düşer. Bu ilişkiyi Alman bilim insanı Wilhelm Peukert tanımladı. Lityum akülerde bu etki çok daha azdır. Kullanılabilir Kapasite Akü Türü Kullanılabilir Kapasite Kurşun asit (sulu, AGM, jel) Ömrü korumak için genellikle yaklaşık yarısı LiFePO4 Nominal kapasitenin büyük bölümü Kullanılabilir kapasite, akünün ömrünü kısaltmadan kullanılabilecek bölümdür. Kapasiteyi Etkileyen Etkenler Sıcaklık: Soğuk havada kapasite düşer. Yaş: Akü yaşlandıkça kapasite azalır. Deşarj akımı: Yüksek akım etkin kapasiteyi düşürür. Şarj durumu: Kısmi şarjda bekleyen kurşun asit akülerde sülfatlanma oluşur. Kapasite Hesabı Her cihazın akımını belirleyin. Günlük kullanım süresiyle çarpın. Tüm cihazların toplamını alın. Şarj olmadan geçecek gün sayısıyla çarpın. Akü türünün kullanılabilir kapasite oranına bölün. Sık Sorulan Sorular Kapasite testi nasıl yapılır? Akü tam şarj edilir. Sabit bir yükle deşarj edilerek gerilim sınıra düşene kadar geçen süre ölçülür. Paralel bağlantı kapasiteyi artırır mı? Evet. Aynı gerilimdeki aküler paralel bağlanınca Ah kapasitesi toplanır. Seri bağlantı kapasiteyi artırır mı? Seri bağlantı gerilimi artırır. Ah değeri aynı kalır, toplam enerji artar. İlgili Terimler Akü Bankası, Servis Aküsü, Akü Monitörü, LiFePO4 Akü, Tekne Aküsü, Ampermetre.

LiFePO4 Akü

LiFePO4 akü , katot malzemesi olarak lityum demir fosfat kullanan lityum iyon aküdür. LiFePO4 kısaltması, malzemenin kimyasal formülünden gelir. Bu akü türüne kısaca LFP akü de denir. LiFePO4 Akü Nedir? LiFePO4 akü, lityum iyon ailesinin ısıl açıdan en kararlı türlerinden biridir. Fosfat yapısı, yüksek sıcaklıkta oksijen salınımını sınırlar. Bu özellik, ısıl kaçak riskini azaltır. Bu nedenle LiFePO4 aküler teknelerde, karavanlarda ve enerji depolama sistemlerinde yaygın kullanılır. Hücre ve Akü Gerilimi Yapı Nominal Gerilim Tek hücre 3,2 V Seri bağlı 4 hücre 12,8 V Seri bağlı 8 hücre 25,6 V 12,8 V nominal gerilim, 12 V tekne sistemleriyle uyumludur. Temel Özellikler Özellik Açıklama Kullanılabilir kapasite Nominal kapasitenin büyük bölümü kullanılabilir Çevrim ömrü Kurşun asit akülerden belirgin biçimde uzundur Ağırlık Aynı kapasitede kurşun asit akünün yaklaşık üçte biri ile yarısı arasındadır Gerilim eğrisi Deşarj boyunca düz ve kararlıdır Kendi kendine deşarj Düşüktür Şarj Gereksinimleri LiFePO4 aküler kendi şarj profillerini ister. Kurşun asit profilleri bu akü için uygun değildir. Şarj gereksinimleri şunlardır: Üreticinin belirttiği azami şarj gerilimi Koruma (float) şarjının sınırlı tutulması veya kapatılması Düşük sıcaklıkta şarjın engellenmesi Azami şarj akımının aşılmaması Gerilimle Kapasite Tahmini LiFePO4 akünün gerilimi deşarj boyunca çok az değişir. Bu nedenle gerilim ölçümü kalan kapasiteyi doğru göstermez. Kalan kapasite, akım sayan bir akü monitörü veya BMS bilgisiyle izlenir. Teknede Kullanım Kuralları Denizcilik uygulamasına uygun, BMS'li akü seçin. Alternatör ile akü arasına DC-DC şarj cihazı yerleştirin. Tüm şarj kaynaklarını LiFePO4 profiline ayarlayın. Aküyü sabitleyin ve kısa devreye karşı koruyun. Aküye yakın, yüksek kesme kapasiteli sigorta takın. Sık Sorulan Sorular LiFePO4 akü ile kurşun asit akü aynı bankada kullanılır mı? Farklı gerilim ve şarj özellikleri nedeniyle aynı bankada karıştırılmaz. LiFePO4 akü ne kadar derin deşarj edilebilir? Üreticiler genellikle derin deşarja izin verir. Ömrü uzatmak için kesin değerler teknik belgede belirtilir. LiFePO4 akü kışın teknede bırakılabilir mi? Kısmi şarjda ve serin ortamda saklanması üreticiler tarafından sık önerilir. Kesin değerler belgede yer alır. İlgili Terimler Lityum Akü, Servis Aküsü, Akü Monitörü, DC-DC Şarj Cihazı, Akü Kapasitesi, MPPT Şarj Kontrol Cihazı.

Marin Akü

Marin akü , tekne ve deniz uygulamaları için tasarlanan, titreşime ve deniz ortamına dayanıklı aküdür. Marin aküler marş, servis veya çift amaçlı olarak üretilir. Marin Akü Nedir? Tekne seyir sırasında dalgalarla sarsılır. Bu sarsıntı akünün iç plakalarına yük bindirir. Marin aküler, plakaları sağlam tutan iç yapıyla üretilir. Ayrıca derin deşarj ve uzun bekleme sürelerine karşı formüle edilir. Marin Akünün Özellikleri Özellik Açıklama Titreşim dayanımı Plakalar güçlendirilmiş yapıyla sabitlenir Çift kutup başı Hem cıvatalı hem konik bağlantı seçeneği Taşıma kulpu Teknede taşıma kolaylığı sağlar Derin deşarj kabiliyeti Servis ve çift amaçlı modellerde yüksektir Sızdırmaz yapı AGM ve jel modellerde asit sızmaz Marş Değerleri Değer Tanım Ölçüm Sıcaklığı CCA (Soğuk Marş Akımı) 30 saniye boyunca verilebilen akım -18 °C MCA (Denizcilik Marş Akımı) 30 saniye boyunca verilebilen akım 0 °C MCA, daha yüksek sıcaklıkta ölçüldüğü için CCA'dan yüksek bir değerdir. Karşılaştırmada aynı değer türü kullanılmalıdır. Rezerv Kapasite Rezerv kapasite, tam şarjlı akünün 25 A sabit akımla gerilimi belirli bir sınıra düşene kadar kaç dakika enerji verebildiğini gösterir. Değer, servis kullanımında akünün dayanıklılığına dair fikir verir. Marin Akü Türleri Marş tipi marin akü: İnce ve çok sayıda plaka içerir. Yüksek anlık akım verir. Derin deşarj tipi marin akü: Kalın plakalar içerir. Uzun süreli düşük akım verir. Çift amaçlı marin akü: İki görev arasında denge sağlar. Küçük teknelerde tek akü olarak kullanılır. Seçim Ölçütleri Motor üreticisinin istediği CCA veya MCA değerini kontrol edin. Servis tüketimine göre Ah kapasitesini hesaplayın. Akü kutusu ölçülerini kontrol edin. Şarj sisteminin akü kimyasıyla uyumunu doğrulayın. Kutup başı türünü kablo bağlantılarına göre seçin. Sık Sorulan Sorular Marin akü ile araç aküsü arasındaki temel fark nedir? Marin akü, titreşim ve derin deşarja karşı daha dayanıklı tasarlanır. Çift amaçlı akü her tekne için uygun mudur? Küçük teknelerde uygundur. Büyük teknelerde ayrı marş ve servis aküleri tercih edilir. Marin akünün ömrü nasıl uzatılır? Akü düzenli şarj edilir, derin deşarjdan kaçınılır ve uzun beklemede koruma şarjına alınır. İlgili Terimler Tekne Aküsü, Marş Aküsü, Servis Aküsü, Akü Kapasitesi, AGM Akü, Jel Akü.

Tüm terimlere dön