Denizcilik sözlüğü

Tekne Boyu

Tanım

Tekne boyu, teknenin baş ucu ile kıç ucu arasındaki yatay uzunluktur. Boy, farklı amaçlar için farklı yöntemlerle ölçülür.

Tekne Boyu Nedir?

Tekne boyu, teknenin en temel ölçüsüdür. Boy değeri; marina ücretini, yasal sınıflandırmayı ve seyir fenerlerini belirler. Ölçüm yöntemi, hangi parçaların dahil edildiğine göre değişir.

Boy Ölçüm Türleri

Ölçü	Kısaltma	Tanım
Toplam boy	LOA	Tüm çıkıntılar dahil en uç noktalar arası mesafe
Gövde boyu	LH	Gövdenin baş ve kıç uçları arası mesafe
Su hattı boyu	LWL	Su hattının baş ve kıç uçları arası mesafe

LOA, İngilizce "Length Overall" ifadesinin kısaltmasıdır. LH, "Length of Hull" ifadesinin kısaltmasıdır. LWL, "Length Waterline" ifadesinin kısaltmasıdır.

ISO 8666 ve Gövde Boyu

ISO 8666 standardı, gövde boyunun ölçüm yöntemini tanımlar. Gövde boyuna sökülebilir parçalar dahil edilmez. Baş vardavelası, cıvadra, dıştan takma motor ve dümen bu parçalara örnektir.

Avrupa Birliği'nin 2013/53/EU Direktifi, kapsamını gövde boyuna göre belirler. Direktif, 2,5–24 metre gövde boyundaki gezi teknelerini kapsar.

Boyun Kullanıldığı Alanlar

Marina ücretleri: Marinalar genellikle toplam boyu esas alır.
Seyir fenerleri: COLREG 1972, fener şartlarını teknenin boyuna göre belirler.
Gövde hızı: Deplasman teknelerinde su hattı boyu hız sınırını belirler.
Belgeler: Tekne ruhsatında boy değeri kayıtlıdır.
Sigorta: Prim hesabında boy kullanılır.

Birim Dönüşümü

Tekne boyu metre veya feet cinsinden ifade edilir. 1 feet, 0,3048 metreye eşittir.

Feet	Metre
20 ft	6,10 m
30 ft	9,14 m
40 ft	12,19 m
50 ft	15,24 m

Model Adı ve Gerçek Boy

Üreticiler model adında genellikle yaklaşık bir boy değeri kullanır. Örnek: "40" adlı bir modelin gerçek gövde boyu 40 feetten farklı olabilir. Kesin değer teknik belgede yer alır.

Sık Sorulan Sorular

Marina neden toplam boyu esas alır?

Bağlama yerinde teknenin kapladığı alan, tüm çıkıntılar dahil uzunluğa bağlıdır. Yüzme platformu ve cıvadra bu alanı artırır.

Su hattı boyu toplam boydan neden kısadır?

Baş ve kıç bölümler genellikle su hattının dışına taşar. Eğimli bodoslama ve aynalık bu farkı oluşturur.

Tekne boyu belgede hangi değerle yazılır?

Ruhsattaki değer, kayıt yapılan ülkenin ölçüm kuralına göre belirlenir. Bu değer, üreticinin verdiği toplam boydan farklı olabilir.

İlgili Terimler

Su Hattı Boyu, Tekne Eni, Su Hattı, Seyir Feneri, Deplasman, CE Kategorisi.

İlgili terimler

CE Kategorisi

CE kategorisi , bir gezi teknesinin tasarlandığı rüzgâr ve dalga koşullarını gösteren sınıflandırmadır. Bu sınıflandırmaya "tasarım kategorisi" de denir. Kategoriler, 2013/53/AB sayılı Gezi Tekneleri Direktifi'nde tanımlanır. CE Kategorisi Nedir? Üretici, teknenin dayanım, stabilite ve yüzerliğini değerlendirir. Bu değerlendirmeye göre teknenin hangi koşullarda güvenle kullanılabileceğini belirler. Sonuç, A, B, C veya D harfiyle gösterilir. Kategori, teknenin üretici plakasında yazar. Tasarım Kategorileri Kategori Rüzgâr Kuvveti (Beaufort) Belirgin Dalga Yüksekliği A 8'i aşabilir 4 metreyi aşabilir B 8'e kadar 4 metreye kadar C 6'ya kadar 2 metreye kadar D 4'e kadar 0,3 metreye kadar, ara sıra 0,5 metre A kategorisinde olağanüstü koşullar kapsam dışıdır. Örnek: kasırga ve tayfun. Kategorilerin Genel Kullanımı Kategori Tipik Kullanım A Okyanus geçişleri ve uzun açık deniz seyirleri B Açık deniz seyirleri C Kıyı suları, büyük koylar, göller ve nehir ağızları D Korunaklı sular, küçük göller ve kanallar Bu tablo genel kullanımı gösterir. Kategori, coğrafi bir bölge değil, koşul sınırıdır. Belirgin Dalga Yüksekliği Belirgin dalga yüksekliği, dalgaların en yüksek üçte birinin ortalama yüksekliğidir. Tek tek dalgalar bu değerin yaklaşık iki katına ulaşabilir. Bu nedenle kategori sınırı, karşılaşılabilecek en büyük dalgayı göstermez. Kategoriyi Etkileyen Unsurlar Gövde ve güverte dayanımı Stabilite ve yüzerlik Su alma yükseklikleri Kokpit tahliyesi Kapak ve pencerelerin dayanımı Denize düşmeyi önleme donanımı Doğru Yorumlama Kategori, teknenin tasarım sınırını gösterir. Kategori sınırına yakın koşullar deneyimli mürettebat gerektirir. Teknenin bakım durumu, gerçek kabiliyeti etkiler. Aşırı yük, teknenin kategorisine uygun davranışını bozar. Tasarım Kategorisi ve Kapasite Bir tekne, farklı yük durumlarında farklı kategorilere sahip olabilir. Örnek: Az kişiyle B, çok kişiyle C kategorisi. Bu bilgi üretici plakasında ve kullanıcı el kitabında yer alır. Sık Sorulan Sorular C kategorisindeki tekne açık denize çıkabilir mi? Hava koşulları C kategorisi sınırları içindeyse kullanılabilir. Ancak koşulların ani değişebileceği bölgelerde risk artar. Kategori sonradan değiştirilebilir mi? Yapısal değişiklik ve yeniden değerlendirme gerekir. Kategori bilgisi nerede yazar? Üretici plakasında ve kullanıcı el kitabında yazar. İlgili Terimler CE Belgesi, Seyir Bölgesi, Tekne Kapasitesi, Fribord, Tekne Güvenliği, Rüzgâr Göstergesi.

Deplasman

Deplasman , yüzen bir teknenin yerinden çıkardığı suyun kütlesidir. Yüzen bir teknenin deplasmanı, teknenin toplam kütlesine eşittir. Deplasman Nedir? Arşimet prensibi deplasmanı açıklar. Sıvıya batırılan bir cisme, yerinden çıkardığı sıvının ağırlığı kadar kaldırma kuvveti etki eder. Tekne, kendi ağırlığına eşit miktarda suyu yerinden çıkarınca yüzer. İngilizcede bu değere "displacement" denir. Deplasman genellikle ton veya kilogram cinsinden ifade edilir. Deplasman Türleri Tür Tanım Boş deplasman Tekne, sabit donanımıyla yük olmadan yüzerken Yüklü deplasman Tekne, yakıt, su, kişi ve kumanyayla tam yüklüyken Hacimsel deplasman Yerinden çıkan suyun hacmi (m³) ISO 8666 Kütle Tanımları ISO 8666 standardı, küçük teknelerde kütle durumlarını tanımlar: mLCC (Boş tekne kütlesi): Teknenin standart donanımıyla, yük olmadan kütlesi. mLDC (Yüklü deplasman kütlesi): Azami yükle birlikte kütle. mMO (Azami yük): Boş tekne ile tam yüklü tekne arasındaki kütle farkı. Üreticiler bu değerleri teknik belgede ve CE plakasında verir. Hacimsel Deplasman Hesabı Hacimsel deplasman, kütlenin suyun yoğunluğuna bölünmesiyle bulunur. Örnek: 5.000 kg kütleli bir tekne deniz suyunda yüzüyor. Deniz suyunun yoğunluğu yaklaşık 1.025 kg/m³'tür. Hacimsel deplasman = 5.000 ÷ 1.025 ≈ 4,88 m³ olur. Aynı tekne tatlı suda yaklaşık 5,0 m³ su yerinden çıkarır. Bu nedenle tatlı suda biraz daha derine batar. Deplasman/Boy Oranı Deplasman/boy oranı, teknenin boyuna göre ne kadar ağır olduğunu gösterir. Formül: D ÷ (0,01 × L)³. D, uzun ton cinsinden deplasmanı; L, feet cinsinden su hattı boyunu gösterir. Yüksek oran, ağır ve dolgun gövdeyi gösterir. Düşük oran, hafif gövdeyi gösterir. Deplasman Gövde "Deplasman gövde" ifadesi ayrı bir anlam taşır. Bu ifade, suyun üstüne çıkmadan suyu yararak ilerleyen gövde tipini tanımlar. Trawler ve geleneksel yelkenliler bu gövde tipine sahiptir. Sık Sorulan Sorular Deplasman ile tekne ağırlığı aynı mıdır? Yüzen bir teknenin deplasmanı toplam kütlesine eşittir. Ancak "tekne ağırlığı" ifadesi genellikle boş tekne kütlesini anlatır. Deplasman ise o anki yük durumuna göre değişir. Deplasman neden önemlidir? Deplasman, stabilite, yakıt tüketimi ve taşıma kapasitesi hesaplarında kullanılır. Römork, vinç ve travel lift seçimi de bu değere dayanır. Gemilerde deplasman nasıl ölçülür? Gemilerde baş, orta ve kıçtaki draft işaretleri okunur. Bu değerler gemiye özel hidrostatik tablolarla karşılaştırılır. İlgili Terimler Su Hattı, Draft, Tekne Ağırlığı, Tekne Kapasitesi, Tekne Gövdesi, Fribord.

Seyir Feneri

Seyir feneri , teknenin gece ve kısıtlı görüşte konumunu, yönünü ve durumunu diğer teknelere bildiren yasal fenerdir. Seyir fenerlerinin özelliklerini COLREG 1972 belirler. Seyir Feneri Nedir? COLREG 1972, Uluslararası Denizde Çatışmayı Önleme Kuralları'dır. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından yönetilir. Kurallar, fenerlerin renklerini, görünürlük açılarını, mesafelerini ve konumlarını tanımlar. Fenerler gün batımından gün doğumuna kadar ve kısıtlı görüşte gösterilir. Seyir Feneri Türleri Fener Renk Görünürlük Açısı Konum Silyon feneri Beyaz 225° Direk üzerinde, ileriye bakar Sancak feneri Yeşil 112,5° Sağ borda İskele feneri Kırmızı 112,5° Sol borda Pupa feneri Beyaz 135° Kıç Her yönden görünür fener Beyaz veya renkli 360° Duruma göre Açılar COLREG 1972 Kural 21'de tanımlanır. Görünürlük Mesafeleri COLREG 1972 Kural 22, fenerlerin asgari görünürlük mesafelerini tekne boyuna göre belirler. Fener 12 m'den kısa 12–20 m 20–50 m Silyon feneri 2 deniz mili 3 deniz mili 5 deniz mili Borda fenerleri 1 deniz mili 2 deniz mili 2 deniz mili Pupa feneri 2 deniz mili 2 deniz mili 2 deniz mili Tekne Türüne Göre Fener Düzeni Seyirdeki motorlu tekne (Kural 23): Silyon, borda ve pupa fenerleri. 12 m'den kısa motorlu tekne: Silyon ve pupa yerine tek her yönden görünür beyaz fener ile borda fenerleri. Seyirdeki yelkenli (Kural 25): Borda ve pupa fenerleri. Silyon feneri yakılmaz. 20 m'den kısa yelkenli: Bu fenerler direk tepesinde tek bir üç renkli fenerde birleştirilebilir. Demirdeki tekne (Kural 30): Her yönden görünür beyaz demir feneri. Fenerlerin Okunması Gece görülen fenerler, diğer teknenin yönünü gösterir. Örnek: Yalnızca kırmızı fener görülüyorsa teknenin iskele tarafı gözlemciye dönüktür. Kırmızı ve yeşil birlikte görülüyorsa tekne gözlemciye doğru gelmektedir. Onaylı Fener Fenerlerin COLREG şartlarını karşıladığını gösteren onay işaretleri bulunur. Avrupa Birliği'nde gemiler için 2014/90/EU Deniz Teçhizatı Direktifi geçerlidir. Gezi teknelerinde onaylı ve görünürlük mesafesi belirtilmiş fenerler tercih edilir. Sık Sorulan Sorular Yelkenli motorla seyrederken hangi fenerleri yakar? Motorlu tekne sayılır ve silyon feneri yakar. Fener ampulü yandığında ne yapılır? Teknede yedek ampul veya yedek fener bulundurulur. Fenersiz seyir yasal ve güvenlik riski oluşturur. Fenerler gündüz yakılır mı? Sis gibi kısıtlı görüş koşullarında gündüz de yakılır. İlgili Terimler Sancak Feneri, İskele Feneri, Pupa Feneri, Silyon Feneri, Demir Feneri, Her Yönden Görünür Fener.

Su Hattı

Su hattı , tekne yüzerken suyun gövdeye değdiği çizgidir. Su hattı, karina ile bordayı birbirinden ayırır. Su Hattı Nedir? Tekne suya oturduğunda gövdenin bir bölümü su altında kalır. Su yüzeyinin gövde üzerinde çizdiği hat su hattıdır. Su hattının konumu teknenin yüküne göre değişir. İngilizcede su hattına "waterline" denir. Su Hattı Türleri Tür Tanım Tasarım su hattı (DWL) Tasarımcının belirlediği yükleme durumundaki su hattı Boş su hattı Tekne yüksüz iken oluşan su hattı Yüklü su hattı Yakıt, su, ekipman ve kişilerle oluşan su hattı DWL, İngilizce "Design Waterline" ifadesinin kısaltmasıdır. Su Hattı Şeridi Su hattı şeridi, su hattının hemen üzerinde boyanan renkli banttır. İngilizcede bu banda "boot stripe" denir. Şerit iki amaca hizmet eder: Antifouling boya ile borda boyası arasında geçiş sağlar. Teknenin yüklü veya boş durumunu gözle görmeyi kolaylaştırır. Su Hattını Etkileyen Etkenler Yük: Ağırlık arttıkça tekne batar ve su hattı yükselir. Ağırlık dağılımı: Kıçta yük fazlaysa tekne kıçtan batar. Suyun yoğunluğu: Tatlı suyun yoğunluğu deniz suyundan düşüktür. Tekne tatlı suda daha derine batar. Sıcaklık: Sıcak suyun yoğunluğu soğuk sudan düşüktür. Gemilerde Yükleme Hattı 1966 Uluslararası Yükleme Hatları Sözleşmesi, gemilerin azami yükleme derinliğini belirler. Gemi bordasında bu derinliği gösteren işarete Plimsoll işareti denir. İşaret, farklı mevsim ve su türleri için ayrı çizgiler içerir. Gezi teknelerinde bu işaret bulunmaz. Su Hattının Önemi Su hattı boyu, deplasman teknelerinde gövde hızını belirler. Su hattı yüksekliği, gövde geçişlerinin konumunu etkiler. Su hattının üstündeki açıklıklar, su alma riskini belirler. Sık Sorulan Sorular Su hattının üstünde yosun oluşması ne anlama gelir? Tekne, tasarım su hattından daha derine batmış olabilir. Fazla yük veya sintinede biriken su bu duruma neden olur. Su hattı şeridi nasıl doğru çizilir? Tekne karaya alındığında lazer terazi veya su terazisiyle yatay hat işaretlenir. Hat maskeleme bandıyla belirlenir ve boyanır. Su hattı ile fribord arasındaki ilişki nedir? Fribord, su hattından güverte kenarına kadar olan yüksekliktir. Su hattı yükseldikçe fribord azalır. İlgili Terimler Su Hattı Boyu, Karina, Fribord, Draft, Deplasman, Antifouling.

Tüm terimlere dön