Denizcilik sözlüğü

Tekne Isıtıcısı

Tanım

Tekne ısıtıcısı, teknenin iç mekânını soğuk havada ısıtmak için kullanılan cihazdır. Tekne ısıtıcıları, kıyı elektriği olmadan da çalışabilecek şekilde tasarlanabilir.

Tekne Isıtıcısı Nedir?

Soğuk mevsimlerde teknenin içi hızla soğur ve nem artar. Isıtma, konforu sağlar ve yoğuşmayı azaltır. Teknelerde ısıtma; dizel yakıt, elektrik veya klima sistemi ile yapılır. Seçim, teknenin enerji altyapısına ve kullanım biçimine bağlıdır.

Tekne Isıtıcısı Türleri

Tür	Enerji Kaynağı	Özellik
Dizel hava ısıtıcısı	Dizel yakıt ve 12/24 V	Sıcak havayı kanallarla dağıtır
Dizel sulu ısıtıcı	Dizel yakıt ve 12/24 V	Sıcak su ile radyatör ve kalorifer
Ters çevrim klima	AC elektrik	Klima ısıtma modunda çalışır
Elektrikli ısıtıcı	AC elektrik	Kıyı elektriği gerektirir
Motor ısısı ile ısıtma	Motor soğutma suyu	Seyir sırasında

Dizel Hava Isıtıcısı

Dizel hava ısıtıcısı, yakıtı kapalı bir yanma odasında yakar. Isı, bir eşanjör üzerinden kabin havasına aktarılır. Yanma havası dışarıdan alınır ve egzoz dışarı atılır. Bu nedenle kabin havası yanma gazlarıyla karışmaz. Cihaz, yakıtı teknenin tankından küçük bir dozaj pompasıyla alır.

Güvenlik

Risk	Önlem
Karbonmonoksit	Egzoz bağlantılarının sızdırmaz olması, CO dedektörü
Sıcak egzoz	Egzoz borusunun yalıtılması
Yangın	Isıtıcı çevresinde yanıcı malzeme bulundurmama
Yakıt kaçağı	Yakıt hattı bağlantılarının kontrolü

Karbonmonoksit dedektörü, uyku alanlarına yakın monte edilir.

Elektrikli Isıtıcılar

Elektrikli ısıtıcılar marinada kıyı elektriğiyle kullanılır. Teknede devrilmeye karşı otomatik kapanan modeller tercih edilir. Isıtıcının gücü, kıyı elektriği bağlantısının kapasitesini aşmamalıdır.

Seçim Ölçütleri

Isıtılacak hacmi belirleyin.
Kıyı elektriği dışında kullanım ihtiyacını değerlendirin.
Yakıt türünü kontrol edin.
Montaj alanını ve egzoz güzergâhını planlayın.
Akü kapasitesini ısıtıcının tüketimine göre kontrol edin.

Bakım

Dizel ısıtıcıyı kış öncesi servis ettirin.
Yanma odasındaki karbon birikimini temizletin.
Egzoz ve hava girişini kontrol edin.
Uzun bekleme dönemlerinde cihazı belirli aralıklarla çalıştırın.

Sık Sorulan Sorular

Dizel ısıtıcı ne kadar yakıt tüketir?

Tüketim, modele ve çalışma kademesine bağlıdır.

Gazlı ısıtıcı teknede kullanılabilir mi?

Kabin havasını kullanan açık alevli ısıtıcılar karbonmonoksit riski taşır.

Isıtıcı yoğuşmayı önler mi?

Kuru ısı, havalandırma ile birlikte yoğuşmayı azaltır.

Dizel ısıtıcı neden kurum yapar?

Düşük kademede uzun çalışma karbon birikimine yol açabilir.

İlgili Terimler

Tekne Kliması, Marin Klima, Tekne Havalandırması, Kıyı Elektriği, Yakıt Tankı, Tekne Kışlama.

İlgili terimler

Kıyı Elektriği

Kıyı elektriği , marina veya iskeledeki elektrik dağıtım noktasından tekneye sağlanan şebeke elektriğidir. İngilizcede bu bağlantıya "shore power" denir. Kıyı Elektriği Nedir? Marinalarda iskele boyunca elektrik dağıtım dolapları bulunur. Bu dolaplara "elektrik pedestalı" da denir. Tekne, özel bir kabloyla dolaptaki prize bağlanır. Kıyı elektriği tekne panosuna ulaşır. Böylece aküler şarj olur ve AC cihazlar çalışır. Marina Bağlantı Değerleri Akım Yaygın Kullanım 16 A Küçük ve orta boy tekneler 32 A Büyük yatlar 63 A ve üzeri Süperyatlar, genellikle üç fazlı Marinalarda genellikle IEC 60309 standardına uygun endüstriyel prizler kullanılır. 230 V tek fazlı prizlerin rengi mavidir. Bağlantı Sırası Bağlanırken: Tekne panosundaki kıyı elektriği ana kesicisini kapatın. Kabloyu önce tekne prizine takın. Kabloyu sonra marina prizine takın. Marina prizinin kesicisini açın. Tekne panosundaki kesiciyi açın. Polarite göstergesini kontrol edin. Ayrılırken: Sıra tersine uygulanır. Bu sıra, enerjili kablo ucunun suya düşme riskini azaltır. Galvanik Korozyon Riski Kıyı elektriği bağlantısında koruma iletkeni, tekneyi marina topraklamasına bağlar. Bu bağlantı, komşu teknelerle tekne arasında galvanik bir devre oluşturabilir. Sonuçta anotlar hızlı aşınır. Koruma için iki yöntem kullanılır: Galvanik izolatör: Düşük gerilimli galvanik akımları engeller. İzolasyon trafosu: Tekneyi kıyıdan elektriksel olarak tamamen ayırır. Güvenlik Kuralları Hasarlı kablo kullanılmaz. Kablo suya sarkıtılmaz. Ek kablo ve ev tipi uzatma kullanılmaz. Marina kesicisi atıyorsa tüketim azaltılır. Kıyı elektriği bağlıyken marina çevresinde yüzülmez. Marinalarda kaçak akım, sudaki kişilerde elektrik çarpmasına yol açabilir. Sık Sorulan Sorular Kıyı elektriği akım sınırı aşılırsa ne olur? Marina dolabındaki kesici atar. İnverter şarj cihazlarının güç destek işlevi bu durumu önlemeye yardım eder. Kıyı elektriği ücretli midir? Marinaya göre değişir. Bazı marinalar elektriği sayaçla ücretlendirir. Yabancı marinada farklı priz bulunursa ne yapılır? Uygun adaptör kullanılır. Adaptörün koruma iletkenini sürdürmesi gerekir. İlgili Terimler Kıyı Elektrik Kablosu, Marin Priz, 220 Volt Tekne Sistemi, Galvanik Korozyon, Akü Şarj Cihazı, İnverter Şarj Cihazı.

Marin Klima

Marin klima , deniz ortamında kullanılmak üzere tasarlanmış, korozyona dayanıklı malzemelerden üretilen ve kondenserini genellikle deniz suyuyla soğutan iklimlendirme cihazıdır. Marin Klima Nedir? Marin klima, tekne kliması ile aynı ürün grubunu ifade eder. Marin klimalar, titreşime, eğime ve tuzlu havaya dayanacak şekilde üretilir. Kondenser boruları, deniz suyuna dayanıklı bakır-nikel alaşımından yapılır. Ünite, dar bölmelere sığacak şekilde kompakt tasarlanır. Marin Klimanın Özellikleri Özellik Açıklama Bakır-nikel kondenser Deniz suyu korozyonuna dayanım Kompakt gövde Dar alanlara montaj Titreşim izolasyonu Seyir koşullarına uyum Yoğuşma tavası Yoğuşan suyu toplar Düşük gürültü Kamarada konfor Ters çevrim Isıtma kapasitesi Deniz Suyu Hattı Montajı Deniz suyu vanası ve gövde geçişi su hattının altına yerleştirilir. Vanadan sonra süzgeç takılır. Pompa, süzgeçten sonra ve vanadan daha alçak konumda bulunur. Hortum güzergâhı sürekli yükselir ve hava cebi oluşmaz. Çıkış, su hattının üstünde görülebilir bir noktaya yerleştirilir. Çıkışın görülebilmesi, suyun aktığını kontrol etmeyi sağlar. Hava Kanalı Tasarımı Unsur Açıklama Besleme ızgarası Soğuk havayı kamaraya verir Dönüş ızgarası Havayı üniteye geri alır Kanal çapı Ünite çıkışına uygun olmalı Kanal uzunluğu Kısa tutulmalı Yalıtım Yoğuşmayı önler Besleme ve dönüş ızgaraları birbirinden uzak konumlandırılır. Kapasite Tablosu Marin klima kapasitesi BTU/h ile ifade edilir. Üreticiler, tekne boyu ve kamara hacmine göre seçim tabloları sunar. Sıcak iklimler ve büyük cam yüzeyler daha yüksek kapasite gerektirir. Kontrol Sistemleri Dijital termostat paneli Uzaktan kumanda Mobil uygulama ile kontrol NMEA 2000 entegrasyonu (bazı modellerde) Elektrik Gereksinimi Marin klimalar genellikle 230 V AC ile çalışır. Kıyı elektriği bağlantısının akım kapasitesi, klimanın yol alma akımını karşılamalıdır. Yetersiz kapasite, marina sigortasının atmasına yol açar. Sık Sorulan Sorular Ev tipi split klima teknede kullanılabilir mi? Dış ünitenin deniz ortamına dayanımı ve montaj yeri sorun oluşturur. Bakır-nikel neden tercih edilir? Deniz suyunda korozyona ve biyolojik birikime dayanıklıdır. Klima yoğuşma suyu nereye gider? Yoğuşma tavasından sintineye veya bir tahliye pompasına gider. Klima için ayrı deniz suyu vanası gerekir mi? Genellikle ayrı bir giriş kullanılır. Ortak manifoldlu sistemler de bulunur. İlgili Terimler Tekne Kliması, Tekne Isıtıcısı, Deniz Suyu Vanası, Deniz Suyu Filtresi, Kıyı Elektriği, Tekne Elektrik Sistemi.

Tekne Havalandırması

Tekne havalandırması , teknenin iç mekânlarında, motor bölmesinde ve sintinede havanın yenilenmesini sağlayan sistemlerin bütünüdür. Havalandırma; nem, koku, ısı ve yanıcı buhar birikimini önler. Tekne Havalandırması Nedir? Teknede kapalı alanlar dar ve nemlidir. Yetersiz havalandırma küf, yoğuşma ve kötü kokuya yol açar. Motor bölmesinde motorun yanma havası ve soğutması için havalandırma gerekir. Benzinli teknelerde sintinede biriken benzin buharı patlama riski oluşturur. Havalandırma bu riskleri azaltır. Havalandırma Türleri Tür Çalışma İlkesi Doğal havalandırma Rüzgâr ve sıcaklık farkıyla hava akışı Mekanik havalandırma Fanlarla zorlanmış hava akışı Güneş enerjili havalandırma Güneş paneli ile çalışan fan Havalandırma Elemanları Eleman Görevi Kepçe havalandırma (cowl vent) Rüzgârı içeri yönlendirir Dorade kutusu Havayı alır, suyu ayırır Mantar havalandırma Düşük profilli hava girişi Güverte kapağı Geniş hava akışı Lumboz Yan hava akışı Blower fan Motor bölmesini zorla havalandırır Motor Bölmesi Havalandırması ISO 11105, gezi teknelerinde benzinli motor bölmelerinin ve benzin tankı bölmelerinin havalandırmasını düzenler. Benzinli içten takma motorlu teknelerde mekanik blower fan bulunur. Motor çalıştırılmadan önce blower belirli bir süre çalıştırılır. Bu işlem, birikmiş benzin buharını dışarı atar. Dorade Kutusu Dorade kutusu, havalandırma girişinin altında bulunan bir su ayırıcıdır. Hava kutuya girer ve yön değiştirir. Su, kutunun tabanında kalır ve tahliye deliğinden dışarı akar. Kuru hava iç mekâna geçer. Nem Kontrolü Havalandırma açıklıklarını kışın da açık tutun. Dolap kapaklarını havalandırma delikli seçin. Islak eşyaları iç mekânda bırakmayın. Gerektiğinde nem alıcı kullanın. Hava giriş ve çıkış noktaları, çapraz akış oluşturacak şekilde yerleştirilir. Sık Sorulan Sorular Blower neden motor çalıştırılmadan önce açılır? Sintinede birikmiş benzin buharını dışarı atmak için açılır. Dizel teknede blower gerekir mi? Dizel buharı benzine göre daha az uçucudur. Gereksinim tasarıma bağlıdır. Teknede küf neden oluşur? Nem, sıcaklık ve yetersiz hava akışı küf oluşumuna yol açar. Güneş enerjili fan ne işe yarar? Tekne bağlıyken elektrik tüketmeden sürekli hava akışı sağlar. İlgili Terimler Marin Fan, Güverte Kapağı, Lumboz, Havalandırma Filtresi, Tekne Kliması, Tekne Isıtıcısı.

Tekne Kliması

Tekne kliması , teknenin iç mekânını soğutan ve çoğu modelde ısıtabilen iklimlendirme sistemidir. Tekne klimalarının çoğu, kondenserini deniz suyuyla soğutur. Tekne Kliması Nedir? Karadaki klimalar, ısıyı dış ünitedeki fanla havaya atar. Tekne klimaları ise ısıyı deniz suyuna aktarır. Deniz suyu, bir pompa ile kondenserden geçirilir ve gövde çıkışından denize verilir. Deniz suyunun sıcaklığı havaya göre daha kararlıdır. Bu özellik, sistemin verimini artırır. Ters çevrim modda sistem, iç mekânı ısıtabilir. Sistem Bileşenleri Bileşen Görevi Kompresör Soğutucu gazı sıkıştırır Kondenser Isıyı deniz suyuna aktarır Evaporatör ve fan İç havayı soğutur Deniz suyu pompası Kondenserden su geçirir Deniz suyu vanası ve süzgeci Su girişini sağlar ve filtreler Kontrol paneli Sıcaklık ve mod ayarı Hava kanalları Havayı kamaralara dağıtır Tekne Kliması Türleri Tür Özellik Kompakt (self-contained) Tüm bileşenler tek ünitede Ayrık (split) Kompresör ve evaporatör ayrı Chiller sistemi Soğutulmuş su, birden fazla fan ünitesine gider Chiller sistemleri büyük yatlarda kullanılır. Enerji Kaynağı Tekne klimaları genellikle AC elektrikle çalışır. Enerji, kıyı elektriği veya jeneratörden sağlanır. Bazı modeller DC ile çalışır. Klimanın ilk çalışma akımı yüksektir. Yumuşak yol verici, bu akımı azaltır. Kapasite Seçimi Kapasite BTU/h (British Thermal Unit/saat) cinsinden ifade edilir. Seçim şu etkenlere göre yapılır: Kamara hacmi Cam yüzey alanı Yalıtım düzeyi Bölgenin iklimi Kişi sayısı Bakım Deniz suyu süzgecini düzenli temizleyin. Hava filtresini yıkayın. Kondenseri üretici talimatına göre asitle temizleyin. Yoğuşma suyu tahliyesinin açık olduğunu kontrol edin. Deniz suyu çıkışından suyun aktığını gözleyin. Sık Sorulan Sorular Klima neden soğutmaz? Süzgeç tıkalı, pompa arızalı veya kondenser kirli olabilir. Klima ısıtma yapar mı? Ters çevrim modelleri ısıtma yapabilir. Çok soğuk suda verim düşer. Klima akü ile çalışır mı? AC modeller invertör ile çalışabilir. Tüketim yüksek olduğu için genellikle jeneratör veya kıyı elektriği kullanılır. Klima çıkışından su gelmezse ne yapılır? Klima durdurulur. Süzgeç ve pompa kontrol edilir. İlgili Terimler Marin Klima, Tekne Isıtıcısı, Deniz Suyu Filtresi, Tekne Elektrik Sistemi, Kıyı Elektriği, Tekne Havalandırması.

Tüm terimlere dön