Denizcilik sözlüğü

Tekne Kliması

Tanım

Tekne kliması, teknenin iç mekânını soğutan ve çoğu modelde ısıtabilen iklimlendirme sistemidir. Tekne klimalarının çoğu, kondenserini deniz suyuyla soğutur.

Tekne Kliması Nedir?

Karadaki klimalar, ısıyı dış ünitedeki fanla havaya atar. Tekne klimaları ise ısıyı deniz suyuna aktarır. Deniz suyu, bir pompa ile kondenserden geçirilir ve gövde çıkışından denize verilir. Deniz suyunun sıcaklığı havaya göre daha kararlıdır. Bu özellik, sistemin verimini artırır. Ters çevrim modda sistem, iç mekânı ısıtabilir.

Sistem Bileşenleri

Bileşen	Görevi
Kompresör	Soğutucu gazı sıkıştırır
Kondenser	Isıyı deniz suyuna aktarır
Evaporatör ve fan	İç havayı soğutur
Deniz suyu pompası	Kondenserden su geçirir
Deniz suyu vanası ve süzgeci	Su girişini sağlar ve filtreler
Kontrol paneli	Sıcaklık ve mod ayarı
Hava kanalları	Havayı kamaralara dağıtır

Tekne Kliması Türleri

Tür	Özellik
Kompakt (self-contained)	Tüm bileşenler tek ünitede
Ayrık (split)	Kompresör ve evaporatör ayrı
Chiller sistemi	Soğutulmuş su, birden fazla fan ünitesine gider

Chiller sistemleri büyük yatlarda kullanılır.

Enerji Kaynağı

Tekne klimaları genellikle AC elektrikle çalışır. Enerji, kıyı elektriği veya jeneratörden sağlanır. Bazı modeller DC ile çalışır. Klimanın ilk çalışma akımı yüksektir. Yumuşak yol verici, bu akımı azaltır.

Kapasite Seçimi

Kapasite BTU/h (British Thermal Unit/saat) cinsinden ifade edilir. Seçim şu etkenlere göre yapılır:

Kamara hacmi
Cam yüzey alanı
Yalıtım düzeyi
Bölgenin iklimi
Kişi sayısı

Bakım

Deniz suyu süzgecini düzenli temizleyin.
Hava filtresini yıkayın.
Kondenseri üretici talimatına göre asitle temizleyin.
Yoğuşma suyu tahliyesinin açık olduğunu kontrol edin.
Deniz suyu çıkışından suyun aktığını gözleyin.

Sık Sorulan Sorular

Klima neden soğutmaz?

Süzgeç tıkalı, pompa arızalı veya kondenser kirli olabilir.

Klima ısıtma yapar mı?

Ters çevrim modelleri ısıtma yapabilir. Çok soğuk suda verim düşer.

Klima akü ile çalışır mı?

AC modeller invertör ile çalışabilir. Tüketim yüksek olduğu için genellikle jeneratör veya kıyı elektriği kullanılır.

Klima çıkışından su gelmezse ne yapılır?

Klima durdurulur. Süzgeç ve pompa kontrol edilir.

İlgili Terimler

Marin Klima, Tekne Isıtıcısı, Deniz Suyu Filtresi, Tekne Elektrik Sistemi, Kıyı Elektriği, Tekne Havalandırması.

İlgili terimler

Deniz Suyu Filtresi

Deniz suyu filtresi , teknede deniz suyu vanasından sonra yer alan ve suyun içindeki yosun, kum, plastik ve deniz canlılarını tutan filtredir. Filtre, motor soğutma sistemi, klima ve pompaları korur. Deniz Suyu Filtresi Nedir? Deniz suyu, birçok tekne sisteminde soğutma veya yıkama için kullanılır. Bu su yabancı maddeler içerir. Yabancı maddeler pompa çarklarını, eşanjörleri ve hortumları tıkar. Deniz suyu filtresi, bu maddeleri sistem girişinde tutar. Filtre, "deniz suyu süzgeci" olarak da anılır. Kullanım Alanları Sistem Filtrenin Görevi Motor soğutma Çark ve eşanjörü korur Jeneratör soğutma Soğutma devresini korur Klima Kondenser hattını korur Watermaker Ön filtreleme yapar Güverte yıkama pompası Pompayı korur Deniz suyu musluğu Musluk hattını korur Filtrenin Bölümleri Bölüm Görevi Gövde Filtreyi taşır Şeffaf kapak veya hazne Filtreyi görmeyi sağlar Sepet Yabancı maddeleri tutar Conta Kapakta sızdırmazlık sağlar Giriş ve çıkış bağlantıları Hortumlara bağlanır Konumlandırma Filtreyi deniz suyu vanasından hemen sonra yerleştirin. Filtrenin üst kısmını su hattının üstünde tutmaya çalışın. Kapağı kolay erişilebilir bir yönde konumlandırın. Sepeti görebilmek için şeffaf haznenin önünü açık bırakın. Filtre su hattının altındaysa kapak açılmadan önce vana kapatılır. Temizlik Adımları Motoru durdurun. Deniz suyu vanasını kapatın. Kapağı açın ve sepeti çıkarın. Sepeti temizleyin. Contayı kontrol edin. Sepeti yerleştirip kapağı kapatın. Vanayı açın ve kaçak kontrolü yapın. Tıkanma Belirtileri Belirti Sistem Motor hararet yapıyor Motor soğutma Egzozdan az su çıkıyor Motor soğutma Klima soğutmuyor Klima Pompa debisi düşüyor Pompalar Hava Kaçağı Kapak contası hasarlıysa filtre hava çeker. Hava, pompanın su emişini keser. Bu durum motorun ısınmasına yol açar. Kapak kapatıldıktan sonra sızdırmazlık kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Filtre ne sıklıkla kontrol edilir? Her seyir öncesinde gözle kontrol edilir. Filtrede deniz canlısı neden birikir? Vana açıkken canlılar ve yumurtaları hatta girer. İlgili Terimler Deniz Suyu Süzgeci, Deniz Suyu Vanası, Motor Soğutma Sistemi, Deniz Motoru İmpelleri, Watermaker, Tekne Kliması.

Kıyı Elektriği

Kıyı elektriği , marina veya iskeledeki elektrik dağıtım noktasından tekneye sağlanan şebeke elektriğidir. İngilizcede bu bağlantıya "shore power" denir. Kıyı Elektriği Nedir? Marinalarda iskele boyunca elektrik dağıtım dolapları bulunur. Bu dolaplara "elektrik pedestalı" da denir. Tekne, özel bir kabloyla dolaptaki prize bağlanır. Kıyı elektriği tekne panosuna ulaşır. Böylece aküler şarj olur ve AC cihazlar çalışır. Marina Bağlantı Değerleri Akım Yaygın Kullanım 16 A Küçük ve orta boy tekneler 32 A Büyük yatlar 63 A ve üzeri Süperyatlar, genellikle üç fazlı Marinalarda genellikle IEC 60309 standardına uygun endüstriyel prizler kullanılır. 230 V tek fazlı prizlerin rengi mavidir. Bağlantı Sırası Bağlanırken: Tekne panosundaki kıyı elektriği ana kesicisini kapatın. Kabloyu önce tekne prizine takın. Kabloyu sonra marina prizine takın. Marina prizinin kesicisini açın. Tekne panosundaki kesiciyi açın. Polarite göstergesini kontrol edin. Ayrılırken: Sıra tersine uygulanır. Bu sıra, enerjili kablo ucunun suya düşme riskini azaltır. Galvanik Korozyon Riski Kıyı elektriği bağlantısında koruma iletkeni, tekneyi marina topraklamasına bağlar. Bu bağlantı, komşu teknelerle tekne arasında galvanik bir devre oluşturabilir. Sonuçta anotlar hızlı aşınır. Koruma için iki yöntem kullanılır: Galvanik izolatör: Düşük gerilimli galvanik akımları engeller. İzolasyon trafosu: Tekneyi kıyıdan elektriksel olarak tamamen ayırır. Güvenlik Kuralları Hasarlı kablo kullanılmaz. Kablo suya sarkıtılmaz. Ek kablo ve ev tipi uzatma kullanılmaz. Marina kesicisi atıyorsa tüketim azaltılır. Kıyı elektriği bağlıyken marina çevresinde yüzülmez. Marinalarda kaçak akım, sudaki kişilerde elektrik çarpmasına yol açabilir. Sık Sorulan Sorular Kıyı elektriği akım sınırı aşılırsa ne olur? Marina dolabındaki kesici atar. İnverter şarj cihazlarının güç destek işlevi bu durumu önlemeye yardım eder. Kıyı elektriği ücretli midir? Marinaya göre değişir. Bazı marinalar elektriği sayaçla ücretlendirir. Yabancı marinada farklı priz bulunursa ne yapılır? Uygun adaptör kullanılır. Adaptörün koruma iletkenini sürdürmesi gerekir. İlgili Terimler Kıyı Elektrik Kablosu, Marin Priz, 220 Volt Tekne Sistemi, Galvanik Korozyon, Akü Şarj Cihazı, İnverter Şarj Cihazı.

Marin Klima

Marin klima , deniz ortamında kullanılmak üzere tasarlanmış, korozyona dayanıklı malzemelerden üretilen ve kondenserini genellikle deniz suyuyla soğutan iklimlendirme cihazıdır. Marin Klima Nedir? Marin klima, tekne kliması ile aynı ürün grubunu ifade eder. Marin klimalar, titreşime, eğime ve tuzlu havaya dayanacak şekilde üretilir. Kondenser boruları, deniz suyuna dayanıklı bakır-nikel alaşımından yapılır. Ünite, dar bölmelere sığacak şekilde kompakt tasarlanır. Marin Klimanın Özellikleri Özellik Açıklama Bakır-nikel kondenser Deniz suyu korozyonuna dayanım Kompakt gövde Dar alanlara montaj Titreşim izolasyonu Seyir koşullarına uyum Yoğuşma tavası Yoğuşan suyu toplar Düşük gürültü Kamarada konfor Ters çevrim Isıtma kapasitesi Deniz Suyu Hattı Montajı Deniz suyu vanası ve gövde geçişi su hattının altına yerleştirilir. Vanadan sonra süzgeç takılır. Pompa, süzgeçten sonra ve vanadan daha alçak konumda bulunur. Hortum güzergâhı sürekli yükselir ve hava cebi oluşmaz. Çıkış, su hattının üstünde görülebilir bir noktaya yerleştirilir. Çıkışın görülebilmesi, suyun aktığını kontrol etmeyi sağlar. Hava Kanalı Tasarımı Unsur Açıklama Besleme ızgarası Soğuk havayı kamaraya verir Dönüş ızgarası Havayı üniteye geri alır Kanal çapı Ünite çıkışına uygun olmalı Kanal uzunluğu Kısa tutulmalı Yalıtım Yoğuşmayı önler Besleme ve dönüş ızgaraları birbirinden uzak konumlandırılır. Kapasite Tablosu Marin klima kapasitesi BTU/h ile ifade edilir. Üreticiler, tekne boyu ve kamara hacmine göre seçim tabloları sunar. Sıcak iklimler ve büyük cam yüzeyler daha yüksek kapasite gerektirir. Kontrol Sistemleri Dijital termostat paneli Uzaktan kumanda Mobil uygulama ile kontrol NMEA 2000 entegrasyonu (bazı modellerde) Elektrik Gereksinimi Marin klimalar genellikle 230 V AC ile çalışır. Kıyı elektriği bağlantısının akım kapasitesi, klimanın yol alma akımını karşılamalıdır. Yetersiz kapasite, marina sigortasının atmasına yol açar. Sık Sorulan Sorular Ev tipi split klima teknede kullanılabilir mi? Dış ünitenin deniz ortamına dayanımı ve montaj yeri sorun oluşturur. Bakır-nikel neden tercih edilir? Deniz suyunda korozyona ve biyolojik birikime dayanıklıdır. Klima yoğuşma suyu nereye gider? Yoğuşma tavasından sintineye veya bir tahliye pompasına gider. Klima için ayrı deniz suyu vanası gerekir mi? Genellikle ayrı bir giriş kullanılır. Ortak manifoldlu sistemler de bulunur. İlgili Terimler Tekne Kliması, Tekne Isıtıcısı, Deniz Suyu Vanası, Deniz Suyu Filtresi, Kıyı Elektriği, Tekne Elektrik Sistemi.

Tekne Elektrik Sistemi

Tekne elektrik sistemi , teknede elektrik enerjisini üreten, depolayan, dağıtan ve tüketen bileşenlerin bütünüdür. Sistem genellikle doğru akım (DC) ve alternatif akım (AC) bölümlerinden oluşur. Tekne Elektrik Sistemi Nedir? Tekne, karadaki elektrik şebekesinden bağımsız çalışır. Enerji akülerde depolanır. Akülerin şarjı motor alternatörü, güneş paneli, jeneratör veya kıyı elektriğiyle yapılır. Dağıtım panosu, enerjiyi tüketicilere sigortalar üzerinden ulaştırır. Sistemin Bölümleri Bölüm Bileşenler Enerji üretimi Alternatör, güneş paneli, rüzgâr jeneratörü, jeneratör Enerji depolama Marş aküsü, servis aküsü Kıyı bağlantısı Kıyı elektrik prizi, kablo, izolasyon trafosu Dönüşüm İnverter, şarj cihazı, DC-DC şarj cihazı Dağıtım Elektrik panosu, bara, şalterler Koruma Sigortalar, devre kesiciler, kaçak akım rölesi İzleme Voltmetre, ampermetre, akü monitörü DC ve AC Bölümleri Özellik DC Bölümü AC Bölümü Gerilim 12 V veya 24 V 230 V Kaynak Aküler Kıyı elektriği, jeneratör, inverter Tüketiciler Fenerler, pompalar, elektronik cihazlar Klima, ocak, su ısıtıcısı Standart ISO 10133 ISO 13297 Kablo Renkleri Tekne elektrik sistemlerinde iletkenler renk ile ayırt edilir. Yaygın uygulamada DC pozitif iletken kırmızı, negatif iletken sarı veya siyahtır. AC iletkenlerin renkleri ilgili standartlara göre ayrıca belirlenir. Renk düzeni, arıza tespitini ve güvenli çalışmayı kolaylaştırır. Temel Güvenlik İlkeleri Her devre, kaynağına yakın bir sigorta veya devre kesiciyle korunur. Kablo kesiti, akıma ve uzunluğa göre seçilir. Bağlantılar titreşime dayanıklı sıkma terminalleriyle yapılır. Kablolar, keskin kenarlardan ve sintine suyundan uzak döşenir. AC ve DC kabloları ayrı yollarla taşınır. Enerji Dengesi Teknede günlük enerji tüketimi hesaplanır. Hesap, her cihazın gücü ile kullanım süresinin çarpımıyla yapılır. Sonuç, akü kapasitesi ve şarj kaynaklarının seçiminde kullanılır. Sık Sorulan Sorular Tekne elektrik sistemi neden araçtan farklıdır? Teknede nem, tuz ve titreşim yoğundur. Ayrıca kıyı elektriği bağlantısı ve galvanik korozyon riski bulunur. 12 V ve 24 V arasında nasıl seçim yapılır? Büyük teknelerde 24 V, aynı güçte daha düşük akım sağlar. Küçük teknelerde 12 V yaygındır. Elektrik sistemi kim tarafından kurulmalıdır? Denizcilik elektriği konusunda deneyimli teknisyenler tarafından kurulması önerilir. İlgili Terimler Marin Elektrik, Tekne Aküsü, Elektrik Panosu, Kıyı Elektriği, İnverter, 12 Volt Tekne Sistemi.

Tüm terimlere dön