Denizcilik sözlüğü

Termostat

Tanım

Termostat, motor soğutma sisteminde sıvının akışını sıcaklığa göre açıp kapatan otomatik vanadır. Termostat, motorun çalışma sıcaklığını belirli bir aralıkta tutar.

Termostat Nedir?

Soğuk motorda termostat kapalıdır. Soğutma sıvısı motor içinde dolaşır ve motor hızla ısınır. Sıvı belirli bir sıcaklığa ulaşınca termostat açılır. Sıvı eşanjöre veya dışarıya yönelir ve motor soğutulur. Bu sayede motor ne aşırı soğuk ne aşırı sıcak çalışır.

Çalışma İlkesi

Termostatın içinde mum (balmumu) dolu bir hazne bulunur. Mum ısındığında erir ve genleşir. Genleşme, bir pimi iterek vanayı açar. Sıcaklık düştüğünde mum büzülür. Yay, vanayı yeniden kapatır.

Termostatın Bölümleri

Bölüm	Görevi
Mum haznesi	Sıcaklığa göre genleşir
Pim	Genleşmeyi vana hareketine çevirir
Vana diski	Sıvı geçişini açar ve kapatır
Yay	Vanayı kapalı konuma getirir
Gövde	Termostat yuvasına oturur

Açılma Sıcaklığı

Her termostatın belirli bir açılma sıcaklığı vardır. Değer genellikle termostatın üzerine damgalanır. Motor üreticisi, motor için uygun açılma sıcaklığını belirler. Açık devre deniz suyu soğutmalı motorlarda açılma sıcaklığı, tuz çökelmesini sınırlamak için daha düşük seçilir.

Arıza Belirtileri

Belirti	Olası Neden
Motor geç ısınıyor	Termostat açık konumda takılı kalmış
Motor aşırı ısınıyor	Termostat kapalı konumda takılı kalmış
Sıcaklık dalgalanıyor	Termostat düzensiz açılıp kapanıyor
Termostat yuvasında kaçak	Conta arızası

Test Yöntemi

Termostatı motordan sökün.
Bir kap suya termometreyle birlikte yerleştirin.
Suyu yavaşça ısıtın.
Vananın açılmaya başladığı sıcaklığı not edin.
Değeri termostatın üzerindeki değerle karşılaştırın.

Açılmayan veya erken açılan termostat değiştirilir.

Deniz Ortamında Termostat

Açık devre sistemlerde termostat deniz suyuyla temas eder. Tuz ve kireç birikintileri vanayı sıkıştırabilir. Kapalı devre sistemlerde termostat antifrizli sıvıda çalışır ve daha uzun dayanır.

Sık Sorulan Sorular

Termostat sökülerek motor çalıştırılabilir mi?

Termostatsız motor yeterli sıcaklığa ulaşamayabilir. Bu durum verimi düşürür ve aşınmayı artırır.

Termostat değiştirilirken conta da değişir mi?

Evet. Termostat yuvasının contası her değişimde yenilenir.

Termostat yuvasında impeller parçası bulunabilir mi?

Evet. Kırık impeller parçaları termostat yuvasında birikebilir.

İlgili Terimler

Motor Soğutma Sistemi, Kapalı Devre Soğutma, Açık Devre Soğutma, Motor Hararet Yapması, Motor Su Pompası, Deniz Suyu Pompası.

İlgili terimler

Açık Devre Soğutma

Açık devre soğutma , denizden alınan suyun doğrudan motor bloğu ve silindir kapağı içinde dolaşarak motoru soğuttuğu sistemdir. İngilizcede bu sisteme "raw water cooling" denir. Açık Devre Soğutma Nedir? Açık devre sistemde tek bir su devresi bulunur. Deniz suyu pompası, suyu denizden çeker. Su, motorun soğutma kanallarından geçer. Isınan su egzoza karışarak denize geri atılır. Sistemde eşanjör ve antifrizli iç devre bulunmaz. Kullanım Alanları Dıştan takma motorlar Bazı küçük içten takma motorlar Tatlı su göllerinde kullanılan tekneler Eski model tekne motorları Dıştan takma motorların neredeyse tamamı açık devre soğutma kullanır. Kapalı Devre ile Karşılaştırma Özellik Açık Devre Kapalı Devre Yapı Basit, az parça Eşanjör ve iki devre Maliyet Düşük Yüksek Motor içi korozyon Yüksek risk Düşük risk Tuz birikimi Oluşabilir İç devrede oluşmaz Çalışma sıcaklığı Daha düşük tutulur Daha kararlı ve yüksek Donma riski Su boşaltılmazsa yüksek Antifriz korur Neden Daha Düşük Sıcaklık? Deniz suyu yüksek sıcaklıkta tuz çökeltir. Çöken tuz, soğutma kanallarını daraltır. Bu nedenle açık devre sistemlerde termostat daha düşük sıcaklıkta açılır. Daha düşük çalışma sıcaklığı tuz birikimini sınırlar. Korozyon Koruması Açık devrede motorun iç yüzeyleri sürekli tuzlu suyla temas eder. Koruma için şu önlemler uygulanır: Motor bloğu içine yerleştirilen kurban anotlar Kullanım sonrası tatlı su yıkaması Uzun beklemeler öncesi sistemin boşaltılması Tatlı Su Yıkaması Dıştan takma motorlarda yıkama, bağlantı ağzı veya kulaklık tipi aparatla yapılır. Aparat, tatlı su hortumunu soğutma girişine bağlar. Motor, üreticinin talimatına göre çalıştırılarak veya çalıştırılmadan yıkanır. Yıkama, kanallardaki tuzu ve kumu temizler. Bakım Adımları Kullanım sonrası sistemi tatlı suyla yıkayın. Kontrol suyu çıkışının açık olduğunu doğrulayın. Motor anotlarını düzenli olarak kontrol edin. Termostatı tuz birikintisine karşı inceleyin. Kışlama öncesi sistemi boşaltın veya antifrizle doldurun. Sık Sorulan Sorular Açık devre sistem kapalı devreye dönüştürülebilir mi? Birçok içten takma motor için dönüşüm kitleri bulunur. Uygunluk, motor modeline bağlıdır. Tatlı suda kullanılan teknede açık devre sorun yaratır mı? Tatlı suda tuz birikimi ve galvanik korozyon daha azdır. Ancak tortu ve donma riski devam eder. Kontrol suyu neden kesilir? Kanal girişi tıkanmış veya impeller arızalanmış olabilir. İlgili Terimler Kapalı Devre Soğutma, Motor Soğutma Sistemi, Deniz Suyu Pompası, Motor Anodu, Termostat, Dıştan Takma Motor.

Deniz Suyu Pompası

Deniz suyu pompası , tekne motorunun soğutma sistemi için denizden su çeken pompadır. İngilizcede bu pompaya "raw water pump" denir. Deniz Suyu Pompası Nedir? Deniz suyu pompası, gövde geçişi ve deniz suyu vanası üzerinden denizden su emer. Su, deniz suyu süzgecinden geçerek pompaya gelir. Pompa suyu soğutma sistemine basar. Kapalı devre sistemlerde su eşanjörden geçer. Açık devre sistemlerde su doğrudan motor bloğunda dolaşır. Su sonunda ıslak egzozla birlikte dışarı atılır. Pompanın Bölümleri Bölüm Görevi Pompa gövdesi İç hacmi ve giriş-çıkış ağızlarını oluşturur İmpeller Esnek kanatlarıyla suyu iter Kam Gövde içinde kanatların bükülmesini sağlar Ön kapak Gövdeyi kapatır, impeller değişimi için sökülür Conta Kapak ile gövde arasındaki sızdırmazlığı sağlar Mil ve keçe Motordan hareketi alır ve su sızıntısını önler Çalışma İlkesi Pompa milini motor döndürür. Mil, kauçuk impelleri çevirir. Kanatlar gövdedeki kam bölgesinde bükülür. Bükülme, kanatlar arasındaki hacmi küçültür ve suyu çıkış ağzına iter. Kanatlar düzleştiğinde hacim büyür ve giriş ağzından su emilir. Arıza Belirtileri Belirti Olası Neden Egzozdan su gelmiyor veya az geliyor İmpeller hasarı, vana kapalı, süzgeç tıkalı Motor sıcaklığı yükseliyor Yetersiz su akışı Pompa çevresinde su damlıyor Mil keçesi veya kapak contası arızası Gıcırtı sesi Kuru çalışma Egzozdan çıkan su miktarı, deniz suyu akışının basit bir göstergesidir. Bakım Adımları Deniz suyu vanasını kapatın. Pompa ön kapağını sökün. İmpelleri çıkarın ve kanatlarını inceleyin. Yeni veya sağlam impelleri gliserin veya üreticinin önerdiği yağlayıcıyla takın. Yeni conta ile kapağı kapatın. Vanayı açın ve motor çalışırken egzozdan su geldiğini doğrulayın. Kuru Çalışma Riski Kauçuk impeller suyla yağlanır. Su gelmezse kanatlar birkaç saniyede ısınır ve kırılabilir. Kırık kanat parçaları soğutma kanallarını tıkayabilir. Motor çalıştırılmadan önce deniz suyu vanasının açık olduğu kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Deniz suyu pompası hangi motorlarda bulunur? İçten takma motorlarda, kuyruklu motorlarda ve jeneratörlerde bulunur. Dıştan takma motorlarda pompa ayak ünitesinin içindedir. Pompa kapağı neden sökülerek kontrol edilir? İmpellerin durumu dışarıdan görülmez. Kapak sökülünce kanat çatlakları ve aşınma görülür. Pompa mil keçesi kaçırırsa ne olur? Deniz suyu motor bölmesine ve sintineye akar. Su ayrıca pompa yataklarına ulaşabilir. İlgili Terimler İmpeller, Deniz Motoru İmpelleri, Motor Su Pompası, Deniz Suyu Süzgeci, Açık Devre Soğutma, Kapalı Devre Soğutma.

Kapalı Devre Soğutma

Kapalı devre soğutma , motorun içinde antifrizli tatlı su dolaşan ve bu suyun bir eşanjörde deniz suyuyla soğutulduğu soğutma sistemidir. İngilizcede bu sisteme "freshwater cooling" veya "closed cooling" denir. Kapalı Devre Soğutma Nedir? Kapalı devre sistemde iki ayrı su devresi bulunur. İç devre, motor bloğu ve silindir kapağında dolaşır. Dış devre, denizden alınan suyu eşanjöre taşır. İki devre birbirine karışmaz. Isı, eşanjörün metal boruları üzerinden iç devreden dış devreye geçer. İki Devrenin Karşılaştırması Özellik İç Devre Dış Devre Sıvı Antifriz ve tatlı su karışımı Deniz suyu Pompa Santrifüj motor su pompası Esnek impellerli deniz suyu pompası Dolaşım alanı Motor bloğu, kapak, eşanjör Süzgeç, pompa, eşanjör, egzoz Çıkış Kapalı döngü Islak egzozla denize Sistem Bileşenleri Eşanjör: Isıyı iç devreden dış devreye aktarır. Genleşme tankı: Isınan sıvının genleşmesini karşılar. Basınç kapağı içerir. Termostat: İç devrenin sıcaklığını düzenler. Motor su pompası: İç devreyi dolaştırır. Deniz suyu pompası: Dış devreyi dolaştırır. Eşanjör anodu: Eşanjörü galvanik korozyondan korur. Avantajlar Avantaj Açıklama İç korozyon azalır Deniz suyu motor içinde dolaşmaz Tuz birikmez Su kanalları temiz kalır Sıcaklık kararlıdır Motor ideal sıcaklıkta çalışır Donma koruması Antifriz iç devreyi korur Bakım Noktaları Genleşme tankındaki sıvı seviyesini kontrol edin. Antifriz oranını üreticinin önerisine göre ölçün. Eşanjör anodunu düzenli olarak değiştirin. Eşanjör borularını tuz ve tortudan temizleyin. Deniz suyu pompası impellerini kontrol edin. Hortum ve kelepçeleri inceleyin. Eşanjör Tıkanması Eşanjör boruları zamanla tuz, kireç ve deniz canlılarıyla tıkanabilir. Tıkanma, soğutma kapasitesini düşürür. Motor yüksek yükte ısınmaya başlar. Eşanjör sökülerek temizlenir veya kimyasal temizlik uygulanır. Sık Sorulan Sorular İç devre sıvısı neden eksilir? Eşanjörde iç kaçak, pompa keçesi arızası veya hortum sızıntısı sıvı kaybına yol açar. Genleşme tankı kapağı sıcakken açılır mı? Hayır. Sıcak sıvı basınç altındadır. Kapak açılırsa sıcak sıvı fışkırabilir. Kapalı devre sistemde de deniz suyu pompası gerekir mi? Evet. Deniz suyu pompası, eşanjörü soğutacak suyu sağlar. İlgili Terimler Motor Soğutma Sistemi, Açık Devre Soğutma, Motor Su Pompası, Deniz Suyu Pompası, Termostat, Motor Anodu.

Motor Hararet Yapması

Motor hararet yapması , motor sıcaklığının üreticinin belirlediği çalışma sınırının üzerine çıkmasıdır. Hararet, soğutma sisteminin motor ısısını yeterince uzaklaştıramadığını gösterir. Motor Hararet Yapması Nedir? Motor çalışırken sürekli ısı üretir. Soğutma sistemi bu ısıyı suya aktarır. Sistemde bir aksaklık olursa ısı birikir. Sıcaklık göstergesi yükselir ve uyarı alarmı çalar. Hararet devam ederse silindir kapağı contası, piston ve egzoz hortumu hasar görebilir. Hararetin Nedenleri Neden Açıklama Kapalı deniz suyu vanası Pompaya su gelmez Tıkalı deniz suyu süzgeci Yosun, poşet veya kir akışı keser İmpeller arızası Kırık kanatlar suyu iletemez Eşanjör tıkanması Isı aktarımı azalır Termostat arızası Termostat kapalı konumda takılı kalır Düşük iç devre sıvısı Kapalı devrede sıvı kaybı Gevşek veya kopuk kayış Pompa dönmez Pervaneye takılan cisim Motor aşırı yüklenir Su girişine yapışan poşet Gövde geçişi kapanır Belirtiler Sıcaklık göstergesinin yükselmesi Hararet alarmının çalması Egzozdan su yerine buhar çıkması Egzoz sesinin değişmesi Motor bölmesinde yanık kokusu Motorun güç kaybetmesi Seyirde Yapılacaklar Gazı azaltın ve motoru rölantiye alın. Tekne güvenli konumdaysa motoru durdurun. Egzozdan su çıkışını kontrol edin. Deniz suyu vanasının açık olduğunu doğrulayın. Deniz suyu süzgecini açıp temizleyin. Kayışı ve impelleri kontrol edin. Kapalı devrede motor soğuduktan sonra sıvı seviyesini kontrol edin. Sorun giderilmezse motoru çalıştırmayın ve yardım isteyin. Sıcak motorda genleşme tankı kapağı açılmaz. Basınçlı sıcak sıvı yaralanmaya neden olur. Hararetin Motora Etkileri Etki Sonuç Conta yanması Su ve yağ karışması Kapak çarpılması Sızdırmazlık kaybı Piston genleşmesi Silindir çizilmesi, motor sıkışması Hortum hasarı Egzoz hortumunun erimesi, su girişi Önleme Sezon başında impelleri kontrol edin. Süzgeci düzenli temizleyin. Eşanjörü periyodik olarak temizleyin. Kayış gerginliğini kontrol edin. Her çalıştırmada egzozdan su çıkışını izleyin. Sık Sorulan Sorular Hararet alarmı neden geç çalışabilir? Sensör, sıcaklığın belirli bir noktasını ölçer. Su tamamen kesildiğinde bazı bölgeler sensörden önce ısınabilir. Hararet sonrası motor çalıştırılabilir mi? Neden giderilmeden çalıştırılmaz. Hasar şüphesinde yağ ve soğutma sıvısı kontrol edilir. Sığ suda hararet neden artar? Su girişi kum, çamur veya yosun emebilir. Süzgeç hızla tıkanır. İlgili Terimler Motor Soğutma Sistemi, İmpeller, Deniz Suyu Süzgeci, Termostat, Silindir Kapağı, Kapalı Devre Soğutma.

Tüm terimlere dön