Denizcilik sözlüğü

Marin Sigorta

Tanım

Marin sigorta, teknede elektrik devrelerini aşırı akım ve kısa devreye karşı koruyan, deniz ortamına uygun sigortadır. Sigorta, aşırı akımda içindeki iletken erirken devreyi keser.

Marin Sigorta Nedir?

Sigortanın içinde belirli akımda eriyen bir iletken bulunur. Akım bu değeri aşınca iletken erir ve devre açılır. Sigorta, esas olarak kabloyu korur. Kablonun aşırı ısınması ve yangın çıkması önlenir. Atan sigorta yenisiyle değiştirilir.

Sigorta Türleri

Tür	Akım Aralığı	Kullanım
Bıçak tipi (ATO, ATC, mini)	Düşük ve orta	Genel devreler
Cam tüp sigorta	Düşük	Eski cihazlar ve paneller
MIDI sigorta	Orta ve yüksek	Şarj cihazları, küçük inverterler
MEGA sigorta	Yüksek	Inverterler, ırgatlar
ANL sigorta	Çok yüksek	Ana akü kablosu
MRBF sigorta	Yüksek	Akü kutup başına doğrudan montaj
Class T sigorta	Çok yüksek, yüksek kesme kapasiteli	Lityum akü bankaları

Kesme Kapasitesi

Kesme kapasitesi, sigortanın güvenle kesebileceği en yüksek kısa devre akımıdır. Lityum akü bankaları, kısa devrede çok yüksek akım verebilir. Bu nedenle lityum sistemlerde yüksek kesme kapasiteli sigortalar kullanılır.

Sigorta Değeri Seçimi

Devredeki kablonun kesitini ve taşıyabileceği akımı belirleyin.
Cihazın normal çalışma akımını öğrenin.
Sigorta değerini cihaz akımının üstünde, kablo kapasitesinin altında seçin.

Örnek: 6 A çeken bir pompa, 15 A taşıyabilen kabloyla bağlanmışsa 10 A sigorta uygun olabilir.

Konum Kuralı

Sigorta, kaynağa mümkün olduğunca yakın konumlandırılır. ABYC E-11 önerileri, ana akü kablolarında sigortanın akü kutbuna belirli bir mesafe içinde olmasını öngörür. Kaynağa uzak sigorta, aradaki kablo bölümünü korumaz.

Ateşleme Koruması

Benzinli motor bölmesinde kullanılan sigorta tutucuları ateşleme korumalı olmalıdır. ISO 8846 bu şartları tanımlar.

Bakım

Yedek sigortaları teknede bulundurun.
Sigorta tutucularındaki korozyonu kontrol edin.
Isınma izi görülen sigortaları ve tutucuları değiştirin.

Sık Sorulan Sorular

Sigorta yerine tel konulabilir mi?

Hayır. Bu uygulama devreyi korumasız bırakır ve yangın riski oluşturur.

Sigorta neden zamanla atabilir?

Gevşek bağlantı ısınmaya yol açar. Isınan sigorta normal akımda da atabilir.

Sigorta ile devre kesici birlikte kullanılabilir mi?

Evet. Ana hatta sigorta, dağıtımda devre kesici kullanımı yaygındır.

İlgili Terimler

Devre Kesici, Sigorta Paneli, Kablo Kesiti, Akü Şalteri, LiFePO4 Akü, Elektrik Panosu.

İlgili terimler

Akü Şalteri

Akü şalteri , aküyü tekne elektrik sisteminden tamamen ayıran veya bağlayan yüksek akımlı ana anahtardır. Akü şalterine "ana şalter" de denir. Akü Şalteri Nedir? Akü şalteri, akü ile sistem arasındaki ana kablo üzerinde bulunur. Şalter kapatıldığında tüm tüketiciler aküden ayrılır. Şalter, bakım, uzun süreli bekleme ve acil durumlarda kullanılır. Yangın veya kısa devre durumunda enerjinin hızla kesilmesini sağlar. Akü Şalteri Türleri Tür Özellik Döner kollu şalter Açık ve kapalı konumlu kol Anahtarlı şalter Çıkarılabilir anahtarla kullanılır Uzaktan kumandalı şalter Elektrikle açılıp kapanır Seçici şalter Birden fazla aküyü seçmeye yarar Akım Değerleri Değer Anlamı Sürekli akım Şalterin uzun süre taşıyabileceği akım Kısa süreli akım Belirli süre için taşınabilecek yüksek akım Marş akımı Marş motoru için kısa süreli akım Şalter, devrenin en yüksek sürekli akımından yüksek değerde seçilir. Montaj Yeri Aküye mümkün olduğunca yakın konumlandırılır. Kolay ve hızlı erişilebilir olmalıdır. Nemden ve sıçrayan sudan korunmalıdır. Benzinli motor bölmesinde ateşleme korumalı model kullanılır. Kullanım Kuralları Motor çalışırken marş aküsü şalterini kapatmayın. Bakım öncesi şalteri kapatın. Tekneden ayrılırken gereksiz devreleri kapatın. Sintine pompası gibi sürekli çalışması gereken devreleri şalterden önce bağlayın. Motor çalışırken şalter kapatılırsa alternatör diyotları zarar görebilir. Sürekli Bağlı Devreler Bazı devreler akü şalteri kapalıyken de çalışmalıdır. Örnek olarak otomatik sintine pompası ve yüksek su alarmı verilebilir. Bu devreler aküye doğrudan ve ayrı bir sigortayla bağlanır. Bakım Şalter bağlantı cıvatalarının sıkılığını kontrol edin. Kontak noktalarında ısınma izi arayın. Kolun rahat ve tam konumlara oturduğunu doğrulayın. Sık Sorulan Sorular Akü şalteri yangında neden önemlidir? Elektrik kaynağının kesilmesi, kısa devreden kaynaklanan yangının büyümesini sınırlayabilir. Her aküye ayrı şalter gerekir mi? Marş ve servis aküleri için ayrı şalter kullanılması yaygın bir uygulamadır. Şalter ısınırsa ne yapılır? Gevşek bağlantı veya yetersiz akım değeri olabilir. Şalter kontrol edilip gerekirse değiştirilir. İlgili Terimler Akü Seçici Şalter, Tekne Aküsü, Marin Sigorta, Elektrik Panosu, Otomatik Sintine Pompası, Alternatör.

Devre Kesici

Devre kesici , aşırı akım veya kısa devre durumunda elektrik devresini otomatik olarak kesen ve yeniden kurulabilen koruma elemanıdır. Halk arasında "otomatik sigorta" veya "şalter" olarak da anılır. Devre Kesici Nedir? Devre kesici, devreden geçen akımı sürekli izler. Akım belirlenen değeri aşınca iç mekanizma kontakları açar. Devre kesilir ve kablo aşırı ısınmaktan korunur. Arıza giderildikten sonra kesici kolu yeniden kurularak devre açılır. Sigortadan farklı olarak değişim gerektirmez. Çalışma İlkeleri Tür Çalışma Şekli Tepki Termik kesici Isınan bimetal şerit eğilerek kontağı açar Uzun süreli aşırı yükte Manyetik kesici Bobin, yüksek akımda kontağı çeker Kısa devrede çok hızlı Termik-manyetik kesici İki mekanizma birlikte Her iki duruma tepki Hidrolik-manyetik kesici Sıvı dolu tüp gecikmeyi ayarlar Sıcaklıktan az etkilenir Teknede Kullanılan Devre Kesiciler Tür Kullanım Panel tipi kesici DC ve AC dağıtım panolarında Yüzey montajlı kesici Irgat, pervane ve inverter hatlarında Ray tipi (DIN) kesici AC panolarda Kaçak akım korumalı kesici AC devrelerde kaçak akım koruması Seçim Ölçütleri Devredeki kablonun taşıyabileceği akımı belirleyin. Kesici değerini bu akımı aşmayacak şekilde seçin. Kesicinin gerilim türüne (AC veya DC) uygunluğunu kontrol edin. Kesme kapasitesinin olası kısa devre akımına uygunluğunu doğrulayın. Benzinli motor bölmesinde ateşleme korumalı model seçin. AC kesiciler DC devrelerde güvenle kullanılamayabilir. DC akım, kontaklar açılırken ark oluşturur. Bu nedenle DC'ye uygun kesici seçilir. Kesici Neden Atar? Kısa devre Aşırı yük Arızalı cihaz Islanan bağlantı Yanlış değerde kesici Yeniden Kurma Kuralları Kesicinin neden attığını araştırın. Arızalı cihazı devreden çıkarın. Kesiciyi yeniden kurun. Kesici yine atarsa devreyi kontrol ettirin. Sürekli atan kesiciyi zorla kurmak kablo ve cihazlara zarar verebilir. Sık Sorulan Sorular Devre kesici sigortadan daha mı güvenlidir? İkisi de doğru seçildiğinde koruma sağlar. Kesici yeniden kurulabilir, sigorta değiştirilir. Kesici anahtar olarak kullanılabilir mi? Bazı panel tipi kesiciler anahtar olarak kullanılmak üzere tasarlanır. Üretici bilgisi kontrol edilir. Kesici kolu sıcak oluyorsa ne anlama gelir? Gevşek bağlantı veya sürekli yüksek yük olabilir. Kontrol edilmelidir. İlgili Terimler Marin Sigorta, Sigorta Paneli, Elektrik Panosu, Kablo Kesiti, Akü Şalteri, 220 Volt Tekne Sistemi.

Elektrik Panosu

Elektrik panosu , teknedeki elektrik enerjisini koruma elemanları üzerinden devrelere dağıtan kontrol panelidir. Pano, her devrenin açılıp kapatılmasını ve korunmasını sağlar. Elektrik Panosu Nedir? Elektrik panosu, akü ve kıyı elektriği gibi kaynaklardan gelen enerjiyi alır. Enerji, panodaki sigortalar veya devre kesiciler üzerinden tüketicilere dağıtılır. Kullanıcı, fenerler, pompalar ve cihazları panodan kontrol eder. Pano ayrıca gerilim ve akım göstergelerini içerebilir. Pano Türleri Tür Görevi DC panosu 12 V veya 24 V tüketicileri dağıtır AC panosu 230 V tüketicileri dağıtır Birleşik pano AC ve DC bölümlerini aynı gövdede ayrı tutar Dijital anahtarlama sistemi Devreleri ekran veya tuşlarla yönetir Panonun Bölümleri Bölüm Görevi Ana kesici Panoya gelen enerjiyi açıp kapatır Devre kesiciler veya sigortalar Her devreyi korur Anahtarlar Devreleri açar ve kapatır Göstergeler Gerilim, akım ve tank seviyelerini gösterir Etiketler Her devrenin adını gösterir Bara Ortak bağlantı noktası sağlar DC Panoda Tipik Devreler Seyir fenerleri Demir feneri İç aydınlatma Tatlı su pompası Sintine pompası Seyir elektroniği VHF telsiz Buzdolabı AC Panoda Tipik Elemanlar Kıyı elektriği ana kesicisi Kaçak akım rölesi Kaynak seçici şalter Polarite göstergesi Priz, klima ve su ısıtıcısı devreleri Etiketleme Her devre panoda açık bir adla etiketlenir. Kablolar da pano arkasında aynı adla işaretlenir. Bu düzen, arıza tespitini hızlandırır. Tesisat şeması teknede saklanır. Montaj Kuralları Panoyu kuru ve kolay erişilebilir bir yere yerleştirin. Arka tarafında bakım için boşluk bırakın. AC ve DC bölümlerini fiziksel olarak ayırın. AC bölümünün arkasını dokunmaya karşı kapatın. Kabloları düzenli ve sabitlenmiş olarak döşeyin. Sık Sorulan Sorular Panoda bir devre sürekli atıyorsa ne yapılır? Devre kesici tekrar tekrar kurulmamalıdır. Kısa devre veya aşırı yük kontrol edilir. Dijital anahtarlama sistemi nedir? Devreleri röleler aracılığıyla yöneten elektronik sistemdir. Kullanıcı ekran veya telefon uygulamasıyla devreleri açıp kapatır. Panoya yeni devre eklenebilir mi? Boş yuva varsa eklenebilir. Yeni devrenin kablo kesiti ve koruma değeri hesaplanır. İlgili Terimler Sigorta Paneli, Devre Kesici, Marin Sigorta, Bara, Voltmetre, Tekne Elektrik Sistemi.

Kablo Kesiti

Kablo kesiti , bir elektrik kablosundaki iletkenin kesit alanıdır. Kesit, Avrupa'da milimetre kare (mm²), ABD'de AWG (American Wire Gauge) sistemiyle ifade edilir. Kablo Kesiti Nedir? Kesit büyüdükçe kablo daha fazla akım taşır. Büyük kesitli kablonun direnci düşüktür. Düşük direnç, gerilim düşümünü ve ısınmayı azaltır. Teknelerde düşük gerilimli DC sistemler yüksek akım çektiği için kesit seçimi önemlidir. Kesit Seçiminde İki Ölçüt Ölçüt Açıklama Akım taşıma kapasitesi Kablonun aşırı ısınmadan taşıyabileceği akım Gerilim düşümü Kablo boyunca kaybolan gerilim Kesit, iki ölçütten daha büyük sonucu verenine göre seçilir. Uzun hatlarda belirleyici ölçüt genellikle gerilim düşümüdür. Gerilim Düşümü Hesabı Formül: Kesit (mm²) ≈ (0,0175 × 2 × L × I) ÷ ΔU 0,0175: Bakırın yaklaşık özdirenci (Ω·mm²/m) L: Kaynaktan cihaza kablo uzunluğu (m) 2: Gidiş ve dönüş iletkenleri I: Akım (A) ΔU: İzin verilen gerilim düşümü (V) Örnek: 12 V sistemde 8 metre uzaklıktaki 10 A'lık pompa için %3 düşüm hedeflensin. ΔU = 12 × 0,03 = 0,36 V Kesit ≈ (0,0175 × 2 × 8 × 10) ÷ 0,36 ≈ 7,8 mm² Seçilecek standart kesit: 10 mm² mm² ve AWG Karşılıkları AWG Yaklaşık mm² 16 1,3 14 2,1 12 3,3 10 5,3 8 8,4 6 13,3 4 21,2 2 33,6 1/0 53,5 AWG sisteminde sayı küçüldükçe kesit büyür. Gerilim Düşümü Sınırları ABYC E-11 önerilerine göre seyir fenerleri, pompalar ve elektronik gibi kritik devrelerde gerilim düşümü %3 ile sınırlandırılır. Kritik olmayan devrelerde %10'a kadar düşüme izin verilir. Akım Kapasitesini Etkileyen Etkenler Yalıtımın sıcaklık değeri Ortam sıcaklığı Motor bölmesinde döşeme Aynı demette bulunan kablo sayısı Motor bölmesinde ve kalabalık demetlerde kablonun akım kapasitesi düşürülerek hesaplanır. Sık Sorulan Sorular Gereğinden kalın kablo kullanmak zararlı mıdır? Elektriksel olarak zararlı değildir. Ancak maliyet ve ağırlık artar. Kablo uzunluğu neden iki kat alınır? Akım pozitif kablodan gider, negatif kablodan döner. İki iletkenin toplam uzunluğu hesaba girer. Sigorta değeri kesitle ilişkili midir? Evet. Sigorta, kablonun taşıyabileceği akımı aşmayacak değerde seçilir. İlgili Terimler Marin Elektrik Kablosu, Doğru Akım, 12 Volt Tekne Sistemi, Marin Sigorta, Bara, Voltmetre.

Tüm terimlere dön