Denizcilik sözlüğü

Marş Aküsü

Tanım

Marş aküsü, tekne motorunun marş motorunu çalıştırmak için kısa sürede yüksek akım veren aküdür. Marş aküsü, servis tüketicilerinden ayrı tutulur.

Marş Aküsü Nedir?

Motor çalıştırma işlemi birkaç saniye sürer. Bu sürede marş motoru yüzlerce amper akım çekebilir. Marş aküsü, bu kısa ve yüksek akıma göre tasarlanır. İçinde çok sayıda ince plaka bulunur. İnce plakalar geniş yüzey alanı sağlar ve hızlı akım verir.

Marş Aküsünün Özellikleri

Özellik	Açıklama
Yüksek anlık akım	Kısa süreli marş için uygundur
İnce plakalar	Geniş yüzey alanı sağlar
Derin deşarja dayanım	Düşüktür
Değer birimi	CCA veya MCA

Seçim Ölçütleri

Motor üreticisinin belirttiği asgari CCA veya MCA değerini öğrenin.
Bu değere eşit veya daha yüksek akü seçin.
Akü kutusunun ve tepsisinin ölçülerini kontrol edin.
Kutup başı türünü ve yerleşimini doğrulayın.

Motor üreticisinin değeri genellikle kullanım kılavuzunda yer alır.

Servis Aküsünden Ayrılması

Marş aküsü, fenerler ve buzdolabı gibi servis tüketicilerine bağlanmaz. Bu ayrım, servis tüketimi nedeniyle marş aküsünün boşalmasını önler. Böylece motor her zaman çalıştırılabilir.

Ayrım şu yöntemlerle sağlanır:

Akü seçici şalter
Akü izolatörü
Voltaj algılamalı akü ayırıcı
DC-DC şarj cihazı

Acil Durum Paralel Bağlantısı

Marş aküsü boşaldığında servis aküsü geçici olarak marşa bağlanabilir. Bu işlem akü seçici şalter veya acil durum paralel şalteriyle yapılır. Motor çalıştıktan sonra bağlantı normale döndürülür.

Koruma Yöntemleri

Marş aküsünü ayrı bir ana şalterle ayırın.
Uzun beklemelerde aküyü koruma şarjına alın.
Kutup başlarını temiz tutun.
Gerilimi düzenli olarak ölçün.

Arıza Belirtileri

Belirti	Olası Neden
Marş yavaş dönüyor	Akü zayıf veya bağlantı gevşek
Tık sesi var, marş dönmüyor	Akü boş veya solenoid arızası
Akü gerilimi hızla düşüyor	Akü ömrünü tamamlamış
Kutup başında beyaz birikinti	Korozyon

Sık Sorulan Sorular

Marş aküsü servis için kullanılabilir mi?

Kısa süreli kullanılabilir. Ancak derin deşarj marş aküsünün ömrünü kısaltır.

Lityum akü marş için kullanılabilir mi?

Marş için üretilmiş lityum aküler bulunur. Şarj sistemiyle uyumu kontrol edilmelidir.

Marş aküsü ne zaman değiştirilir?

Yük testinde yetersiz akım verdiğinde veya gerilim hızla düştüğünde değiştirilir.

İlgili Terimler

Servis Aküsü, Marin Akü, Tekne Aküsü, Marş Motoru, Akü Seçici Şalter, Akü İzolatörü.

İlgili terimler

Akü Seçici Şalter

Akü seçici şalter , iki veya daha fazla aküden hangisinin sisteme bağlanacağını seçmeye yarayan döner şalterdir. Şalter, aküleri ayrı ayrı veya birlikte kullanma imkânı verir. Akü Seçici Şalter Nedir? Klasik akü seçici şalterin dört konumu vardır. Kullanıcı kolu çevirerek akü seçer. Seçilen akü hem motoru çalıştırır hem de tüketicileri besler. Alternatör de seçilen aküyü şarj eder. Şalter Konumları Konum Anlamı Kapalı (OFF) Tüm aküler ayrılmıştır 1 Yalnızca 1 numaralı akü bağlıdır 2 Yalnızca 2 numaralı akü bağlıdır Her İkisi (BOTH) İki akü paralel bağlıdır Kullanım Örneği Motoru 1 numaralı aküyle çalıştırın. Seyir sırasında "Her İkisi" konumuyla iki aküyü şarj edin. Demirde 2 numaralı aküyü servis için kullanın. 1 numaralı aküyü marş için korunmuş bırakın. Bu kullanım, kullanıcının şalteri doğru zamanda çevirmesine bağlıdır. Kullanım Kuralları Motor çalışırken şalter "Kapalı" konumdan geçirilmez. Uzun süre "Her İkisi" konumunda demirde kalınmaz. Bu durumda iki akü de boşalabilir. Farklı türdeki aküler "Her İkisi" konumunda uzun süre birlikte tutulmaz. Kapalı konumdan geçiş, alternatörün bağlantısını keser ve diyotlara zarar verebilir. Bazı şalterlerde bu sorunu önleyen alan devresi kesme kontağı bulunur. Acil Durumda Kullanım Marş aküsü boşaldığında şalter "Her İkisi" veya servis aküsü konumuna alınır. Servis aküsü motoru çalıştırır. Motor çalıştıktan sonra şalter normal konumuna döndürülür. Otomatik Sistemlerle Karşılaştırma Özellik Akü Seçici Şalter Otomatik Ayırıcı Kullanıcı müdahalesi Gerekir Gerekmez Hata riski Vardır Düşüktür Acil paralel bağlama Kolaydır Ayrı şalter gerekebilir Maliyet Düşüktür Daha yüksektir Birçok modern teknede seçici şalter yerine otomatik akü ayırıcı veya DC-DC şarj cihazı kullanılır. Sık Sorulan Sorular "Her İkisi" konumu her zaman kullanılabilir mi? Seyirde şarj için uygundur. Demirde servis kullanımında marş aküsünün korunması için önerilmez. Seçici şalter hangi akım değerinde seçilir? Marş akımı ve sürekli yük toplamına uygun değerde seçilir. Şalter konumu yanlış bırakılırsa ne olur? Marş aküsü servis tüketimiyle boşalabilir ve motor çalıştırılamayabilir. İlgili Terimler Akü Şalteri, Akü İzolatörü, Akü Ayırıcı, Marş Aküsü, Servis Aküsü, Alternatör.

Akü İzolatörü

Akü izolatörü , tek bir şarj kaynağının birden fazla aküyü şarj etmesini sağlarken aküler arasında akım geçişini engelleyen cihazdır. İzolatör, akülerin birbirini boşaltmasını önler. Akü İzolatörü Nedir? Teknede alternatör, marş ve servis akülerini birlikte şarj eder. İzolatör, alternatör akımını her aküye ayrı çıkışlardan iletir. Ancak akım bir aküden diğerine geri geçemez. Bu sayede servis aküsü boşaldığında marş aküsü dolu kalır. Çalışma İlkesi İzolatörün içinde her akü için tek yönlü bir eleman bulunur. Bu eleman, akımın yalnızca şarj kaynağından aküye geçmesine izin verir. Ters yöndeki akış engellenir. Klasik izolatörlerde bu eleman bir diyottur. İzolatör Türleri Tür Eleman Gerilim Düşümü Silikon diyotlu izolatör Silikon diyot Yaklaşık 0,6–0,8 V Schottky diyotlu izolatör Schottky diyot Yaklaşık 0,3–0,5 V FET izolatör Alan etkili transistör Çok düşük Gerilim Düşümü Sorunu Diyotlar, üzerinden geçen akımda gerilim düşümü oluşturur. Bu düşüm, akülere ulaşan şarj gerilimini azaltır. Düşük gerilim, akülerin tam şarj olmasını engelleyebilir. Bu sorun için şu yöntemler kullanılır: Alternatör regülatörünün akü gerilimini algılaması Düşük gerilim düşümlü FET izolatör kullanılması Alternatör çıkış geriliminin artırılması İzolatör ve Akü Ayırıcı Farkı Özellik İzolatör Akü Ayırıcı (VSR) Çalışma Sürekli tek yönlü akış Gerilime göre aküleri bağlar ve ayırır Gerilim düşümü Diyot türüne göre var Röle kapalıyken yok denecek kadar azdır Hareketli parça Yoktur Röle vardır Çift yönlü şarj Yoktur Bazı modellerde vardır VSR, İngilizce "Voltage Sensitive Relay" (gerilim duyarlı röle) ifadesinin kısaltmasıdır. Montaj Notları İzolatörü alternatör ile aküler arasına yerleştirin. Isı dağılımı için havadar bir yere monte edin. Kabloları akım değerine göre seçin. Alternatör uyarı devresinin uyumunu kontrol edin. Sık Sorulan Sorular İzolatör lityum akülerle kullanılabilir mi? Lityum akülerin şarj ihtiyacı farklıdır. Bu sistemlerde genellikle DC-DC şarj cihazı tercih edilir. İzolatör neden ısınır? Diyotlar gerilim düşümü nedeniyle ısı üretir. Isı, akımla birlikte artar. İzolatör arızası nasıl anlaşılır? Bir akü şarj olurken diğeri şarj olmuyorsa izolatör çıkışları kontrol edilir. İlgili Terimler Akü Ayırıcı, DC-DC Şarj Cihazı, Alternatör, Akü Seçici Şalter, Marş Aküsü, Servis Aküsü.

Marin Akü

Marin akü , tekne ve deniz uygulamaları için tasarlanan, titreşime ve deniz ortamına dayanıklı aküdür. Marin aküler marş, servis veya çift amaçlı olarak üretilir. Marin Akü Nedir? Tekne seyir sırasında dalgalarla sarsılır. Bu sarsıntı akünün iç plakalarına yük bindirir. Marin aküler, plakaları sağlam tutan iç yapıyla üretilir. Ayrıca derin deşarj ve uzun bekleme sürelerine karşı formüle edilir. Marin Akünün Özellikleri Özellik Açıklama Titreşim dayanımı Plakalar güçlendirilmiş yapıyla sabitlenir Çift kutup başı Hem cıvatalı hem konik bağlantı seçeneği Taşıma kulpu Teknede taşıma kolaylığı sağlar Derin deşarj kabiliyeti Servis ve çift amaçlı modellerde yüksektir Sızdırmaz yapı AGM ve jel modellerde asit sızmaz Marş Değerleri Değer Tanım Ölçüm Sıcaklığı CCA (Soğuk Marş Akımı) 30 saniye boyunca verilebilen akım -18 °C MCA (Denizcilik Marş Akımı) 30 saniye boyunca verilebilen akım 0 °C MCA, daha yüksek sıcaklıkta ölçüldüğü için CCA'dan yüksek bir değerdir. Karşılaştırmada aynı değer türü kullanılmalıdır. Rezerv Kapasite Rezerv kapasite, tam şarjlı akünün 25 A sabit akımla gerilimi belirli bir sınıra düşene kadar kaç dakika enerji verebildiğini gösterir. Değer, servis kullanımında akünün dayanıklılığına dair fikir verir. Marin Akü Türleri Marş tipi marin akü: İnce ve çok sayıda plaka içerir. Yüksek anlık akım verir. Derin deşarj tipi marin akü: Kalın plakalar içerir. Uzun süreli düşük akım verir. Çift amaçlı marin akü: İki görev arasında denge sağlar. Küçük teknelerde tek akü olarak kullanılır. Seçim Ölçütleri Motor üreticisinin istediği CCA veya MCA değerini kontrol edin. Servis tüketimine göre Ah kapasitesini hesaplayın. Akü kutusu ölçülerini kontrol edin. Şarj sisteminin akü kimyasıyla uyumunu doğrulayın. Kutup başı türünü kablo bağlantılarına göre seçin. Sık Sorulan Sorular Marin akü ile araç aküsü arasındaki temel fark nedir? Marin akü, titreşim ve derin deşarja karşı daha dayanıklı tasarlanır. Çift amaçlı akü her tekne için uygun mudur? Küçük teknelerde uygundur. Büyük teknelerde ayrı marş ve servis aküleri tercih edilir. Marin akünün ömrü nasıl uzatılır? Akü düzenli şarj edilir, derin deşarjdan kaçınılır ve uzun beklemede koruma şarjına alınır. İlgili Terimler Tekne Aküsü, Marş Aküsü, Servis Aküsü, Akü Kapasitesi, AGM Akü, Jel Akü.

Marş Motoru

Marş motoru , içten yanmalı motoru ilk çalıştırma anında döndüren doğru akımlı elektrik motorudur. Motor kendi gücüyle çalışmaya başladığında marş motoru devreden çıkar. Marş Motoru Nedir? İçten yanmalı motor, çalışmaya başlamak için dışarıdan döndürülmelidir. Marş motoru, aküden aldığı enerjiyle motorun volanını çevirir. Krank mili döner ve silindirlerde sıkıştırma oluşur. Yakıt ateşlendiğinde motor kendi kendine çalışmaya başlar. Marş Motorunun Bölümleri Bölüm Görevi Elektrik motoru Döndürme kuvvetini üretir Solenoid (otomatik) Yüksek akımı açar ve dişliyi ileri iter Bendiks dişlisi Volan dişlisine geçer ve motoru döndürür Kömür fırçalar Motor rotoruna akım iletir Gövde Motoru korur ve bağlantı yüzeyini oluşturur Çalışma Sırası Kontak anahtarı çevrilir veya marş düğmesine basılır. Solenoid, küçük bir kumanda akımıyla tetiklenir. Solenoid, bendiks dişlisini volan dişlisine iter. Solenoid aynı anda ana akım devresini kapatır. Marş motoru döner ve motoru çevirir. Motor çalışınca anahtar bırakılır ve dişli geri çekilir. Akım İhtiyacı Marş motoru, çalışma anında yüksek akım çeker. Bu nedenle marş motoru kalın kablolarla aküye bağlanır. Marş aküsü, kısa sürede yüksek akım verebilecek şekilde seçilir. Akünün soğuk marş akımı (CCA) değeri bu kabiliyeti gösterir. Ateşleme Koruması Benzinli tekne motorlarında marş motoru kıvılcım çıkarabilir. Kıvılcım, motor bölmesindeki benzin buharını ateşleyebilir. ISO 8846 standardı, bu tür elektrikli bileşenlerin yanıcı gazları tutuşturmamasına yönelik şartları belirler. Benzinli tekne motorlarında araç tipi marş motoru kullanılmaz. Arıza Belirtileri Belirti Olası Neden Tek tık sesi, dönmüyor Zayıf akü, solenoid arızası Hiç ses yok Kablo kopukluğu, kontak arızası Yavaş dönüyor Düşük akü gerilimi, gevşek bağlantı Cızırtı sesi Bendiks dişlisi volana tam geçmiyor Motor çalıştıktan sonra marş dönmeye devam ediyor Solenoid yapışmış Kullanım Kuralları Marş motoru uzun süre kesintisiz çalıştırılmaz. Motor çalışmazsa kısa bir bekleme sonrası yeniden denenir. Motor çalışırken marş düğmesine basılmaz. Sık Sorulan Sorular Marş motoru ıslanırsa çalışır mı? Su, korozyona ve kısa devreye yol açabilir. Islanan marş motoru kurutulup kontrol edilir. Marş motorunda kömür değişimi yapılır mı? Birçok modelde fırçalar ayrı parça olarak değiştirilebilir. Akü dolu iken marş neden yavaş döner? Gevşek veya oksitlenmiş bağlantılar akımı sınırlar. Kablo uçları temizlenip sıkılır. İlgili Terimler Marş Aküsü, Alternatör, Krank Mili, Akü Şalteri, Kablo Kesiti, Tekne Motoru.

Tüm terimlere dön