Denizcilik sözlüğü

Marin Elektrik

Tanım

Marin elektrik, teknelerde kullanılan ve deniz ortamının koşullarına uygun olarak tasarlanan elektrik ürünleri ile tesisat uygulamalarının genel adıdır.

Marin Elektrik Nedir?

Teknedeki elektrik tesisatı nem, tuz, titreşim ve sıcaklık değişimine maruz kalır. Kara tipi elektrik ürünleri bu koşullarda hızla bozulabilir. Marin elektrik ürünleri, bu koşullara dayanacak malzemelerle üretilir. Uygulama yöntemleri de sızdırmazlık ve titreşim dayanımını hedefler.

Marin Elektrik Ürünleri

Ürün	Özellik
Kalaylı bakır kablo	Telleri oksitlenmeye karşı korur
Sıkma terminali	Titreşimde gevşemez
Isıyla daralan makaron	Bağlantıyı nemden korur
Marin sigorta ve devre kesici	Nemli ortamda çalışır
Su geçirmez anahtar ve priz	IP korumalıdır
Ateşleme korumalı cihaz	Yakıt buharını tutuşturmaz

Uygulama İlkeleri

Kablo seçimi: Çok telli, kalaylı bakır kablo kullanın.
Bağlantı: Uygun sıkma pensesiyle terminal sıkın.
Sızdırmazlık: Bağlantıları yapıştırıcılı makaronla kapatın.
Koruma: Her devreye kaynağa yakın sigorta takın.
Döşeme: Kabloları sintine seviyesinin üzerinde ve sabitleyerek döşeyin.
Etiketleme: Her kabloyu devre adıyla işaretleyin.

Çok Telli Kablonun Önemi

Tek telli kablo titreşimle yorulur ve kırılabilir. Çok telli kablo esnektir ve titreşime dayanır. Teknelerde bu nedenle ince telli, esnek kablolar kullanılır.

İlgili Standartlar

Standart	Kapsam
ISO 10133	Küçük teknelerde DC elektrik tesisatı
ISO 13297	Küçük teknelerde AC elektrik tesisatı
ISO 8846	Elektrikli cihazların ateşleme koruması
IEC 60529	IP koruma sınıfları
ABYC E-11	ABD'de AC ve DC tesisat önerileri

ABYC, Amerikan Tekne ve Yat Konseyi'nin kısaltmasıdır.

Sık Görülen Hatalar

Ev tipi kablo kullanmak
Bağlantıları bant ile yalıtmak
Sigortasız devre bırakmak
Kabloları sintine suyuna temas edecek şekilde döşemek
Farklı metal terminaller kullanmak

Bakım

Bağlantılarda yeşil oksit tabakası olup olmadığına bakın.
Gevşek terminalleri sıkın.
Korozyon önleyici sprey uygulayın.
Isınma izi olan bağlantıları yenileyin.

Sık Sorulan Sorular

Marin kablo ile normal kablo arasındaki fark nedir?

Marin kablo kalaylı ve çok tellidir. Yalıtımı yağa, neme ve ısıya daha dayanıklıdır.

Lehimli bağlantı teknede kullanılır mı?

Lehim, titreşimde kırılgan bir geçiş noktası oluşturabilir. Bu nedenle sıkma terminali tercih edilir.

Elektrik arızası en çok nerede görülür?

Bağlantı noktalarında görülür. Nem ve korozyon direnci artırır ve ısınmaya yol açar.

İlgili Terimler

Tekne Elektrik Sistemi, Marin Elektrik Kablosu, Marin Sigorta, IP Koruma Sınıfı, Kablo Kesiti, Terminal Bloğu.

İlgili terimler

IP Koruma Sınıfı

IP koruma sınıfı , elektrikli bir cihaz gövdesinin katı cisimlere, toza ve suya karşı koruma düzeyini gösteren koddur. Kod, IEC 60529 standardında tanımlanır. IP, İngilizce "Ingress Protection" (giriş koruması) ifadesinin kısaltmasıdır. IP Koruma Sınıfı Nedir? IP kodu, "IP" harflerinden sonra gelen iki rakamdan oluşur. Örnek: IP67. Birinci rakam katı cisimlere ve toza, ikinci rakam suya karşı korumayı gösterir. Rakam büyüdükçe koruma artar. Bir özellik test edilmemişse rakam yerine "X" yazılır. Örnek: IPX7. Birinci Rakam: Katı Cisim ve Toz Rakam Koruma 0 Koruma yok 1 50 mm'den büyük cisimler 2 12,5 mm'den büyük cisimler (parmak) 3 2,5 mm'den büyük cisimler 4 1 mm'den büyük cisimler 5 Toza karşı korumalı 6 Toz geçirmez İkinci Rakam: Su Rakam Koruma 0 Koruma yok 1 Dikey damlayan su 2 15° eğimde damlayan su 3 Püskürtülen su 4 Her yönden sıçrayan su 5 Su jetleri 6 Güçlü su jetleri 7 Geçici daldırma (1 m, 30 dakika) 8 Üreticinin belirttiği koşullarda sürekli daldırma 9 Yüksek basınçlı ve sıcak su jetleri Teknede Kullanım Önerileri Konum Önerilen Asgari Koruma Kuru kamara IP20 Kamara içi nemli bölgeler IP44 Kokpit IP65 Güverte IP66 Geçici su altında kalabilecek yerler IP67 Sürekli su altı IP68 Tablo genel uygulamayı gösterir. Kesin değer üretici ve tasarımcı tarafından belirlenir. Sık Yapılan Hatalar IP67 ile IP66'yı kıyaslamak: IP67, IP66'nın su jeti testini içermeyebilir. Bazı ürünler her iki sınıfı ayrı ayrı taşır. Örnek: IP66/IP67. Kablo bağlantısını göz ardı etmek: Cihaz IP67 olsa bile hatalı kablo girişi korumayı bozar. Tuz etkisini ihmal etmek: IP kodu korozyon dayanımını göstermez. Ek Harfler Bazı IP kodlarında rakamlardan sonra harf bulunur. Bu harfler, ek test koşullarını gösterir. Örnek: "M" hareketli parçalar çalışırken test edildiğini belirtir. Sık Sorulan Sorular IPX7 ne anlama gelir? Toz koruması test edilmemiştir. Cihaz 1 metre derinlikte 30 dakika suya daldırılmaya dayanır. Yüksek IP sınıfı her zaman daha iyi midir? Koruma artar, ancak bazı yüksek sınıflı gövdeler ısıyı daha zor dağıtır. IP kodu el telsizinde neden önemlidir? El telsizi suya düşebilir. IPX7 veya üzeri telsizler bu duruma dayanır. İlgili Terimler IP67, Su Geçirmez Lamba, Marin Priz, Kablo Rakoru, Marin Ekipman, El Telsizi.

Kablo Kesiti

Kablo kesiti , bir elektrik kablosundaki iletkenin kesit alanıdır. Kesit, Avrupa'da milimetre kare (mm²), ABD'de AWG (American Wire Gauge) sistemiyle ifade edilir. Kablo Kesiti Nedir? Kesit büyüdükçe kablo daha fazla akım taşır. Büyük kesitli kablonun direnci düşüktür. Düşük direnç, gerilim düşümünü ve ısınmayı azaltır. Teknelerde düşük gerilimli DC sistemler yüksek akım çektiği için kesit seçimi önemlidir. Kesit Seçiminde İki Ölçüt Ölçüt Açıklama Akım taşıma kapasitesi Kablonun aşırı ısınmadan taşıyabileceği akım Gerilim düşümü Kablo boyunca kaybolan gerilim Kesit, iki ölçütten daha büyük sonucu verenine göre seçilir. Uzun hatlarda belirleyici ölçüt genellikle gerilim düşümüdür. Gerilim Düşümü Hesabı Formül: Kesit (mm²) ≈ (0,0175 × 2 × L × I) ÷ ΔU 0,0175: Bakırın yaklaşık özdirenci (Ω·mm²/m) L: Kaynaktan cihaza kablo uzunluğu (m) 2: Gidiş ve dönüş iletkenleri I: Akım (A) ΔU: İzin verilen gerilim düşümü (V) Örnek: 12 V sistemde 8 metre uzaklıktaki 10 A'lık pompa için %3 düşüm hedeflensin. ΔU = 12 × 0,03 = 0,36 V Kesit ≈ (0,0175 × 2 × 8 × 10) ÷ 0,36 ≈ 7,8 mm² Seçilecek standart kesit: 10 mm² mm² ve AWG Karşılıkları AWG Yaklaşık mm² 16 1,3 14 2,1 12 3,3 10 5,3 8 8,4 6 13,3 4 21,2 2 33,6 1/0 53,5 AWG sisteminde sayı küçüldükçe kesit büyür. Gerilim Düşümü Sınırları ABYC E-11 önerilerine göre seyir fenerleri, pompalar ve elektronik gibi kritik devrelerde gerilim düşümü %3 ile sınırlandırılır. Kritik olmayan devrelerde %10'a kadar düşüme izin verilir. Akım Kapasitesini Etkileyen Etkenler Yalıtımın sıcaklık değeri Ortam sıcaklığı Motor bölmesinde döşeme Aynı demette bulunan kablo sayısı Motor bölmesinde ve kalabalık demetlerde kablonun akım kapasitesi düşürülerek hesaplanır. Sık Sorulan Sorular Gereğinden kalın kablo kullanmak zararlı mıdır? Elektriksel olarak zararlı değildir. Ancak maliyet ve ağırlık artar. Kablo uzunluğu neden iki kat alınır? Akım pozitif kablodan gider, negatif kablodan döner. İki iletkenin toplam uzunluğu hesaba girer. Sigorta değeri kesitle ilişkili midir? Evet. Sigorta, kablonun taşıyabileceği akımı aşmayacak değerde seçilir. İlgili Terimler Marin Elektrik Kablosu, Doğru Akım, 12 Volt Tekne Sistemi, Marin Sigorta, Bara, Voltmetre.

Marin Elektrik Kablosu

Marin elektrik kablosu , teknelerde kullanılmak üzere üretilen, kalaylı ve çok telli bakır iletkenden oluşan elektrik kablosudur. Kablo, nem, tuz, yağ ve titreşime dayanacak şekilde tasarlanır. Marin Elektrik Kablosu Nedir? Marin kablonun iletkeni çok sayıda ince bakır telden oluşur. Her tel kalayla kaplanır. Kalay, bakırı nemden ve oksitlenmeden korur. İletkenin üzeri yağa, ısıya ve neme dayanıklı bir yalıtımla kaplanır. Marin Kablonun Özellikleri Özellik Açıklama Kalaylı teller Korozyonun kablo içinde ilerlemesini sınırlar İnce çok telli yapı Titreşime ve bükülmeye dayanır Yalıtım Yağa, yakıta ve neme dayanıklı Sıcaklık değeri Motor bölmesi koşullarına uygun Renk kodu Devre türünü gösterir Kalaysız Kablonun Sorunu Kalaysız bakır kabloya nem girdiğinde teller oksitlenir. Oksitlenme, kablonun içinde uç noktadan ilerler. Kablo siyahlaşır ve direnci artar. Direnç artınca kablo ısınır ve gerilim düşer. Kalaylı kablo bu süreci yavaşlatır. Kablo Türleri Tür Kullanım Tek damarlı kablo Akü kabloları ve dağıtım hatları Çift damarlı yassı kablo Fenerler ve pompalar Çok damarlı kablo Elektronik ve sensör bağlantıları Akü kablosu Yüksek akımlı marş ve ana hatlar Renk Kodları (DC) İletken Yaygın Renk Pozitif Kırmızı Negatif Sarı veya siyah Bağlantı (bonding) Yeşil veya yeşil-sarı AC kabloları ayrı renk düzenine sahiptir. Renk kuralları ilgili standartlarda belirtilir. İlgili Standartlar Standart Kapsam ISO 10133 Küçük teknelerde DC tesisat ve kablo şartları ISO 13297 Küçük teknelerde AC tesisat şartları ABYC E-11 ABD'de tekne elektrik tesisatı önerileri UL 1426 ABD'de tekne kablosu ürün standardı Döşeme Kuralları Kabloları sintine suyu seviyesinin üzerinde döşeyin. Belirli aralıklarla destekleyin ve sabitleyin. Keskin kenarlarda kablo koruyucu kullanın. Sıcak yüzeylerden uzak tutun. Bölme geçişlerinde kablo rakoru kullanın. Sık Sorulan Sorular Ev tipi kablo teknede kullanılabilir mi? Ev tipi kablo tek telli veya kalaysız olabilir. Titreşim ve nem nedeniyle teknede önerilmez. Kablo kesiti nasıl ifade edilir? Avrupa'da mm², ABD'de AWG ile ifade edilir. Kablo uçları nasıl korunur? Sıkma pabucu takılır ve yapıştırıcılı ısıyla daralan makaronla kaplanır. İlgili Terimler Kablo Kesiti, Kablo Rakoru, Marin Elektrik, Terminal Bloğu, Bara, Tekne Elektrik Sistemi.

Marin Sigorta

Marin sigorta , teknede elektrik devrelerini aşırı akım ve kısa devreye karşı koruyan, deniz ortamına uygun sigortadır. Sigorta, aşırı akımda içindeki iletken erirken devreyi keser. Marin Sigorta Nedir? Sigortanın içinde belirli akımda eriyen bir iletken bulunur. Akım bu değeri aşınca iletken erir ve devre açılır. Sigorta, esas olarak kabloyu korur. Kablonun aşırı ısınması ve yangın çıkması önlenir. Atan sigorta yenisiyle değiştirilir. Sigorta Türleri Tür Akım Aralığı Kullanım Bıçak tipi (ATO, ATC, mini) Düşük ve orta Genel devreler Cam tüp sigorta Düşük Eski cihazlar ve paneller MIDI sigorta Orta ve yüksek Şarj cihazları, küçük inverterler MEGA sigorta Yüksek Inverterler, ırgatlar ANL sigorta Çok yüksek Ana akü kablosu MRBF sigorta Yüksek Akü kutup başına doğrudan montaj Class T sigorta Çok yüksek, yüksek kesme kapasiteli Lityum akü bankaları Kesme Kapasitesi Kesme kapasitesi, sigortanın güvenle kesebileceği en yüksek kısa devre akımıdır. Lityum akü bankaları, kısa devrede çok yüksek akım verebilir. Bu nedenle lityum sistemlerde yüksek kesme kapasiteli sigortalar kullanılır. Sigorta Değeri Seçimi Devredeki kablonun kesitini ve taşıyabileceği akımı belirleyin. Cihazın normal çalışma akımını öğrenin. Sigorta değerini cihaz akımının üstünde, kablo kapasitesinin altında seçin. Örnek: 6 A çeken bir pompa, 15 A taşıyabilen kabloyla bağlanmışsa 10 A sigorta uygun olabilir. Konum Kuralı Sigorta, kaynağa mümkün olduğunca yakın konumlandırılır. ABYC E-11 önerileri, ana akü kablolarında sigortanın akü kutbuna belirli bir mesafe içinde olmasını öngörür. Kaynağa uzak sigorta, aradaki kablo bölümünü korumaz. Ateşleme Koruması Benzinli motor bölmesinde kullanılan sigorta tutucuları ateşleme korumalı olmalıdır. ISO 8846 bu şartları tanımlar. Bakım Yedek sigortaları teknede bulundurun. Sigorta tutucularındaki korozyonu kontrol edin. Isınma izi görülen sigortaları ve tutucuları değiştirin. Sık Sorulan Sorular Sigorta yerine tel konulabilir mi? Hayır. Bu uygulama devreyi korumasız bırakır ve yangın riski oluşturur. Sigorta neden zamanla atabilir? Gevşek bağlantı ısınmaya yol açar. Isınan sigorta normal akımda da atabilir. Sigorta ile devre kesici birlikte kullanılabilir mi? Evet. Ana hatta sigorta, dağıtımda devre kesici kullanımı yaygındır. İlgili Terimler Devre Kesici, Sigorta Paneli, Kablo Kesiti, Akü Şalteri, LiFePO4 Akü, Elektrik Panosu.

Tüm terimlere dön