Denizcilik sözlüğü

Motor Bloğu

Tanım

Motor bloğu, içten yanmalı motorun silindirleri, krank milini ve soğutma kanallarını barındıran ana gövdesidir. Motorun diğer parçaları bloğa bağlanır.

Motor Bloğu Nedir?

Motor bloğu, döküm yöntemiyle üretilen tek parça bir yapıdır. Blok, silindirlerin içinde pistonların hareket etmesini sağlar. Alt bölümünde krank mili yatakları yer alır. Silindir çevresindeki boşluklarda soğutma suyu dolaşır. Bloğun üstüne silindir kapağı, altına karter bağlanır.

Motor Bloğunun Bölümleri

Bölüm	Görevi
Silindirler	Pistonların hareket ettiği silindirik boşluklar
Su ceketleri	Silindirlerin çevresinde soğutma suyu kanalları
Ana yataklar	Krank milini taşır
Yağ kanalları	Yağı motor parçalarına dağıtır
Karter yüzeyi	Yağ karterinin bağlandığı alt yüzey
Kapak yüzeyi	Silindir kapağının oturduğu üst yüzey

Blok Malzemeleri

Malzeme	Özellik
Dökme demir	Dayanıklı ve ağırdır, dizel motorlarda yaygındır
Alüminyum alaşım	Hafiftir, ısıyı hızlı iletir, dıştan takma motorlarda yaygındır

Alüminyum bloklarda silindir yüzeyi genellikle çelik veya dökme demir gömlekle kaplanır.

Silindir Gömlekleri

Gömlek Türü	Yapı
Kuru gömlek	Soğutma suyuyla doğrudan temas etmez
Islak gömlek	Dış yüzeyi doğrudan soğutma suyuyla çevrilidir

Islak gömlekli motorlarda gömlek değiştirilerek silindir yenilenebilir.

Silindir Düzenine Göre Bloklar

Sıralı blok: Silindirler tek sırada dizilidir.
V blok: Silindirler iki sıra hâlinde V biçiminde dizilidir.
Boksör blok: Silindirler karşılıklı yatay dizilidir.

Deniz Ortamında Blok Hasarları

Hasar	Neden
Donma çatlağı	Kışın blokta kalan suyun donması
Korozyon	Açık devre soğutmada deniz suyunun teması
Aşırı ısınma çarpılması	Soğutma arızası
Su ceketi tıkanması	Tuz ve kireç birikimi

Kışlama ve Blok Koruması

Soğuk iklimlerde blok içindeki su boşaltılır veya antifriz ile değiştirilir. Donan su genleşir ve bloğu çatlatabilir. Çatlak blok çoğunlukla onarılamaz.

Sık Sorulan Sorular

Motor bloğu çatlarsa ne olur?

Soğutma suyu yağa veya dışarıya karışır. Motor aşırı ısınabilir ve çalışamaz hâle gelebilir.

Blok numarası nerede bulunur?

Seri numarası genellikle bloğun üzerindeki plakada veya dökümde yer alır.

Alüminyum blok deniz suyuna dayanıklı mıdır?

Alüminyum blok deniz suyunda korozyona açıktır. Bu nedenle kapalı devre soğutma ve anot koruması uygulanır.

İlgili Terimler

Silindir, Piston, Krank Mili, Silindir Kapağı, Motor Soğutma Sistemi, Motor Kışlama.

İlgili terimler

Krank Mili

Krank mili , pistonların doğrusal hareketini dönme hareketine çeviren motor milidir. Krank milinin dönüşü, şanzıman ve şaft üzerinden pervaneye iletilir. Krank Mili Nedir? Krank mili, motor bloğunun alt bölümündeki ana yataklarda döner. Milin üzerinde eksenden kaçık muylular bulunur. Her muyluya bir biyel kolu bağlanır. Piston aşağı itildiğinde biyel kolu muyluyu iter ve mil döner. Motor devri, krank milinin dakikadaki dönüş sayısıdır. Krank Milinin Bölümleri Bölüm Görevi Ana muylular Milin blok içindeki ana yataklarda döndüğü bölümler Biyel muyluları Biyel kollarının bağlandığı eksenden kaçık bölümler Karşı ağırlıklar Dönme dengesini sağlar Yağ kanalları Muylulara yağ taşır Ön uç Kasnak ve kayış düzenine bağlanır Arka flanş Volan ve şanzımana bağlanır Krank Milinin Bağlantıları Volan: Arka uçta bulunur. Dönüşü dengeler ve marş motoru dişlisine bağlanır. Kasnak: Ön uçta bulunur. Kayışla su pompası ve alternatörü döndürür. Eksantrik mili tahriki: Kayış, zincir veya dişliyle eksantrik milini döndürür. Şanzıman: Gücü pervane şaftına iletir. Yataklar Krank mili, ince yatak kusinetleri üzerinde döner. Kusinetler ile mil arasında basınçlı yağ filmi bulunur. Yağ filmi, metal yüzeylerin birbirine değmesini önler. Yağ basıncı düştüğünde yataklar hızla aşınır. Krank Mili Malzemeleri Malzeme Kullanım Dövme çelik Yüksek yüklü motorlar Dökme sfero demir Standart motorlar Arıza Belirtileri Belirti Olası Neden Derin vuruntu sesi Ana veya biyel yatağı aşınması Düşük yağ basıncı Yatak boşluğunun artması Ön keçeden yağ kaçağı Keçe aşınması Titreşim Dengesizlik veya mil hasarı Yağlamanın Önemi Yağ kalitesi ve seviyesi krank milinin ömrünü belirler. Kirli yağ, yataklarda çizik oluşturur. Düşük yağ seviyesi, yağ filminin kopmasına yol açar. Motor yağı ve filtresi üreticinin önerdiği aralıklarla değiştirilir. Sık Sorulan Sorular Krank mili ile eksantrik mili arasındaki fark nedir? Krank mili pistonların gücünü alır ve motoru döndürür. Eksantrik mili supapları açıp kapatır. Krank mili onarılabilir mi? Aşınmış muylular taşlanarak alt ölçüye getirilebilir. Bu durumda uygun ölçüde yatak kusinetleri kullanılır. Krank mili neden kırılır? Aşırı yük, yağsız çalışma, motorun su yutması veya malzeme yorulması kırılmaya yol açabilir. İlgili Terimler Piston, Eksantrik Mili, Motor Bloğu, Motor Devri, Motor Yağı, Marş Motoru.

Motor Kışlama

Motor kışlama , tekne motorunun uzun süreli kullanılmama dönemine ve soğuk havaya karşı hazırlanmasıdır. Kışlama, donma, korozyon ve yakıt bozulmasından kaynaklanan hasarları önler. Motor Kışlama Nedir? Sezon sonunda tekne aylarca kullanılmayabilir. Bu sürede motorda kalan su donabilir. Kullanılmış yağdaki asitler iç yüzeylere zarar verebilir. Yakıt bozulabilir ve tankta su birikebilir. Kışlama, bu risklere karşı yapılan işlemler dizisidir. İngilizcede bu işleme "winterizing" denir. Kışlama Adımları Sistem İşlem Yakıt Tankı doldurun ve yakıt stabilizatörü ekleyin Motor yağı Yağı ve filtreyi değiştirin Açık devre soğutma Sistemi tatlı suyla yıkayın ve boşaltın veya antifrizle doldurun Kapalı devre soğutma Antifriz oranını kontrol edin Deniz suyu pompası İmpelleri çıkarın veya kontrol edin Silindirler Benzinli motorlarda silindir koruma yağı uygulayın Şanzıman ve ayak ünitesi Yağı değiştirin, su kontrolü yapın Akü Tam şarj edin, bağlantıyı kesin veya koruma şarjına alın Dış yüzeyler Korozyon önleyici sprey uygulayın Yakıt Stabilizatörü Yakıt stabilizatörü, yakıtın oksitlenmesini ve bozulmasını yavaşlatır. Stabilizatör eklendikten sonra motor kısa süre çalıştırılır. Böylece işlenmiş yakıt hatlara ve filtrelere ulaşır. Tankın dolu tutulması, yoğuşma ile su birikmesini azaltır. Antifriz Kullanımı Deniz suyu devresine konan antifriz, çevreye atılacağı için genellikle propilen glikol esaslı seçilir. Propilen glikol, etilen glikole göre daha düşük toksisiteye sahiptir. Antifriz, motor çalıştırılarak deniz suyu pompası üzerinden sisteme çekilir. Egzozdan antifriz rengi gelince işlem tamamlanır. Silindir Koruma Yağı Benzinli motorlarda silindir iç yüzeyleri korozyona karşı korunur. Koruma yağı, emme ağzından püskürtülür veya buji deliklerinden verilir. Yağ, silindir duvarlarında ince bir film oluşturur. İngilizcede bu işleme "fogging" denir. Kışlama Sonrası Kontroller Tüm tahliye tapalarının yeniden takıldığını not edin. Yapılan işlemleri ve tarihleri kayda geçirin. Motor bölmesini havalandırmalı tutun. Sezon başında yapılacak işleri listeleyin. Sık Sorulan Sorular Donma riski olmayan bölgelerde kışlama gerekir mi? Donma riski olmasa bile uzun bekleme korozyon ve yakıt bozulması riski taşır. Yağ değişimi ve yakıt koruması yine önemlidir. Kışlama motor suda iken yapılabilir mi? Bazı işlemler suda yapılabilir. Ayak ünitesi ve karina işleri için tekne karaya alınır. Kışlamada impeller neden çıkarılır? Uzun süre aynı konumda kalan kanatlar kalıcı biçim alır. Çıkarılan impeller sezon başında yeniden takılır veya yenilenir. İlgili Terimler Tekne Kışlama, Kışlama Bakımı, Motor Bakımı, Motor Yağı, Deniz Motoru Bakımı, Açık Devre Soğutma.

Motor Soğutma Sistemi

Motor soğutma sistemi , yanmanın ürettiği fazla ısıyı motordan uzaklaştırarak motoru çalışma sıcaklığında tutan sistemdir. Tekne motorlarında soğutma, deniz veya göl suyunun kullanılmasıyla yapılır. Motor Soğutma Sistemi Nedir? İçten yanmalı motor, yakıtın enerjisinin bir bölümünü ısıya çevirir. Bu ısı uzaklaştırılmazsa motor parçaları genleşir ve hasar görür. Araçlarda ısı radyatörle havaya verilir. Teknelerde ise ısı, teknenin yüzdüğü suya aktarılır. Soğutma Sistemi Türleri Tür Çalışma Şekli Kullanım Açık devre soğutma Deniz suyu doğrudan motorda dolaşır Dıştan takma motorlar, bazı küçük içten takma motorlar Kapalı devre soğutma Antifrizli su motorda, deniz suyu eşanjörde dolaşır İçten takma dizel motorlar Omurga soğutma Antifrizli su, gövde dışındaki borulardan geçer İş ve kanal tekneleri Omurga soğutmada deniz suyu motora girmez. Sistem, gövde altındaki boruların suyla temasıyla soğur. Sistem Bileşenleri Bileşen Görevi Deniz suyu vanası ve süzgeç Suyu alır ve süzer Deniz suyu pompası Deniz suyunu sisteme basar Eşanjör İç devre sıvısını deniz suyuyla soğutur Motor su pompası İç devre sıvısını dolaştırır Termostat Sıcaklığa göre akışı düzenler Genleşme tankı İç devre sıvısının genleşmesini karşılar Islak egzoz dirseği Deniz suyunu egzoza karıştırarak dışarı atar Sıcaklık göstergesi Motor sıcaklığını gösterir Dıştan Takma Motorda Kontrol Suyu Dıştan takma motorlarda kaputun altından ince bir su jeti çıkar. Bu jete kontrol suyu veya işaret suyu denir. Jet, deniz suyu pompasının çalıştığını gösterir. Jetin zayıflaması pompa veya kanal tıkanmasının işaretidir. Kontrol Noktaları Egzozdan su çıkışı Sıcaklık göstergesi Deniz suyu süzgecinin temizliği İç devre sıvı seviyesi Hortum ve kelepçelerin durumu Kayış gerginliği Arıza Durumunda Yapılacaklar Sıcaklık yükselirse motoru rölantiye alın. Motoru durdurun. Deniz suyu vanasını ve süzgeci kontrol edin. İmpelleri kontrol edin. Sıcak motorda genleşme tankı kapağını açmayın. Sık Sorulan Sorular Hangi soğutma sistemi daha uzun ömürlüdür? Kapalı devre sistemde motor içi deniz suyuyla temas etmez. Bu nedenle iç korozyon ve tuz birikimi azdır. Soğutma suyu neden egzozdan atılır? Deniz suyu egzoz gazını soğutur. Bu sayede egzoz hortumu ve susturucu sıcaklığa dayanır. Soğutma sistemi kışın nasıl korunur? Açık devrede su boşaltılır veya antifrizle doldurulur. Kapalı devrede antifriz oranı kontrol edilir. İlgili Terimler Kapalı Devre Soğutma, Açık Devre Soğutma, Deniz Suyu Pompası, Termostat, Islak Egzoz, Motor Hararet Yapması.

Piston

Piston , silindir içinde ileri geri hareket eden ve yanma basıncını biyel kolu aracılığıyla krank miline ileten motor parçasıdır. Piston Nedir? Piston, silindirin içine dar toleransla yerleşir. Yanma gazları pistonun üst yüzeyine baskı uygular. Bu baskı pistonu aşağı iter. Piston, biyel koluyla krank miline bağlıdır. Krank mili, pistonun doğrusal hareketini dönme hareketine çevirir. Pistonun Bölümleri Bölüm Görevi Piston tepesi Yanma basıncını karşılayan üst yüzey Segman yuvaları Segmanların yerleştiği kanallar Piston eteği Silindir duvarında kılavuzluk yapar Pim yuvası Piston piminin geçtiği delik Piston pimi Pistonu biyel koluna bağlar Segman Türleri Segman Görevi Kompresyon segmanı Yanma basıncının kartere kaçmasını önler İkinci kompresyon segmanı Sızdırmazlığı destekler Yağ segmanı Silindir duvarındaki fazla yağı sıyırır Segmanlar aşındığında yağ yanma odasına geçer. Bu durum yağ tüketimini artırır. Dört Zamanlı Çevrimde Piston Zaman Piston Hareketi Olay Emme Aşağı Hava veya karışım silindire girer Sıkıştırma Yukarı Hava veya karışım sıkışır Ateşleme (güç) Aşağı Yanma pistonu iter Egzoz Yukarı Yanmış gazlar dışarı atılır Bir çevrim, krank milinin iki tam turunda tamamlanır. Piston Malzemeleri Alüminyum alaşım: Hafiftir ve ısıyı iyi iletir. Yaygın malzemedir. Dövme alüminyum: Yüksek performanslı motorlarda dayanımı artırır. Çelik tepeli piston: Bazı ağır dizel motorlarda kullanılır. Piston Hasarı Belirtileri Belirti Olası Neden Vuruntu sesi Erken ateşleme veya aşırı yük Kompresyon kaybı Segman aşınması veya piston deliği Mavi duman Yağın yanma odasına geçmesi Motor sıkışması Aşırı ısınma sonucu pistonun silindire yapışması Aşırı ısınma, pistonun genleşmesine ve silindir duvarını çizmesine yol açar. Soğutma sisteminin bakımı bu riski azaltır. Sık Sorulan Sorular Piston ve segman ne zaman değiştirilir? Kompresyon testinde değerler sınırın altına düştüğünde ve yağ tüketimi arttığında değiştirilir. Bu işleme motor revizyonu denir. Pistonda kurum birikmesi ne anlama gelir? Kurum, eksik yanmayı gösterir. Kirli enjektör veya yanlış yakıt-hava oranı olası nedenlerdir. İki zamanlı motorda piston farklı mıdır? İki zamanlı motorda piston, emme ve egzoz kanallarını açıp kapatma görevi de üstlenir. İlgili Terimler Silindir, Krank Mili, Motor Bloğu, Silindir Kapağı, Motor Yağı, Motor Hararet Yapması.

Tüm terimlere dön