Denizcilik sözlüğü

Pervane Ventilasyonu

Tanım

Pervane ventilasyonu, su yüzeyindeki havanın veya egzoz gazının pervane kanatlarına emilmesidir. Pervane hava ile karışık suyu kavrayamaz ve itiş kaybolur.

Pervane Ventilasyonu Nedir?

Pervane, suyu kavrayarak itiş üretir. Hava suya göre çok hafiftir. Kanatlar havayla karşılaştığında yük aniden düşer. Motor devri yükselir, ancak tekne hızlanmaz. Kanatlar boşta dönüyormuş gibi davranır. Kullanıcılar bu durumu sıklıkla "pervane boşa dönüyor" diye tarif eder.

Kavitasyondan Farkı

Özellik	Ventilasyon	Kavitasyon
Kabarcık kaynağı	Dış hava veya egzoz gazı	Suyun düşük basınçla buharlaşması
Başlangıç noktası	Su yüzeyi	Kanat yüzeyi
Hasar	Genellikle kanatta hasar yapmaz	Kanat yüzeyini oyar
Ani devir artışı	Belirgindir	Sınırlıdır

Ventilasyonun Nedenleri

Neden	Açıklama
Fazla trim	Pervane yüzeye yaklaşır
Yüksek motor montajı	Pervane su yüzeyine yakın çalışır
Keskin dönüş	Pervane yüzeydeki havayı emer
Dalgada sıçrama	Pervane bir an sudan çıkar
Kavitasyon plakası hasarı	Hava pervaneye kolayca ulaşır
Egzoz gazının pervaneye yönelmesi	Göbek egzozundan çıkan gaz kanatları sarar
Gövde altındaki çıkıntılar	Hava kabarcıkları pervaneye yönelir

Belirtiler

Motor devrinin aniden yükselmesi
Teknenin hız kaybetmesi
Dönüşlerde tutunma kaybı
Kalkışta tekne ilerlemeden devrin yükselmesi

Önleme Yöntemleri

Trimi azaltın.
Motor montaj yüksekliğini kontrol edin.
Keskin dönüşlerden önce trimi aşağı alın.
Ventilasyona dirençli pervane kullanın.
Kavitasyon plakasındaki hasarı onarın.

Ventilasyona Dirençli Pervaneler

Dört kanatlı pervaneler ve kaşıklı kanatlı pervaneler ventilasyona daha dirençlidir. Bazı pervanelerde göbekte egzoz akışını ayarlayan halkalar bulunur. Bu halkalar kalkış sırasında egzozun kanatlara ulaşmasını sınırlar.

Yüzey Pervaneleri

Bazı yarış teknelerinde pervane bilerek yarı yarıya su üstünde çalıştırılır. Bu pervanelere yüzey pervanesi denir. Tasarım, ventilasyonu kontrollü bir çalışma biçimi olarak kullanır.

Sık Sorulan Sorular

Ventilasyon motora zarar verir mi?

Ani devir artışı motoru devir sınırına yaklaştırabilir. Sık tekrarlanan ventilasyon ayak ünitesini ve motoru zorlar.

Kavitasyon plakası ne işe yarar?

Plaka, yüzeydeki havanın pervaneye inmesini engeller. Adına rağmen esas görevi ventilasyonu sınırlamaktır.

Ventilasyon dalgalı havada neden artar?

Dalga tepelerinde kıç sudan yükselir. Pervane yüzeye yaklaşır ve hava emer.

İlgili Terimler

Pervane Kavitasyonu, Trim, Tekne Pervanesi, Dört Kanatlı Pervane, Dıştan Takma Motor, Pervane Göbeği.

İlgili terimler

Dört Kanatlı Pervane

Dört kanatlı pervane , göbeğin çevresine 90 derecelik aralıklarla yerleştirilmiş dört kanattan oluşan pervanedir. Dört kanatlı pervaneler suyu daha geniş yüzeyle kavrar. Dört Kanatlı Pervane Nedir? Dört kanatlı pervanede toplam kanat alanı, aynı çaptaki üç kanatlı pervaneden fazladır. Geniş kanat alanı, suyun daha fazla kavranmasını sağlar. Bu özellik, kalkış, dalgada tutunma ve ağır yük taşıma performansını etkiler. Kanatların her biri daha az yük taşır. Özellikler Özellik Açıklama Kanat aralığı 90 derece Toplam kanat alanı Üç kanatlıya göre fazladır Titreşim Daha düzgündür Kalkış Genellikle daha iyidir Dalgada tutunma Daha iyidir Azami hız Genellikle biraz düşüktür Performans Etkileri Kızağa çıkış: Tekne daha kısa sürede kızağa çıkabilir. Düşük hızda seyir: Tekne kızaktan düşmeden daha düşük hızda kalabilir. Dalgada tutunma: Pervane dalga tepesinde havaya çıktığında da suyu kavramaya devam eder. Ventilasyon direnci: Yüksek trimli seyirde hava emmeye daha dirençlidir. Kullanım Alanları Ağır yük taşıyan tekneler Dalgalı sularda kullanılan tekneler Yüksek monteli dıştan takma motorlar Su kayağı çeken tekneler Titreşimin azaltılması istenen yatlar Hatve Ayarı Dört kanatlı pervane, aynı hatvedeki üç kanatlı pervaneye göre motor devrini düşürebilir. Bu durumda tam gaz devrinin aralıkta kalması için daha düşük hatveli pervane seçilebilir. Seçim, deneme sürüşüyle doğrulanır. Üç Kanatlı Pervaneyle Karşılaştırma Ölçüt Dört Kanatlı Üç Kanatlı Ağır yükte performans Daha iyi İyi Düzgün çalışma Daha düzgün Daha az düzgün Yakıt verimi Kullanıma göre değişir Kullanıma göre değişir Maliyet Genellikle daha yüksek Genellikle daha düşük Beş Kanatlı Pervaneler Beş ve daha fazla kanatlı pervaneler de üretilir. Bu pervaneler titreşimi daha da azaltır. Büyük yatlarda ve yüksek güçlü uygulamalarda kullanılır. Sık Sorulan Sorular Dört kanatlı pervane yakıt tasarrufu sağlar mı? Bazı teknelerde seyir hızında verim artabilir. Sonuç, teknenin ve motorun özelliklerine bağlıdır. Dört kanatlı pervane neden daha az titreşir? Daha fazla kanat, itişi tur boyunca daha eşit dağıtır. Dört kanatlı pervane her motora uyar mı? Pervane, motorun mil ve göbek sistemine uygun olmalıdır. İlgili Terimler Üç Kanatlı Pervane, Tekne Pervanesi, Pervane Hatvesi, Pervane Ventilasyonu, Paslanmaz Çelik Pervane, Trim.

Dıştan Takma Motor

Dıştan takma motor , motor, şanzıman ve pervanenin tek bir ünitede birleştiği ve teknenin kıç aynalığına takılan motordur. İngilizcede bu motora "outboard motor" denir. Dıştan Takma Motor Nedir? Dıştan takma motor, teknenin dışında yer alır. Motor, kıç aynalığa kelepçe veya cıvatalarla bağlanır. Motorun tamamı sağa sola dönerek dümen görevi görür. Motor, karaya çıkarken veya sığ suda yukarı kaldırılabilir. Dıştan Takma Motorun Bölümleri Bölüm Görevi Güç başı Motor bloğu ve yakıt sistemini içerir Kaput Güç başını korur Gövde (şaft) Güç başını ayak ünitesine bağlar Ayak ünitesi Dişli kutusu ve pervaneyi taşır Kıç aynalık braketi Motoru tekneye bağlar Kavitasyon plakası Pervane üstündeki yatay plakadır Zaman Türüne Göre Tür Özellik İki zamanlı Hafiftir, yağ yakıtla karışır Dört zamanlı Yakıt tüketimi ve emisyonu düşüktür, ayrı yağ karteri vardır Doğrudan enjeksiyonlu iki zamanlı Emisyonu klasik iki zamanlıdan düşüktür Emisyon düzenlemeleri nedeniyle yeni dıştan takma motorların çoğu dört zamanlıdır. Şaft Boyu Şaft boyu, kıç aynalık yüksekliğine göre seçilir: Kod Yaklaşık Şaft Boyu S (kısa) 15 inç (yaklaşık 38 cm) L (uzun) 20 inç (yaklaşık 51 cm) XL (ekstra uzun) 25 inç (yaklaşık 63,5 cm) Kısa şaft, pervanenin hava emmesine yol açar. Uzun şaft, gereksiz sürtünme oluşturur. Trim ve Kaldırma Trim: Motorun açısı değiştirilerek teknenin baş açısı ayarlanır. Kaldırma (tilt): Motor tamamen sudan çıkarılır. Güç trimi: Elektrikli hidrolik sistemle trim ve kaldırma yapılır. Güvenlik Donanımı Motor stop ipi, sürücünün bileğine veya can yeleğine takılır. Sürücü düşerse ip çekilir ve motor durur. Bazı ülkelerde motor stop ipi kullanımı yasal zorunluluktur. Sık Sorulan Sorular Dıştan takma motorun gücü nasıl seçilir? Güç, teknenin üretici plakasındaki azami motor gücü değerini aşmamalıdır. Dıştan takma motor tatlı suyla neden yıkanır? Motor içindeki deniz suyu kanallarında tuz birikir. Tatlı su yıkaması tuzu ve kumu temizler. İkiz dıştan takma motor neden kullanılır? İki motor daha yüksek toplam güç sağlar. Bir motor arızalanırsa diğeri tekneyi limana ulaştırabilir. İlgili Terimler Tekne Motoru, Benzinli Tekne Motoru, Trim, Tekne Pervanesi, İçten Takma Motor, Kuyruklu Motor.

Pervane Göbeği

Pervane göbeği , pervane kanatlarının bağlandığı ve pervaneyi şafta veya ayak ünitesi miline bağlayan merkez parçadır. Göbek, motor torkunu kanatlara iletir. Pervane Göbeği Nedir? Göbek, pervanenin ortasındaki silindirik bölümdür. Kanatlar göbeğin dış yüzeyine bağlıdır. Göbeğin iç kısmı, şaftın kanallı veya konik ucuna oturur. Dıştan takma ve kuyruklu motor pervanelerinde göbek, darbe sönümleme görevi de üstlenir. Göbeğin Bölümleri Bölüm Görevi Dış gövde Kanatları taşır İç kovan Şaftın kanallı ucuna oturur Sönümleme elemanı Darbe ve titreşimi emer Egzoz kanalı Bazı dıştan takma motorlarda egzozun geçtiği bölüm Somun ve rondela yuvası Pervaneyi mil üzerinde sabitler Göbek Sistemleri Sistem Yapı Özellik Preslenmiş kauçuk göbek Kauçuk, dış gövde ile iç kovan arasına preslenir Değişim için servis gerekir Değiştirilebilir göbek Plastik veya kompozit eleman elle değiştirilir Kullanıcı tarafından değiştirilebilir Konik şaft bağlantısı Pervane konik şafta kama ile oturur Şaftlı içten takma motorlarda kullanılır Değiştirilebilir göbek sistemleri, farklı motor milleri için adaptör parçalarla uyarlanabilir. Darbe Sönümleme Pervane sert bir cisme çarptığında göbekteki kauçuk veya plastik eleman bir miktar kayar. Bu kayma, darbe enerjisinin bir bölümünü emer. Böylece şanzıman dişlileri korunur. Sert darbede eleman kalıcı olarak kayabilir. Göbek Kayması Belirtileri Belirti Açıklama Motor devri yükseliyor, hız artmıyor Göbek mil üzerinde dönüyor Kalkışta güç kaybı Tork kanatlara iletilmiyor Göbekte işaret kayması İç ve dış parçalar arasındaki hiza değişmiş Isınma izi Kauçuk sürtünmeyle ısınmış Göbek kayması, aşırı yük veya eski kauçuk nedeniyle de oluşabilir. Onarım Preslenmiş göbek: Pervane servisinde yeni kauçuk preslenir. Değiştirilebilir göbek: Eski eleman çıkarılır ve yenisi takılır. Konik Şaftlarda Göbek Şaftlı teknelerde pervane göbeği konik bir yuvaya sahiptir. Göbek, şaftın konik ucuna kama ile oturur. Somun ve kontra somun ile sabitlenir. Göbek ile şaft arasındaki temas yüzeyi düzenli olarak kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Göbek kayması pervaneyi kullanılamaz hâle getirir mi? Kanatlar sağlam ise göbek yenilenerek pervane kullanılmaya devam eder. Değiştirilebilir göbek her pervaneye takılır mı? Pervane modelinin bu sisteme uygun olarak üretilmiş olması gerekir. Göbekten egzoz neden çıkar? Birçok dıştan takma motorda egzoz gazı pervane göbeğinden atılır. Bu düzen sesi azaltır. İlgili Terimler Tekne Pervanesi, Paslanmaz Çelik Pervane, Alüminyum Pervane, Pervane Şaftı, Dıştan Takma Motor, Kuyruklu Motor.

Pervane Kavitasyonu

Pervane kavitasyonu , pervane kanadının emme yüzeyinde basıncın suyun buhar basıncının altına düşmesiyle buhar kabarcıklarının oluşmasıdır. Kabarcıklar yüksek basınçlı bölgeye geçtiğinde çöker. Pervane Kavitasyonu Nedir? Pervane dönerken kanadın emme yüzeyinde düşük basınç oluşur. Basınç yeterince düşerse su, normal sıcaklıkta bile buharlaşır. Oluşan buhar kabarcıkları kanat boyunca ilerler. Kabarcıklar yüksek basınçlı bölgede aniden çöker. Çökme, kanat yüzeyine küçük ve şiddetli darbeler uygular. Kavitasyon, havanın suya karışması değildir. Bu olaya ventilasyon denir. Kavitasyonun Nedenleri Neden Açıklama Kanat kenarı hasarı Çentik ve eğiklik akışı bozar Aşırı yük Kanatlar yüksek basınç farkıyla çalışır Yanlış pervane seçimi Kanat alanı yük için yetersizdir Yüksek pervane devri Kanat ucu hızı artar Gövde önünde engel Transdüser veya çıkıntı akışı bozar Kirli pervane Deniz canlıları akışı bozar Belirtiler Kanat yüzeyinde oyuk ve pürüzlenme Motor devrinin artmasına rağmen hızın sınırlı kalması Pervaneden gelen hırıltı veya çakıl sesi Titreşim Yakıt tüketiminde artış Kavitasyon Hasarı Kavitasyon hasarı, kanat yüzeyinde süngerimsi bir oyuklanma oluşturur. Hasar genellikle kanadın emme yüzeyinde ve kök bölgesinde görülür. Oyuklanma ilerledikçe kanatta delik oluşabilir. Alüminyum pervaneler bu hasara daha açıktır. Kavitasyon Türleri Tür Konum Kanat ucu kavitasyonu Kanat uçlarında spiral girdap biçiminde Yüzey kavitasyonu Kanat emme yüzeyinde tabaka biçiminde Kök kavitasyonu Kanadın göbeğe bağlandığı bölgede Bulut kavitasyonu Kanadın arka bölümünde dağınık kabarcıklar Önleme Yöntemleri Kanat kenarlarındaki çentikleri düzeltin. Pervaneyi tekneye ve yüke uygun seçin. Pervane önündeki gövde çıkıntılarını kontrol edin. Pervaneyi temiz tutun. Kavitasyon hasarı varsa pervaneyi servis ettirin. Gemilerde Kavitasyon Kavitasyon, ticari gemilerde ve askerî denizaltılarda gürültü kaynağıdır. Pervane tasarımcıları kavitasyonu azaltmak için kanat biçimini özel olarak hesaplar. Sık Sorulan Sorular Kavitasyon plakası kavitasyonu önler mi? Dıştan takma motordaki "kavitasyon plakası" aslında ventilasyonu sınırlar. Plaka, yüzeydeki havanın pervaneye inmesini engeller. Kavitasyon hasarlı pervane onarılabilir mi? Hafif hasarlar kaynak ve taşlama ile onarılabilir. Ağır hasarda pervane değiştirilir. Kavitasyon motoru etkiler mi? Pervane suyu tam kavrayamaz. Motor devri yükselir ve itiş azalır. İlgili Terimler Pervane Ventilasyonu, Tekne Pervanesi, Pervane, Alüminyum Pervane, Pervane Hatvesi, Transdüser.

Tüm terimlere dön