Denizcilik sözlüğü

Pervane Göbeği

Tanım

Pervane göbeği, pervane kanatlarının bağlandığı ve pervaneyi şafta veya ayak ünitesi miline bağlayan merkez parçadır. Göbek, motor torkunu kanatlara iletir.

Pervane Göbeği Nedir?

Göbek, pervanenin ortasındaki silindirik bölümdür. Kanatlar göbeğin dış yüzeyine bağlıdır. Göbeğin iç kısmı, şaftın kanallı veya konik ucuna oturur. Dıştan takma ve kuyruklu motor pervanelerinde göbek, darbe sönümleme görevi de üstlenir.

Göbeğin Bölümleri

Bölüm	Görevi
Dış gövde	Kanatları taşır
İç kovan	Şaftın kanallı ucuna oturur
Sönümleme elemanı	Darbe ve titreşimi emer
Egzoz kanalı	Bazı dıştan takma motorlarda egzozun geçtiği bölüm
Somun ve rondela yuvası	Pervaneyi mil üzerinde sabitler

Göbek Sistemleri

Sistem	Yapı	Özellik
Preslenmiş kauçuk göbek	Kauçuk, dış gövde ile iç kovan arasına preslenir	Değişim için servis gerekir
Değiştirilebilir göbek	Plastik veya kompozit eleman elle değiştirilir	Kullanıcı tarafından değiştirilebilir
Konik şaft bağlantısı	Pervane konik şafta kama ile oturur	Şaftlı içten takma motorlarda kullanılır

Değiştirilebilir göbek sistemleri, farklı motor milleri için adaptör parçalarla uyarlanabilir.

Darbe Sönümleme

Pervane sert bir cisme çarptığında göbekteki kauçuk veya plastik eleman bir miktar kayar. Bu kayma, darbe enerjisinin bir bölümünü emer. Böylece şanzıman dişlileri korunur. Sert darbede eleman kalıcı olarak kayabilir.

Göbek Kayması Belirtileri

Belirti	Açıklama
Motor devri yükseliyor, hız artmıyor	Göbek mil üzerinde dönüyor
Kalkışta güç kaybı	Tork kanatlara iletilmiyor
Göbekte işaret kayması	İç ve dış parçalar arasındaki hiza değişmiş
Isınma izi	Kauçuk sürtünmeyle ısınmış

Göbek kayması, aşırı yük veya eski kauçuk nedeniyle de oluşabilir.

Onarım

Preslenmiş göbek: Pervane servisinde yeni kauçuk preslenir.
Değiştirilebilir göbek: Eski eleman çıkarılır ve yenisi takılır.

Konik Şaftlarda Göbek

Şaftlı teknelerde pervane göbeği konik bir yuvaya sahiptir. Göbek, şaftın konik ucuna kama ile oturur. Somun ve kontra somun ile sabitlenir. Göbek ile şaft arasındaki temas yüzeyi düzenli olarak kontrol edilir.

Sık Sorulan Sorular

Göbek kayması pervaneyi kullanılamaz hâle getirir mi?

Kanatlar sağlam ise göbek yenilenerek pervane kullanılmaya devam eder.

Değiştirilebilir göbek her pervaneye takılır mı?

Pervane modelinin bu sisteme uygun olarak üretilmiş olması gerekir.

Göbekten egzoz neden çıkar?

Birçok dıştan takma motorda egzoz gazı pervane göbeğinden atılır. Bu düzen sesi azaltır.

İlgili Terimler

Tekne Pervanesi, Paslanmaz Çelik Pervane, Alüminyum Pervane, Pervane Şaftı, Dıştan Takma Motor, Kuyruklu Motor.

İlgili terimler

Alüminyum Pervane

Alüminyum pervane , alüminyum alaşımından döküm yöntemiyle üretilen tekne pervanesidir. Dıştan takma ve kuyruklu motorlarda en yaygın pervane türüdür. Alüminyum Pervane Nedir? Alüminyum pervaneler, kalıba dökülen alüminyum alaşımından üretilir. Döküm sonrası yüzey işlenir ve boya ile kaplanır. Kanatlar, paslanmaz çelik pervanelere göre daha kalındır. Bu kalınlık, alüminyumun düşük sertliğini telafi eder. Özellikler Özellik Açıklama Ağırlık Hafiftir Maliyet Paslanmaz çelik pervaneden düşüktür Sertlik Düşüktür; darbede eğilir veya kırılır Kanat kalınlığı Görece kalındır Korozyon dayanımı Boya ve anot koruması gerektirir Onarım Eğilen kanatlar düzeltilebilir Darbe Davranışı Alüminyum pervane sert bir cisme çarptığında kanatlar eğilir veya kırılır. Bu davranış, darbe enerjisinin bir bölümünü emer. Böylece ayak ünitesinin dişlilerine ve şafta iletilen darbe azalır. Bazı kullanıcılar bu nedenle sığ ve kayalık sularda alüminyum pervaneyi tercih eder. Kullanım Alanları Küçük ve orta güçlü dıştan takma motorlar Kuyruklu motorlu gezi tekneleri Sığ sularda kullanılan tekneler Yedek pervane olarak Paslanmaz Çelik Pervaneyle Karşılaştırma Özellik Alüminyum Paslanmaz Çelik Kanat esnemesi Yüksek devirde esneyebilir Kanat biçimini korur Hız performansı Görece düşük Görece yüksek Darbede davranış Eğilir, kırılır Dayanır, darbeyi iletir Fiyat Düşük Yüksek Bakım Kanat kenarlarındaki küçük çentikler eğe ile düzeltilir. Boya dökülen bölgeler, pervane boyasıyla yenilenir. Göbek kayması belirtileri kontrol edilir. Anot koruması düzenli kontrol edilir. Onarım Eğilmiş kanatlar pervane servislerinde düzeltilebilir. Kırık parçalar kaynakla tamamlanabilir. Onarım sonrası pervane dengelenir. Ağır hasarlı alüminyum pervanenin onarımı ekonomik olmayabilir. Sık Sorulan Sorular Alüminyum pervane deniz suyunda korozyona uğrar mı? Boyası dökülmüş alüminyum, deniz suyunda galvanik korozyona açıktır. Anotlar ve boya bu riski azaltır. Alüminyum pervane neden ucuzdur? Malzeme maliyeti ve üretim süreci paslanmaz çeliğe göre düşüktür. Alüminyum pervane yüksek güçlü motorlarda kullanılır mı? Kullanılabilir, ancak yüksek güçte kanat esnemesi performansı düşürebilir. Alüminyum pervane hangi boyayla kaplanır? Üreticiler, pervane rengine uygun deniz tipi boya sunar. Boya, yüzeyi korozyondan korur. Kırık kanatlı pervane kullanılabilir mi? Kırık kanat dengesizlik ve titreşim oluşturur. Pervane en kısa sürede onarılır veya değiştirilir. İlgili Terimler Paslanmaz Çelik Pervane, Bronz Pervane, Tekne Pervanesi, Pervane Göbeği, Dıştan Takma Motor, Galvanik Korozyon.

Dıştan Takma Motor

Dıştan takma motor , motor, şanzıman ve pervanenin tek bir ünitede birleştiği ve teknenin kıç aynalığına takılan motordur. İngilizcede bu motora "outboard motor" denir. Dıştan Takma Motor Nedir? Dıştan takma motor, teknenin dışında yer alır. Motor, kıç aynalığa kelepçe veya cıvatalarla bağlanır. Motorun tamamı sağa sola dönerek dümen görevi görür. Motor, karaya çıkarken veya sığ suda yukarı kaldırılabilir. Dıştan Takma Motorun Bölümleri Bölüm Görevi Güç başı Motor bloğu ve yakıt sistemini içerir Kaput Güç başını korur Gövde (şaft) Güç başını ayak ünitesine bağlar Ayak ünitesi Dişli kutusu ve pervaneyi taşır Kıç aynalık braketi Motoru tekneye bağlar Kavitasyon plakası Pervane üstündeki yatay plakadır Zaman Türüne Göre Tür Özellik İki zamanlı Hafiftir, yağ yakıtla karışır Dört zamanlı Yakıt tüketimi ve emisyonu düşüktür, ayrı yağ karteri vardır Doğrudan enjeksiyonlu iki zamanlı Emisyonu klasik iki zamanlıdan düşüktür Emisyon düzenlemeleri nedeniyle yeni dıştan takma motorların çoğu dört zamanlıdır. Şaft Boyu Şaft boyu, kıç aynalık yüksekliğine göre seçilir: Kod Yaklaşık Şaft Boyu S (kısa) 15 inç (yaklaşık 38 cm) L (uzun) 20 inç (yaklaşık 51 cm) XL (ekstra uzun) 25 inç (yaklaşık 63,5 cm) Kısa şaft, pervanenin hava emmesine yol açar. Uzun şaft, gereksiz sürtünme oluşturur. Trim ve Kaldırma Trim: Motorun açısı değiştirilerek teknenin baş açısı ayarlanır. Kaldırma (tilt): Motor tamamen sudan çıkarılır. Güç trimi: Elektrikli hidrolik sistemle trim ve kaldırma yapılır. Güvenlik Donanımı Motor stop ipi, sürücünün bileğine veya can yeleğine takılır. Sürücü düşerse ip çekilir ve motor durur. Bazı ülkelerde motor stop ipi kullanımı yasal zorunluluktur. Sık Sorulan Sorular Dıştan takma motorun gücü nasıl seçilir? Güç, teknenin üretici plakasındaki azami motor gücü değerini aşmamalıdır. Dıştan takma motor tatlı suyla neden yıkanır? Motor içindeki deniz suyu kanallarında tuz birikir. Tatlı su yıkaması tuzu ve kumu temizler. İkiz dıştan takma motor neden kullanılır? İki motor daha yüksek toplam güç sağlar. Bir motor arızalanırsa diğeri tekneyi limana ulaştırabilir. İlgili Terimler Tekne Motoru, Benzinli Tekne Motoru, Trim, Tekne Pervanesi, İçten Takma Motor, Kuyruklu Motor.

Kuyruklu Motor

Kuyruklu motor , motorun gövde içinde, tahrik ayağının ise kıç aynalığın dışında bulunduğu tahrik sistemidir. Bu sisteme "Z tahrik" veya "stern drive" da denir. Kuyruklu Motor Nedir? Kuyruklu sistemde motor, kıç aynalığın hemen önüne yerleştirilir. Güç, aynalıktan geçen bir bağlantı ile dışarıdaki ayak ünitesine iletilir. Ayak ünitesi dıştan takma motorun alt kısmına benzer. Ünite sağa sola dönerek dümen görevi görür. Yukarı-aşağı hareketle trim yapılır. Sistem, güç akışının Z harfine benzer yön değiştirmesi nedeniyle "Z tahrik" olarak adlandırılır. Tarihçe Volvo Penta, 1959 yılında Aquamatic adıyla kuyruklu tahrik sistemini piyasaya sundu. Sistem, içten takma motorun gücünü dıştan takma motorun manevra kabiliyetiyle birleştirdi. Bugün Volvo Penta ve Mercury MerCruiser başlıca üreticilerdir. Sistemin Bileşenleri Bileşen Görevi Motor Gövde içinde güç üretir Aynalık montaj plakası Ayak ünitesini aynalığa bağlar Körükler Aynalık geçişini su geçirmez tutar Ayak ünitesi Dişlileri ve pervaneyi taşır Trim silindirleri Ayağın açısını ayarlar Dümen sistemi Ayağı sağa sola döndürür Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Ayak dönerek yön verir, manevra kolaydır Körük bakımı gerekir Trim ile seyir açısı ayarlanır Ayak ünitesi korozyona açıktır Ayak kaldırılarak sığ suya girilebilir Ayak ünitesi darbe hasarına açıktır Motor kıça yakın, iç hacim artar Yüksek güçlerde sınırlıdır Körük Bakımı Körük, kauçuktan üretilen esnek bir kılıftır. Körük yırtılırsa motor bölmesine su girer. Körükler zamanla sertleşir ve çatlar. Üreticiler belirli aralıklarla körük değişimini önerir. Kontrol, tekne karadayken ayak ünitesi sağa sola ve yukarı aşağı hareket ettirilerek yapılır. Korozyon Koruması Ayak ünitesi genellikle alüminyum alaşımdır. Alüminyum, deniz suyunda galvanik korozyona açıktır. Ünite üzerindeki kurban anotlar düzenli olarak değiştirilir. Bakır içerikli antifouling boya ayak ünitesine sürülmez. Çift Pervaneli Ayak Bazı ayak ünitelerinde aynı eksende ters yönde dönen iki pervane bulunur. Bu tasarım, pervane yürüme etkisini azaltır ve itişi artırır. Volvo Penta bu sistemi "Duoprop" adıyla üretir. Sık Sorulan Sorular Kuyruklu motor ile dıştan takma motor arasındaki fark nedir? Kuyruklu motorda motor gövde içindedir. Dıştan takma motorda motor da teknenin dışındadır. Ayak ünitesi yağı neden kontrol edilir? Yağda su bulunması keçe arızasını gösterir. Sütlü görünen yağ, su girişinin belirtisidir. Kuyruklu motor uzun süre suda bırakılabilir mi? Bırakılabilir, ancak ayak ünitesinde deniz canlısı tutunması ve korozyon artar. Kullanılmadığında ayak yukarı kaldırılır. İlgili Terimler İçten Takma Motor, Dıştan Takma Motor, Trim, Motor Anodu, Galvanik Korozyon, Şaftlı Motor.

Paslanmaz Çelik Pervane

Paslanmaz çelik pervane , paslanmaz çelik alaşımından döküm yöntemiyle üretilen tekne pervanesidir. Bu pervaneler yüksek sertlik ve dayanım gösterir. Paslanmaz Çelik Pervane Nedir? Paslanmaz çelik, alüminyumdan yaklaşık üç kat daha serttir ve daha dayanıklıdır. Bu dayanım, kanatların ince yapılmasına imkân verir. İnce kanat, suda daha az direnç oluşturur. Kanatlar yüksek devirde de biçimini korur. Bu özellik, yüksek hızlı teknelerde performans sağlar. Özellikler Özellik Açıklama Sertlik Yüksektir Kanat kalınlığı İncedir Esneme Yüksek yükte biçimini korur Korozyon dayanımı Yüksektir Ağırlık Alüminyum pervaneden ağırdır Maliyet Alüminyum pervaneden yüksektir Performans Etkileri Hız: İnce kanatlar ve korunan biçim, daha yüksek hız sağlayabilir. Hızlanma: Doğru tasarımda kalkış ve kızağa çıkış iyileşir. Tutunma: Kaşıklı kanatlar trimli seyirde suyu daha iyi kavrar. Performans etkisi tekneye, motora ve pervane tasarımına göre değişir. Darbe Davranışı Paslanmaz çelik pervane darbeye dayanır ve kolay eğilmez. Ancak darbe enerjisi pervane yerine ayak ünitesine ve şanzımana iletilir. Bu nedenle sert darbe sonrası dişliler ve şaft kontrol edilir. Birçok paslanmaz pervanede değiştirilebilir göbek sistemi bulunur. Göbek, darbede kayarak enerjinin bir bölümünü sönümler. Kullanım Alanları Yüksek güçlü dıştan takma motorlar Kuyruklu motorlu sport cruiserlar Su kayağı ve wakeboard tekneleri Ağır yük taşıyan tekneler Alüminyum Pervaneyle Karşılaştırma Özellik Paslanmaz Çelik Alüminyum Dayanım Yüksek Düşük Kanat ömrü Uzun Kısa Darbe sonrası hasar Pervanede az, şanzımanda risk Pervanede fazla Onarım maliyeti Yüksek Düşük Bakım Kanat kenarlarını çentik açısından kontrol edin. Göbek bağlantısını inceleyin. Pervane milini her sökümde greslenin. Somun ve pimi kontrol edin. Sık Sorulan Sorular Paslanmaz pervane hırsızlığa karşı nasıl korunur? Bazı üreticiler kilitli pervane somunları sunar. Somun özel anahtarla sökülür. Paslanmaz pervane onarılabilir mi? Evet. Uzman pervane servisleri kaynak, düzeltme ve dengeleme yapabilir. Her motora paslanmaz pervane uygun mudur? Pervane, motorun mil ölçüsüne ve göbek sistemine uygun seçilmelidir. Paslanmaz pervane neden daha pahalıdır? Malzeme maliyeti ve döküm sonrası işçilik daha yüksektir. Kanat yüzeyleri hassas biçimde işlenir ve parlatılır. İlgili Terimler Alüminyum Pervane, Bronz Pervane, Tekne Pervanesi, Pervane Göbeği, Pervane Hatvesi, Paslanmaz Çelik.

Tüm terimlere dön