Denizcilik sözlüğü

Su Yapıcı

Tanım

Su yapıcı, deniz suyunu tatlı suya çeviren tekne cihazıdır. Su yapıcı, İngilizce "watermaker" teriminin Türkçe karşılığıdır.

Su Yapıcı Nedir?

Su yapıcı, deniz suyundaki tuzu ve çözünmüş maddeleri ayırır. Teknelerde kullanılan su yapıcılar ters ozmoz yöntemiyle çalışır. Yüksek basınçlı bir pompa, deniz suyunu yarı geçirgen bir membrandan geçirir. Membran, su moleküllerini geçirir ve tuzu tutar. Elde edilen tatlı su, tanka gönderilir.

Bileşenler

Bileşen	Görevi
Deniz suyu vanası ve süzgeci	Ham suyu alır
Besleme pompası	Suyu ön filtrelere gönderir
Ön filtreler	Tortu ve partikülleri tutar
Yüksek basınç pompası	Suyu membrana basar
Membran	Tuzu ayırır
Ürün suyu çıkışı	Tatlı suyu tanka gönderir
Konsantre çıkışı	Tuzlu suyu denize atar
Kontrol paneli	Basınç ve kaliteyi izler

Güç Kaynakları

Tür	Enerji Kaynağı
DC su yapıcı	12 V veya 24 V akü sistemi
AC su yapıcı	Jeneratör veya invertör
Motor tahrikli su yapıcı	Ana motordan kayış ile

DC modeller düşük kapasitelidir ve yelkenlilerde yaygındır. AC modeller yüksek kapasitelidir ve büyük yatlarda kullanılır.

Kapasite Seçimi

Kapasite, saatte üretilen litre ile ifade edilir. Seçimde şu ölçütler dikkate alınır:

Teknedeki kişi sayısı
Günlük su tüketimi
Kullanılabilir enerji miktarı
Cihazın günlük çalışma süresi

Kullanım Kuralları

Su yapıcıyı yalnızca temiz deniz suyunda çalıştırın.
Liman ve marina içinde çalıştırmayın.
Yağ veya yakıt kirliliği olan suda kullanmayın.
İlk üretilen suyu tuzluluk ölçümü tamamlanana kadar tanka göndermeyin.

Yağ ve yakıt, membrana kalıcı zarar verebilir.

Bakım

İşlem	Açıklama
Tatlı su yıkaması	Kullanım sonrası membrandaki tuzlu suyu atar
Ön filtre değişimi	Filtreler tıkandıkça yapılır
Koruma (pickling)	Uzun süre kullanılmayacaksa koruyucu kimyasal uygulanır
Membran değişimi	Verim düştüğünde yapılır

Sık Sorulan Sorular

Su yapıcı ile watermaker aynı cihaz mıdır?

Evet. İki terim aynı cihazı ifade eder.

Su yapıcı ne kadar enerji tüketir?

Tüketim modele bağlıdır. Teknik değerler üretici belgesinde verilir.

İlgili Terimler

Watermaker, Deniz Suyunu Tatlı Suya Çevirme, Su Tankı, Deniz Suyu Filtresi, Su Filtresi, Tekne Elektrik Sistemi.

İlgili terimler

Deniz Suyu Filtresi

Deniz suyu filtresi , teknede deniz suyu vanasından sonra yer alan ve suyun içindeki yosun, kum, plastik ve deniz canlılarını tutan filtredir. Filtre, motor soğutma sistemi, klima ve pompaları korur. Deniz Suyu Filtresi Nedir? Deniz suyu, birçok tekne sisteminde soğutma veya yıkama için kullanılır. Bu su yabancı maddeler içerir. Yabancı maddeler pompa çarklarını, eşanjörleri ve hortumları tıkar. Deniz suyu filtresi, bu maddeleri sistem girişinde tutar. Filtre, "deniz suyu süzgeci" olarak da anılır. Kullanım Alanları Sistem Filtrenin Görevi Motor soğutma Çark ve eşanjörü korur Jeneratör soğutma Soğutma devresini korur Klima Kondenser hattını korur Watermaker Ön filtreleme yapar Güverte yıkama pompası Pompayı korur Deniz suyu musluğu Musluk hattını korur Filtrenin Bölümleri Bölüm Görevi Gövde Filtreyi taşır Şeffaf kapak veya hazne Filtreyi görmeyi sağlar Sepet Yabancı maddeleri tutar Conta Kapakta sızdırmazlık sağlar Giriş ve çıkış bağlantıları Hortumlara bağlanır Konumlandırma Filtreyi deniz suyu vanasından hemen sonra yerleştirin. Filtrenin üst kısmını su hattının üstünde tutmaya çalışın. Kapağı kolay erişilebilir bir yönde konumlandırın. Sepeti görebilmek için şeffaf haznenin önünü açık bırakın. Filtre su hattının altındaysa kapak açılmadan önce vana kapatılır. Temizlik Adımları Motoru durdurun. Deniz suyu vanasını kapatın. Kapağı açın ve sepeti çıkarın. Sepeti temizleyin. Contayı kontrol edin. Sepeti yerleştirip kapağı kapatın. Vanayı açın ve kaçak kontrolü yapın. Tıkanma Belirtileri Belirti Sistem Motor hararet yapıyor Motor soğutma Egzozdan az su çıkıyor Motor soğutma Klima soğutmuyor Klima Pompa debisi düşüyor Pompalar Hava Kaçağı Kapak contası hasarlıysa filtre hava çeker. Hava, pompanın su emişini keser. Bu durum motorun ısınmasına yol açar. Kapak kapatıldıktan sonra sızdırmazlık kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Filtre ne sıklıkla kontrol edilir? Her seyir öncesinde gözle kontrol edilir. Filtrede deniz canlısı neden birikir? Vana açıkken canlılar ve yumurtaları hatta girer. İlgili Terimler Deniz Suyu Süzgeci, Deniz Suyu Vanası, Motor Soğutma Sistemi, Deniz Motoru İmpelleri, Watermaker, Tekne Kliması.

Deniz Suyunu Tatlı Suya Çevirme

Deniz suyunu tatlı suya çevirme , deniz suyundaki tuzun ve çözünmüş maddelerin ayrılarak kullanılabilir su elde edilmesidir. Bu işleme "tuzdan arındırma" veya "desalinasyon" denir. Deniz Suyunu Tatlı Suya Çevirme Nedir? Deniz suyu, ortalama olarak litre başına yaklaşık 35 gram çözünmüş tuz içerir. Bu oran, insan tüketimi için çok yüksektir. Tuzdan arındırma, suyu içme, yıkama ve teknik kullanıma uygun hale getirir. Teknelerde, gemilerde ve kıyı tesislerinde farklı yöntemler kullanılır. Yöntemler Yöntem Çalışma İlkesi Kullanım Ters ozmoz Basınçla yarı geçirgen membrandan geçirme Tekneler, kıyı tesisleri Damıtma Suyu buharlaştırıp yoğuşturma Gemiler, büyük tesisler Elektrodiyaliz Elektrik alanında iyonları ayırma Düşük tuzlu sular Güneş enerjili damıtıcı Güneş ısısıyla buharlaştırma Acil durum kitleri Teknede Ters Ozmoz Teknelerde en yaygın yöntem ters ozmozdur. Cihaz, "watermaker" veya "su yapıcı" olarak adlandırılır. Ters ozmoz, damıtmaya göre daha az enerji tüketir. Cihazlar kompakt yapıdadır ve akü veya jeneratörle çalışır. Gemilerde Damıtma Büyük gemilerde ana motorun atık ısısı kullanılarak damıtma yapılır. Bu cihazlara "tatlı su jeneratörü" denir. Su, düşük basınçta daha düşük sıcaklıkta kaynar. Bu sayede atık ısı yeterli olur. Acil Durum Yöntemleri Yöntem Açıklama Manuel ters ozmoz pompası Elle pompalanan küçük cihaz Güneş damıtıcısı Can salı ekipmanında bulunabilir SOLAS kapsamındaki can salı donanımı, içme suyunu tanımlar. Manuel su yapıcılar, bazı salların donanımında yer alabilir. Su Kalitesi Tuzdan arındırılmış su, mineral açısından düşük olabilir. Bazı sistemlerde suya mineral ekleyen filtreler kullanılır. İçme suyu güvenliği için tank hijyeni ve dezenfeksiyon da önemlidir. Konsantre Atığı Ters ozmozda tuzlu bir konsantre oluşur. Teknelerde bu konsantre denize geri verilir. Büyük kıyı tesislerinde konsantrenin çevresel etkisi ayrıca değerlendirilir. Sık Sorulan Sorular Deniz suyu kaynatılarak tatlı suya çevrilebilir mi? Kaynatma tuzu ayırmaz. Buharın toplanıp yoğuşturulması gerekir. Teknede en verimli yöntem hangisidir? Teknelerde ters ozmoz yaygın olarak kullanılır. Tuzdan arındırılmış su doğrudan içilebilir mi? Su kalitesi, cihaz ve tank hijyenine bağlıdır. İlgili Terimler Watermaker, Su Yapıcı, Su Tankı, Su Filtresi, Can Salı, Tekne Elektrik Sistemi.

Su Filtresi

Su filtresi , teknenin tatlı su sistemindeki suyu tortu, koku ve tat bozucu maddelerden arındıran filtredir. Su filtresi, depolanan suyun kalitesini kullanım noktasında iyileştirir. Su Filtresi Nedir? Teknelerde su, tanklarda uzun süre bekler. Farklı kaynaklardan alınan su, tortu ve koku içerebilir. Tank ve hortumlar da suya tat verebilir. Su filtresi, suyu musluğa ulaşmadan önce süzer. Filtre, pompa girişine veya musluk öncesine takılabilir. Filtre Türleri Tür Tuttuğu Maddeler Pompa ön süzgeci Büyük parçacıklar Sediment filtresi Kum, pas, tortu Aktif karbon filtresi Klor, koku, tat bozucu maddeler Seramik filtre İnce parçacıklar, bazı bakteriler UV sterilizatör Mikroorganizmaları etkisizleştirir Ters ozmoz Çözünmüş maddeler Sistemdeki Konumlar Konum Görevi Dolum hattı Tanka giren suyu süzer Pompa girişi Pompayı korur İçme suyu musluğu Yalnızca içme suyunu süzer Tüm hat çıkışı Tüm muslukları kapsar İçme suyu için çoğu teknede ayrı bir musluk ve filtre kullanılır. Aktif Karbon Filtre Aktif karbon, kloru ve kokuyu yüzeyinde tutar. Klor giderildikten sonra suda bakteri üreme riski artar. Bu nedenle karbon filtre, kullanım noktasına yakın konumlandırılır. Filtre kartuşu, üreticinin belirttiği aralıkta değiştirilir. UV Sterilizatör UV sterilizatör, suyu ultraviyole ışığa maruz bırakır. Işık, mikroorganizmaların çoğalmasını engeller. UV sistemi berrak su ister. Bu nedenle öncesinde sediment filtresi kullanılır. Sistem elektrik tüketir. Montaj Kuralları Filtreyi akış yönü okuna göre takın. Kartuş değişimi için erişim bırakın. Filtre öncesine ve sonrasına vana koymayı değerlendirin. Montajdan sonra hattı yıkayın. Değişim Belirtileri Belirti Anlamı Debi düştü Kartuş tıkanmış Koku ve tat geri geldi Karbon doymuş Kartuş renk değiştirdi Tortu birikmiş Sınırlamalar Su filtresi, her türlü kirleticiyi gidermez. İçme suyunun güvenliği; kaynak suyun kalitesine, tank hijyenine ve filtre türüne bağlıdır. Sık Sorulan Sorular Filtre tank suyunu içilebilir yapar mı? Filtre türüne bağlıdır. Garanti için ürün belgesine bakılır. Kartuş ne sıklıkla değiştirilir? Değişim aralığını üretici belirtir. İlgili Terimler Su Tankı, Tatlı Su Pompası, Tekne Musluğu, Watermaker, Su Hortumu, Hidrofor.

Su Tankı

Su tankı , teknede içme ve kullanma amaçlı tatlı suyu depolayan haznedir. Su tankı, teknenin tatlı su sisteminin kaynağıdır. Su Tankı Nedir? Su tankı genellikle teknenin alçak bölümüne, döşeme altına veya yatak altına yerleştirilir. Tank, güverte dolum ağzından doldurulur. Tatlı su pompası tanktan suyu çekerek musluklara iletir. Tankın üst noktasında hava alması için bir havalandırma bulunur. Tank Malzemeleri Malzeme Özellik Polietilen Hafif, korozyona dayanıklı, kalıpla üretilir Paslanmaz çelik Dayanıklı, kaynak bölgelerinde korozyon riski Fiberglas Gövdeye uyumlu biçimde üretilir Esnek tank (bladder) Boş alanlara yerleşir, katlanabilir İçme suyu tanklarında gıdayla temasa uygun malzeme kullanılır. Tankın Bağlantıları Bağlantı Görevi Dolum hattı Güverte dolum ağzından tanka su getirir Havalandırma hattı Doldurma ve boşaltmada hava giriş-çıkışı Çıkış hattı Suyu pompaya iletir Seviye sensörü Su miktarını gösterir Muayene kapağı Temizlik ve kontrol Kapasite Hesabı Günlük su tüketimi kişi sayısına ve kullanıma göre hesaplanır. Örnek: 4 kişi, kişi başı günde 15 litre kullansın. Günlük tüketim 60 litre olur. 300 litrelik tank yaklaşık 5 gün yeter. Tüketim; duş, bulaşık ve tuvalet kullanımına göre büyük farklılık gösterir. Ağırlık ve Denge Su ağırdır. 1 litre su yaklaşık 1 kilogramdır. 300 litre su 300 kilogram ağırlık ekler. Tanklar, ağırlık merkezi düşük ve teknenin ortasına yakın olacak şekilde yerleştirilir. Birden fazla tank varsa dengeli kullanılmaları teknenin trimini korur. Temizlik ve Su Kalitesi Tankı belirli aralıklarla boşaltın. Muayene kapağından iç yüzeyi temizleyin. İçme suyu sistemleri için uygun dezenfektanla dezenfekte edin. Sistemi bol suyla durulayın. Güvenilir kaynaklardan su alın. Durgun su, tankta yosun ve bakteri oluşmasına yol açabilir. Sık Sorulan Sorular Tank suyu içilebilir mi? Su kaynağı, tank temizliği ve filtreleme durumuna bağlıdır. Birçok denizci içme suyunu ayrıca filtreler veya şişe suyu kullanır. Esnek tank ne zaman tercih edilir? Sert tankın sığmadığı veya ek kapasite gerektiğinde tercih edilir. Tank seviyesi nasıl izlenir? Seviye sensörü ve gösterge kullanılır. Bazı sistemler NMEA 2000 ile ekrana bağlanır. İlgili Terimler Tatlı Su Pompası, Tank Seviye Göstergesi, Güverte Dolum Ağzı, Havalandırma Filtresi, Su Filtresi, Su Yapıcı.

Tüm terimlere dön