Denizcilik sözlüğü

SOLAS

Tanım

SOLAS, Denizde Can Emniyeti Uluslararası Sözleşmesi'dir. Kısaltma, İngilizce "International Convention for the Safety of Life at Sea" ifadesinden gelir. SOLAS, ticari gemilerin güvenliğine ilişkin en kapsamlı uluslararası sözleşmedir.

SOLAS Nedir?

SOLAS, gemilerin yapımı, donanımı ve işletilmesi için asgari güvenlik şartlarını belirler. Sözleşmeyi Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) yönetir. Sözleşmeye taraf olan devletler, kendi bayraklarındaki gemilerin bu şartlara uymasını sağlar.

Tarihçe

Yıl	Gelişme
1914	Titanic kazası sonrası ilk SOLAS kabul edildi
1929	İkinci sürüm
1948	Üçüncü sürüm
1960	IMO bünyesinde ilk sürüm
1974	Güncel temel metin kabul edildi
1980	1974 SOLAS yürürlüğe girdi

1974 metni, değişikliklerle sürekli güncellenir.

SOLAS Bölümleri

Bölüm	Konu
I	Genel hükümler
II-1	Yapı, bölmeleme, stabilite, makine ve elektrik
II-2	Yangından korunma, algılama ve söndürme
III	Can kurtarma araçları ve düzenlemeleri
IV	Telsiz haberleşmesi
V	Seyir emniyeti
VI	Yük taşımacılığı
VII	Tehlikeli yük taşımacılığı
VIII	Nükleer gemiler
IX	Güvenli işletim yönetimi (ISM Kodu)
X	Yüksek hızlı tekneler
XI-1	Denizcilik güvenliğini artırma önlemleri
XI-2	Denizcilik güvenliği (ISPS Kodu)
XII	Dökme yük gemileri için ek önlemler
XIII	Uygunluğun doğrulanması
XIV	Kutup sularında işletme

Kapsam

SOLAS'ın büyük bölümü uluslararası sefer yapan şu gemilere uygulanır:

Yolcu gemileri
500 GT ve üzeri yük gemileri

Bazı bölümler daha küçük gemilere de uygulanır.

Gezi Teknelerine Etkisi

SOLAS'ın çoğu hükmü ticari olmayan gezi teknelerine uygulanmaz. Ancak Bölüm V'in bazı kuralları tüm gemilere uygulanır. Örnek konular şunlardır:

Seyir planlaması
Tehlike mesajlarına yanıt verme yükümlülüğü
Radar reflektörü
Can kurtarma sinyallerinin kullanımı

SOLAS Onaylı Ekipman

"SOLAS onaylı" ifadesi, ekipmanın SOLAS ve LSA Kodu şartlarını karşıladığını gösterir. Gezi teknesi kullanıcıları da bu ekipmanları tercih edebilir. Ancak SOLAS onayı gezi teknelerinde genellikle zorunlu değildir.

Sık Sorulan Sorular

Türkiye SOLAS'a taraf mıdır?

Evet. Türkiye SOLAS 1974'e taraftır.

SOLAS ile COLREG arasındaki fark nedir?

SOLAS gemi güvenliğini, COLREG çatışmayı önleme kurallarını düzenler.

LSA Kodu nedir?

Can kurtarma araçlarının teknik şartlarını belirleyen ve SOLAS kapsamında zorunlu olan koddur.

İlgili Terimler

Deniz Güvenliği, Can Salı, EPIRB, SART, Radar Reflektörü, Denizcilik Ekipmanı.

İlgili terimler

Can Salı

Can salı , gemi veya teknenin terk edilmesi gerektiğinde kişilerin hayatta kalmasını sağlayan şişme veya sert kurtarma aracıdır. Can salı, kişileri sudan ayırır ve kurtarılana kadar barınak sağlar. Can Salı Nedir? Gezi teknelerinde kullanılan can salları şişmedir. Sal, katlanmış hâlde bir konteyner veya valiz içinde saklanır. Suya atıldıktan sonra bağlantı halatı çekilince gaz tüpü salı şişirir. Sal, üstü kapalı bir kubbe, yüzer tüpler ve bir tabandan oluşur. Can Salı Türleri Tür Kullanım SOLAS can salı SOLAS kapsamındaki gemiler ISO 9650-1 Tip I can salı Açık deniz seyri yapan gezi tekneleri ISO 9650-2 Tip II can salı Kıyıya yakın seyir yapan gezi tekneleri Kendinden doğrulan can salı Ters şiştiğinde kendiliğinden düzelir ISO 9650-1, Tip I can salları için iki grup tanımlar. Grup A, düşük su sıcaklıklarında, Grup B ise daha ılıman koşullarda kullanım içindir. Saklama Biçimleri Biçim Özellik Sert konteyner Güverteye beşikte monte edilir Valiz (yumuşak çanta) Dolapta saklanır, taşınabilir Konteynerli sallar hidrostatik serbest bırakma ünitesiyle monte edilebilir. Tekne batarsa ünite belirli derinlikte salı serbest bırakır. Kapasite Seçimi Can salının kişi kapasitesi, teknede bulunabilecek en fazla kişi sayısına eşit veya daha büyük seçilir. Kapasite fazlası, soğuk suda ısı kaybını artırabilir. Az kişili büyük sal, dalgada daha kolay devrilebilir. Can Salı Donanımı Donanım Görevi Deniz çapası Sürüklenmeyi azaltır ve salı dengeler Kürekler Sınırlı hareket sağlar Pompa Tüplere hava ekler İşaret fişekleri Kurtarıcılara işaret verir İlk yardım seti Temel tıbbi müdahale Su ve gıda Hayatta kalma desteği El feneri Gece işaret ve aydınlatma Bıçak Bağlantı halatını keser Donanımın içeriği salın türüne ve standarda göre değişir. Gemiyi Terk Etme Adımları Can yeleklerini giyin. Tehlike çağrısını yapın ve EPIRB'yi çalıştırın. Salın bağlantı halatını tekneye bağlı tutun. Salı rüzgâraltı tarafa atın. Halatı çekerek salı şişirin. Mümkünse kuru olarak sala geçin. Sık Sorulan Sorular Can salı ne zaman kullanılır? Tekne kurtarılamayacak durumdaysa kullanılır. Yüzen tekne, can salından daha güvenli bir barınak olabilir. Can salı kendiliğinden şişer mi? Bağlantı halatı çekildiğinde gaz tüpü tetiklenir ve sal şişer. Can salı gezi teknesinde zorunlu mudur? Zorunluluk, ulusal mevzuata ve seyir bölgesine bağlıdır. İlgili Terimler Şişme Can Salı, Can Salı Bakımı, Can Salı Sertifikası, EPIRB, SART, Acil Durum Ekipmanı.

Deniz Güvenliği

Deniz güvenliği , denizde can, mal ve çevrenin korunmasına yönelik kurallar, sistemler ve uygulamaların bütünüdür. Deniz güvenliği, gemilerden gezi teknelerine kadar tüm deniz araçlarını kapsar. Deniz Güvenliği Nedir? Deniz güvenliği; teknelerin yapısını, donanımını, mürettebatın yeterliğini ve seyir kurallarını düzenler. Uluslararası sözleşmeler, ortak kuralları belirler. Ulusal idareler bu kuralları uygular ve denetler. İngilizcede "maritime safety" terimi kaza önlemeyi, "maritime security" ise kasıtlı tehditlere karşı korumayı ifade eder. Uluslararası Düzenlemeler Düzenleme Kapsam SOLAS Gemi yapısı, donanımı ve işletmesinde can güvenliği COLREG 1972 Denizde çatışmayı önleme kuralları STCW Gemiadamlarının eğitim ve belgelendirmesi MARPOL Gemilerden kaynaklanan kirliliğin önlenmesi SAR 1979 Denizde arama ve kurtarma Yükleme Hatları 1966 Gemilerin azami yükleme derinliği Bu sözleşmeler Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından yönetilir. GMDSS Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi (GMDSS), tehlike durumunda iletişimi ve kurtarmayı düzenler. Sistem şu araçları kapsar: VHF, MF ve HF telsizler ve DSC Uydu haberleşme sistemleri EPIRB SART NAVTEX Arama ve Kurtarma Deniz alanları, arama-kurtarma sorumluluk bölgelerine ayrılır. Her bölgede bir Kurtarma Koordinasyon Merkezi (RCC) bulunur. Merkez, tehlike çağrılarını alır ve kurtarma operasyonlarını yönetir. Türkiye'deki Kurumlar Kurum Görevi Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik mevzuatı ve denetim Liman başkanlıkları Teknelerin kayıt ve denetimi Sahil Güvenlik Komutanlığı Deniz yetki alanlarında güvenlik ve arama-kurtarma Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü Fenerler, kıyı telsiz istasyonları ve kurtarma hizmetleri Türkiye'de denizde acil durum ihbarları 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden de yapılabilir. Gezi Teknelerinde Deniz Güvenliği Gezi tekneleri SOLAS'ın tüm şartlarına tabi değildir. Ancak COLREG kuralları tüm deniz araçları için geçerlidir. Ulusal mevzuat, gezi teknelerinde bulunması gereken güvenlik ekipmanını belirler. Sık Sorulan Sorular SOLAS gezi teknelerini kapsar mı? SOLAS'ın büyük bölümü belirli gemileri kapsar. Bölüm V'in bazı kuralları tüm gemilere uygulanır. Denizde acil durumda kim aranır? VHF kanal 16 kullanılır. Telefonla 112 aranabilir. Deniz güvenliği eğitimi zorunlu mudur? Ticari gemiadamları için STCW eğitimleri zorunludur. Amatör denizciler için belge eğitimleri temel bilgileri içerir. İlgili Terimler Tekne Güvenliği, SOLAS, Güvenlik Ekipmanı, EPIRB, DSC, NAVTEX.

Denizcilik Ekipmanı

Denizcilik ekipmanı , gemi, yat ve teknelerde seyir, güvenlik, haberleşme ve işletme için kullanılan araç ve gereçlerdir. Terim, gezi teknelerinden ticari gemilere kadar geniş bir alanı kapsar. Denizcilik Ekipmanı Nedir? Denizcilik ekipmanı, deniz araçlarının güvenli çalışmasını sağlar. Bazı ekipmanlar uluslararası sözleşmelerle zorunlu tutulur. Zorunlu ekipmanların onaylı olması gerekir. Onay, ekipmanın belirli test ve performans şartlarını karşıladığını gösterir. Denizcilik Ekipmanı Grupları Grup Örnekler Can kurtarma Can yeleği, can salı, can simidi, kurtarma botu Yangın Yangın söndürücü, algılama sistemi, yangın battaniyesi Seyir Pusula, radar, GPS, AIS, ECDIS Haberleşme VHF telsiz, EPIRB, SART, NAVTEX Kirlilik önleme Sintine suyu ayırıcı, atık su arıtma Güverte Çapa, ırgat, halat, vinç ECDIS, İngilizce "Electronic Chart Display and Information System" ifadesinin kısaltmasıdır. Gemilerde onaylı elektronik harita sistemidir. Uluslararası Düzenlemeler SOLAS: Denizde Can Emniyeti Uluslararası Sözleşmesi'dir. Ticari gemilerde zorunlu ekipmanı belirler. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından yönetilir. LSA Kodu: Uluslararası Can Kurtarma Araçları Kodu'dur. Can kurtarma ekipmanının teknik şartlarını belirler. FSS Kodu: Uluslararası Yangın Güvenlik Sistemleri Kodu'dur. Deniz Teçhizatı Direktifi Avrupa Birliği'nin 2014/90/EU sayılı Deniz Teçhizatı Direktifi (MED), gemi ekipmanının onay şartlarını belirler. Onaylı ürünler "dümen işareti" (wheel mark) taşır. Türkiye, bu direktifi Deniz Teçhizatı Yönetmeliği ile iç mevzuatına aktarmıştır. Gezi Teknesi ve Ticari Gemi Ekipmanı Özellik Gezi Teknesi Ticari Gemi Düzenleme Ulusal mevzuat ve ISO standartları SOLAS ve MED Onay işareti CE işareti veya ürün standardı Dümen işareti Denetim Liman başkanlığı Bayrak devleti ve klas kuruluşu Sık Sorulan Sorular Dümen işareti ne anlama gelir? Dümen işareti, ürünün 2014/90/EU Direktifi şartlarına uygun olduğunu gösterir. İşaret, gemi dümeni simgesine benzer. Gezi teknesinde SOLAS onaylı ekipman zorunlu mudur? Özel gezi teknelerinde zorunluluk ulusal mevzuata göre belirlenir. SOLAS onaylı ürünler gezi teknelerinde de kullanılabilir. Klas kuruluşu nedir? Klas kuruluşu, gemilerin yapı ve ekipman standartlarını denetleyen bağımsız kuruluştur. Türk Loydu, Lloyd's Register ve DNV klas kuruluşlarına örnektir. İlgili Terimler Marin Ekipman, SOLAS, Güvenlik Ekipmanı, Can Salı, EPIRB, Tekne Ekipmanı.

EPIRB

EPIRB , acil durumda gemi veya teknenin konumunu uydu sistemi aracılığıyla kurtarma merkezlerine bildiren telsiz işaretleyicidir. EPIRB, İngilizce "Emergency Position Indicating Radio Beacon" (Acil Durum Konum Bildiren Telsiz İşaretleyicisi) ifadesinin kısaltmasıdır. EPIRB Nedir? EPIRB, etkinleştirildiğinde 406 MHz frekansında tehlike sinyali yayınlar. Sinyal, uluslararası Cospas-Sarsat uydu sistemi tarafından alınır. Sistem, sinyali yer istasyonlarına ve ilgili kurtarma koordinasyon merkezine iletir. Birçok EPIRB ayrıca GNSS konumunu sinyale ekler. Cospas-Sarsat Sistemi Cospas-Sarsat, uydu tabanlı uluslararası arama-kurtarma sistemidir. Sistem; EPIRB, PLB ve uçak acil durum vericilerinden gelen 406 MHz sinyallerini alır. Sinyaller, alçak, orta ve yer eşzamanlı yörüngedeki uydular tarafından algılanır. EPIRB'nin Yayınları Frekans Görevi 406 MHz Uyduya kimlik ve konum gönderir 121,5 MHz Kurtarma ekiplerinin yön bulması için yerel sinyal AIS (bazı modeller) Yakındaki gemilere konum gösterir EPIRB Türleri Tür Özellik Kategori I Su temasıyla kendiliğinden yuvasından çıkar ve çalışır Kategori II Elle çıkarılır, su temasıyla veya elle çalıştırılır Kategori I EPIRB'ler hidrostatik serbest bırakma ünitesiyle monte edilir. Tekne batarsa ünite belirli derinlikte cihazı serbest bırakır. Kayıt Her EPIRB'nin benzersiz bir kimlik numarası (UIN veya Hex ID) vardır. Cihaz, bayrak devletinin ilgili kurumuna kaydedilir. Kayıtta tekne bilgileri ve acil durum irtibat kişileri yer alır. Kayıt, kurtarma merkezinin teknenin kimliğini hızla belirlemesini sağlar. Pil ve Çalışma Süresi 406 MHz EPIRB'lerin en az 48 saat çalışması gerekir. Pilin son kullanma tarihi cihaz üzerinde yazar. Pil değişimi yetkili servislerde yapılır. Hidrostatik serbest bırakma ünitesinin de son kullanma tarihi vardır. Test ve Kontrol Cihazın test düğmesiyle kendi kendine test yapın. Test sırasında üreticinin talimatına uyun. Pil ve hidrostatik ünite tarihlerini kontrol edin. Kayıt bilgilerinin güncel olduğunu doğrulayın. Gerçek tehlike sinyali test amacıyla gönderilmez. Sık Sorulan Sorular EPIRB ile PLB arasındaki fark nedir? EPIRB tekneye kayıtlıdır ve daha uzun çalışır. PLB kişiye kayıtlıdır ve taşınabilir. EPIRB yanlışlıkla çalışırsa ne yapılır? Cihaz kapatılır ve en yakın kurtarma koordinasyon merkezine bildirilir. EPIRB su altında çalışır mı? Sinyal su altından iletilemez. Cihaz su yüzeyinde yüzerken çalışır. İlgili Terimler PLB, SART, DSC, MMSI Numarası, Can Salı, Acil Durum Sinyali.

Tüm terimlere dön