Denizcilik sözlüğü

Salınım Alanı

Tanım

Salınım alanı, demirdeki teknenin rüzgâr ve akıntıyla çapa etrafında dönerken kapladığı dairesel alandır. İngilizcede bu alana "swinging circle" denir.

Salınım Alanı Nedir?

Demirdeki tekne, rüzgâr veya akıntı yönüne göre konum değiştirir. Çapa sabit kalır. Tekne, çapayı merkez alan bir daire üzerinde hareket eder. Bu dairenin içinde başka tekne, kaya veya sığlık bulunmamalıdır.

Salınım Yarıçapının Hesabı

Yaklaşık yarıçap: Suya verilen hat uzunluğu + Tekne boyu

Örnek: 40 metre zincir verilmiş 12 metrelik bir tekne olsun. Salınım yarıçapı yaklaşık 52 metre olur. Hattın dipte yatan bölümü yarıçapı biraz azaltır. Ancak güvenli hesap için bu azalma göz ardı edilir.

Salınım Davranışını Etkileyen Etkenler

Etken	Etkisi
Hat türü	Halat, zincirden daha geniş ve hızlı salınım yapar
Rüzgâr yüzeyi	Yüksek üst yapılı tekne rüzgârla daha çok döner
Salma derinliği	Derin salmalı tekne akıntıdan daha çok etkilenir
Tekne ağırlığı	Hafif tekne yön değişimine daha hızlı tepki verir
Akıntı	Akıntı ile rüzgâr çelişince tekneler farklı yönlere döner

Bu farklar nedeniyle aynı koydaki tekneler aynı anda farklı yönlere bakabilir.

Komşu Teknelerle Mesafe

Benzer tipte ve benzer hat uzunluğuyla demirleyen teknelerin yakınında durulur.
Başka bir teknenin çapa hattının üzerine çapa atılmaz.
Önceden demirleyen tekne, salınım alanında öncelikli kabul edilir.

Salınımı Sınırlama Yöntemleri

Kıç halatı: Kıç, karadaki bir kayaya veya ağaca bağlanır. Tekne dönmez.
Kıç çapası: Kıç tarafa ikinci bir çapa atılır.
Çift baş çapası: İki çapa baştan açılı olarak atılır. Salınım alanı küçülür.

Salınım sınırlandığında, rüzgâr bordadan geldiğinde çapalara yüksek yük biner.

Demir Alarmı ile İlişkisi

Demir alarmının yarıçapı, salınım yarıçapından biraz büyük ayarlanır. Bu ayar, normal salınımda yanlış alarmı önler. Ayar küçük olursa alarm sık çalar.

Sık Sorulan Sorular

Salınım alanı gece neden önemlidir?

Gece rüzgâr dönebilir. Gündüz güvenli görünen konum, dönüş sonrası kayaya veya teknelere yaklaşabilir.

Kısa hat vermek salınım alanını küçültür mü?

Küçültür, ancak kaloma azalır ve demir tarama riski artar.

Katamaranlar nasıl salınır?

Katamaranlar sığ draftları ve geniş üst yapıları nedeniyle rüzgârdan çok etkilenir. Salmalı tek gövdeli teknelerden farklı salınabilir.

İlgili Terimler

Kaloma, Demirleme, Demir Yeri, Demir Tarama, Demirleme Derinliği, Çapa Zinciri.

İlgili terimler

Demir Tarama

Demir tarama , demirdeki teknenin çapasının zeminden kopup sürüklenmesi durumudur. Tekne, çapayla birlikte rüzgâr veya akıntı yönünde hareket eder. İngilizcede bu duruma "dragging anchor" denir. Demir Tarama Nedir? Çapa normalde zemine gömülü kalır. Çekme kuvveti çapanın tutma gücünü aşarsa çapa kayar. Kayan çapa zeminde iz bırakır. Tekne kontrolsüz biçimde kıyıya, kayaya veya başka teknelere yaklaşabilir. Demir Taramanın Nedenleri Neden Açıklama Yetersiz kaloma Çekme açısı dikleşir, çapa yukarı çekilir Uygun olmayan zemin Ot, kaya veya yumuşak çamur Çapanın gömülmemesi Demirleme sonrası geri vitesle test yapılmaması Rüzgâr artışı Yük, çapanın tutma gücünü aşar Rüzgâr dönüşü Çapa ters yönden çekilir ve yerinden çıkar Küçük çapa Teknenin ağırlığına göre yetersiz çapa Tırnakta yabancı cisim Ot, plastik veya taş çapanın gömülmesini engeller Belirtiler Kıyıdaki sabit noktaların hizası değişir. GPS konumu, demir alarmı alanının dışına çıkar. Zincir titreşir veya düzensiz gerilir. Tekne rüzgâra karşı başını tutmaz, yan dönerek sürüklenir. Derinlik ölçerde derinlik değişir. Demir Alarmı Demir alarmı, GPS konumunu izleyen bir uyarı işlevidir. Kullanıcı, çapanın konumunu ve izin verilen yarıçapı girer. Tekne bu yarıçapın dışına çıkarsa alarm çalar. Chartplotter, el GPS'i ve telefon uygulamaları bu işlevi sunar. Demir Taradığında Yapılacaklar Motoru çalıştırın. Tekneyi motorla kontrol altına alın. Kıyı ve diğer teknelerle mesafeyi değerlendirin. Ek kaloma verin veya çapayı alın. Gerekirse daha uygun zeminde yeniden demirleyin. Kötü havada ikinci çapa kullanmayı değerlendirin. Önleme Yöntemleri Çapayı teknenin boyuna ve ağırlığına uygun seçin. Yeterli kaloma verin. Çapayı motorla gömerek test edin. Gece için demir alarmını kurun. Hava tahminine göre demir yerini seçin. Sık Sorulan Sorular Demir tarayan tekne kimin sorumluluğundadır? Demirdeki teknenin güvenliğinden kaptanı sorumludur. Demir tarayan teknenin verdiği zarar, sorumluluk ve sigorta konusu olabilir. Çapa yeniden gömülebilir mi? Bazı çapalar sürüklenirken yeniden gömülebilir. Ancak tırnaklarda biriken ot veya çamur bunu engelleyebilir. İkinci çapa nasıl kullanılır? İkinci çapa, ana çapayla açılı olarak ayrı bir hatla atılır. Bu yöntem salınımı azaltır ve tutma gücünü artırır. İlgili Terimler Demirleme, Kaloma, Demir Yeri, Çapa, Salınım Alanı, GPS.

Demir Yeri

Demir yeri , teknelerin çapa atarak güvenle bekleyebileceği deniz alanıdır. Demir yeri, deniz haritalarında çapa sembolüyle gösterilebilir. Demir Yeri Nedir? Demir yeri, rüzgâra ve dalgaya karşı korunaklı bir koy veya kıyı bölgesidir. Uygun bir demir yerinde zemin çapayı tutar. Derinlik, çapa hattının güvenle kullanılmasına izin verir. Çevrede tekne salınımı için yeterli boş alan bulunur. Seçim Ölçütleri Ölçüt Açıklama Korunaklılık Mevcut ve beklenen rüzgâra karşı karanın arkasında kalma Zemin Çapanın tutunacağı kum, çamur veya kil Derinlik Draft ve ırgattaki zincir uzunluğuna uygun derinlik Salınım alanı Teknenin çapa etrafında dönmesi için boş alan Çıkış yolu Hava bozarsa güvenle ayrılma imkânı Tehlikeler Kaya, sığlık, kablo ve boru hattı yokluğu Zemin Türünün Belirlenmesi Deniz haritaları, zemin türünü kısaltmalarla gösterir. Örnek kısaltmalar şunlardır: Kısaltma Anlamı S Kum (Sand) M Çamur (Mud) R Kaya (Rock) Wd Deniz otu (Weed) Sh Kabuk (Shell) Berrak suda zemin gözle de görülebilir. Koyu lekeler genellikle ot veya kayayı, açık renkli alanlar kumu gösterir. Rüzgâr Tahmininin Önemi Bir koy belirli bir rüzgâr yönüne karşı korunaklıdır. Rüzgâr yön değiştirirse koy açık hâle gelebilir. Bu nedenle demir yeri, gece boyunca beklenen rüzgâr yönüne göre seçilir. Koruma Alanları Bazı bölgelerde deniz çayırları korunur. Akdeniz'e özgü Posidonia oceanica deniz çayırı bu türlerin başında gelir. Çapa ve zincir bu çayırlara zarar verir. Türkiye'de bazı koylarda çayır alanlarında demirleme yasaklanmıştır. Bu bölgelerde bağlama şamandıraları bulunabilir. Yasak Alanlar Liman girişleri ve seyir kanalları Denizaltı kablo ve boru hattı bölgeleri Askerî bölgeler Yüzme alanları ve plaj şamandıra hattının içi Koruma altındaki deniz alanları Sık Sorulan Sorular Demir yeri bilgisi nereden öğrenilir? Deniz haritaları, kılavuz kitaplar ve elektronik harita uygulamaları demir yerlerini gösterir. Liman başkanlıkları da yerel kısıtlamaları duyurur. Kalabalık bir koyda demir yeri nasıl seçilir? Diğer teknelerin çapa konumu tahmin edilir. Benzer tekne ve hat uzunluğuyla demirleyen teknelerin yakınında durulur. Böylece salınım alanları uyumlu olur. Gece için demir yeri değiştirilir mi? Hava tahmini rüzgâr dönüşü gösteriyorsa daha korunaklı bir yere geçilir. İlgili Terimler Demirleme, Salınım Alanı, Demirleme Derinliği, Deniz Haritası, Bağlama Tonozu, Kaloma.

Demirleme

Demirleme , teknenin çapa atılarak deniz dibine sabitlenmesi işlemidir. Halk arasında bu işleme "demir atmak" da denir. Demirleme Nedir? Demirleme, teknenin marina veya iskeleye bağlanmadan bir koyda ya da açıkta beklemesini sağlar. Tekne, çapa hattı ile dibe bağlı kalır. Rüzgâr ve akıntı değiştikçe tekne çapa etrafında döner. Demirlemenin Temel Adımları Demir yerini seçin: Korunaklılık, zemin ve derinliği değerlendirin. Derinliği ölçün: Derinlik ölçeri kontrol edin. Kaloma miktarını hesaplayın: Derinliğe göre verilecek zincir uzunluğunu belirleyin. Rüzgâra veya akıntıya karşı yaklaşın: Tekneyi durdurun. Çapayı bırakın: Çapa dibe ulaşınca tekneyi yavaşça geri hareket ettirin. Zinciri verin: Zinciri düzenli olarak bırakın, üst üste yığmayın. Çapayı gömün: Motoru hafif geri viteste çalıştırın. Tutmayı kontrol edin: Kıyıdaki iki sabit noktanın hizasını izleyin. Yükü stopere aktarın: Irgattaki yükü zincir stoperine verin. Kaloma Kaloma, suya verilen çapa hattı uzunluğunun derinliğe oranıdır. Yeterli kaloma, çapaya gelen çekme kuvvetini yatay tutar. Yetersiz kaloma, çapanın yerinden çıkmasına yol açar. Demirlemede Kullanılan Ekipmanlar Ekipman Görevi Çapa Dibe tutunur Çapa zinciri ve halatı Çapayı tekneye bağlar Irgat Zinciri toplar ve bırakır Zincir stoperi Yükü ırgattan alır Zincir gergisi Dalga darbelerini sönümler Derinlik ölçer Derinliği gösterir COLREG Demir İşaretleri COLREG 1972 Kural 30, demirdeki teknelerin işaretlerini belirler: Gece: Her yönden görünür beyaz demir feneri yakılır. Gündüz: Baş tarafta siyah bir küre asılır. Boyu 7 metreden kısa tekneler, dar kanal ve demir yerleri dışında bu işaretlerden muaftır. Demirde Bekleme Demir alarmı kurulur. GPS cihazı, tekne belirlenen alanın dışına çıkınca uyarır. Hava tahmini düzenli olarak takip edilir. Komşu teknelerle mesafe kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Çapanın tuttuğu nasıl anlaşılır? Motor geri viteste iken zincir gerilir ve tekne geri gitmez. Kıyıdaki iki sabit nokta arasındaki hiza değişmez. Gece demirlemede nelere dikkat edilir? Demir feneri yakılır. Demir alarmı kurulur. Rüzgâr dönüşünde teknenin sığlığa veya kayalara yaklaşmayacağı doğrulanır. Demirleme her yerde serbest midir? Hayır. Liman girişleri, kanallar, kablo ve boru hattı bölgeleri ile koruma alanlarında demirleme yasak olabilir. İlgili Terimler Demir Yeri, Kaloma, Demir Tarama, Salınım Alanı, Demir Feneri, Çapa.

Demirleme Derinliği

Demirleme derinliği , teknenin demirlediği noktadaki su yüzeyi ile deniz dibi arasındaki mesafedir. Bu değer, verilecek çapa hattı uzunluğunu belirler. Demirleme Derinliği Nedir? Demirleme derinliği, çapanın oturacağı zeminin derinliğidir. Değer, derinlik ölçerle veya deniz haritasından belirlenir. Derinlik, verilecek zincir miktarını ve teknenin salınım alanını doğrudan etkiler. Derinliğin Belirlenmesi Yöntem Açıklama Derinlik ölçer Transdüserin altındaki su derinliğini ölçer Deniz haritası Haritada belirtilen sondaj değerlerini gösterir İskandil Ağırlıklı ip ile elle ölçüm yapılır Derinlik ölçerin gösterdiği değer, transdüserin konumuna göre ayarlanmış olabilir. Cihazın ofset ayarı kontrol edilmelidir. Kaloma Hesabında Derinlik Kaloma hesabında yalnızca su derinliği değil, çapa makarasının su yüzeyinden yüksekliği de dikkate alınır. Örnek: Su derinliği: 8 metre Çapa makarası yüksekliği: 1 metre Toplam yükseklik: 9 metre 5:1 kaloma için hat uzunluğu: 9 × 5 = 45 metre Gelgitin Etkisi Gelgit, deniz seviyesinin günlük olarak yükselip alçalmasıdır. Gelgit genliği yüksek bölgelerde derinlik saatler içinde değişir. Demirlemede en yüksek su seviyesi kaloma hesabına, en düşük su seviyesi ise omurga altı açıklığına esas alınır. Akdeniz'de ve Türkiye kıyılarında gelgit genliği okyanus kıyılarına göre düşüktür. Uygun Derinlik Aralığı Çok sığ derinlik: Salınım sırasında tekne dibe değebilir. Dalga yüksekliği omurga altı açıklığı azaltır. Çok derin derinlik: Yeterli kaloma için zincir uzunluğu yetmeyebilir. Irgatın çekme yükü artar. Uygun derinlik, teknenin draftına ve taşıdığı zincir uzunluğuna göre belirlenir. Hesap Adımları Demir noktasında derinliği ölçün. Gelgit varsa beklenen en yüksek ve en düşük seviyeyi belirleyin. Çapa makarası yüksekliğini ekleyin. Kaloma oranıyla çarparak hat uzunluğunu bulun. Teknedeki zincir uzunluğunun yeterliliğini kontrol edin. Sık Sorulan Sorular Derinlik ölçer neden farklı değer gösterir? Transdüser su hattının altındadır. Cihaz, ayara göre transdüserin altındaki derinliği, su yüzeyinden derinliği veya salmanın altındaki derinliği gösterir. Haritadaki derinlik hangi seviyeye göredir? Deniz haritalarındaki derinlikler, harita datumu adı verilen referans seviyesine göre verilir. Datum, haritanın başlık bölümünde yazar. Derin suda demirlemek mümkün müdür? Teknedeki zincir ve ırgat kapasitesi yeterliyse mümkündür. Hat yetersizse daha sığ bir alan seçilir. İlgili Terimler Kaloma, Demirleme, Derinlik Ölçer, Draft, Salınım Alanı, Deniz Haritası.

Tüm terimlere dön