Denizcilik sözlüğü

Servis Botu

Tanım

Servis botu, marina, liman, yat veya deniz tesisinde hizmet amacıyla kullanılan teknedir. Servis botu yolcu, personel veya malzeme taşır.

Servis Botu Nedir?

Servis botu, büyük bir deniz aracına veya tesise destek verir. Kıyı ile demirdeki tekneler arasında bağlantı kurar. Marina personeli, yanaşma ve bağlama işlemlerinde servis botu kullanır.

Kullanım Alanlarına Göre Servis Botları

Kullanım Alanı	Görev
Marina	Teknelerin yanaşmasına yardım eder, halat taşır
Liman	Personel ve kılavuz kaptan taşır
Yat	Misafirleri kıyıya ulaştırır
Su ürünleri çiftliği	Kafeslere yem ve personel taşır
Deniz inşaatı	Malzeme ve işçi taşır
Otel ve tatil köyü	Misafirleri iskeleden tekneye taşır

Servis Botlarının Gövde Yapısı

RIB gövde: Şişme tüpler, yanaşma sırasında darbeleri sönümler.
Alüminyum gövde: Darbelere dayanıklıdır. İş teknelerinde yaygındır.
Fiber gövde: Yolcu servisinde kullanılır.

Temel Donanım

Usturmaça veya darbe emici kenar profili
Bağlama halatı ve koç boynuzu
Seyir fenerleri
VHF telsiz
Can yeleği ve can simidi
Projektör

Kılavuz Botu

Kılavuz botu, kılavuz kaptanı gemiye ulaştıran servis botudur. Kılavuz kaptan, gemiyi limana veya boğaza güvenle sokar. Kılavuz botlarının üzerinde "PILOT" yazısı bulunur.

Servis Botu ve Tender Bot Farkı

Özellik	Servis Botu	Tender Bot
Bağlı olduğu yer	Marina, liman veya tesis	Bir yat
Taşınma	Suda kalır	Yatın üzerinde taşınabilir
Kullanıcı	Tesis personeli	Yat sahibi veya mürettebatı

Motor Tercihi

Küçük servis botlarında dıştan takma motor kullanılır. Büyük servis botlarında içten takma dizel motor tercih edilir. Marina içinde düşük hız sınırları uygulanır. Bu nedenle bazı marinalarda elektrikli servis botları da kullanılır.

Ticari Kullanım

Ücret karşılığı yolcu taşıyan servis botları ticari tekne olarak kayıt edilir. Bu tekneler ek güvenlik denetimlerine tabidir. Denetimleri Türkiye'de liman başkanlıkları yürütür.

Sık Sorulan Sorular

Servis botunu kim kullanabilir?

Gerekli belge, teknenin özel veya ticari kullanımına göre değişir. Ticari servis botunu kullanan kişi, ilgili gemiadamı yeterliğine sahip olmalıdır.

Servis botunda kaç kişi taşınabilir?

Azami kişi sayısını üretici belirler. Değer, teknenin CE plakasında yazar. Ticari teknelerde liman başkanlığı ayrıca kapasite belirleyebilir.

İlgili Terimler

Tender Bot, Şişme Bot, Usturmaça, Alüminyum Tekne, Bağlama Halatı, VHF Telsiz.

İlgili terimler

Alüminyum Tekne

Alüminyum tekne , gövdesi deniz tipi alüminyum alaşımından üretilen teknedir. Gövde levhaları kaynak veya perçinle birleştirilir. Alüminyum Tekne Nedir? Alüminyum, çelikten hafif bir metaldir. Alüminyumun yoğunluğu yaklaşık 2,7 g/cm³'tür. Çeliğin yoğunluğu yaklaşık 7,85 g/cm³'tür. Alüminyum yüzeyi havayla temas edince ince bir oksit tabakası oluşturur. Bu tabaka metali korozyondan korur. Deniz Tipi Alüminyum Alaşımları Alaşım Seri Tipik Kullanım 5083 5xxx (Al-Mg) Gövde levhası 5086 5xxx (Al-Mg) Gövde ve güverte levhası 6061 6xxx (Al-Mg-Si) Profil ve boru 6082 6xxx (Al-Mg-Si) Ekstrüzyon profil 5xxx serisi alaşımlar magnezyum içerir. Bu seri, deniz suyuna dayanıklıdır. Alaşım tanımları EN 573 standardında yer alır. Birleştirme Yöntemleri MIG kaynağı: Gövde levhalarının birleştirilmesinde kullanılır. TIG kaynağı: İnce levhalarda ve hassas birleştirmelerde kullanılır. Perçin: Küçük teknelerde ve kaynaksız gövdelerde kullanılır. Galvanik Korozyon Riski Alüminyum, deniz suyunda birçok metale göre anodik davranır. Bakır, bronz veya paslanmaz çelikle temas ederse alüminyum aşınır. Bu nedenle şu önlemler uygulanır: Farklı metaller arasına yalıtım pulu konur. Bakır içerikli antifouling boya kullanılmaz. Gövdeye alüminyum veya çinko kurban anot bağlanır. Gövde Şekilleri Düz tabanlı gövde: Sakin ve sığ sularda kullanılır. Nehir ve göl teknelerinde yaygındır. V tabanlı gövde: Dalgayı yararak ilerler. Açık denizde daha dengeli seyir sağlar. Katamaran gövde: İki alüminyum gövde kirişlerle birleştirilir. İş ve yolcu teknelerinde kullanılır. Malzeme Özellikleri Özellik Açıklama Darbe davranışı Kırılmak yerine ezilir Isı iletimi Yüksektir; kamarada yalıtım gerekir Yüzey koruması Boyalı veya boyasız kullanılabilir Tamir Kaynak ekipmanı ve uzman işçilik gerektirir Kullanım Alanları Balıkçı tekneleri Servis ve iş tekneleri Arama kurtarma botları RIB botların sert gövdeleri Keşif (explorer) yatlarının üst yapıları Bakım Adımları Kurban anotları düzenli aralıklarla kontrol edin. Aşınan anodu yenisiyle değiştirin. Gövdeyi kullanım sonrası tatlı suyla yıkayın. Bağlantı elemanlarında yalıtım pullarının yerinde olduğunu doğrulayın. Kaynak dikişlerinde çatlak ve korozyon izi arayın. Kıyı elektriği bağlantısında galvanik izolatör kullanımını değerlendirin. İlgili Terimler Deniz Tipi Alüminyum, Galvanik Korozyon, Kurban Anot, Alüminyum Anot, Fiber Tekne.

Bağlama Halatı

Bağlama halatı , tekneyi iskeleye, rıhtıma, şamandıraya veya başka bir tekneye bağlamak için kullanılan halattır. Bağlama halatı, tekneyi rüzgâr, dalga ve akıntıya karşı yerinde tutar. Bağlama Halatı Nedir? Bağlama halatı, teknedeki baba veya koç boynuzundan iskeledeki bağlama noktasına uzanır. Halat, teknenin hareketini sınırlar ama tamamen durdurmaz. Dalgalar tekneyi sürekli hareket ettirir. Esneyen halat, bu hareketi yumuşatarak bağlantı noktalarını korur. Konumuna Göre Bağlama Halatları Halat Konumu Görevi Baş halatı Baştan ileri doğru Teknenin geri kaymasını sınırlar Kıç halatı Kıçtan geri doğru Teknenin ileri kaymasını sınırlar Baş spring Baştan geri doğru İleri hareketi sınırlar Kıç spring Kıçtan ileri doğru Geri hareketi sınırlar Borda halatı Bordadan iskeleye dik Teknenin iskeleden açılmasını sınırlar Malzeme Seçimi Malzeme Bağlama İçin Uygunluk Naylon Uygundur; esneme darbeleri sönümler Polyester Uygundur; daha az esner, aşınmaya dayanır Polipropilen Sınırlıdır; UV'de hızlı bozulur Bağlama halatlarında en çok naylon ve polyester kullanılır. Halat Gözü Bağlama halatının bir ucunda genellikle ekleme ile yapılmış göz bulunur. Göz, iskeledeki babaya veya halkaya geçirilir. Gözün çapı, babanın üzerinden rahatça geçecek büyüklükte olmalıdır. Sürtünme Koruması Halat, küpeşte, kurtağzı ve iskele kenarında sürtünür. Sürtünen bölüm hızla aşınır. Koruma için şu yöntemler kullanılır: Halat koruyucu kılıf Hortum parçası Kurtağzı içinden geçirme Bağlama Yayı Bazı bağlama halatlarına kauçuk bağlama yayı takılır. Yay, ani yükleri emer. Teknenin ve bağlama noktalarının ömrünü uzatır. Kötü Havada Bağlama Halatlar çiftlenir. Spring halatları eklenir. Usturmaçalar artırılır. Halatların sürtünme noktaları korunur. Sık Sorulan Sorular Bağlama halatı hangi uzunlukta seçilir? Uzunluk, teknenin boyuna ve bağlama düzenine göre belirlenir. Spring halatları, baş ve kıç halatlarından uzun olur. Bağlama halatı ne zaman değiştirilir? Kılıfta kopukluk, sertleşme veya gözde aşınma görüldüğünde değiştirilir. Gelgitli limanda halatlar nasıl ayarlanır? Halatlara, su seviyesi değiştiğinde teknenin yükselip alçalmasına yetecek boşluk bırakılır. Spring halatı neden çapraz bağlanır? Çapraz yön, teknenin iskele boyunca ileri ve geri kaymasını sınırlar. Bu düzen, dar yerde usturmaçaların yerinde kalmasını sağlar. İlgili Terimler Tekne Halatı, Koç Boynuzu, Baba, Kurtağzı, Halat Gözü, Usturmaça.

Tender Bot

Tender bot , bir yata bağlı olarak kullanılan ve yat ile kıyı arasında ulaşım sağlayan küçük teknedir. Türkçede "bot" veya "kayık" olarak da anılır. Tender Bot Nedir? Yat, demir yerinde veya şamandırada bağlı kalır. Kullanıcılar tender botla kıyıya, plaja veya restorana gider. Tender bot ayrıca alışveriş malzemesi ve çöp taşımak için kullanılır. İngilizcede bu tekneye "tender" veya "dinghy" denir. Tender Bot Türleri Tür Yapı Özellik Şişme bot Taban ve tüpler şişme Söndürülüp depolanabilir RIB Sert gövde, şişme tüpler Daha yüksek hız ve dayanım Sert gövdeli bot Fiber veya alüminyum Şişirme gerektirmez Jet tender İçten jet motorlu Büyük yatlarda kullanılır Yatta Taşıma Yöntemleri Davit: Kıç aynalığa bağlı kollarla bot sudan yukarı kaldırılır. Hidrolik platform: Yüzme platformu suya iner, bot üzerine yanaşır. Güverte üstü: Bot vinçle kaldırılır ve güvertede sabitlenir. Garaj: Büyük yatlarda kıç bölümde kapalı bot garajı bulunur. Çekme: Bot, yatın arkasında halatla çekilir. Çekme yöntemi kötü havada risklidir. Bot dolup batabilir veya halat pervaneye dolanabilir. Motor Seçimi Tender botlarda genellikle dıştan takma motor kullanılır. Motor gücü, botun üzerindeki üretici plakasında belirtilen azami değeri geçmemelidir. ISO 6185 standardı, şişme botlar için motor gücü sınıflarını tanımlar. Elektrikli dıştan takma motorlar da tender botlarda kullanılır. Bu motorlar yakıt taşıma ihtiyacını ortadan kaldırır. Güvenlik Donanımı Her kişi için can yeleği Kürek veya pagaylar Hava pompası (şişme botlar için) El feneri veya taşınabilir fener Motor stop ipi (kill cord) Motor stop ipi, sürücünün bileğine veya can yeleğine takılır. Sürücü düşerse ip çekilir ve motor durur. Yasal Durum Bazı ülkelerde tender bot ana yatın donanımı sayılır. Türkiye'de motorlu tender botların kayıt ve kullanım şartlarını liman başkanlıkları belirler. Sık Sorulan Sorular Tender bot boyu nasıl seçilir? Boy, yattaki taşıma alanına ve taşınacak kişi sayısına göre seçilir. Davitin taşıma kapasitesi, botun ve motorun toplam ağırlığından fazla olmalıdır. Tender bot gece nasıl görünür kılınır? COLREG 1972 Kural 23, boyu 7 metreden kısa ve azami hızı 7 knotu geçmeyen motorlu teknelerin her yönden görünür beyaz fener göstermesine izin verir. İlgili Terimler Şişme Bot, Servis Botu, Dıştan Takma Motor, Yüzme Platformu, Demirleme, Can Yeleği.

Usturmaça

Usturmaça , tekne gövdesi ile iskele, rıhtım veya başka bir tekne arasında tampon görevi gören yumuşak koruma elemanıdır. İngilizcede usturmaçaya "fender" denir. Usturmaça Nedir? Usturmaça, yanaşma ve bağlama sırasında gövdeye gelen darbeleri emer. Gövde ile sert yüzey arasında boşluk bırakır. Bu sayede jelkot, boya ve borda hasar görmez. Usturmaçalar teknede taşınabileceği gibi iskeleye de sabitlenebilir. Usturmaça Türleri Tür Biçim Kullanım Silindir usturmaça Uzun ve silindirik Borda boyunca dikey asılır Balon usturmaça Küresel Baş, kıç ve büyük gövdeler Düz usturmaça Yassı panel Sabit iskelelerde ve dar alanlarda Köşe usturmaçası L biçimli Kıç köşeleri ve iskele köşeleri İskele usturmaçası Profil veya blok İskele kenarına sabitlenir Malzeme Malzeme Özellik Şişirilebilir PVC (vinil) Hafiftir, basıncı ayarlanabilir Köpük dolgulu Delinse bile sönmez Kauçuk Ağır iş ve liman uygulamaları Köpük dolgulu kılıflı Gövdeye temas eden yüzey yumuşaktır Asılma Yöntemi Usturmaçayı borda boyunca gövdenin en geniş noktasına yerleştirin. Usturmaça halatını küpeşteye veya babaya bağlayın. Alt ucun su yüzeyine yakın olmasını sağlayın. Usturmaçaları gövde boyunca aralıklı dağıtın. Yanaşma sonrası yüksekliği iskele seviyesine göre ayarlayın. Boyut ve Sayı Seçimi Usturmaça boyutu ve sayısı, teknenin boyuna ve ağırlığına göre seçilir. Usturmaça üreticileri bu seçim için tablolar yayımlar. Ağır ve yüksek bordalı teknelerde daha büyük usturmaça kullanılır. Seyirde Usturmaça Seyir sırasında usturmaçalar içeri alınır. Dışarıda sallanan usturmaça gövdeye çarpar ve kaybolabilir. Usturmaçalar kıç dolaplarda veya usturmaça sepetlerinde saklanır. Bakım Usturmaçayı tatlı suyla ve hafif deterjanla yıkayın. Şişirilebilir modellerde basıncı kontrol edin. Valf çevresinde sızıntı olup olmadığına bakın. Kirli yüzeylerde usturmaça kılıfı kullanın. Sık Sorulan Sorular Usturmaça neden gövdeye iz bırakır? Usturmaça ile gövde arasına giren kum ve kir yüzeyi aşındırır. PVC yüzey, sıcakta gövdeye leke bırakabilir. Kılıf bu etkiyi azaltır. Usturmaça halatı hangi düğümle bağlanır? Hızlı ayarlanabilen düğümler tercih edilir. Kazık bağı ve yarım bağlar yaygın kullanılır. Usturmaça sönerse ne yapılır? Şişirilebilir modeller valften pompa ile şişirilir. Sızıntı sürüyorsa usturmaça onarılır veya değiştirilir. İlgili Terimler Tekne Usturmaçası, Balon Usturmaça, İskele Usturmaçası, Usturmaça Kılıfı, Usturmaça Halatı, Borda.

Tüm terimlere dön