Denizcilik sözlüğü

Acil Durum Sinyali

Tanım

Acil durum sinyali, bir deniz aracının tehlikede olduğunu ve yardıma ihtiyaç duyduğunu bildiren uluslararası tanınmış işarettir. Tehlike sinyalleri COLREG 1972 Ek IV'te tanımlanır.

Acil Durum Sinyali Nedir?

Acil durum sinyalleri, ses, ışık, duman, bayrak, telsiz ve elektronik yollarla verilir. Sinyallerin uluslararası olarak standart olması, farklı dil konuşan denizcilerin birbirini anlamasını sağlar. Bu sinyaller yalnızca gerçek tehlike durumunda kullanılır.

COLREG Ek IV Tehlike Sinyalleri

Sinyal Türü	Örnek
Ses	Sis düdüğü veya kornayla sürekli ses
Ses	Yaklaşık bir dakika aralıklarla silah veya patlayıcı sesi
Işık	Kırmızı paraşütlü fişek veya el maytabı
Duman	Turuncu renkli duman
Işık veya ses	Mors alfabesiyle SOS (···–––···)
Telsiz	"MAYDAY" sözcüğüyle sesli çağrı
Telsiz	DSC tehlike çağrısı
Bayrak	Uluslararası İşaret Kodu'nda N ve C bayrakları
Görsel	Yukarısında veya altında top bulunan kare bayrak
Görsel	İki yana açılmış kolları yavaşça kaldırıp indirme
Elektronik	EPIRB sinyali
Elektronik	SART veya AIS-SART yayını

Sinyal Seçimi

Durum	Uygun Sinyal
Uzak mesafe, gece	Paraşütlü fişek
Yakın mesafe, gece	El maytabı
Gündüz	Turuncu duman
Her durumda	VHF DSC ve MAYDAY çağrısı
Açık deniz	EPIRB
Kurtarıcı yakında	SART, el maytabı

MAYDAY Çağrısı

MAYDAY çağrısı, VHF kanal 16'da üç kez "MAYDAY" denerek başlar. Ardından teknenin adı, konumu, tehlikenin türü, gereken yardım ve kişi sayısı bildirilir. DSC telsizlerde önce dijital tehlike çağrısı gönderilir.

Acil Durum ile Tehlike Ayrımı

Sözcük	Anlamı
MAYDAY	Hayati tehlike, acil yardım
PAN-PAN	Acil durum, hayati tehlike yok
SECURITE	Emniyet bilgisi

Örnek: Motor arızası nedeniyle sürüklenen ama tehlikede olmayan tekne PAN-PAN kullanır.

Kötüye Kullanım

Tehlike sinyallerinin gereksiz kullanımı, kurtarma kaynaklarını boşa harcar. Gerçek tehlikeye müdahaleyi geciktirebilir. Birçok ülkede yanlış alarm ve kasıtlı kötüye kullanım yasal yaptırıma tabidir. Yanlışlıkla verilen sinyal derhâl iptal edilir.

Sık Sorulan Sorular

SOS hâlâ kullanılır mı?

Evet. COLREG Ek IV'te tanımlı tehlike sinyalleri arasındadır.

Kol sallama sinyali ne zaman kullanılır?

Telsiz ve fişek bulunmayan durumlarda, yakındaki teknelere görsel işaret olarak kullanılır.

Tehlike sinyali birden fazla yolla verilmeli mi?

Evet. Farklı sinyaller birlikte kullanılarak fark edilme olasılığı artırılır.

İlgili Terimler

İşaret Fişeği, EPIRB, DSC, VHF Telsiz, SART, Deniz Güvenliği.

İlgili terimler

DSC

DSC , deniz telsizlerinde dijital veri kullanarak belirli bir istasyonu veya tüm istasyonları otomatik olarak çağıran sistemdir. DSC, İngilizce "Digital Selective Calling" (Dijital Seçmeli Çağrı) ifadesinin kısaltmasıdır. DSC Nedir? DSC, sesli çağrıdan önce kısa bir dijital mesaj gönderir. Mesajda arayan istasyonun MMSI numarası, çağrı türü ve gerekirse konum bilgisi bulunur. Alıcı telsiz, mesajı otomatik olarak alır ve sesli alarm verir. VHF bandında DSC çağrıları kanal 70'ten yapılır. DSC, Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi'nin (GMDSS) parçasıdır. DSC Çağrı Türleri Tür Kullanım Tehlike (Distress) Hayati tehlike durumu Acil (Urgency) Acil durum, hayati tehlike yok Emniyet (Safety) Seyir veya hava emniyeti bilgisi Bireysel (Individual) Belirli bir MMSI numarasına çağrı Grup (Group) Belirli bir gemi grubuna çağrı Tüm gemiler (All ships) Menzildeki tüm istasyonlara çağrı Konum sorgusu Başka teknenin konumunu isteme Tehlike Çağrısı DSC telsizlerinde kırmızı ve kapaklı bir tehlike düğmesi bulunur. Düğme birkaç saniye basılı tutulduğunda tehlike çağrısı gönderilir. Çağrı şu bilgileri içerir: MMSI numarası GPS konumu Zaman Tehlikenin türü (seçildiyse) Telsiz, çağrı yanıtlanana kadar belirli aralıklarla tekrar gönderir. Ardından kanal 16'da sesli MAYDAY çağrısı yapılır. Tehlike Türleri DSC menüsünde seçilebilen tehlike türleri şunlardır: Yangın veya patlama Su alma Çatışma Karaya oturma Yatma veya devrilme Batma Kumanda kaybı Gemiyi terk etme Denize adam düşmesi DSC'nin Avantajları Avantaj Açıklama Otomatik konum Konum elle okunmadan gönderilir Hızlı çağrı Tek düğmeyle tehlike bildirimi Seçmeli çağrı Belirli bir tekneyi doğrudan çağırma Kayıt Gelen çağrılar telsiz belleğinde saklanır Yanlış Alarm Yanlışlıkla gönderilen tehlike çağrısı hemen iptal edilir. Ardından kanal 16'da sesli olarak yanlış alarm bildirilir. Bu işlem, gereksiz kurtarma operasyonunu önler. Sık Sorulan Sorular DSC çağrısı için MMSI gerekli midir? Evet. DSC çağrısı MMSI numarası ile tanımlanır. DSC çağrısı yalnızca kıyı istasyonlarına mı gider? Hayır. Menzildeki tüm DSC telsizleri tehlike çağrısını alır. DSC çağrısı sonrası ne yapılır? Kanal 16 dinlenir ve sesli MAYDAY çağrısı yapılır. İlgili Terimler VHF Telsiz, MMSI Numarası, Sabit VHF, El Telsizi, EPIRB, Deniz Telsizi.

Deniz Güvenliği

Deniz güvenliği , denizde can, mal ve çevrenin korunmasına yönelik kurallar, sistemler ve uygulamaların bütünüdür. Deniz güvenliği, gemilerden gezi teknelerine kadar tüm deniz araçlarını kapsar. Deniz Güvenliği Nedir? Deniz güvenliği; teknelerin yapısını, donanımını, mürettebatın yeterliğini ve seyir kurallarını düzenler. Uluslararası sözleşmeler, ortak kuralları belirler. Ulusal idareler bu kuralları uygular ve denetler. İngilizcede "maritime safety" terimi kaza önlemeyi, "maritime security" ise kasıtlı tehditlere karşı korumayı ifade eder. Uluslararası Düzenlemeler Düzenleme Kapsam SOLAS Gemi yapısı, donanımı ve işletmesinde can güvenliği COLREG 1972 Denizde çatışmayı önleme kuralları STCW Gemiadamlarının eğitim ve belgelendirmesi MARPOL Gemilerden kaynaklanan kirliliğin önlenmesi SAR 1979 Denizde arama ve kurtarma Yükleme Hatları 1966 Gemilerin azami yükleme derinliği Bu sözleşmeler Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından yönetilir. GMDSS Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi (GMDSS), tehlike durumunda iletişimi ve kurtarmayı düzenler. Sistem şu araçları kapsar: VHF, MF ve HF telsizler ve DSC Uydu haberleşme sistemleri EPIRB SART NAVTEX Arama ve Kurtarma Deniz alanları, arama-kurtarma sorumluluk bölgelerine ayrılır. Her bölgede bir Kurtarma Koordinasyon Merkezi (RCC) bulunur. Merkez, tehlike çağrılarını alır ve kurtarma operasyonlarını yönetir. Türkiye'deki Kurumlar Kurum Görevi Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik mevzuatı ve denetim Liman başkanlıkları Teknelerin kayıt ve denetimi Sahil Güvenlik Komutanlığı Deniz yetki alanlarında güvenlik ve arama-kurtarma Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü Fenerler, kıyı telsiz istasyonları ve kurtarma hizmetleri Türkiye'de denizde acil durum ihbarları 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden de yapılabilir. Gezi Teknelerinde Deniz Güvenliği Gezi tekneleri SOLAS'ın tüm şartlarına tabi değildir. Ancak COLREG kuralları tüm deniz araçları için geçerlidir. Ulusal mevzuat, gezi teknelerinde bulunması gereken güvenlik ekipmanını belirler. Sık Sorulan Sorular SOLAS gezi teknelerini kapsar mı? SOLAS'ın büyük bölümü belirli gemileri kapsar. Bölüm V'in bazı kuralları tüm gemilere uygulanır. Denizde acil durumda kim aranır? VHF kanal 16 kullanılır. Telefonla 112 aranabilir. Deniz güvenliği eğitimi zorunlu mudur? Ticari gemiadamları için STCW eğitimleri zorunludur. Amatör denizciler için belge eğitimleri temel bilgileri içerir. İlgili Terimler Tekne Güvenliği, SOLAS, Güvenlik Ekipmanı, EPIRB, DSC, NAVTEX.

EPIRB

EPIRB , acil durumda gemi veya teknenin konumunu uydu sistemi aracılığıyla kurtarma merkezlerine bildiren telsiz işaretleyicidir. EPIRB, İngilizce "Emergency Position Indicating Radio Beacon" (Acil Durum Konum Bildiren Telsiz İşaretleyicisi) ifadesinin kısaltmasıdır. EPIRB Nedir? EPIRB, etkinleştirildiğinde 406 MHz frekansında tehlike sinyali yayınlar. Sinyal, uluslararası Cospas-Sarsat uydu sistemi tarafından alınır. Sistem, sinyali yer istasyonlarına ve ilgili kurtarma koordinasyon merkezine iletir. Birçok EPIRB ayrıca GNSS konumunu sinyale ekler. Cospas-Sarsat Sistemi Cospas-Sarsat, uydu tabanlı uluslararası arama-kurtarma sistemidir. Sistem; EPIRB, PLB ve uçak acil durum vericilerinden gelen 406 MHz sinyallerini alır. Sinyaller, alçak, orta ve yer eşzamanlı yörüngedeki uydular tarafından algılanır. EPIRB'nin Yayınları Frekans Görevi 406 MHz Uyduya kimlik ve konum gönderir 121,5 MHz Kurtarma ekiplerinin yön bulması için yerel sinyal AIS (bazı modeller) Yakındaki gemilere konum gösterir EPIRB Türleri Tür Özellik Kategori I Su temasıyla kendiliğinden yuvasından çıkar ve çalışır Kategori II Elle çıkarılır, su temasıyla veya elle çalıştırılır Kategori I EPIRB'ler hidrostatik serbest bırakma ünitesiyle monte edilir. Tekne batarsa ünite belirli derinlikte cihazı serbest bırakır. Kayıt Her EPIRB'nin benzersiz bir kimlik numarası (UIN veya Hex ID) vardır. Cihaz, bayrak devletinin ilgili kurumuna kaydedilir. Kayıtta tekne bilgileri ve acil durum irtibat kişileri yer alır. Kayıt, kurtarma merkezinin teknenin kimliğini hızla belirlemesini sağlar. Pil ve Çalışma Süresi 406 MHz EPIRB'lerin en az 48 saat çalışması gerekir. Pilin son kullanma tarihi cihaz üzerinde yazar. Pil değişimi yetkili servislerde yapılır. Hidrostatik serbest bırakma ünitesinin de son kullanma tarihi vardır. Test ve Kontrol Cihazın test düğmesiyle kendi kendine test yapın. Test sırasında üreticinin talimatına uyun. Pil ve hidrostatik ünite tarihlerini kontrol edin. Kayıt bilgilerinin güncel olduğunu doğrulayın. Gerçek tehlike sinyali test amacıyla gönderilmez. Sık Sorulan Sorular EPIRB ile PLB arasındaki fark nedir? EPIRB tekneye kayıtlıdır ve daha uzun çalışır. PLB kişiye kayıtlıdır ve taşınabilir. EPIRB yanlışlıkla çalışırsa ne yapılır? Cihaz kapatılır ve en yakın kurtarma koordinasyon merkezine bildirilir. EPIRB su altında çalışır mı? Sinyal su altından iletilemez. Cihaz su yüzeyinde yüzerken çalışır. İlgili Terimler PLB, SART, DSC, MMSI Numarası, Can Salı, Acil Durum Sinyali.

SART

SART , can salı veya kurtarma aracının konumunu yakındaki gemilerin radar veya AIS ekranında gösteren arama-kurtarma vericisidir. SART, İngilizce "Search and Rescue Transponder" ifadesinin kısaltmasıdır. SART Nedir? SART, Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi'nin (GMDSS) yerel konum belirleme aracıdır. EPIRB, tehlikeyi kurtarma merkezine bildirir. SART ise kurtarma gemisinin can salını son mesafede bulmasını sağlar. SART, can salına alınır ve yüksek bir noktaya yerleştirilir. SART Türleri Tür Çalışma Şekli Görüldüğü Ekran Radar SART X bandı radar sinyaline yanıt verir Radar ekranı AIS-SART AIS mesajı yayınlar AIS ve chartplotter ekranı Radar SART'ın Çalışması Radar SART, 9 GHz X bandı radar sinyalini algılar. Sinyal algılandığında yanıt yayınlar. Yanıt, radar ekranında 12 noktalı bir çizgi olarak görünür. Çizgi, SART konumundan radarın uzağına doğru uzanır. Gemi yaklaştıkça noktalar yaylara, en sonunda halkalara dönüşür. AIS-SART'ın Çalışması AIS-SART, GNSS konumunu içeren AIS mesajları yayınlar. Mesajlar, AIS ekranlarında özel bir simgeyle gösterilir. AIS-SART'ların MMSI numarası 970 ile başlar. SOLAS Şartları SOLAS Bölüm IV, gemilerde belirli sayıda arama-kurtarma konum belirleme cihazı bulundurulmasını ister. Bu cihazlar radar SART veya AIS-SART olabilir. Sayı, geminin boyutuna göre değişir. Kullanım Adımları SART'ı can salına alın. Cihazı çalıştırın. SART'ı mümkün olduğunca yükseğe yerleştirin. Cihazı dik konumda tutun. Yükseklik, cihazın radar veya AIS menzilini artırır. Can salı kubbesinin içinde kalan SART'ın menzili azalır. Menzil Menzil, SART yüksekliğine ve arayan geminin anten yüksekliğine bağlıdır. IMO performans standartları, radar SART'ın belirli yükseklik koşullarında asgari menzillerini tanımlar. Pil ve Bakım SART pilleri, bekleme modunda en az 96 saat, ardından belirli süre yayın yapacak kapasitededir. Pil son kullanma tarihi düzenli olarak kontrol edilir. Cihazın test işlevi üretici talimatına göre kullanılır. Sık Sorulan Sorular SART ile EPIRB arasındaki fark nedir? EPIRB uydu üzerinden kurtarma merkezine ulaşır. SART yakındaki gemilerin radar veya AIS ekranında görünür. Gezi teknesinde SART zorunlu mudur? Zorunluluk ulusal mevzuata ve seyir bölgesine bağlıdır. SART radar ekranında nasıl tanınır? Radar SART, 12 noktalı düz bir çizgi olarak görünür. İlgili Terimler EPIRB, PLB, Can Salı, Radar, AIS, SOLAS.

Tüm terimlere dön