Denizcilik sözlüğü

Admiralty Çapa

Tanım

Admiralty çapa, gövdeye dik bir çipo ve iki kavisli koldan oluşan klasik çapa türüdür. İngilizcede bu tipe "fisherman's anchor" da denir.

Admiralty Çapa Nedir?

Admiralty çapa, adını İngiliz Kraliyet Donanması'nın yönetim kurumu olan Admiralty'den alır. Tasarım, 19. yüzyılda donanma tarafından standartlaştırıldı. Çapa, bilinen en eski çapa biçimlerinin gelişmiş hâlidir. Çapa simgesi olarak kullanılan şekil bu tasarıma dayanır.

Admiralty Çapanın Bölümleri

Bölüm	Görevi
Gövde	Ana dikey koldur
Çipo	Gövdenin üst ucunda kollara dik çubuktur
Kollar	Gövdenin alt ucundan iki yana uzanır
Tırnaklar	Kolların ucundaki yassı veya sivri uçlardır
Taç	Kolların gövdeyle birleştiği alt bölümdür

Çalışma İlkesi

Çapa dibe düştüğünde çipo yatay konuma geçer. Çipo, çapayı bir kolun zemine dönük olacağı şekilde çevirir. Çekme başladığında alttaki tırnak zemine girer. Üstteki kol suyun içinde dik olarak kalır.

Zemin Uyumu

Zemin	Performans
Kaya	Yüksek
Yosunlu ve otlu zemin	Yüksek
Sert kil	İyi
Çakıl	İyi
Kum	Orta
Yumuşak çamur	Düşük

Sivri tırnaklar ot örtüsünü delip zemine ulaşır. Bu özellik, otlu ve kayalık zeminde avantaj sağlar.

Sınırlamalar

Ağırlık: Aynı tutma gücü için diğer çapalardan ağırdır.
Dolanma riski: Yukarıda kalan kola zincir veya halat dolanabilir. Tekne döndüğünde çapa yerinden çıkabilir.
Depolama: Çipo ve kollar nedeniyle hacimlidir.

Katlanır Çipo

Birçok Admiralty çapada çipo sökülebilir veya gövde boyunca katlanabilir. Bu tasarım, çapanın güvertede düz depolanmasını sağlar.

Kullanım Alanları

Geleneksel ahşap tekneler ve guletler
Kayalık koylarda demirleme
Yosunlu zeminlerde yedek çapa
Dekoratif amaçlar

Sık Sorulan Sorular

Admiralty çapa ile balıkçı çapası aynı şey midir?

Evet. İngilizcede bu tipe "fisherman's anchor" denir ve Türkçede balıkçı çapası olarak da anılır.

Admiralty çapa neden modern teknelerde az kullanılır?

Ağırlığı ve hacmi, çapa makarası ve ırgat sistemlerine uyumu zorlaştırır.

Admiralty çapa kumda kullanılabilir mi?

Kullanılabilir, ancak tırnakların yüzey alanı küçüktür. Kumda yassı tırnaklı çapalar daha fazla tutma sağlar.

İlgili Terimler

Çapa, Tekne Çapası, Şemsiye Çapa, Gulet, Demirleme, Çapa Ağırlığı.

İlgili terimler

Demirleme

Demirleme , teknenin çapa atılarak deniz dibine sabitlenmesi işlemidir. Halk arasında bu işleme "demir atmak" da denir. Demirleme Nedir? Demirleme, teknenin marina veya iskeleye bağlanmadan bir koyda ya da açıkta beklemesini sağlar. Tekne, çapa hattı ile dibe bağlı kalır. Rüzgâr ve akıntı değiştikçe tekne çapa etrafında döner. Demirlemenin Temel Adımları Demir yerini seçin: Korunaklılık, zemin ve derinliği değerlendirin. Derinliği ölçün: Derinlik ölçeri kontrol edin. Kaloma miktarını hesaplayın: Derinliğe göre verilecek zincir uzunluğunu belirleyin. Rüzgâra veya akıntıya karşı yaklaşın: Tekneyi durdurun. Çapayı bırakın: Çapa dibe ulaşınca tekneyi yavaşça geri hareket ettirin. Zinciri verin: Zinciri düzenli olarak bırakın, üst üste yığmayın. Çapayı gömün: Motoru hafif geri viteste çalıştırın. Tutmayı kontrol edin: Kıyıdaki iki sabit noktanın hizasını izleyin. Yükü stopere aktarın: Irgattaki yükü zincir stoperine verin. Kaloma Kaloma, suya verilen çapa hattı uzunluğunun derinliğe oranıdır. Yeterli kaloma, çapaya gelen çekme kuvvetini yatay tutar. Yetersiz kaloma, çapanın yerinden çıkmasına yol açar. Demirlemede Kullanılan Ekipmanlar Ekipman Görevi Çapa Dibe tutunur Çapa zinciri ve halatı Çapayı tekneye bağlar Irgat Zinciri toplar ve bırakır Zincir stoperi Yükü ırgattan alır Zincir gergisi Dalga darbelerini sönümler Derinlik ölçer Derinliği gösterir COLREG Demir İşaretleri COLREG 1972 Kural 30, demirdeki teknelerin işaretlerini belirler: Gece: Her yönden görünür beyaz demir feneri yakılır. Gündüz: Baş tarafta siyah bir küre asılır. Boyu 7 metreden kısa tekneler, dar kanal ve demir yerleri dışında bu işaretlerden muaftır. Demirde Bekleme Demir alarmı kurulur. GPS cihazı, tekne belirlenen alanın dışına çıkınca uyarır. Hava tahmini düzenli olarak takip edilir. Komşu teknelerle mesafe kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Çapanın tuttuğu nasıl anlaşılır? Motor geri viteste iken zincir gerilir ve tekne geri gitmez. Kıyıdaki iki sabit nokta arasındaki hiza değişmez. Gece demirlemede nelere dikkat edilir? Demir feneri yakılır. Demir alarmı kurulur. Rüzgâr dönüşünde teknenin sığlığa veya kayalara yaklaşmayacağı doğrulanır. Demirleme her yerde serbest midir? Hayır. Liman girişleri, kanallar, kablo ve boru hattı bölgeleri ile koruma alanlarında demirleme yasak olabilir. İlgili Terimler Demir Yeri, Kaloma, Demir Tarama, Salınım Alanı, Demir Feneri, Çapa.

Gulet

Gulet , Türkiye'nin Ege ve Akdeniz kıyılarında üretilen geleneksel ahşap teknedir. Gulet, yelken donanımına sahiptir. Seyrini çoğunlukla dizel motorla yapar. Gulet Nedir? Gulet, geniş güverteli ve kamaralı bir gezi teknesidir. Bodrum, Bozburun, Marmaris ve Fethiye guletlerin üretildiği ve kullanıldığı başlıca yerlerdir. Gulet yapımı, usta-çırak ilişkisiyle aktarılan bir zanaattır. Guletin kökeni, bölgedeki ahşap yük ve sünger avcılığı teknelerine dayanır. Bu tekneler 20. yüzyılın ikinci yarısında gezi teknesine dönüştürüldü. Mavi Yolculuk ile İlişkisi "Mavi Yolculuk", Ege ve Akdeniz kıyılarında tekneyle yapılan çok günlü gezidir. Terim, Azra Erhat'ın 1962 yılında yayımlanan "Mavi Yolculuk" adlı kitabıyla yaygınlaştı. Guletler bu gezilerde kullanılan başlıca teknelerdir. Kıç Tipine Göre Guletler Tür Kıç Şekli Tirhandil Baş ve kıç sivri biter Aynalı kıç gulet Kıçta düz veya yuvarlak bir ayna bulunur Aynalı kıç, güvertede ve kıç kamarada daha geniş alan sağlar. Gulet Yapımında Kullanılan Ağaçlar Ağaç Kullanıldığı Bölüm Kızılçam Eğriler ve kaplama İroko Omurga ve kaplama Maun İç dekorasyon Tik (teak) Güverte kaplaması Dut Eğriler Guletin Bölümleri Kıç güverte: Yemek masası ve oturma alanı bulunur. Baş güverte: Güneşlenme minderleri yer alır. Kamaralar: Ana güverte altında bulunur. Her kamarada genellikle tuvalet ve duş vardır. Kaptan köşkü: Dümen ve seyir cihazları burada yer alır. Mürettebat kamarası: Genellikle baş tarafta bulunur. Arma Yapısı Guletlerin çoğu iki direklidir. Bu yapı ketch armaya benzer. Yelken, bazı guletlerde yalnızca yardımcı itiş veya görsel amaçla kullanılır. Bakım Gereksinimleri Ahşap gövde, her sezon öncesi kalafat ve boya kontrolünden geçer. Tik güverte, düzenli temizlik ve derz bakımı ister. Su hattı altı, antifouling boya ile kaplanır. Ahşapta çürüme ve kurt hasarı kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Gulet ile yelkenli yat arasındaki fark nedir? Gulet ahşap gövdelidir ve geniş güverteye sahiptir. Seyrini çoğunlukla motorla yapar. Modern yelkenli yat genellikle fiber gövdelidir ve yelkenle seyreder. Gulet kiralamada mürettebat bulunur mu? Ticari guletler genellikle kaptan, aşçı ve tayfa ile kiralanır. Bu kiralama türüne mürettebatlı kiralama denir. Ahşap gövde neden düzenli bakım ister? Ahşap, su ve güneşle genleşir ve büzülür. Bu hareket kalafat derzlerini açar. Açılan derzlerden gövdeye su sızar. İlgili Terimler Yat, Yelkenli Tekne, Tik Güverte, Kamaralı Tekne, Kaptan Köşkü, Tekne Kışlama.

Tekne Çapası

Tekne çapası , gezi, balıkçı ve küçük iş teknelerinde demirleme için kullanılan çapadır. Tekne çapaları, gemi çapalarına göre hafiftir ve el veya ırgatla kullanılır. Tekne Çapası Nedir? Tekne çapası, teknenin boyuna ve ağırlığına göre seçilir. Çapa genellikle baş güvertedeki çapa makarasında taşınır. Küçük teknelerde çapa, dolapta veya kıç bölmede saklanır. Tekne Çapası Seçim Ölçütleri Ölçüt Açıklama Tekne boyu Uzun tekne daha büyük çapa gerektirir Deplasman Ağır tekne çapaya daha fazla yük bindirir Rüzgâr yüzeyi Yüksek fribord ve üst yapı yükü artırır Zemin türü Kum, çamur, kaya ve otlu zemin farklı çapa ister Depolama Çapa makarasına veya dolaba sığmalıdır Üreticiler, çapa seçimi için tekne boyuna ve deplasmanına göre tablolar yayımlar. Ana Çapa ve Yedek Çapa Ana çapa: Günlük demirlemede kullanılan çapadır. Genellikle çapa makarasında durur. Yedek çapa: Ana çapa kaybolduğunda kullanılır. Kıç çapası: Teknenin kıçını sabitlemek için kullanılır. Dar koylarda salınımı sınırlar. Yedek çapanın ana çapadan farklı tipte seçilmesi, farklı zeminlerde seçenek sağlar. Tekne Boyuna Göre Yaygın Çapa Türleri Tekne Türü Yaygın Çapa Kano, kayak, şişme bot Şemsiye çapa Küçük motorlu tekne Danforth Gezi yatı Delta, CQR, Bruce veya yeni nesil saban çapa Gulet Admiralty veya ağır saban çapa Çapa Makarasında Taşıma Çapa makarası, çapayı baş tarafta suyun dışında tutar. Çapa makaraya göre seçilmelidir. Saban tipi çapalar makaraya kendiliğinden oturur. Bu tasarıma "kendinden fırlatmalı" denir. Seyirde Çapa Sabitleme Çapa, seyir sırasında dalgayla sallanabilir. Sallanan çapa gövdeye zarar verir. Bu nedenle çapa, pim veya kilitle makaraya sabitlenir. Zincir stoperi de ayrıca kapatılır. Sık Sorulan Sorular Yeni nesil çapa nedir? Yeni nesil çapalar, ağırlığa göre yüksek tutma gücü hedefleyen saban veya kepçe biçimli çapalardır. Rocna, Mantus ve Spade bu gruba örnek markalardır. Tekne çapası hangi malzemeden seçilmelidir? Galvaniz çelik, dayanım ve maliyet bakımından yaygın tercihtir. Paslanmaz çelik, görünüm ve korozyon dayanımı sağlar. Çapa her yıl kontrol edilmeli mi? Evet. Tırnaklarda eğilme, kaynak yerlerinde çatlak ve galvaniz kaybı kontrol edilir. İlgili Terimler Çapa, Çapa Ağırlığı, Çapa Makarası, Danforth Çapa, Delta Çapa, Şemsiye Çapa.

Çapa

Çapa , deniz aracını deniz dibine tutturarak rüzgâr ve akıntıya karşı yerinde tutan ağır metal araçtır. Türkçede çapaya "demir" de denir. Çapa Nedir? Çapa, zincir veya halatla tekneye bağlanır. Dibe bırakılan çapa, çekildiğinde zemine gömülür veya takılır. Bu tutunma, teknenin sürüklenmesini engeller. Çapayı tekneye bağlayan zincir ve halatın bütününe "çapa hattı" denir. Çapanın Bölümleri Bölüm Görevi Gövde (şaft) Çapanın ana uzun koludur Tırnak (palmet) Zemine gömülen yassı uçtur Taç Gövdenin tırnaklarla birleştiği bölümdür Çipo Bazı çapalarda gövdeye dik çubuktur Kilit deliği Zincir veya kilidin bağlandığı göz Çapa Nasıl Tutar? Çapa iki şekilde tutar: Gömülerek: Tırnaklar kum veya çamura batar. Çekme kuvveti arttıkça çapa daha derine iner. Takılarak: Tırnaklar kaya veya taş arasına takılır. Çapanın tutması için çekme kuvvetinin yatay olması gerekir. Zincirin ağırlığı ve yeterli kaloma, çekme açısını yatay tutar. Başlıca Çapa Türleri Tür Yapı Uygun Zemin Danforth Menteşeli iki yassı tırnak Kum, çamur CQR Menteşeli saban biçimli uç Kum, çamur, otlu zemin Delta Sabit saban biçimli uç Kum, çamur Bruce Tek parça pençe biçimli uç Kum, çakıl, karışık zemin Admiralty Çipolu iki kollu klasik yapı Kaya, yosunlu zemin Şemsiye çapa Katlanır dört tırnak Kaya, küçük tekneler Gemilerde Kullanılan Çapalar Ticari gemilerde genellikle çiposuz (stockless) çapa kullanılır. Bu çapalar, gemi bordasındaki loça deliğine çekilerek saklanır. Ağırlıkları tonlarla ifade edilir. Çapa Malzemeleri Galvaniz çelik: En yaygın malzemedir. Paslanmaz çelik: Korozyona dayanıklıdır, görünümü parlaktır. Alüminyum alaşım: Hafiftir. Bazı tırnaklı çapalarda kullanılır. Sık Sorulan Sorular Çapa ile demir aynı şey midir? Evet. Denizcilikte "demir atmak" ifadesi çapayı dibe bırakmak anlamına gelir. "Demirlemek" de aynı işlemi anlatır. Her zemin için tek bir çapa yeterli midir? Hiçbir çapa tüm zeminlerde aynı performansı göstermez. Bu nedenle birçok teknede farklı tipte ikinci bir çapa bulunur. Çapa neden kayar? Kayma nedenleri arasında yetersiz kaloma, uygun olmayan zemin ve çapanın gömülmemesi yer alır. Rüzgâr yönünün değişmesi de çapayı yerinden oynatabilir. İlgili Terimler Tekne Çapası, Çapa Zinciri, Kaloma, Demirleme, Irgat, Çapa Ağırlığı.

Tüm terimlere dön