Acil durum dümeni, ana dümen sistemi arızalandığında teknenin yönünü kontrol etmek için kullanılan yedek dümen düzeneğidir. Teknelerde en yaygın acil durum dümeni, dümen şaftına doğrudan takılan acil yekedir.
Acil Durum Dümeni Nedir?
Dümen dolabı, kablo, hidrolik hortum veya dümen pompası arızalanabilir. Bu durumda dümen palası sağlam olsa bile kumanda edilemez. Acil yeke, dümen şaftının üst ucuna takılır. Dümenci yekeyi hareket ettirerek palayı doğrudan çevirir.
Acil Durum Dümeni Türleri
| Tür | Kullanım |
|---|---|
| Acil yeke | Dümen şaftına doğrudan takılır |
| Hidrolik sistem baypası | Hidrolik dümende elle yönlendirme sağlar |
| Rüzgâr dümeni | Bazı modeller yedek dümen palası içerir |
| Sürüklenen dümen | Kıçtan çekilen düzenekle yön verme |
| Motor yönlendirmesi | Çift motorlu teknede motorlarla yön verme |
Acil Yekenin Kurulumu
- Dümen şaftının üst ucuna ulaşmak için güverte kapağını açın.
- Kapağın anahtarını veya aletini hazır bulundurun.
- Acil yekeyi şaftın kare veya kamalı ucuna takın.
- Hidrolik sistemde baypas vanasını açın.
- Yekeyi hareket ettirerek palayı yönlendirin.
Hidrolik dümende baypas vanası açılmazsa yağ hareketi engeller ve yeke dönmez.
Kullanım Zorlukları
- Acil yeke genellikle kısa olduğu için dümen kuvveti yüksektir.
- Yeke çoğunlukla kıç kamaranın üstünde veya dar bir bölmede kullanılır.
- Dümenci pusulayı ve çevreyi görmekte zorlanabilir.
- Ağır havada yekeyi tutmak için palanga kullanılabilir.
Dümen Palası Kaybı
Dümen palası koparsa acil yeke işe yaramaz. Bu durumda şu yöntemler kullanılır:
| Yöntem | Açıklama |
|---|---|
| Yelken dengesi | Ön ve ana yelken ayarıyla yön verme |
| Sürüklenen cisim | Kıçtan bir yandan çekilen halat veya deniz çapası |
| Doğaçlama dümen | Kürek veya tahta ile yapılan dümen |
| Çift motor | Motorların farklı devirlerde kullanılması |
Tatbikat
Acil durum dümeni sakin havada önceden denenir. Tatbikat şu bilgileri sağlar:
- Kapağın ve yekenin yeri
- Takma süresi
- Yekenin gerektirdiği kuvvet
- Dümencinin görüş sorunu
Sık Sorulan Sorular
Acil yeke her teknede bulunur mu?
Birçok yelkenlide ve motoryatta bulunur. Kurallar ve tasarım tekneye göre değişir.
Acil yeke nerede saklanır?
Dümen şaftına yakın ve kolay ulaşılan bir dolapta saklanır.
Kuyruklu ve dıştan takma motorda acil dümen nasıl yapılır?
Motor doğrudan elle döndürülerek yön verilebilir.
İlgili Terimler
Dümen, Dümen Şaftı, Dümen Sistemi, Hidrolik Dümen, Dümen Palası, Tekne Güvenliği.