Denizcilik sözlüğü

Akü Şarj Cihazı

Tanım

Akü şarj cihazı, alternatif akımı doğru akıma çevirerek aküleri kontrollü biçimde şarj eden cihazdır. Teknelerde şarj cihazı genellikle kıyı elektriği veya jeneratörle çalışır.

Akü Şarj Cihazı Nedir?

Şarj cihazı, 230 V alternatif akımı akünün gerektirdiği doğru akım gerilimine çevirir. Modern şarj cihazları, akünün durumuna göre akım ve gerilimi ayarlar. Bu kontrollü şarj, akü ömrünü uzatır. Denizcilik şarj cihazları nem ve titreşime dayanıklı gövdeyle üretilir.

Kademeli Şarj Aşamaları

Aşama	Açıklama
Yükleme (bulk)	Cihaz azami akımı verir, gerilim yükselir
Emme (absorption)	Gerilim sabit tutulur, akım azalır
Koruma (float)	Akü dolu tutulur, düşük gerilim uygulanır
Dengeleme (equalization)	Bazı sulu akülerde dönemsel yüksek gerilim uygulanır

Dengeleme aşaması AGM, jel ve lityum akülerde genellikle kullanılmaz.

Akü Türüne Göre Profiller

Her akü türü farklı şarj gerilimi ister. Şarj cihazında akü türü seçilir:

Sulu kurşun asit
AGM
Jel
LiFePO4

Yanlış profil, aküde kapasite kaybına veya hasara yol açabilir.

Çok Çıkışlı Şarj Cihazları

Teknelerde genellikle birden fazla akü bulunur. Çok çıkışlı şarj cihazları, her aküyü ayrı çıkıştan şarj eder. Çıkışlar birbirinden yalıtılmıştır. Bu sayede marş, servis ve baş pervanesi aküleri aynı anda şarj edilir.

Seçim Ölçütleri

Ölçüt	Açıklama
Şarj akımı	Akü bankası kapasitesine göre seçilir
Çıkış sayısı	Teknedeki akü grubu sayısına uygun olmalıdır
Akü profilleri	Kullanılan akü kimyasını desteklemelidir
Sıcaklık sensörü	Şarj gerilimini sıcaklığa göre düzeltir
Koruma sınıfı	Montaj yerine uygun IP sınıfı
Giriş gerilimi	Yerel kıyı elektriğine uygun olmalıdır

Montaj

Şarj cihazını kuru ve havalandırmalı bir yere monte edin.
Akülere yakın konumlandırın.
Her çıkışa uygun sigorta takın.
Sıcaklık sensörünü akü gövdesine yerleştirin.
AC girişini ISO 13297 şartlarına uygun bağlayın.

Sık Sorulan Sorular

Şarj cihazı sürekli açık bırakılabilir mi?

Koruma aşaması olan modern cihazlar sürekli bağlı bırakılmak üzere tasarlanır.

Araç akü şarj cihazı teknede kullanılabilir mi?

Kısa süreli kullanılabilir. Kalıcı montaj için denizcilik tipi cihazlar önerilir.

Şarj akımı nasıl seçilir?

Akımın akü üreticisinin izin verdiği azami şarj akımını aşmaması gerekir.

İlgili Terimler

İnverter Şarj Cihazı, DC-DC Şarj Cihazı, Kıyı Elektriği, Akü Kapasitesi, AGM Akü, LiFePO4 Akü.

İlgili terimler

AGM Akü

AGM akü , elektroliti plakalar arasındaki emici cam elyaf keçede tutan, sızdırmaz kurşun asit aküdür. AGM, İngilizce "Absorbent Glass Mat" ifadesinin kısaltmasıdır. AGM Akü Nedir? AGM akülerde elektrolit, ince cam elyaf keçe tarafından emilir. Keçe, sıvıyı sünger gibi tutar. Plakalar ile keçe birbirine sıkıca bastırılır. Bu yapı, titreşime dayanıklı ve sızdırmaz bir akü oluşturur. Şarj sırasında oluşan gazlar iç yapıda yeniden birleşir. Akü, valf regülasyonlu kurşun asit (VRLA) ailesindedir. AGM Akünün Özellikleri Özellik Açıklama Elektrolit Keçe içinde emilmiş Sızdırmazlık Yüksektir Titreşim dayanımı Yüksektir İç direnç Düşüktür Yüksek akım kabiliyeti İyidir Bakım Su ekleme gerektirmez Kullanım Alanları Marş aküsü Servis aküsü Çift amaçlı akü Baş pervanesi ve ırgat aküsü Trolling motor aküsü Düşük iç direnç, AGM aküleri hem marş hem servis için uygun kılar. Şarj Ayarları AGM aküler belirli şarj gerilimleri ister. Şarj cihazı, alternatör regülatörü ve güneş şarj kontrol cihazı AGM profiline ayarlanır. Aşırı gerilim, akünün içindeki suyun kaybına ve kapasite düşüşüne yol açar. Doğru değerler akü üreticisinin belgesinde yer alır. Sulu Kurşun Asit Aküyle Karşılaştırma Özellik AGM Sulu Kurşun Asit Bakım Gerekmez Su eklenir Sızıntı riski Yoktur Vardır Şarj kabul hızı Yüksek Orta Maliyet Daha yüksek Daha düşük Gaz çıkışı Düşük Yüksek Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Hızlı şarj kabulü Aşırı şarja hassastır Düşük kendi kendine deşarj Yüksek sıcaklıkta ömür azalır Farklı konumlarda montaj Derin deşarj ömrü kısaltır Bakım Kutup başlarını temiz tutun. Şarj profilini kontrol edin. Aküyü uzun süre boş bırakmayın. Uzun beklemede koruma şarjı kullanın. Sık Sorulan Sorular AGM akü ile jel akü birlikte şarj edilebilir mi? Farklı şarj gerilimleri gerektirirler. Aynı devrede karıştırılmaları önerilmez. AGM akü kaç yıl kullanılır? Ömür; deşarj derinliğine, sıcaklığa ve şarj kalitesine bağlıdır. Üretici, çevrim ömrünü teknik belgede belirtir. AGM akü havalandırma gerektirir mi? Normal şarjda gaz çıkışı düşüktür. Ancak arıza durumunda gaz çıkabileceği için bölme tamamen kapatılmaz. İlgili Terimler Jel Akü, Marin Akü, Tekne Aküsü, Akü Şarj Cihazı, Marş Aküsü, Servis Aküsü.

Akü Kapasitesi

Akü kapasitesi , bir akünün tam şarjlı durumdan belirli koşullarda verebileceği elektrik yükü miktarıdır. Kapasite genellikle amper-saat (Ah) cinsinden ifade edilir. Akü Kapasitesi Nedir? Amper-saat, aküden bir saat boyunca çekilebilen akımı ifade eder. Örnek: 100 Ah kapasiteli akü teorik olarak 5 A akımı 20 saat boyunca verebilir. Kapasite değeri, belirli bir deşarj süresi ve sıcaklık için ölçülür. Kapasite Birimleri Birim Tanım Hesap Amper-saat (Ah) Elektrik yükü Akım × Süre Watt-saat (Wh) Enerji Ah × Gerilim Kilowatt-saat (kWh) Enerji Wh ÷ 1.000 Örnek: 12,8 V ve 200 Ah bir akü yaklaşık 2.560 Wh (2,56 kWh) enerji depolar. Farklı gerilimdeki aküleri karşılaştırmak için watt-saat kullanılır. Deşarj Oranı Kurşun asit akülerin kapasitesi genellikle 20 saatlik deşarj oranında (C20) verilir. Bu, akünün 20 saatte tamamen boşalacağı akımla ölçüm yapıldığını gösterir. Daha yüksek akım çekildiğinde kullanılabilir kapasite azalır. Peukert Etkisi Kurşun asit akülerde deşarj akımı arttıkça etkin kapasite düşer. Bu ilişkiyi Alman bilim insanı Wilhelm Peukert tanımladı. Lityum akülerde bu etki çok daha azdır. Kullanılabilir Kapasite Akü Türü Kullanılabilir Kapasite Kurşun asit (sulu, AGM, jel) Ömrü korumak için genellikle yaklaşık yarısı LiFePO4 Nominal kapasitenin büyük bölümü Kullanılabilir kapasite, akünün ömrünü kısaltmadan kullanılabilecek bölümdür. Kapasiteyi Etkileyen Etkenler Sıcaklık: Soğuk havada kapasite düşer. Yaş: Akü yaşlandıkça kapasite azalır. Deşarj akımı: Yüksek akım etkin kapasiteyi düşürür. Şarj durumu: Kısmi şarjda bekleyen kurşun asit akülerde sülfatlanma oluşur. Kapasite Hesabı Her cihazın akımını belirleyin. Günlük kullanım süresiyle çarpın. Tüm cihazların toplamını alın. Şarj olmadan geçecek gün sayısıyla çarpın. Akü türünün kullanılabilir kapasite oranına bölün. Sık Sorulan Sorular Kapasite testi nasıl yapılır? Akü tam şarj edilir. Sabit bir yükle deşarj edilerek gerilim sınıra düşene kadar geçen süre ölçülür. Paralel bağlantı kapasiteyi artırır mı? Evet. Aynı gerilimdeki aküler paralel bağlanınca Ah kapasitesi toplanır. Seri bağlantı kapasiteyi artırır mı? Seri bağlantı gerilimi artırır. Ah değeri aynı kalır, toplam enerji artar. İlgili Terimler Akü Bankası, Servis Aküsü, Akü Monitörü, LiFePO4 Akü, Tekne Aküsü, Ampermetre.

DC-DC Şarj Cihazı

DC-DC şarj cihazı , bir doğru akım kaynağından aldığı enerjiyi başka bir aküye uygun şarj profiliyle aktaran cihazdır. Teknelerde genellikle alternatör ile servis aküsü arasında kullanılır. DC-DC Şarj Cihazı Nedir? DC-DC şarj cihazının girişi marş aküsüne veya alternatöre bağlanır. Çıkışı servis aküsüne bağlanır. Cihaz, giriş gerilimini servis aküsünün ihtiyacına göre düzenler. Şarj akımını sınırlar ve kademeli şarj uygular. Böylece iki farklı akü türü aynı alternatörle doğru şekilde şarj edilir. Kullanım Nedenleri Neden Açıklama Farklı akü kimyaları Marş aküsü kurşun asit, servis aküsü lityum olabilir Alternatör koruması Lityum akünün yüksek şarj kabulü alternatörü aşırı yükleyebilir Uzun kablo mesafesi Gerilim düşümünü telafi eder Farklı gerilimler 12 V sistemden 24 V aküyü şarj edebilir Kontrollü şarj Kademeli şarj profili uygular Lityum Akülerde Önemi Lityum aküler düşük iç dirence sahiptir. Boş bir lityum akü, alternatörden çok yüksek akım çekebilir. Alternatör bu akımda uzun süre çalışırsa aşırı ısınır. DC-DC şarj cihazı, akımı belirlenen değerle sınırlar. Bu sınır alternatörü korur. Çalışma Aşamaları Cihaz, giriş tarafında motorun çalıştığını gerilimden algılar. Şarj işlemini başlatır. Servis aküsünü seçilen profile göre şarj eder. Motor durunca girişten akım çekmeyi keser. Bazı modeller, motor çalışma sinyalini ayrı bir kablodan alır. Seçim Ölçütleri Çıkış akımı: Servis aküsü kapasitesine ve alternatör kapasitesine göre seçilir. Giriş ve çıkış gerilimi: 12-12, 12-24 veya 24-12 seçenekleri bulunur. Akü profilleri: Kullanılan akü kimyasını desteklemelidir. Güneş girişi: Bazı modeller güneş paneli girişi içerir. Isıl yönetim: Yüksek akımlı modellerde soğutma önemlidir. Kurulum Cihazı servis aküsüne yakın monte edin. Giriş ve çıkış kablolarına uygun sigorta takın. Kablo kesitini giriş akımına göre seçin. Akü profilini ayarlayın. Sıcaklık sensörünü varsa aküye yerleştirin. Sık Sorulan Sorular Birden fazla DC-DC şarj cihazı paralel kullanılabilir mi? Bazı modeller paralel çalışmayı destekler. Üreticinin önerisi dikkate alınır. DC-DC şarj cihazı marş aküsünü boşaltır mı? Motor durduğunda cihaz şarjı keser. Doğru kurulumda marş aküsü korunur. Akü ayırıcı yerine DC-DC şarj cihazı neden seçilir? DC-DC şarj cihazı, servis aküsüne uygun şarj profili uygular ve akımı sınırlar. İlgili Terimler Akü Ayırıcı, Akü İzolatörü, LiFePO4 Akü, Alternatör, Servis Aküsü, Akü Şarj Cihazı.

Kıyı Elektriği

Kıyı elektriği , marina veya iskeledeki elektrik dağıtım noktasından tekneye sağlanan şebeke elektriğidir. İngilizcede bu bağlantıya "shore power" denir. Kıyı Elektriği Nedir? Marinalarda iskele boyunca elektrik dağıtım dolapları bulunur. Bu dolaplara "elektrik pedestalı" da denir. Tekne, özel bir kabloyla dolaptaki prize bağlanır. Kıyı elektriği tekne panosuna ulaşır. Böylece aküler şarj olur ve AC cihazlar çalışır. Marina Bağlantı Değerleri Akım Yaygın Kullanım 16 A Küçük ve orta boy tekneler 32 A Büyük yatlar 63 A ve üzeri Süperyatlar, genellikle üç fazlı Marinalarda genellikle IEC 60309 standardına uygun endüstriyel prizler kullanılır. 230 V tek fazlı prizlerin rengi mavidir. Bağlantı Sırası Bağlanırken: Tekne panosundaki kıyı elektriği ana kesicisini kapatın. Kabloyu önce tekne prizine takın. Kabloyu sonra marina prizine takın. Marina prizinin kesicisini açın. Tekne panosundaki kesiciyi açın. Polarite göstergesini kontrol edin. Ayrılırken: Sıra tersine uygulanır. Bu sıra, enerjili kablo ucunun suya düşme riskini azaltır. Galvanik Korozyon Riski Kıyı elektriği bağlantısında koruma iletkeni, tekneyi marina topraklamasına bağlar. Bu bağlantı, komşu teknelerle tekne arasında galvanik bir devre oluşturabilir. Sonuçta anotlar hızlı aşınır. Koruma için iki yöntem kullanılır: Galvanik izolatör: Düşük gerilimli galvanik akımları engeller. İzolasyon trafosu: Tekneyi kıyıdan elektriksel olarak tamamen ayırır. Güvenlik Kuralları Hasarlı kablo kullanılmaz. Kablo suya sarkıtılmaz. Ek kablo ve ev tipi uzatma kullanılmaz. Marina kesicisi atıyorsa tüketim azaltılır. Kıyı elektriği bağlıyken marina çevresinde yüzülmez. Marinalarda kaçak akım, sudaki kişilerde elektrik çarpmasına yol açabilir. Sık Sorulan Sorular Kıyı elektriği akım sınırı aşılırsa ne olur? Marina dolabındaki kesici atar. İnverter şarj cihazlarının güç destek işlevi bu durumu önlemeye yardım eder. Kıyı elektriği ücretli midir? Marinaya göre değişir. Bazı marinalar elektriği sayaçla ücretlendirir. Yabancı marinada farklı priz bulunursa ne yapılır? Uygun adaptör kullanılır. Adaptörün koruma iletkenini sürdürmesi gerekir. İlgili Terimler Kıyı Elektrik Kablosu, Marin Priz, 220 Volt Tekne Sistemi, Galvanik Korozyon, Akü Şarj Cihazı, İnverter Şarj Cihazı.

Tüm terimlere dön