Denizcilik sözlüğü

Egzoz Susturucusu

Tanım

Egzoz susturucusu, tekne motorunun egzoz sesini azaltan ve ıslak egzoz sisteminde suyu yöneten hazne biçimli parçadır. Teknelerde en yaygın türü su kilidi susturucudur.

Egzoz Susturucusu Nedir?

Egzoz gazı, motordan çıkarken basınç dalgaları oluşturur. Bu dalgalar ses olarak duyulur. Susturucu, gazın geçtiği hazne içinde basınç dalgalarını dağıtır. Islak egzoz sistemlerinde su da sesin azalmasına yardım eder.

Su Kilidi Susturucu

Su kilidi susturucu, egzoz hattının en alçak noktasına yerleştirilen bir haznedir. İngilizcede bu parçaya "waterlift muffler" denir.

Çalışma ilkesi:

Gaz ve su karışımı hazneye girer.
Su, haznenin dibinde birikir.
Gaz basıncı arttıkça su, çıkış borusundan yukarı itilir.
Gaz ve su, kaz boynundan geçerek tekne dışına atılır.
Motor durduğunda hortumdaki su hazneye geri döner.

Hazne, motora geri akabilecek suyu biriktirecek hacimde seçilir.

Susturucu Türleri

Tür	Yapı	Kullanım
Su kilidi susturucu	Dikey çıkışlı hazne	İçten takma motorlar
Hat içi susturucu	Hortum hattına eklenen silindir	Ek ses azaltma
Su ayırıcı susturucu	Gaz ve suyu ayırır, su ayrı çıkıştan atılır	Sessiz egzoz sistemleri
Kuru susturucu	Su kullanmaz	Kuru egzozlu iş tekneleri

Su Ayırıcı Susturucu

Su ayırıcı susturucuda gaz su hattının üstünden, su ise su hattının altından çıkar. Bu düzen, egzoz çıkışındaki "sıçrama" sesini azaltır. Ayrıca gaz çıkışının su hattının üstünde olması, geri basıncı düşürür.

Yerleşim Kuralları

Su kilidi, egzoz manifoldunun belirgin biçimde altında olmalıdır.
Giriş hortumu hazneye doğru eğimli olmalıdır.
Çıkış hortumu kaz boynuna yükselmelidir.
Hazne, sabitleme kayışlarıyla gövdeye bağlanmalıdır.

Malzemeler

Polietilen veya fiberglas gövde
Paslanmaz çelik gövde
Isıya dayanıklı kompozit gövde

Kontrol Noktaları

Gövdede çatlak ve sızıntı arayın.
Hortum bağlantılarındaki kelepçeleri kontrol edin.
Tahliye tapası varsa sızdırmazlığını doğrulayın.
Kışlamada haznedeki suyu boşaltın.

Sık Sorulan Sorular

Su kilidinde neden su kalır?

Motor durduğunda hortumdaki su hazneye geri döner. Bu su, bir sonraki çalıştırmada dışarı atılır.

Su kilidi küçük seçilirse ne olur?

Geri dönen su hazneye sığmaz. Fazla su, egzoz manifolduna ve motora ulaşabilir.

Susturucu çatlaması nasıl anlaşılır?

Motor bölmesinde su ve egzoz kokusu görülür. Sintinede is izleri oluşabilir.

İlgili Terimler

Islak Egzoz, Egzoz Hortumu, Egzoz Manifoldu, Sifon Kırıcı, Makine Dairesi, Motor Kışlama.

İlgili terimler

Egzoz Hortumu

Egzoz hortumu , ıslak egzoz sisteminde egzoz gazı ve deniz suyu karışımını motordan tekne dışına taşıyan esnek hortumdur. Hortum, motor titreşimini gövdeye iletmeden sistemi bağlar. Egzoz Hortumu Nedir? Egzoz hortumu, sıcak gaz, tuzlu su ve sürekli titreşime aynı anda maruz kalır. Bu nedenle sıradan su hortumu bu iş için uygun değildir. Egzoz hortumları kalın cidarlı kauçuktan üretilir. İçlerinde dokuma takviye katmanları bulunur. Bazı türlerde hortumun çökmesini önleyen tel spiral yer alır. Hortumun Yapısı Katman Görevi İç kauçuk Sıcak gaz ve suya dayanır Dokuma takviye Basınç ve mekanik dayanım sağlar Tel spiral Bükülmede hortumun çökmesini önler Dış kauçuk Aşınma, yağ ve ozona dayanır Hortum Türleri Tür Özellik Kullanım Düz egzoz hortumu Tel spiral içermez Düz hatlar Spiral takviyeli hortum Tel spiral içerir Kavisli hatlar Silikon egzoz hortumu Yüksek sıcaklığa dayanır Özel uygulamalar İlgili Standartlar Standart Kapsam SAE J2006 Deniz motoru ıslak egzoz hortumu şartları ISO 13363 Küçük teknelerde ıslak egzoz hortumu şartları Standartlara uygun hortumların üzerinde standart kodu ve üretici bilgisi basılıdır. Montaj Kuralları Hortumun iç çapını egzoz çıkışının dış çapına göre seçin. Her bağlantıda iki paslanmaz kelepçe kullanın. Hortumu keskin kenarlardan ve sıcak yüzeylerden uzak döşeyin. Kavislerde spiral takviyeli hortum kullanın. Hortumu su kilidine doğru eğimli yerleştirin. Değişim Belirtileri Belirti Açıklama Yüzeyde çatlak Kauçuk yaşlanmış Yumuşama veya şişme İç katman bozulmuş Sertleşme Isı ve zamanla esneklik kaybı Bağlantı noktasında sızıntı Kelepçe veya hortum ucu hasarlı Egzoz kokusu Gaz kaçağı Hortum Kelepçeleri Egzoz hortumu kelepçeleri AISI 316 paslanmaz çelikten seçilir. Delikli bant yerine düz bantlı kelepçeler kauçuğu daha az keser. Kelepçeler periyodik olarak sıkılık ve korozyon açısından kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Egzoz hortumu neden çift kelepçeyle bağlanır? Hortum çıkarsa egzoz gazı ve deniz suyu tekne içine dolar. Çift kelepçe bu riski azaltır. Egzoz hortumu ne kadar süre kullanılır? Kullanım süresi; sıcaklık, kullanım yoğunluğu ve kurulum koşullarına göre değişir. Değişim kararı, görsel ve elle kontrol sonucuna göre verilir. Spiral takviyeli hortum her yerde kullanılır mı? Kullanılabilir, ancak düz hatlarda spiralsiz hortum yeterlidir. İlgili Terimler Islak Egzoz, Egzoz Susturucusu, Hortum Kelepçesi, Paslanmaz Hortum Kelepçesi, Tekne Hortumu, Egzoz Manifoldu.

Egzoz Manifoldu

Egzoz manifoldu , motor silindirlerinden çıkan egzoz gazlarını toplayarak tek bir çıkışa yönlendiren boru düzeneğidir. Manifold, silindir kapağına doğrudan bağlanır. Egzoz Manifoldu Nedir? Her silindirin egzoz kanalı manifoldun bir koluna açılır. Kollar birleşerek gazı ortak çıkışa taşır. Egzoz gazları çok sıcaktır. Araç motorlarında manifold açık havada soğur. Kapalı motor bölmesinde ise sıcak manifold yangın riski oluşturur. Bu nedenle deniz motorlarında manifold suyla soğutulur. Su Ceketli Manifold Deniz motorlarının egzoz manifoldu çift cidarlıdır. İç boruda egzoz gazı akar. Dış ceketin içinde soğutma suyu dolaşır. Su, manifold yüzeyini düşük sıcaklıkta tutar. Kapalı devre sistemlerde bazı manifoldlar aynı zamanda eşanjör görevi görür. Manifoldun Bölümleri Bölüm Görevi Silindir kolları Her silindirin egzozunu alır Ana kanal Gazları toplar Su ceketi Manifoldu soğutur Karışım dirseği Soğutma suyunu egzoz gazına katar Contalar Silindir kapağı bağlantısını sızdırmaz kılar Karışım Dirseği Karışım dirseği, manifoldun çıkışına bağlanan kavisli parçadır. İngilizcede bu parçaya "exhaust elbow" veya "riser" denir. Deniz suyu bu noktada egzoz gazına püskürtülür. Gaz ve su birlikte ıslak egzoz hortumuna geçer. Dirsek, sıcak gaz ile tuzlu suyun buluştuğu yer olduğu için hızlı korozyona uğrar. Arıza Belirtileri Belirti Olası Neden Motor bölmesinde egzoz kokusu Conta veya manifold çatlağı Silindirde su İç cidarda delinme, su geri akışı Dirsek çevresinde pas ve kabuklanma Korozyon Egzozdan su akışında azalma Dirsek içinde tıkanma Yüksek egzoz sıcaklığı Su ceketinde tıkanma Su Girmesi Riski Manifold veya dirsekte iç delinme olursa soğutma suyu silindirlere ulaşabilir. Su sıkıştırılamaz. Piston yukarı çıkarken suya çarpar. Bu durum biyel kolunu bükebilir ve motora ciddi zarar verir. Bu arızaya "su yutma" denir. Kontrol ve Bakım Dirseği belirli aralıklarla sökerek iç kesitini inceleyin. Karbon ve tuz birikintisini ölçün. Dış yüzeyde korozyon ve sızıntı arayın. Contaları sökümde yenileyin. Manifold anotlarını kontrol edin. Sık Sorulan Sorular Karışım dirseği neden değiştirilir? Tuz ve karbon birikintisi kesiti daraltır. Korozyon cidarı inceltir. Değişim aralığını motor üreticisi belirtir. Manifold çatlağı nasıl anlaşılır? Motor yağında su, silindirde su veya egzozda olağan dışı beyaz duman görülebilir. Egzoz manifoldu neden sıcak olmamalıdır? Kapalı motor bölmesinde sıcak yüzeyler yangın ve yanık riski oluşturur. İlgili Terimler Islak Egzoz, Egzoz Hortumu, Egzoz Susturucusu, Silindir Kapağı, Motor Soğutma Sistemi, Motor Anodu.

Islak Egzoz

Islak egzoz , motor egzoz gazının deniz suyuyla karıştırılıp soğutularak tekne dışına atıldığı egzoz sistemidir. İngilizcede bu sisteme "wet exhaust" denir. Islak Egzoz Nedir? Motor soğutma sisteminden çıkan deniz suyu, egzoz manifoldunun çıkışında egzoz gazına katılır. Su, gazın sıcaklığını hızla düşürür. Soğuyan gaz ve su, kauçuk egzoz hortumu ile tekne dışına çıkar. Bu yöntem, sıcak metal egzoz boruları kullanma ihtiyacını ortadan kaldırır. Sistem Bileşenleri Bileşen Görevi Karışım dirseği Suyu egzoz gazına katar Egzoz hortumu Gaz ve su karışımını taşır Su kilidi susturucu Suyu toplar, sesi azaltır, geri akışı engeller Kaz boynu Hortumda yüksek bir kavis oluşturarak dalganın girişini önler Gövde çıkışı Karışımı tekne dışına atar Sifon kırıcı Motor dururken deniz suyunun motora sifonlanmasını önler Geri Akış Riski Islak egzoz sisteminde suyun motora geri akması ciddi bir risktir. Su, silindirlere ulaşırsa motor su yutar. Geri akış şu durumlarda oluşabilir: Motor su hattının altında veya yakınındadır. Kıçtan gelen dalgalar egzoz çıkışına çarpar. Motor uzun süre marşla çalışmadan döndürülür. Sifon kırıcı tıkanmıştır. Uzun Süreli Marşta Dikkat Motor çalışmadan marşla döndürülürse deniz suyu pompası su basmaya devam eder. Egzoz gazı olmadığı için su dışarı atılamaz. Su, su kilidinde birikir ve motora geri dolar. Bu nedenle uzun marş denemelerinde deniz suyu vanası kapatılır. Motor çalışınca vana hemen açılır. Tasarım Kuralları Su kilidi susturucu, motorun egzoz çıkışından aşağıda bulunur. Kaz boynu, su hattının belirgin biçimde üstüne yükselir. Hortum, su kilidine doğru eğimli döşenir. Su hattına yakın motorlarda sifon kırıcı kullanılır. Kontrol Noktaları Motor çalışırken egzozdan düzenli su çıkışını doğrulayın. Hortum ve kelepçelerde çatlak ve sızıntı arayın. Su kilidi gövdesinde çatlak olup olmadığına bakın. Sifon kırıcı valfinin temiz olduğunu kontrol edin. Sık Sorulan Sorular Egzozdan su gelmezse ne yapılır? Motor hemen durdurulur. Deniz suyu vanası, süzgeç ve impeller kontrol edilir. Islak egzoz hortumu neden özel tiptir? Hortum, sıcak gaz, deniz suyu ve titreşime aynı anda dayanmalıdır. Bu nedenle denizcilik standardına uygun hortum kullanılır. Yelkenlilerde ıslak egzoz neden daha risklidir? Yelkenli yattığında egzoz çıkışı suya gömülebilir. Motor genellikle su hattına yakın konumdadır. İlgili Terimler Egzoz Manifoldu, Egzoz Hortumu, Egzoz Susturucusu, Sifon Kırıcı, Deniz Suyu Pompası, Motor Soğutma Sistemi.

Makine Dairesi

Makine dairesi , teknede ana motorların ve yardımcı sistemlerin bulunduğu bölmedir. Küçük teknelerde bu bölüme motor bölmesi denir. Makine Dairesi Nedir? Makine dairesi, genellikle teknenin kıç veya orta bölümünde yer alır. Bölmeye güverte kapağı veya kamaradaki bir kapıdan girilir. Bölmedeki sistemler teknenin itişini, elektriğini ve suyunu sağlar. İngilizcede bu bölüme "engine room" denir. Makine Dairesinde Bulunan Sistemler Sistem Bileşenler Tahrik Ana motor, şanzıman, şaft Yakıt Yakıt filtresi, su ayırıcı filtre, yakıt hattı Soğutma Deniz suyu pompası, eşanjör, deniz suyu süzgeci Elektrik Alternatör, akü, jeneratör Egzoz Egzoz manifoldu, ıslak egzoz, susturucu Su Hidrofor, su ısıtıcısı Sintine Sintine pompası, yüksek su alarmı Havalandırma Motor, yanma için havaya ihtiyaç duyar. Havalandırma ayrıca bölmedeki ısıyı dışarı atar. Benzinli motor bölmelerinde yakıt buharı birikebilir. Bu buhar patlama riski oluşturur. Bu bölmelerde motor çalıştırılmadan önce elektrikli fan (blower) çalıştırılır. ISO 11105 standardı, benzinli motor ve tank bölmelerinin havalandırma şartlarını belirler. Yangın Güvenliği Makine dairesinde sabit yangın söndürme sistemi bulunabilir. Sistem, ısı algılandığında otomatik olarak devreye girer. Yangın söndürme sırasında motorlar ve fanlar durdurulur. ISO 9094 standardı, küçük teknelerde yangından korunma şartlarını belirler. Ses ve Isı Yalıtımı Makine dairesinin duvarları yalıtım malzemesiyle kaplanır. Yalıtım, motor sesini ve ısısını yaşam alanlarından ayırır. Yalıtım malzemesi yanmaz veya alev geciktirici olmalıdır. Makine Dairesi Kontrolleri Seyre çıkmadan önce şu kontroller yapılır: Motor yağı seviyesi Soğutma suyu seviyesi Deniz suyu süzgecinin temizliği Kayışların gerginliği Yakıt ve su kaçağı Sintinedeki su miktarı Sık Sorulan Sorular Makine dairesinde neden ışık bulunur? Arıza ve kontrol işlemleri kapalı bir bölmede yapılır. Yeterli aydınlatma, kaçak ve hasarın görülmesini sağlar. Makine dairesine çalışan motor varken girilir mi? Hareketli kayışlar ve sıcak yüzeyler yaralanma riski taşır. Zorunlu durumlarda giriş, koruyucu kapaklar yerindeyken ve dikkatle yapılır. Makine dairesinde yağ kaçağı nasıl fark edilir? Motor altındaki damlama tavası ve sintine düzenli olarak incelenir. Tavada biriken yağ veya yakıt kaçağı gösterir. Temiz bez ile bağlantı noktaları silinerek kaçağın yeri bulunur. İlgili Terimler Tekne Motoru, İçten Takma Motor, Motor Soğutma Sistemi, Yangın Algılama Sistemi, Sintine, Egzoz Manifoldu.

Tüm terimlere dön