Denizcilik sözlüğü

Yosunlanma

Tanım

Yosunlanma, tekne gövdesinin su altındaki ve su hattına yakın bölümlerinde yosun ve mikrobiyal balçık tabakası oluşmasıdır. Yosunlanma, biyolojik kirlenmenin ilk aşamasıdır.

Yosunlanma Nedir?

Suya giren her yüzey, kısa süre içinde bakteri ve mikroorganizmalarla kaplanır. Bu ince tabakaya "biyofilm" veya "balçık" denir. Biyofilm, yosun sporlarının tutunmasını kolaylaştırır. Işık alan bölgelerde yosunlar hızla büyür. Bu nedenle yosunlanma en çok su hattında görülür.

Biyolojik Kirlenme Aşamaları

Aşama	Açıklama
1. Biyofilm	Bakteri ve organik moleküller yüzeyi kaplar
2. Mikro yosun	Diyatomeler ve tek hücreli yosunlar yerleşir
3. Makro yosun	Yeşil ve kahverengi yosunlar büyür
4. Kabuklu canlılar	Kekamoz ve midye tutunur

Yosun Türleri

Tür	Görünüm	Yer
Yeşil yosun	Yeşil, ince saç gibi	Su hattı, ışık alan bölgeler
Kahverengi yosun	Kahverengi, ince tabaka	Su hattının biraz altı
Balçık	Kaygan, kahverengi film	Tüm su altı yüzeyler

Etkileri

Gövde sürtünmesi artar.
Tekne hızı düşer.
Yakıt tüketimi yükselir.
Su hattında görünüm bozulur.
Kabuklu canlıların yerleşimi kolaylaşır.

Etkileyen Koşullar

Koşul	Etkisi
Güneş ışığı	Yosun büyümesini hızlandırır
Su sıcaklığı	Sıcak suda büyüme artar
Besin yükü	Kirli sularda artar
Kullanım sıklığı	Az kullanılan teknede artar

Temizlik Yöntemleri

Su hattı yosunu yumuşak fırça veya süngerle temizlenir.
Gövde, karaya çekildiğinde basınçlı suyla yıkanır.
Aşınan antifouling boyada sert fırça kullanılmaz.
Su hattı lekeleri uygun temizleyiciyle giderilir.

Sert fırça, aşınan boyayı gereğinden fazla aşındırabilir.

Önleme

Antifouling boya, su hattının biraz üzerine kadar uygulanır.
Yosuna karşı yardımcı biyosit içeren boya tercih edilebilir.
Tekne düzenli kullanılır.
Su hattı düzenli olarak silinir.

Tekne İçinde Yosunlanma

Tatlı su tankı ve şeffaf hortumlarda da yosun oluşabilir. Işık geçirmeyen hortum ve tank kullanımı bu riski azaltır.

Sık Sorulan Sorular

Yosunlanma ne kadar sürede başlar?

Biyofilm, suya indirmeden kısa süre sonra oluşmaya başlar.

Su hattında neden daha fazla yosun olur?

Su hattı en çok ışık alan bölgedir.

İlgili Terimler

Kekamoz, Antifouling, Antifouling Boya, Zehirli Boya, Tekne Temizliği, Tekne Bakımı.

İlgili terimler

Antifouling

Antifouling , deniz yapılarının ve tekne gövdelerinin su altındaki yüzeylerinde deniz canlılarının birikmesini önleme veya azaltma yöntemlerinin genel adıdır. Terim, İngilizce "fouling" (kirlenme, biyolojik birikim) kelimesinden gelir. Antifouling Nedir? Su altındaki her yüzey, kısa sürede ince bir balçık tabakasıyla kaplanır. Bu tabakayı yosunlar, ardından midye ve kabuklu canlılar izler. Bu birikime "biyolojik kirlenme" denir. Antifouling yöntemleri, bu süreci durdurmak veya yavaşlatmak için kullanılır. Biyolojik Kirlenmenin Etkileri Etki Açıklama Sürtünme artışı Gövde direnci yükselir Hız kaybı Aynı güçte daha düşük hız Yakıt tüketimi artışı Aynı hız için daha fazla güç gerekir Su girişlerinin tıkanması Motor soğutması etkilenir Pervane verim kaybı Pervane yüzeyinde birikim İstilacı türlerin taşınması Canlılar yeni bölgelere taşınır Antifouling Yöntemleri Yöntem Çalışma İlkesi Biyositli boya Biyosit salarak yerleşmeyi önler Kayganlık kaplaması (foul release) Silikon yüzey tutunmayı zayıflatır Sert kaplama ve mekanik temizlik Dayanıklı yüzey düzenli fırçalanır Ultrasonik sistem Gövdeye titreşim verir Bakır kaplı folyo Bakır yüzey yerleşmeyi zorlaştırır Kuru depolama Tekne suyun dışında tutulur Pervane ve Şaft Koruması Pervane ve şaft, gövdeden farklı malzemeden yapılır. Bu parçalar için özel antifouling ürünleri kullanılır. Bazı ürünler silikon esaslıdır. Bakır içeren boyalar, metal parçalarla temas ettiğinde galvanik risk oluşturabilir. IMO AFS Sözleşmesi IMO'nun Zararlı Antifouling Sistemlerinin Kontrolü Uluslararası Sözleşmesi, 2001 yılında kabul edildi ve 2008'de yürürlüğe girdi. Sözleşme, organik kalay bileşiklerinin (TBT) kullanımını yasakladı. 2021'de yapılan değişiklikle sibutrin maddesi de kısıtlama kapsamına alındı. Seçim Ölçütleri Teknenin kullanım hızı Suda kalma süresi Su sıcaklığı ve bölgedeki canlı yoğunluğu Gövde malzemesi Yerel düzenlemeler Sık Sorulan Sorular Antifouling boya ile zehirli boya aynı şey midir? Evet. Zehirli boya, antifouling boyanın Türkçedeki yaygın adıdır. Ultrasonik antifouling tüm teknelerde etkili midir? Etkinlik, gövde yapısına ve koşullara göre değişir. Kuru depolanan teknede antifouling gerekir mi? Sürekli suyun dışında tutulan teknelerde genellikle gerekmez. Antifouling ne zaman uygulanır? Genellikle tekne karaya çekildiğinde, sezon öncesinde uygulanır. İlgili Terimler Antifouling Boya, Zehirli Boya, Kekamoz, Yosunlanma, Tekne Boyası, Galvanik Korozyon.

Antifouling Boya

Antifouling boya , tekne gövdesinin su altında kalan bölümüne uygulanan ve deniz canlılarının tutunmasını azaltan boyadır. Türkçede "zehirli boya" olarak da bilinir. Antifouling Boya Nedir? Antifouling boya, bağlayıcı, pigment ve biyosit içerir. Boya suyla temas ettiğinde biyositi kontrollü biçimde salar. Biyosit, yüzeyde canlıların yerleşmesini zorlaştırır. Boyanın etkisi zamanla azalır. Bu nedenle boya belirli aralıklarla yenilenir. Antifouling Boya Türleri Tür Özellik Uygun Kullanım Sert (matris) Film yerinde kalır, biyosit sızar Hızlı tekneler, yarış tekneleri Aşınan (ablatif) Yüzey yavaşça aşınır Gezi tekneleri Kendi kendini cilalayan (SPC) Kontrollü kimyasal aşınma Düzenli kullanılan tekneler Hibrit Sert ve aşınan özellikleri birleştirir Karma kullanım Biyositsiz kayganlık kaplaması Silikon yüzey Hızlı ve düzenli kullanılan tekneler Hıza Göre Seçim Aşınan boyalar, suyun akışıyla yüzeyini yeniler. Çok hızlı teknelerde aşınma hızlanabilir. Sert boyalar yüksek hızlara daha dayanıklıdır. Üretici, her ürün için uygun hız aralığını belirtir. Uyumluluk Mevcut Boya Yeni Boya Sonuç Aşınan Aşınan Genellikle uyumlu Sert Aşınan Genellikle uyumlu Aşınan Sert Bariyer astar gerekebilir Bilinmeyen Herhangi Bariyer astar önerilir Uyumluluk, üreticinin teknik bilgisiyle doğrulanır. Uygulama Adımları Gövdeyi basınçlı suyla yıkayın. Gevşek boyayı kazıyın. Yüzeyi zımparalayın ve tozunu alın. Gerekiyorsa astar uygulayın. Antifouling boyayı teknik föydeki kat sayısında sürün. Su hattında ve dümen kenarlarında ek kat uygulayın. Suya indirme süresine uyun. Malzemeye Göre Dikkat Gövde Malzemesi Dikkat Edilecek Nokta Alüminyum Bakır oksit içeren boya kullanılmaz Çelik Uygun astar sistemi gerekir Ahşap Ahşaba uygun ürün seçilir Fiberglas Ozmoz koruması değerlendirilir Sık Sorulan Sorular Antifouling boya kaç kat sürülür? Kat sayısı, ürün teknik föyünde belirtilir. Boya renginin performansa etkisi var mı? Renk, etken madde türüne göre değişebilir. Performans ürün formülüne bağlıdır. Eski boya tamamen sökülmeli midir? Kat kalınlığı çok arttığında veya boya kabardığında sökülür. Antifouling boya nasıl karıştırılır? Boya kullanımdan önce iyice karıştırılır. Ağır pigmentler kutunun dibine çöker. İlgili Terimler Antifouling, Zehirli Boya, Astar Boya, Epoksi Astar, Tekne Boyası, Deniz Tipi Alüminyum.

Kekamoz

Kekamoz , tekne gövdesine, pervaneye ve deniz yapılarına tutunan kabuklu deniz canlılarının Türkçedeki yaygın adıdır. Bu canlılar, bilimsel olarak deniz kabukluları (Cirripedia) alt sınıfında yer alan "barnacle" türlerini kapsar. Kekamoz Nedir? Kekamoz, sert bir kalkerli kabuk içinde yaşayan bir kabuklu hayvandır. Larva evresinde suda serbest yüzer. Uygun bir yüzey bulduğunda tutunur ve bir daha yer değiştirmez. Kabuk, yüzeye güçlü bir yapıştırıcı salgıyla bağlanır. Halk arasında kekamoz, midye ve yosunla birlikte tekne altındaki tüm canlı birikimi için de kullanılır. Kekamozun Tutunduğu Yerler Yer Etkisi Gövde Sürtünmeyi artırır Pervane Verimi düşürür, titreşim yapar Şaft ve braket Sürtünme ve aşınma Su girişleri Soğutma suyunu kısıtlar İskandil sensörü Ölçümü bozar Hız sensörü çarkı Dönmeyi engeller Teknelere Etkileri Gövde direnci artar. Aynı güçte hız düşer. Yakıt tüketimi artar. Motor soğutması bozulabilir. Pervane titreşimi oluşur. Pervane üzerindeki küçük birikimler bile verimi belirgin şekilde etkileyebilir. Oluşumu Etkileyen Koşullar Koşul Etkisi Sıcak su Üremeyi hızlandırır Durgun su Tutunmayı kolaylaştırır Uzun süre bağlı kalma Birikim artar Işık alan yüzey Yosun ile birlikte gelişim Temizleme Yöntemleri Tekne karaya çekilir. Gövde basınçlı suyla yıkanır. Kalan kabuklar plastik kazıyıcıyla kazınır. Kabuk tabanındaki kalıntılar zımparalanır. Antifouling boya yenilenir. Metal kazıyıcı jelkota zarar verebilir. Suda Temizleme Bazı bölgelerde dalgıçlar, suda gövde temizliği yapar. Birçok marina ve bölge, antifouling kalıntılarının suya karışması nedeniyle suda temizliği sınırlar. Önleme Antifouling boya düzenli yenilenir. Pervaneye özel antifouling ürünü uygulanır. Tekne düzenli kullanılır. Uzun bekleme sonrası pervane kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Kekamoz ile midye aynı canlı mıdır? Hayır. Kekamoz kabuklu bir eklembacaklıdır. Midye ise yumuşakçadır. Pervane kekamozla kaplanırsa ne olur? Tekne hız kaybeder ve titreşim oluşur. Kekamoz neden çok güçlü tutunur? Kekamoz, suyun altında sertleşen protein esaslı bir yapıştırıcı salgılar. Kekamoz kabuğu kazındıktan sonra iz kalır mı? Kabuğun tabanı yüzeyde beyaz bir halka bırakabilir. Bu kalıntı zımparalanır. Kekamoz hangi mevsimde artar? Üreme, su sıcaklığının yükseldiği aylarda artar. İlgili Terimler Yosunlanma, Antifouling, Antifouling Boya, Zehirli Boya, Pervane, Deniz Suyu Süzgeci.

Tekne Bakımı

Tekne bakımı , teknenin gövdesini, makinesini, sistemlerini ve donanımını çalışır ve güvenli durumda tutmak için yapılan düzenli kontrol, temizlik, onarım ve parça değişimi işlemleridir. Tekne Bakımı Nedir? Tekne, tuzlu su, güneş ışığı, nem ve titreşim etkisinde çalışır. Bu etkenler malzemeleri yıpratır. Bakım, yıpranmayı erken tespit eder ve arızaları önler. Düzenli bakım, teknenin güvenliğini ve değerini korur. Bakım aralıkları, üretici kullanım kılavuzunda belirtilir. Bakım Bölümleri Bölüm Kapsam Gövde Temizlik, antifouling, ozmoz kontrolü, anotlar Güverte Temizlik, sızdırmazlık, donanım Motor Yağ, filtre, soğutma, kayışlar Yakıt sistemi Filtre, hortum, tank Elektrik Aküler, bağlantılar, şarj sistemi Su sistemleri Pompalar, tanklar, hortumlar Arma ve yelken Halatlar, teller, yelken dikişleri Güvenlik ekipmanı Can yeleği, yangın söndürücü, işaret fişekleri Bakım Türleri Tür Tanım Önleyici bakım Arıza oluşmadan, takvime göre yapılır Düzeltici bakım Arıza ortaya çıktıktan sonra yapılır Kestirimci bakım Ölçüm ve izlemeye göre planlanır Mevsimsel bakım Sezon başı ve sonunda yapılır Zamana Göre Bakım Zaman Örnek İşlemler Her seyir öncesi Yağ seviyesi, deniz suyu süzgeci, sintine Her seyir sonrası Tatlı suyla yıkama, motor tatlı su yıkaması Belirli çalışma saati Motor yağı ve filtre değişimi Yıllık Antifouling, anot değişimi, servis Motor bakımı, genellikle çalışma saatine göre planlanır. Bakım Kaydı Bakım kaydı, yapılan işlemlerin tarihini ve ayrıntısını içerir. Kayıt şunları gösterir: İşlemin tarihi ve motor çalışma saati Değiştirilen parçalar İşlemi yapan kişi veya servis Tespit edilen sorunlar Kayıt, ikinci el satışta teknenin geçmişini belgeler. Profesyonel ve Kendi Bakımı Basit işlemler tekne sahibi tarafından yapılabilir. Motor revizyonu, elektrik sistemi değişiklikleri ve gaz tesisatı gibi işler yetkili servise bırakılır. Garanti kapsamındaki teknelerde yetkili servis şartı olabilir. Sık Sorulan Sorular Tekne bakımı ne sıklıkla yapılır? Bakım aralığı, sisteme ve üretici talimatına göre değişir. Bakım kaydı neden önemlidir? Bakım geçmişini belgeler ve planlamayı kolaylaştırır. İlgili Terimler Yat Bakımı, Tekne Temizliği, Tekne Bakım Takvimi, Sezon Öncesi Tekne Bakımı, Sezon Sonu Tekne Bakımı, Tekne Kışlama.

Tüm terimlere dön