Denizcilik sözlüğü

Yakıt Pompası

Tanım

Yakıt pompası, yakıtı tanktan çekerek motorun yakıt sistemine gereken basınçta ileten pompadır. Motor türüne göre bir veya birden fazla yakıt pompası kullanılır.

Yakıt Pompası Nedir?

Yakıt tankı genellikle motordan aşağıda veya uzakta bulunur. Pompa, yakıtı filtrelerden geçirerek motora ulaştırır. Dizel motorlarda ikinci bir pompa, yakıtı enjeksiyon basıncına çıkarır. Benzinli enjeksiyonlu motorlarda elektrikli pompa sabit basınç sağlar.

Yakıt Pompası Türleri

Tür	Görevi	Kullanım
Besleme pompası	Yakıtı tanktan filtrelere çeker	Dizel ve benzinli motorlar
Yüksek basınç pompası	Yakıtı enjeksiyon basıncına çıkarır	Dizel motorlar
Elektrikli yakıt pompası	Sabit basınçta yakıt sağlar	Enjeksiyonlu benzinli motorlar
Mekanik diyafram pompa	Eksantrik veya motor hareketiyle çalışır	Karbüratörlü motorlar
El pompası (puar)	Yakıt hattını elle doldurur	Dıştan takma motorlar

Dıştan Takma Motorda Puar

Dıştan takma motorun yakıt hortumunda kauçuk bir el pompası bulunur. Bu pompaya halk arasında "puar" denir. Puar sıkılarak yakıt hattı motor çalıştırılmadan önce doldurulur. Puarın içindeki tek yönlü valfler, yakıtın yalnızca motora doğru akmasını sağlar.

Dizel Motorda Yakıt Akışı

Besleme pompası yakıtı tanktan çeker.
Yakıt su ayırıcı filtreden geçer.
Yakıt ince filtreden geçer.
Yüksek basınç pompası yakıtı sıkıştırır.
Enjektörler yakıtı silindirlere püskürtür.
Fazla yakıt dönüş hattıyla tanka geri döner.

Arıza Belirtileri

Belirti	Olası Neden
Motor çalışmıyor	Pompa arızası, hatta hava
Yüksek devirde güç kaybı	Yetersiz yakıt basıncı
Pompa sesi yok (elektrikli)	Sigorta, röle veya pompa arızası
Yakıt kaçağı	Diyafram veya conta hasarı
Puar sertleşmiyor	Hortumda kaçak veya valf arızası

Güvenlik

Yakıt pompası bağlantıları kaçağa karşı düzenli kontrol edilir.
Benzinli sistemlerde pompa ve elektrik bağlantıları ateşleme korumalı olmalıdır.
Yakıt hortumları denizcilik standardına uygun seçilir.

Sık Sorulan Sorular

Yüksek basınç pompası kullanıcı tarafından onarılabilir mi?

Yüksek basınç pompaları hassas parçalar içerir. Onarım genellikle yetkili servis tarafından yapılır.

Puar ne zaman değiştirilir?

Kauçuk çatladığında, sertleştiğinde veya valfler çalışmadığında değiştirilir.

Elektrikli yakıt pompası neden ses çıkarır?

Pompa motoru çalışırken hafif bir uğultu üretir. Sesin artması aşınma veya kısıtlı akışı gösterebilir.

İlgili Terimler

Yakıt Filtresi, Su Ayırıcı Filtre, Enjektör, Yakıt Tankı, Yakıt Hortumu, Dizel Tekne Motoru.

İlgili terimler

Dizel Tekne Motoru

Dizel tekne motoru , yakıtı sıkıştırılmış sıcak havanın içine püskürterek ateşleyen içten yanmalı tekne motorudur. Dizel motorlarda buji bulunmaz. Dizel Tekne Motoru Nedir? Dizel motorda piston havayı yüksek oranda sıkıştırır. Sıkışan hava ısınır. Enjektör, yakıtı bu sıcak havanın içine püskürtür. Yakıt kendiliğinden tutuşur. Bu yönteme sıkıştırma ateşlemesi denir. Motor, adını Alman mühendis Rudolf Diesel'den alır. Kullanım Alanları Motoryatlar ve trawlerlar Yelkenlilerde yardımcı motorlar Balıkçı ve iş tekneleri Jeneratörler Ticari gemiler Yakıt Sistemi Bileşen Görevi Yakıt tankı Yakıtı depolar Su ayırıcı filtre Yakıttaki suyu ve kiri ayırır Besleme pompası Yakıtı tanktan çeker İnce yakıt filtresi Küçük partikülleri tutar Yüksek basınç pompası Yakıtı enjeksiyon basıncına çıkarır Enjektörler Yakıtı silindire püskürtür Enjeksiyon Türleri Mekanik enjeksiyon: Pompa, yakıtı mekanik olarak zamanlar. Elektronik kontrol gerektirmez. Common rail: Yakıt ortak bir hatta yüksek basınçta tutulur. Elektronik ünite enjektörleri kontrol eder. Turbo Şarj Turbo şarj, egzoz gazının enerjisiyle bir türbini döndürür. Türbin, motora daha fazla hava basar. Daha fazla hava, aynı silindir hacminden daha yüksek güç sağlar. Deniz tipi turbo motorlarda emme havası, ara soğutucuyla soğutulur. Avantajlar ve Sınırlamalar Avantaj Sınırlama Düşük yakıt tüketimi Yüksek ağırlık Yüksek tork Yüksek satın alma maliyeti Düşük yakıt uçuculuğu Yakıt temizliğine duyarlılık Uzun çalışma ömrü Düşük yükte uzun çalışmada karbon birikimi Yakıt Sisteminde Hava Yakıt filtresi değiştirildiğinde veya yakıt bittiğinde sisteme hava girer. Hava, enjeksiyonu engeller ve motor çalışmaz. Havanın sistemden atılmasına "hava alma" denir. İşlem, üreticinin belirttiği tahliye vidaları ve el pompasıyla yapılır. Mikrobiyal Kirlenme Dizel tankında suyun bulunduğu yüzeyde mikroorganizmalar çoğalabilir. Bu kirlenme, filtreleri tıkayan koyu bir tortu oluşturur. Tankların dolu tutulması ve su ayırıcının boşaltılması riski azaltır. Sık Sorulan Sorular Dizel motor düşük devirde uzun süre çalıştırılmalı mı? Uzun süreli düşük yük, karbon birikimine yol açabilir. Üreticiler motoru belirli aralıklarla yüksek yükte çalıştırmayı önerebilir. Dizel motorda kızdırma bujisi ne işe yarar? Soğuk havada yanma odasını ısıtarak ilk çalıştırmayı kolaylaştırır. Dizel motor neden siyah duman atar? Siyah duman, yanmamış yakıtı gösterir. Aşırı yük, kirli hava filtresi veya enjektör arızası olası nedenlerdir. İlgili Terimler Benzinli Tekne Motoru, Enjektör, Yakıt Filtresi, Su Ayırıcı Filtre, İçten Takma Motor, Motor Bakımı.

Enjektör

Enjektör , yakıtı belirli basınç, zaman ve miktarda silindirin veya emme kanalının içine püskürten parçadır. Enjektör, yakıtı ince damlacıklara ayırarak yanmayı kolaylaştırır. Enjektör Nedir? Dizel motorlarda enjektör, yakıtı doğrudan yanma odasına püskürtür. Benzinli enjeksiyonlu motorlarda enjektör, yakıtı genellikle emme kanalına veya doğrudan silindire püskürtür. Püskürtmenin biçimi ve zamanı, motorun gücünü, yakıt tüketimini ve emisyonunu belirler. Enjektörün Bölümleri Bölüm Görevi Meme (nozul) Yakıtı küçük deliklerden püskürtür İğne Memeyi açar ve kapatır Yay veya selenoid İğnenin hareketini kontrol eder Yakıt girişi Yüksek basınçlı yakıtı alır Dönüş hattı bağlantısı Fazla yakıtı geri gönderir Enjektör Türleri Tür Kontrol Kullanım Mekanik enjektör Yakıt basıncı yayı iterek iğneyi açar Eski ve mekanik dizel motorlar Common rail enjektörü Elektronik ünite selenoid veya piezo elemanı sürer Modern dizel motorlar Pompa-enjektör ünitesi Pompa ve enjektör tek gövdede Bazı dizel motorlar Benzinli enjektör Elektronik ünite selenoidi sürer Enjeksiyonlu benzinli motorlar Püskürtme Kalitesi İyi bir enjektör yakıtı ince ve düzenli bir sis biçiminde püskürtür. Aşınmış veya kirlenmiş meme yakıtı damla hâlinde bırakır. Damla hâlindeki yakıt tam yanmaz. Eksik yanma kurum, duman ve güç kaybı oluşturur. Arıza Belirtileri Belirti Olası Neden Siyah duman Kötü püskürtme, fazla yakıt Vuruntu sesi Hatalı zamanlama veya damlatma Düzensiz rölanti Silindirler arasında yakıt dengesizliği Zor çalışma Meme tıkanması Yakıt tüketiminde artış Eksik yanma Test Yöntemleri Basınç testi: Mekanik enjektör test cihazına bağlanır. Açılma basıncı ölçülür. Püskürtme gözlemi: Test cihazında püskürtme biçimi incelenir. Elektronik test: Common rail enjektörlerinde dönüş miktarı ve elektriksel değerler ölçülür. Enjektör testleri genellikle yetkili servislerde yapılır. Enjektörü Koruma Temiz yakıt kullanın. Su ayırıcı filtreyi düzenli boşaltın. Yakıt filtrelerini zamanında değiştirin. Uzun bekleme öncesi yakıt sistemini üreticinin önerisine göre hazırlayın. Sık Sorulan Sorular Enjektör temizlenebilir mi? Mekanik enjektörlerin memeleri servislerde temizlenip ayarlanabilir. Common rail enjektörleri genellikle özel cihazlarla test edilir ve gerekirse değiştirilir. Enjektör contası neden önemlidir? Conta, yanma gazlarının enjektör yuvasından sızmasını önler. Kaçak, yuvada kurum birikmesine yol açar. Yakıta katkı maddesi enjektörü korur mu? Bazı katkılar yağlayıcılık ve temizlik sağlar. Kullanım, motor üreticisinin önerisine göre yapılır. İlgili Terimler Yakıt Pompası, Yakıt Filtresi, Dizel Tekne Motoru, Silindir Kapağı, Su Ayırıcı Filtre, Silindir.

Su Ayırıcı Filtre

Su ayırıcı filtre , yakıttaki suyu ve iri tortuyu motora ulaşmadan ayıran birincil yakıt filtresidir. Filtre, tank ile motor arasındaki yakıt hattına monte edilir. Su Ayırıcı Filtre Nedir? Teknelerde yakıt tankına su girebilir. Su; yoğuşma, kirli yakıt ikmali veya güverte dolum ağzından sızıntı yoluyla gelir. Su, yakıttan ağır olduğu için tank dibinde toplanır. Dalga hareketi bu suyu yakıt hattına taşıyabilir. Su ayırıcı filtre, suyu ayırarak motoru korur. Çalışma İlkesi Aşama Açıklama Yön değişimi Yakıt, filtreye girerken dönme hareketi yapar Çökelme Ağır su damlaları ve tortu aşağı iner Birleşme Küçük su damlacıkları birleşip büyür Süzme Yakıt, filtre elemanından geçerek motora gider Toplama Su ve tortu, alt haznede birikir Filtrenin Bölümleri Filtre elemanı: Yakıtı süzer. Şeffaf hazne: Biriken suyun görülmesini sağlar. Tahliye vanası: Hazne altındaki suyu boşaltır. El pompası: Bazı modellerde hava alma için bulunur. Vakum göstergesi: Filtre direncini gösterir. Su Tahliyesi Motoru durdurun. Haznenin altına toplama kabı koyun. Tahliye vanasını açın. Temiz yakıt gelene kadar su ve tortuyu boşaltın. Vanayı kapatın. Atığı uygun atık noktasına teslim edin. Hazne düzenli olarak kontrol edilir. Su miktarındaki artış, tankta su biriktiğini gösterir. İkiz Filtre Sistemleri Bazı teknelerde iki su ayırıcı filtre paralel bağlanır. Bir vana, yakıt akışını filtrelerden birine yönlendirir. Bir filtre tıkandığında motor durdurulmadan diğer filtreye geçilir. Bu düzen, kirli yakıt riski olan uzun seyirlerde kullanılır. Markalar Parker firmasının Racor ürün grubu, tekne su ayırıcı filtrelerinin bilinen örneklerindendir. Farklı üreticiler benzer ürünler sunar. Metal ve Şeffaf Hazne Bazı ülkelerde motor bölmesindeki yakıt filtrelerinin yangına dayanıklı olması istenir. Plastik şeffaf hazneler için ısı kalkanı veya metal hazne seçenekleri bulunur. Uygunluk, kullanılan bölgenin düzenlemelerine göre kontrol edilir. Sık Sorulan Sorular Su ayırıcı filtre dizel ve benzinli motorlarda kullanılır mı? Evet. Her iki yakıt türünde de suyun motora ulaşması arızaya yol açar. Haznede koyu tortu ne anlama gelir? Koyu tortu, mikrobiyal kirlenmeyi veya tank dibi kirini gösterebilir. Tank temizliği gerekebilir. Filtre elemanı ne zaman değiştirilir? Vakum göstergesi yükseldiğinde veya üreticinin belirttiği saatte değiştirilir. İlgili Terimler Yakıt Filtresi, Yakıt Tankı, Yakıt Pompası, Dizel Tekne Motoru, Güverte Dolum Ağzı, Enjektör.

Yakıt Filtresi

Yakıt filtresi , yakıtın motora ulaşmadan önce içindeki kir, pas ve suyu tutan filtredir. Temiz yakıt, enjektörlerin ve yakıt pompasının doğru çalışmasını sağlar. Yakıt Filtresi Nedir? Teknelerde yakıt tankında zamanla tortu, su ve mikrobiyal kirlenme oluşabilir. Dalgalı denizde tank içindeki tortu karışır ve yakıt hattına geçer. Yakıt filtresi bu kirleri tutar. Teknelerde genellikle birden fazla yakıt filtresi bulunur. Filtre Kademeleri Kademe Konum Görevi Birincil filtre Tank ile motor arasında Suyu ve iri partikülleri tutar İkincil filtre Motor üzerinde İnce partikülleri tutar Birincil filtre genellikle su ayırıcı özelliktedir. İkincil filtre, enjeksiyon sistemini korur. Mikron Derecesi Filtrelerin süzme kabiliyeti mikron (μm) cinsinden ifade edilir. Küçük mikron değeri daha ince süzme anlamına gelir. Birincil filtre ikincil filtreden daha iri mikron değerinde seçilir. Bu sıralama, ince filtrenin hızla tıkanmasını önler. Doğru değerler motor üreticisinin teknik belgesinde yer alır. Tıkanma Belirtileri Belirti Açıklama Güç kaybı Motor tam gaza ulaşamaz Devir dalgalanması Yakıt akışı düzensizleşir Motorun durması Yakıt beslemesi kesilir Vakum göstergesinde artış Filtre direnci yükselir Bazı filtre gövdelerinde vakum göstergesi bulunur. Gösterge, filtrenin değişim zamanını gösterir. Değişim Adımları (Dizel) Yakıt vanasını kapatın. Filtrenin altına toplama kabı koyun. Eski filtreyi sökün. Yeni filtreyi temiz yakıtla doldurun (üretici izin veriyorsa). Contayı yakıtla ıslatarak filtreyi takın. Yakıt vanasını açın. Sistemden havayı alın. Motoru çalıştırıp kaçak kontrol edin. Hava Alma Dizel yakıt sistemine giren hava, motorun çalışmasını engeller. Filtre değişiminden sonra hava, tahliye vidaları açılarak ve el pompası kullanılarak atılır. Bazı modern motorlarda elektrikli besleme pompası bu işlemi otomatik yapar. Sık Sorulan Sorular Yedek yakıt filtresi teknede bulundurulmalı mı? Evet. Kirli yakıt alındığında filtre seyir sırasında tıkanabilir. Benzinli motorlarda yakıt filtresi farklı mıdır? Benzinli motorlar da su ayırıcı ve ince filtre kullanır. Filtre türü, yakıt sistemine göre seçilir. Filtre değişim aralığı nedir? Aralık üretici tarafından çalışma saati olarak belirlenir. Kirli yakıt alındığında daha erken değiştirilir. İlgili Terimler Su Ayırıcı Filtre, Yakıt Pompası, Enjektör, Yakıt Tankı, Dizel Tekne Motoru, Yakıt Hortumu.

Tüm terimlere dön