Denizcilik sözlüğü

Yangın Söndürücü

Tanım

Yangın söndürücü, başlangıç aşamasındaki yangını söndürmek için söndürme maddesini basınçla püskürten taşınabilir cihazdır. Teknelerde yangın söndürücü, temel güvenlik ekipmanlarındandır.

Yangın Söndürücü Nedir?

Yangın; yakıt, oksijen ve ısının birleşmesiyle oluşur. Söndürücü, bu unsurlardan birini ortadan kaldırır. Örnek: Karbondioksit oksijeni uzaklaştırır, su ısıyı düşürür. Söndürücü, basınçlı tüp, valf, hortum ve söndürme maddesinden oluşur.

Yangın Sınıfları (EN 2)

Sınıf	Yanıcı Madde	Örnek
A	Katı maddeler	Ahşap, kumaş, kâğıt, minder
B	Yanıcı sıvılar	Benzin, dizel, yağ
C	Yanıcı gazlar	Propan, bütan
D	Yanıcı metaller	Magnezyum, alüminyum tozu
F	Pişirme yağları	Kızartma yağı

Elektrikli ekipman yangınları ayrı bir sınıf değildir. Söndürücünün etiketi, elektrikli ekipmanda kullanım uygunluğunu belirtir.

Söndürücü Türleri

Tür	Uygun Sınıflar	Teknede Kullanım
Kuru kimyevi toz (ABC)	A, B, C	Genel amaçlı, yaygın
Karbondioksit (CO₂)	B, elektrikli ekipman	Makine dairesi, elektrik panoları
Köpük	A, B	Kamara ve yakıt bölgeleri
Su sisi	A, bazıları F	Kamara içi
Islak kimyasal	F	Kuzine

Teknede Söndürücü Seçimi

Söndürücünün türü, yangın riskine göre seçilir.
Kuzine yakınında pişirme yağı yangınlarına uygun söndürücü veya yangın battaniyesi bulunur.
Makine dairesinde sabit söndürme sistemi kullanılabilir.
Söndürücüler kolay erişilebilir yerlere yerleştirilir.

ISO 9094 standardı, küçük teknelerde yangından korunma şartlarını ve söndürücü konumlarını belirler.

Kullanım Adımları

Emniyet pimini çekin.
Hortumu yangının tabanına yöneltin.
Kolu sıkın.
Yangının tabanını soldan sağa tarayın.

Yangınla aranızda kaçış yolu bırakın. Yangın büyüyorsa söndürmeye çalışmayın, tekneyi terk etme hazırlığı yapın.

Bakım ve Kontrol

Basınç göstergesinin yeşil alanda olduğunu kontrol edin.
Emniyet pimi ve mühürün yerinde olduğunu doğrulayın.
Kuru tozlu söndürücüleri titreşimde topaklanmaya karşı ara sıra çevirin.
Üreticinin ve mevzuatın belirlediği periyotlarda yetkili servise kontrol ettirin.

Sık Sorulan Sorular

Teknede kaç söndürücü bulunur?

Sayı ve kapasite, teknenin boyuna, motor gücüne ve mevzuata göre belirlenir.

Kuru toz kullanıldıktan sonra temizlik gerekir mi?

Evet. Toz, elektronik cihazlarda ve motorda korozyona yol açabilir.

CO₂ söndürücü kapalı kamarada kullanılır mı?

CO₂, kapalı alanda oksijeni azaltır. Kullanım sonrası alan havalandırılır.

İlgili Terimler

Marin Yangın Söndürücü, Yangın Battaniyesi, Yangın Algılama Sistemi, Duman Dedektörü, Makine Dairesi, Tekne Güvenliği.

İlgili terimler

Duman Dedektörü

Duman dedektörü , havadaki duman parçacıklarını algılayarak sesli alarm veren cihazdır. Duman dedektörü, yangının erken fark edilmesini sağlar. Duman Dedektörü Nedir? Yangının ilk aşamasında alev görülmeden önce duman oluşur. Duman dedektörü, bu dumanı algılar ve yüksek sesli alarm verir. Alarm, uyuyan kişileri uyandırır ve kaçış için zaman kazandırır. Teknede kamara ve salon gibi yaşam alanlarına yerleştirilir. Duman Dedektörü Türleri Tür Çalışma İlkesi Daha Hızlı Algıladığı Yangın Optik (fotoelektrik) Duman, ışık hüzmesini saçar ve sensöre ulaştırır İçten içe yanan, dumanlı yangınlar İyonizasyon Duman, iyon odasındaki akımı azaltır Hızlı, alevli yangınlar Çift sensörlü Optik ve iyonizasyon birlikte Her iki tür Teknede minder ve kumaş yangınları dumanlı başlayabilir. Bu nedenle optik dedektörler sıklıkla tercih edilir. Güç Kaynağı Tür Özellik Pilli dedektör Bağımsız çalışır, kurulumu kolaydır Uzun ömürlü pilli dedektör Pil, dedektör ömrü boyunca dayanır 12 V bağlantılı dedektör Tekne elektrik sistemiyle çalışır Birbirine bağlı dedektörler Biri alarm verince hepsi çalar Teknede Yerleşim Her kamaraya bir dedektör yerleştirin. Salon ve geçiş alanlarına dedektör ekleyin. Dedektörü tavana veya tavana yakın duvara monte edin. Kuzine ve banyodan bir miktar uzak tutun. Havalandırma ağızlarının hemen önüne koymayın. Duman yukarı yükselir. Bu nedenle dedektör yüksek noktaya monte edilir. Yanlış Alarm Kaynakları Pişirme buharı ve dumanı Duş buharı Motor egzozu Yoğun toz Kuzine yakınında ısı dedektörü veya sessize alma düğmeli model kullanılabilir. Test ve Bakım Dedektörü test düğmesiyle düzenli olarak test edin. Pil zayıf uyarısında pili değiştirin. Sensör girişlerini tozdan temizleyin. Dedektörü üreticinin belirttiği kullanım süresi sonunda değiştirin. Sık Sorulan Sorular Duman dedektörü karbonmonoksit algılar mı? Hayır. Karbonmonoksit için ayrı dedektör gerekir. Bazı modeller iki işlevi birlikte sunar. Teknede ev tipi duman dedektörü kullanılabilir mi? Kullanılabilir, ancak nem ve titreşim dayanımı değerlendirilmelidir. Duman dedektörü neden makine dairesine konmaz? Egzoz ve buhar yanlış alarm yaratır. Bu bölümde ısı dedektörü kullanılır. İlgili Terimler Yangın Algılama Sistemi, Karbonmonoksit Dedektörü, Gaz Dedektörü, Yangın Söndürücü, Kamara, Tekne Güvenliği.

Makine Dairesi

Makine dairesi , teknede ana motorların ve yardımcı sistemlerin bulunduğu bölmedir. Küçük teknelerde bu bölüme motor bölmesi denir. Makine Dairesi Nedir? Makine dairesi, genellikle teknenin kıç veya orta bölümünde yer alır. Bölmeye güverte kapağı veya kamaradaki bir kapıdan girilir. Bölmedeki sistemler teknenin itişini, elektriğini ve suyunu sağlar. İngilizcede bu bölüme "engine room" denir. Makine Dairesinde Bulunan Sistemler Sistem Bileşenler Tahrik Ana motor, şanzıman, şaft Yakıt Yakıt filtresi, su ayırıcı filtre, yakıt hattı Soğutma Deniz suyu pompası, eşanjör, deniz suyu süzgeci Elektrik Alternatör, akü, jeneratör Egzoz Egzoz manifoldu, ıslak egzoz, susturucu Su Hidrofor, su ısıtıcısı Sintine Sintine pompası, yüksek su alarmı Havalandırma Motor, yanma için havaya ihtiyaç duyar. Havalandırma ayrıca bölmedeki ısıyı dışarı atar. Benzinli motor bölmelerinde yakıt buharı birikebilir. Bu buhar patlama riski oluşturur. Bu bölmelerde motor çalıştırılmadan önce elektrikli fan (blower) çalıştırılır. ISO 11105 standardı, benzinli motor ve tank bölmelerinin havalandırma şartlarını belirler. Yangın Güvenliği Makine dairesinde sabit yangın söndürme sistemi bulunabilir. Sistem, ısı algılandığında otomatik olarak devreye girer. Yangın söndürme sırasında motorlar ve fanlar durdurulur. ISO 9094 standardı, küçük teknelerde yangından korunma şartlarını belirler. Ses ve Isı Yalıtımı Makine dairesinin duvarları yalıtım malzemesiyle kaplanır. Yalıtım, motor sesini ve ısısını yaşam alanlarından ayırır. Yalıtım malzemesi yanmaz veya alev geciktirici olmalıdır. Makine Dairesi Kontrolleri Seyre çıkmadan önce şu kontroller yapılır: Motor yağı seviyesi Soğutma suyu seviyesi Deniz suyu süzgecinin temizliği Kayışların gerginliği Yakıt ve su kaçağı Sintinedeki su miktarı Sık Sorulan Sorular Makine dairesinde neden ışık bulunur? Arıza ve kontrol işlemleri kapalı bir bölmede yapılır. Yeterli aydınlatma, kaçak ve hasarın görülmesini sağlar. Makine dairesine çalışan motor varken girilir mi? Hareketli kayışlar ve sıcak yüzeyler yaralanma riski taşır. Zorunlu durumlarda giriş, koruyucu kapaklar yerindeyken ve dikkatle yapılır. Makine dairesinde yağ kaçağı nasıl fark edilir? Motor altındaki damlama tavası ve sintine düzenli olarak incelenir. Tavada biriken yağ veya yakıt kaçağı gösterir. Temiz bez ile bağlantı noktaları silinerek kaçağın yeri bulunur. İlgili Terimler Tekne Motoru, İçten Takma Motor, Motor Soğutma Sistemi, Yangın Algılama Sistemi, Sintine, Egzoz Manifoldu.

Marin Yangın Söndürücü

Marin yangın söndürücü , tekne ve gemilerde kullanılmak üzere seçilen, deniz ortamına uygun gövde, braket ve söndürme maddesine sahip yangın söndürücüdür. Marin Yangın Söndürücü Nedir? Teknede yangın, kısa sürede büyük tehlike oluşturur. Kaçış yolları sınırlıdır ve yardım uzaktadır. Marin yangın söndürücüler, bu koşullarda hızla kullanılabilecek şekilde konumlandırılır. Söndürücü gövdesi tuz ve neme karşı korunur. Braket, titreşim ve dalgada söndürücüyü yerinde tutar. Marin Söndürücünün Özellikleri Özellik Açıklama Korozyon dayanımı Kaplamalı veya paslanmaz parçalar Deniz tipi braket Hızlı açılan ve titreşime dayanıklı tutucu Uygun söndürme maddesi Teknedeki yangın risklerine göre seçilir Basınç göstergesi Kullanılabilirliği gösterir Uygunluk işareti Ulusal veya uluslararası onay Teknedeki Yangın Riskleri ve Söndürücü Türleri Bölüm Risk Uygun Söndürücü Makine dairesi Yakıt ve yağ Sabit gazlı sistem, CO₂, kuru toz Kuzine Pişirme yağı, gaz Yangın battaniyesi, uygun söndürücü Kamara Minder, kumaş, elektrik Köpük, su sisi, kuru toz Elektrik panosu Elektrik arızası CO₂, kuru toz Kokpit ve güverte Yakıt ikmali Kuru toz Makine Dairesi Sabit Sistemleri Makine dairesinde otomatik veya elle tetiklenen sabit söndürme sistemleri kullanılır. Sistem, ısıya duyarlı bir tetikleyici ile çalışır. Söndürücü gaz bölmeyi doldurur. Gaz tetiklendiğinde motorların ve fanların durdurulması gerekir. Aksi hâlde motor gazı emer ve fanlar havayı yeniler. Bazı sistemlerde, makine dairesine kapak açmadan söndürücü sıkılmasını sağlayan küçük bir yangın portu bulunur. Konumlandırma Kuralları Söndürücüleri kaçış yollarına yakın yerleştirin. Makine dairesi söndürücüsünü bölmenin dışına, girişin yakınına koyun. Kuzine söndürücüsünü ocaktan biraz uzakta tutun. Dümen istasyonundan ulaşılabilir bir söndürücü bulundurun. ISO 9094, küçük teknelerde söndürücülerin sayısı ve konumu için şartlar içerir. Kontrol ve Bakım Basınç göstergesini aylık olarak kontrol edin. Pim ve mühürü kontrol edin. Gövdede korozyon ve ezilme arayın. Kuru tozlu söndürücüleri ara sıra ters çevirin. Yetkili servise periyodik bakım yaptırın. Sık Sorulan Sorular Ev tipi söndürücü teknede kullanılabilir mi? Kullanılabilir, ancak gövdesi ve braketi deniz ortamına uygun olmayabilir. Sabit sistem tetiklenince ne yapılır? Motorlar durdurulur, bölme kapalı tutulur ve gaz etkisini göstermesi beklenir. Söndürücülerin dolum tarihi neden takip edilir? Basınç zamanla düşebilir ve söndürücü etkisiz kalabilir. İlgili Terimler Yangın Söndürücü, Yangın Battaniyesi, Yangın Algılama Sistemi, Makine Dairesi, Duman Dedektörü, Tekne Güvenliği.

Tekne Güvenliği

Tekne güvenliği , teknede kazaları önlemek ve acil durumlara hazırlıklı olmak için uygulanan önlemlerin, ekipmanların ve davranışların bütünüdür. Tekne Güvenliği Nedir? Tekne güvenliği üç temel unsurdan oluşur: uygun ekipman, doğru planlama ve bilgili mürettebat. Ekipman acil durumda hayat kurtarır. Planlama, riskli durumlarla karşılaşma olasılığını azaltır. Bilgili mürettebat ise ekipmanı doğru kullanır ve hızlı tepki verir. Güvenlik Ekipmanı Grupları Grup Örnekler Kişisel koruma Can yeleği, emniyet kemeri Kurtarma Can simidi, can salı, MOB şamandırası Yangın Yangın söndürücü, yangın battaniyesi İşaret ve haberleşme VHF telsiz, işaret fişeği, EPIRB Seyir güvenliği Seyir fenerleri, ses işaret aracı, radar reflektörü Algılama Duman, gaz ve karbonmonoksit dedektörü İlk yardım İlk yardım çantası Seyir Öncesi Güvenlik Kontrolü Hava tahminini kontrol edin. Yakıt ve su miktarını doğrulayın. Güvenlik ekipmanının yerinde ve çalışır olduğunu kontrol edin. Seyir fenerlerini ve telsizi test edin. Mürettebata güvenlik bilgilendirmesi yapın. Seyir planını kıyıdaki bir kişiye bildirin. Mürettebat Bilgilendirmesi Seyirden önce teknedeki herkese şu bilgiler verilir: Can yeleklerinin yeri ve kullanımı Yangın söndürücülerin yeri Denize adam düştüğünde yapılacaklar Telsizle acil çağrı yapma Teknenin ana şalterleri ve vanaları Sık Görülen Riskler Risk Önlem Denize düşme Can yeleği, emniyet kemeri, vardavela Yangın Söndürücü, gaz dedektörü, düzenli bakım Su alma Sintine pompası, yüksek su alarmı, vana kontrolü Çatışma Gözcülük, fenerler, AIS, radar Karbonmonoksit zehirlenmesi Dedektör, havalandırma Hava koşulları Tahmin takibi, sığınma limanı planı Mevzuat Teknede bulundurulacak asgari güvenlik ekipmanı ulusal mevzuatla belirlenir. Türkiye'de bu konular Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı düzenlemeleriyle tanımlanır. Liste, teknenin boyuna, kullanım türüne ve seyir bölgesine göre değişir. Eğitim Amatör denizci belgesi eğitimleri temel güvenlik bilgilerini içerir. İlk yardım, yangınla mücadele ve deniz güvenliği kursları ek bilgi sağlar. Sık Sorulan Sorular Tekne güvenliğinde en önemli ekipman nedir? Can yeleği, denize düşme durumunda hayatta kalma olasılığını artıran temel ekipmandır. Güvenlik ekipmanı ne sıklıkla kontrol edilir? Sezon başında ve her seyir öncesinde kontrol edilir. Son kullanma tarihli ürünler takip edilir. Tek başına seyirde ek önlem gerekir mi? Emniyet kemeri, PLB ve AIS MOB cihazı gibi kişisel önlemler önem kazanır. İlgili Terimler Deniz Güvenliği, Güvenlik Ekipmanı, Tekne Güvenlik Ekipmanları, Can Yeleği, Yangın Söndürücü, MOB.

Tüm terimlere dön